{"id":19679,"date":"2018-02-18T00:05:34","date_gmt":"2018-02-17T21:05:34","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=19679"},"modified":"2018-02-26T01:35:29","modified_gmt":"2018-02-25T22:35:29","slug":"evrenle-soylesiler-3-jupiter-ile-soylesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/02\/18\/evrenle-soylesiler-3-jupiter-ile-soylesi","title":{"rendered":"Evrenle s\u00f6yle\u015filer 3: J\u00fcpiter ile s\u00f6yle\u015fi"},"content":{"rendered":"

\u00c7eviren: S. Cansu \u00d6zkan<\/strong><\/p>\n

Bu s\u00f6yle\u015fide, asla bir y\u0131ld\u0131z olamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fine tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015f, kederli J\u00fcpiter ile tan\u0131\u015f\u0131yoruz. J\u00fcpiter bunun neden b\u00f6yle oldu\u011funu sorguluyor. Uydusunu, gelgit kuvvetini, reddetti\u011fi b\u00fcy\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 benekleri a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve g\u00fczel renkli \u015feritlere ni\u00e7in sahip olabildi\u011fini anlat\u0131yor.<\/em><\/p>\n

\u00a0– Genellikle bu s\u00f6yle\u015filere, s\u00f6yle\u015fti\u011fim ki\u015finin do\u011fumunu sorarak ba\u015fl\u0131yorum. Siz de kendi do\u011fumunuzdan s\u00f6z edebilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Elbette. Yakla\u015f\u0131k be\u015f milyar y\u0131l \u00f6nce do\u011fdu\u011fum i\u00e7in kimi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 unuttum tabii. Ama s\u00f6ylenenlere g\u00f6re, b\u00fcy\u00fck bir hidrojen bulutu \u00e7\u00f6k\u00fcyor ve h\u0131zla b\u00fcz\u00fcl\u00fcyormu\u015f. K\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc h\u0131zlanm\u0131\u015f; nihayet b\u00fcy\u00fck bir par\u00e7a kontrol d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve sonunda G\u00fcne\u015f\u2019in olu\u015faca\u011f\u0131 uzak bir y\u00f6r\u00fcngeye s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Ben de i\u015fte o y\u00f6r\u00fcngeye girmeyi ba\u015faramam\u0131\u015f, buluttan kovulmu\u015flardan\u0131m.<\/p>\n

– Bence ne\u015felenmelisiniz art\u0131k, insanlar y\u00fczy\u0131llard\u0131r sizi hayranl\u0131kla izliyor; size antik Roma tanr\u0131lar\u0131n\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn ad\u0131 verilmi\u015f.<\/em><\/strong><\/p>\n

– Ben olu\u015fumunu ba\u015faramam\u0131\u015f bir y\u0131ld\u0131zdan ba\u015fka bir \u015fey de\u011filim.<\/p>\n

– Olu\u015fmay\u0131 ba\u015faramam\u0131\u015f bir y\u0131ld\u0131z m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Evet. G\u00fcne\u015f\u2019iniz gibi ben de b\u00fcy\u00fck oranda hidrojenden olu\u015fuyorum. E\u011fer daha b\u00fcy\u00fck olsayd\u0131m, f\u00fczyon ba\u015flard\u0131 ve ben de ger\u00e7ek bir y\u0131ld\u0131z olabilirdim. Ama g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi tam bir fiyaskoyum.<\/p>\n

– Neden daha b\u00fcy\u00fck olunca bir y\u0131ld\u0131z olas\u0131n\u0131z ki?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Merkezim \u00e7ok s\u0131cak asl\u0131nda, ama yeterince de\u011fil. Bu do\u011fumum s\u0131ras\u0131nda t\u00fcm hidrojenlerin birbiriyle \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131ndan artakalan \u0131s\u0131. Ama proton ve n\u00f6tronlar\u0131n kayna\u015f\u0131p ba\u011flanmas\u0131yla helyumun olu\u015ftu\u011fu f\u00fczyonu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in, daha iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 sa\u011flamam gerekirdi.<\/p>\n

– Daha iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 derken?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Onlar\u0131 bir araya gelmeye, yak\u0131nla\u015fmaya daha \u00e7ok zorlamam gerekirdi demek istiyorum. Bunu yapmak i\u00e7in merkezimde daha \u00e7ok bas\u0131n\u00e7 uygulayabilmem ve bunun i\u00e7in de \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir k\u00fctleye sahip olmam gerekirdi. Ama yetersiz kald\u0131m ve \u015fimdi ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda parlamaya mahk\u00fbmum.<\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Ke\u015fke sizi biraz ne\u015felendirebilseydim. Ama \u015funun alt\u0131n\u0131 tekrar \u00e7izeyim, D\u00fcnya\u2019da \u00e7ok sayg\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Sayg\u0131 m\u0131, yoksa ac\u0131ma m\u0131?<\/p>\n

– Sizi temin ederim ki, ac\u0131ma de\u011fil. <\/em><\/strong>Bize biraz daha kendinizden s\u00f6z etseniz, mesela uydular\u0131n\u0131zdan\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Onlar benim gurur ve ne\u015fe kayna\u011f\u0131m, bunu itiraf etmeliyim. \u015eu harap hayat\u0131mdaki tek tesellim onlar. Sizin Galileo taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck uydum, \u00e7ocuklar\u0131m gibidir. Di\u011ferlerini de seviyorum tabii ama Io, Europa, Ganymede ve Callisto\u2019nun yerini tutamazlar.<\/p>\n

– Io\u2019nun yanarda\u011flar\u0131 oldu\u011funu biliyorum. Bu D\u00fcnya\u2019dan yap\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck ke\u015fiflerden biriydi. Io bizim Ay\u2019\u0131m\u0131zdan biraz daha a\u011f\u0131r oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6l\u00fc olabilece\u011fini, yani jeolojik a\u00e7\u0131dan aktif olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fck.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Gelgit kuvvetimle Io\u2019yu s\u0131cak tutuyorum. Yaratt\u0131\u011f\u0131m \u0131s\u0131 da yanarda\u011flar\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n

– D\u00fcnya\u2019daki yanarda\u011f olu\u015fumlar\u0131na benzemiyor, \u00f6yle mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Hay\u0131r hay\u0131r, hi\u00e7 benzemiyor. Bu kasvetli ortamda, elimizdeki bu sefil hayata renk katmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz i\u015fte, ne yapal\u0131m.<\/p>\n

– Gelgit kuvvetiyle ne kastetti\u011finizi a\u00e7\u0131klayabilir misiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Nas\u0131l a\u00e7\u0131klasam ki, h\u0131mm\u2026 Biricik uydunuz Ay\u2019\u0131n\u0131z\u0131n, D\u00fcnya\u2019da gelgitler olu\u015fturdu\u011funu fark etmi\u015fsinizdir. Ufak tefek gezegeninizin Ay\u2019a daha yak\u0131n olan k\u0131sm\u0131, uzaktaki k\u0131sm\u0131ndan daha fazla kuvvete maruz kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in oluyor t\u00fcm bunlar. Bu net etki, gezegeni \u00e7eki\u015ftirmek e\u011filimindedir.<\/p>\n

– Ve bu da D\u00fcnya\u2019daki gelgitlerin kayna\u011f\u0131 \u00f6yle mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Evet. Benim Io \u00fczerindeki gelgit kuvvetim onun \u015feklini bozuyor. Elinize bir \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 al\u0131n ve onu ileri geri birka\u00e7 kez b\u00fck\u00fcn; ne kadar \u0131s\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Io\u2019nun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tam da budur. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m bo\u011fucu hayattaki say\u0131l\u0131 e\u011flencemizden biridir.<\/p>\n

– Bir de Sat\u00fcrn\u2019\u00fcnki gibi bir halkan\u0131z var.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Hay\u0131r, Sat\u00fcrn\u2019\u00fcnki gibi de\u011fil. Benim halkam o denli k\u00fc\u00e7\u00fck ve ince ki; 1979\u2019da Voyager adl\u0131 uzay arac\u0131n\u0131z bana \u015f\u00f6yle bir u\u011fray\u0131p ge\u00e7ene kadar onu g\u00f6rmediniz bile. Bu da sefil hayat\u0131m\u0131n bir \u00f6zeti gibi, benden ge\u00e7ti art\u0131k.<\/p>\n

– Peki ya D\u00fcnyalar kadar b\u00fcy\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 noktan\u0131z, o nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>H\u0131mm\u2026 O sadece bir f\u0131rt\u0131na, g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar bitecek.<\/p>\n

– Herhangi bir gezegenden \u00e7ok daha \u00e7arp\u0131c\u0131 renklere sahipsiniz; y\u00fczeyinizde \u015feritler halinde pembe tonlar, koyu k\u0131rm\u0131z\u0131lar, sar\u0131ms\u0131 kahverengiler ve canl\u0131 sar\u0131lar var… Bunlar nas\u0131l olu\u015fuyor?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>S\u0131cak materyal nispeten daha parlak ku\u015faklarda \u00e7\u0131kar. So\u011fuyan ve al\u00e7alan gazlar ise daha koyu renkte, i\u00e7eriye do\u011fru so\u011fuk ku\u015faklar olu\u015fturur. Bunlar\u0131n hepsi birbirine biti\u015fik oldu\u011fu i\u00e7in sizler onlar\u0131 \u015feritler halinde g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bir bak\u0131ma sizin alize r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n\u0131za benziyor, ama tabii ki bu h\u00fcz\u00fcnl\u00fc, durgun sularda hi\u00e7bir zaman sizdeki gibi bir denizci a\u00e7\u0131lamayacak…<\/p>\n

– \u00d6h\u00f6 \u00f6h\u00f6, kusura bakmay\u0131n, g\u0131c\u0131k tuttu beni san\u0131r\u0131m, neyse, bu harika renklerin nedeni ne peki?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u00c7o\u011funlukla k\u00fck\u00fcrt. K\u00fc\u00e7\u00fck etkisi uzun s\u00fcrer.<\/p>\n

– Anl\u0131yorum\u2026 \u015e\u00f6yle bir bak\u0131yorum da, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u00e7ok g\u00f6rkemlisiniz. <\/em><\/strong>Ke\u015fke keyfinizi yerine getirebilmek i\u00e7in yapabilece\u011fim bir \u015fey olsayd\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>Voyager ve di\u011fer uzay ara\u00e7lar\u0131 iyiydi asl\u0131nda. Bu ziyaretler i\u00e7in size minnettar\u0131m, ama biraz daha s\u0131k yap\u0131lsa daha iyi olurdu\u2026<\/p>\n

– Bu konuda yapabilece\u011fim bir \u015fey varsa, ilgilenece\u011fim\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00a0– <\/em><\/strong>O zaman size te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n

– Ben te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/em><\/strong><\/p>\n

EVRENLE S\u00d6YLE\u015e\u0130LER 4 <\/strong>– Bir karadelikle s\u00f6yle\u015fi<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7eviren: S. Cansu \u00d6zkan Bu s\u00f6yle\u015fide, asla bir y\u0131ld\u0131z olamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fine tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015f, kederli J\u00fcpiter ile tan\u0131\u015f\u0131yoruz. J\u00fcpiter bunun neden b\u00f6yle oldu\u011funu sorguluyor. Uydusunu, gelgit kuvvetini, reddetti\u011fi b\u00fcy\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 benekleri a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve g\u00fczel renkli \u015feritlere ni\u00e7in sahip olabildi\u011fini anlat\u0131yor. \u00a0– Genellikle bu s\u00f6yle\u015filere, s\u00f6yle\u015fti\u011fim ki\u015finin do\u011fumunu sorarak ba\u015fl\u0131yorum. Siz de kendi do\u011fumunuzdan s\u00f6z edebilir misiniz? […]<\/p>\n","protected":false},"author":412,"featured_media":19680,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,2317,26],"tags":[2374,2372,2373,2371,728,391,2370],"class_list":["post-19679","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-evrenle-soylesiler","category-fizik","tag-callisto","tag-europa","tag-ganymede","tag-io","tag-jupiter","tag-uydu","tag-yildiz-olusumu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/412"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19679"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19679\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19680"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}