G\u00f6rsel: B\u00fcy\u00fck Patlama modelinin bir betimi.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck Patlama teorisi, neredeyse t\u00fcm bilimcilerin hemfikir oldu\u011fu ve \u00e7ok sa\u011flam g\u00f6zlemlerle desteklenen kozmolojinin temel savlar\u0131ndan biridir. G\u00f6zlenen Hubble geni\u015flemesi, hafif element bollu\u011fundaki uyum ve kozmik mikrodalga fon \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131 (CMB), evrenin bir ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu\u011funa dair son derece kuvvetli kan\u0131tlard\u0131r.
\nM\u0131s\u0131rl\u0131 iki teorik fizik\u00e7i Ahmed Farag Ali ve Saurya Das, Einstein\u2019in genel g\u00f6relilik denklemlerine kuantum d\u00fczeltme terimleri ekleyerek olduk\u00e7a spek\u00fclatif bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yapt\u0131lar. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcme g\u00f6re, evren daima vard\u0131 ve daima olacak. \u00c7al\u0131\u015fma bunun yan\u0131 s\u0131ra karanl\u0131k enerji ve karanl\u0131k madde gibi modern fizi\u011fin temel sorular\u0131na da \u00e7\u00f6z\u00fcm getirdi\u011fi konusunda iddial\u0131.
\n13,72 milyar ya\u015f\u0131ndaki evrenimiz ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u201ctekillik\u201d denilen sonsuz yo\u011fun bir \u201cnokta\u201ddan geni\u015fleyerek \u015fimdiki boyutlar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Tekillik, genel g\u00f6relilik matemati\u011finde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak ortaya \u00e7\u0131kan bir problemdir ve hesaplamalarda B\u00fcy\u00fck Patlama\u2019dan hemen sonraki anlara kadar inilebilmesine ra\u011fmen, patlama an\u0131nda tekillik ortaya \u00e7\u0131kar. Dolay\u0131s\u0131yla o an ve \u00f6ncesi hakk\u0131nda genel g\u00f6relili\u011fin bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 mevcut de\u011fildir.
\n\u201cTekillik, genel g\u00f6relili\u011fin en b\u00fcy\u00fck problemi \u00e7\u00fcnk\u00fc fizik yasalar\u0131 bu anda i\u015flevsiz hale gelmektedir\u201d diyen Ahmed Farag Ali, e\u015f-yazar Saurya Das ile birlikte B\u00fcy\u00fck Patlama tekilli\u011fini yok eden; ba\u015flang\u0131c\u0131 ve sonu olmayan bir evren modeli yay\u0131mlad\u0131lar.
\nFizik\u00e7iler, kuantum d\u00fczeltme terimlerini tekilli\u011fi ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layacak \u015fekilde eklemediklerini; \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bilim felsefesine de katk\u0131lar\u0131yla bilinen teorik fizik\u00e7i David Bohm\u2019u referans ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar. Bohm 1950\u2019li y\u0131llarda klasik jeodezikleri (e\u011fri uzaylarda iki nokta aras\u0131ndaki en k\u0131sa yol) kuantum y\u00f6r\u00fcngelerle de\u011fi\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ali ve Das da, Bohm y\u00f6r\u00fcngelerini Hindistanl\u0131 fizik\u00e7i Amal Kumar Raychaudhuri\u2019nin buldu\u011fu bir denkleme uygulayarak kuantum d\u00fczeltme terimli Raychaudhuri denklemini elde ettiler. Bu denklemi kullanarak, B\u00fcy\u00fck Patlama dahil evrenin geni\u015flemesini ve evrimini ifade eden genel g\u00f6relilik temelli Friedmann denklemlerinin kuantum d\u00fczeltilmi\u015f halini elde etmeyi ba\u015fard\u0131lar.
\nB\u00fcy\u00fck Patlama tekilli\u011fini \u00f6ng\u00f6rmeyen model, ayn\u0131 zamanda genel g\u00f6relili\u011fin olas\u0131 senaryolar\u0131ndan biri olan \u201cB\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u201d\u00fc de \u00f6ng\u00f6rm\u00fcyor. B\u00fcy\u00fck \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f, evrenin k\u00fctle\u00e7ekimsel etkiler sonucunda tekrardan bir araya gelerek tekilli\u011fe geri d\u00f6nmesidir.
\nBu modelin tekillik i\u00e7ermemesinin temelinde klasik jeodezikler ve Bohm y\u00f6r\u00fcngeleri aras\u0131ndaki fark yatar. Klasik jeodezikler eninde sonunda birbirlerini keser ve kesim noktalar\u0131 tekillikler meydana getirir. Buna kar\u015f\u0131n Bohm y\u00f6r\u00fcngeleri asla birbirlerini kesmez ve tekillik meydana gelmez.
\nEvrenin en b\u00fcy\u00fck gizemlerinden biri olmay\u0131 koruyan karanl\u0131k enerji i\u00e7in de modelin getirdi\u011fi bir \u00f6neri mevcut: Kuantum d\u00fczeltme terimleri, karanl\u0131k enerjiye ihtiyac\u0131 ortadan kald\u0131ran kozmolojik sabit ve \u0131\u015f\u0131ma terimleri olarak nitelendirilebilir. B\u00f6ylece evren sonlu boyutta, fakat sonsuz ya\u015fta olabilir. Terimler ayn\u0131 zamanda kozmolojik sabit ve evrenin yo\u011funlu\u011fu ile ilgili do\u011fru tahminlerde bulunuyor.<\/p>\n
Yeni k\u00fctle\u00e7ekim par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131<\/strong> Haz\u0131rlayan: Hakan Sert Kaynaklar ve ileri okuma: <\/strong> G\u00f6rsel: B\u00fcy\u00fck Patlama modelinin bir betimi. B\u00fcy\u00fck Patlama teorisi, neredeyse t\u00fcm bilimcilerin hemfikir oldu\u011fu ve \u00e7ok sa\u011flam g\u00f6zlemlerle desteklenen kozmolojinin temel savlar\u0131ndan biridir. G\u00f6zlenen Hubble geni\u015flemesi, hafif element bollu\u011fundaki uyum ve kozmik mikrodalga fon \u0131\u015f\u0131n\u0131m\u0131 (CMB), evrenin bir ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu\u011funa dair son derece kuvvetli kan\u0131tlard\u0131r. M\u0131s\u0131rl\u0131 iki teorik fizik\u00e7i Ahmed Farag Ali ve Saurya Das, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2003,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,26],"tags":[],"class_list":["post-2002","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2002"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2002\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nModele g\u00f6re evren \u201ckuantum ak\u0131\u015fkan\u201d ile doludur ve bu ak\u0131\u015fkan\u0131n bile\u015feni de k\u00fctle\u00e7ekimsel kuvvetin arac\u0131 par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve hen\u00fcz varl\u0131\u011f\u0131na dair herhangi bir kan\u0131t bulunamam\u0131\u015f \u201cgraviton\u201d olabilir.
\nDas, ba\u015flang\u0131\u00e7s\u0131z evren modelinin anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 makale ile ba\u011flant\u0131l\u0131 ba\u015fka bir yay\u0131nda Rajat Bhaduri ile birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 daha da ileriye g\u00f6t\u00fcrerek gravitonlar\u0131n evrenin t\u00fcm evrelerindeki s\u0131cakl\u0131klarda Bose-Einstein yo\u011funla\u015fmas\u0131 olu\u015fturabilece\u011fini g\u00f6sterdi.
\n\u201cBu kadar basit d\u00fczeltmelerin bu denli soruna cevap verme potansiyeli olmas\u0131 tatmin edici\u201d diyen Das ve ekibinin bir sonraki ad\u0131m\u0131, homojen ve izotropik (e\u015fy\u00f6nl\u00fc) olmayan k\u00fc\u00e7\u00fck tedirgemelerin (pert\u00fcrbasyon) de hesaba kat\u0131lmas\u0131.
\nMatematik, olas\u0131 her evren i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm yapabilme ve s\u0131n\u0131r koyabilme\/kald\u0131rabilme esnekli\u011fine sahip olmas\u0131na ra\u011fmen evrenimiz tektir. Dolay\u0131s\u0131yla evrenimizi tasvir edecek matematik denklemler g\u00f6zlemlerle uyum i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. Daimi evren fikrini ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lda \u00e7\u00f6pe att\u0131ran \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlara ra\u011fmen, ortaya at\u0131lan bu yeni evren modelinin \u015fimdilik salt matematikten daha fazlas\u0131na ihtiyac\u0131 var gibi duruyor.<\/p>\n
\nY\u0131ld\u0131z \u00dcnv. Fizik Blm Doktora \u00d6\u011fr.<\/strong><\/em><\/p>\n
\nhttp:\/\/phys.org\/news\/2015-02-big-quantum-equation-universe.html
\nhttp:\/\/arxiv.org\/abs\/1404.3093v3
\nhttp:\/\/arxiv.org\/abs\/1411.0753<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"