Sinaptik diren\u00e7<\/strong><\/p>\n Sinirbilimciler, beynin an\u0131lar\u0131 olu\u015ftururken sinapslar\u0131n direncini ya da n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fini uzun s\u00fcredir biliyorlard\u0131. Bu mekanizma, bir olay hakk\u0131nda bilgi g\u00f6nderen pre-sinaptik n\u00f6ronlar ve bilgiyi alan post-sinaptik n\u00f6ronlarda bulunan bir\u00e7ok proteinin etkile\u015fimini gerektiriyor.<\/p>\n Ba\u011flamsal bellek; bir olay ile ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yer ya da zaman ve o an bulunulan duygu durumu gibi di\u011fer ba\u011flamsal kavramlar aras\u0131nda ili\u015fki kurar. CA3 b\u00f6lgesindeki n\u00f6ronlar, i\u015fte bu ba\u011flamsal belle\u011fin olu\u015fmas\u0131nda kritik rol oynarlar. Bu n\u00f6ronlar \u00fc\u00e7 farkl\u0131 yoldan sinaptik ileti al\u0131rlar. Bilim insanlar\u0131, bu iletilerden biri olan ve denta girus ad\u0131 verilen b\u00f6lgeden gelen iletinin ba\u011flamsal belle\u011fin i\u015flenmesinde kritik oldu\u011fu hipotezini zaten \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Ancak, \u00a0bu bilgilerin nas\u0131l i\u015flendi\u011fine dair mekanizma bilinmiyordu.<\/p>\n 2011\u2019de yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, Lin ve meslekta\u015flar\u0131, yeni deneyimlerden hemen sonra aktif hale gelen Npas4 geninin, uzun s\u00fcreli bellek olu\u015fumu i\u00e7in gerekli olan gen ifadesinin ana denetleyicisi gibi davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffettiler. Buna ek olarak, Npas4 geninin \u00f6\u011frenme s\u0131ras\u0131nda en \u00e7ok hipokamp\u00fcs\u00fcn CA3 b\u00f6lgesinde aktif oldu\u011funu buldular. Bu aktifli\u011fin, ba\u011flamsal korku ko\u015fulland\u0131rmas\u0131 olarak bilinen bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda, ihtiya\u00e7 duyulan h\u0131zl\u0131 ba\u011flamsal \u00f6\u011frenme i\u00e7in gerekli oldu\u011fu zaten biliniyordu. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, ko\u015fulland\u0131rma a\u015famas\u0131nda fareye, belirli bir odaya girip o odada dola\u015ft\u0131klar\u0131nda hafif bir elektrik \u015foku verilir. Birka\u00e7 dakika i\u00e7inde, fare o odadan korkmay\u0131 \u00f6\u011frenir ve e\u011fer odaya tekrar girerse donup kal\u0131r.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Npas4 genini etkisiz hale getirdiklerinde, farenin ona korku veren olay\u0131 hat\u0131rlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular. Ayr\u0131ca, sadece hipokamp\u00fcs\u00fcn CA3 b\u00f6lgesindeki Npas4 genini etkisiz hale getirdiklerinde de, ayn\u0131 sonuca ula\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 fark ettiler. Buna ra\u011fmen, ayn\u0131 genin hipokamp\u00fcs\u00fcn di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerinde etkisiz hale getirilmesi, bellek \u00fczerinde hi\u00e7bir etkiye sahip de\u011fildi.<\/p>\n Yeni \u00e7al\u0131\u015fmada, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Npas4 geninin etkilerinin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa dair daha fazla detay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. Lin ve ekibi daha \u00f6ncesinde, korku ko\u015fulland\u0131rmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda aktif hale gelen CA3 n\u00f6ronlar\u0131n\u0131 floresanla etiketlemeyi m\u00fcmk\u00fcn hale getiren bir metot geli\u015ftirmi\u015flerdi. Ayn\u0131 korku ko\u015fulland\u0131rmas\u0131 y\u00f6ntemini kullanarak, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00f6\u011frenme s\u0131ras\u0131nda CA3 n\u00f6ronlar\u0131na gelen belirli sinaptik iletilerin g\u00fc\u00e7lendi\u011fini, fakat di\u011ferlerinde b\u00f6yle bir etki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdiler. Dahas\u0131, sinaptik iletilerdeki bu g\u00fc\u00e7lenme Npas4 genini gerektirmekteydi.<\/p>\n Se\u00e7ici olarak g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f iletiler, hipokamp\u00fcs\u00fcn denta girus (dentate gyrus) ad\u0131 verilen ba\u015fka bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden gelir. Bu iletiler, korku deneyiminin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge hakk\u0131nda bilgi i\u00e7erirler.<\/p>\n Npas4 geni olmadan, denta girus b\u00f6lgesinden CA3 b\u00f6lgesine gelen sinapslar g\u00fc\u00e7lenememekte ve fare olay\u0131n an\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturamamaktayd\u0131. Daha sonra yap\u0131lan deneyler, bu g\u00fc\u00e7lenmenin daha \u00f6nceden olu\u015fturulmu\u015f an\u0131n\u0131n geri getirilmesinde de\u011fil de, \u00f6zellikle yeni bellek olu\u015fumunda gerekli oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Npas4 kayb\u0131n\u0131n CA3 n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n di\u011fer kaynaklardan ald\u0131\u011f\u0131 sinaptik iletileri etkilemedi\u011fini buldu.<\/p>\n Sinaptik korunum<\/strong><\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayr\u0131ca, sinaps direnci \u00fczerine etki etmesini sa\u011flayan, Npas4 geninin kontrol etti\u011fi genlerden birini tan\u0131mlad\u0131lar. plk2 olarak bilinen bu gen, post-sinaptik yap\u0131lar\u0131 daraltmakta g\u00f6rev al\u0131yor. Npas4, plk2 genini aktif hale getiriyor ve bu sayede, sinaps boyutunu ve direncini azalt\u0131yor. Bu, asl\u0131nda Npas4 geninin kendisinin sinapslar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmedi\u011fini, ancak sinapslar\u0131n gerekti\u011finde g\u00fc\u00e7lenmesine olanak verecek bir durumda kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Npas4 geni olmadan, sinapslar \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc hale gelir ve bu durumda daha fazla g\u00fc\u00e7lendirilip haf\u0131za olu\u015fturmak i\u00e7in tetiklenemez.<\/p>\n Lin, \u201cNpas4 genini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, sinaptik g\u00fc\u00e7 neredeyse doygun hale gelmekte\u201d diyor ve devam ediyor, \u201c\u00d6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, haf\u0131za olu\u015fturan h\u00fccreler floresanla etiketlense bile, art\u0131k bu ba\u011flant\u0131lar\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fini g\u00f6remezsiniz.\u201d<\/p>\n Lin, gelecekteki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, denta girus b\u00f6lgesi ile CA3 b\u00f6lgesini ba\u011flayan devrenin hat\u0131rlamak i\u00e7in gerekli di\u011fer mekanizmalarla nas\u0131l etkile\u015fime girdi\u011fini incelemeyi umuyor. \u201cFarkl\u0131 mekanizmalar aras\u0131nda bir \u015fekilde \u00e7oklu eri\u015fim var; bu sebeple bilgi bir kere haf\u0131zaya al\u0131nd\u0131ktan sonra ba\u015fka iletiler ile geri getirilebilir\u201d diye ekliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (MTI) sinirbilimciler, belirli sinapslar\u0131n, haf\u0131za olu\u015fumu s\u0131ras\u0131nda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hale gelmesini sa\u011flayan h\u00fccresel yola\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. Bulgular, hipokamp\u00fcs\u00fcn CA3 ad\u0131 verilen b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, uzun s\u00fcreli belle\u011fin olu\u015fturulmas\u0131nda rol alan molek\u00fcler mekanizmaya ilk bak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, daha \u00f6nce n\u00f6ral aktiviteyle tetiklenen gen ifadesinin ana denetleyicisi olarak tan\u0131mlanan Npas4 adl\u0131 proteinin, CA3 b\u00f6lgesindeki ve hipokamp\u00fcs\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":1191,"featured_media":20366,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,35,33],"tags":[1678,2445,2444,1087,2446,2355],"class_list":["post-20364","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-noroloji","category-saglik-bilimleri","tag-bellek","tag-bellek-olusumu","tag-hipokampus","tag-noron","tag-npas4","tag-sinaps"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bellek-olu\u015fumu-300x225.jpg\")