\u201cYapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi sevenlerin cezbesine her zaman kap\u0131lm\u0131\u015f\u0131md\u0131r\u201d diyor Do\u011fan H\u0131zlan. \u201cBir edebiyat adam\u0131 olarak Mehmet Kaplan\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 denemesinde s\u00f6yl\u00fcyor bunu. \u00d6\u011frencisi olmayanlarda yayg\u0131n g\u00f6r\u00fcnen kanaatin aksine, Kaplan\u2019\u0131n tarihle oldu\u011fu gibi kendi zaman\u0131yla da bar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu, gelece\u011fe ve gen\u00e7li\u011fe dair ihtiyatl\u0131 iyimserli\u011fini, yazd\u0131klar\u0131ndan al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli \u00f6rneklerle g\u00f6steriyor makalesi boyunca. Kaplan\u2019\u0131n yap\u0131t\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, yazd\u0131klar\u0131n\u0131 t\u00fcr veya konu bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlayarak onun tam olarak anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. \u0130lk bak\u0131\u015fta alelade beylik bir s\u00f6z gibi g\u00f6r\u00fcnebilir \u00e7o\u011fumuza. \u201cTabii ki \u00f6yle, zaten aksi nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir?\u201d diye \u00e7\u0131k\u0131\u015fmaya haz\u0131rlananlar\u0131 duyar gibiyim. Samimiyetle cevap vermek gerekirse, Do\u011fan H\u0131zlan\u2019\u0131n sav\u0131 neredeyse hepimizin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fakat pek az\u0131m\u0131z\u0131n hayata ge\u00e7irebildi\u011fi bir do\u011fruyu i\u015faret ediyor. Zaman zaman herkes gibi kendimizi de fikir veya sanat hayat\u0131nda yer etmi\u015f bir ismi gaf say\u0131labilecek birka\u00e7 c\u00fcmlesinden yakalay\u0131p yerle yeksan etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bulabiliriz. Kolay\u0131 se\u00e7mektir bu; ge\u00e7ici bir zafer sarho\u015flu\u011fu ya\u015fatabilir bize.\u00a0Fakat b\u00f6yle hileli bir h\u00fccum, dinleyenleri bir anda s\u00f6z konusu edilen ki\u015fiden \u00e7ok uzaklara da g\u00f6t\u00fcrebilir.<\/p>\n
Do\u011fan H\u0131zlan \u201cYeniden Okumak\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplad\u0131\u011f\u0131 denemelerinde kendisini sak\u0131nabilmi\u015f bu kestirmecilikten. Mehmet Kaplan\u2019a oldu\u011fu gibi, masaya yat\u0131r\u0131p, elinde pertavs\u0131z\u0131yla \u00fczerine e\u011fildi\u011fi di\u011fer isimlere de ayn\u0131 dikkatle yakla\u015fabildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Portrelerin ki\u015fiselli\u011fi konusuna daha \u00f6nce de\u011finmi\u015ftim bu k\u00f6\u015fede. Do\u011fan H\u0131zlan\u2019\u0131n yazd\u0131klar\u0131nda ki\u015fisellik de var, fakat bu tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131, \u015fahsi olan\u0131 a\u015fan yanlar\u0131 \u00e7ok daha belirgin. Nesnel \u00f6l\u00e7\u00fctler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir de\u011fer bi\u00e7me, yerli yerine oturtma, asl\u0131nda merak uyand\u0131rma ve yeniden okutma \u00e7abas\u0131 \u00f6n planda. Yeniden okumak, yeniden konu\u015fmakla da kolay t\u00fcketilemeyecek yazarlar\u0131 se\u00e7mi\u015f \u00fcstelik: Bedrettin C\u00f6mert, Bedri Rahmi Ey\u00fcbo\u011flu, Cemil Meri\u00e7, Necip Faz\u0131l, Kemal Tahir, Ya\u015far Nabi Nay\u0131r, Vedat G\u00fcnyol, R\u0131fat Ilgaz, Abd\u00fclbaki G\u00f6lp\u0131narl\u0131, Mehmet Akif Ersoy.<\/p>\n
D\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri, k\u00fclt\u00fcre, tarihe, siyasete yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bu \u00f6zellikleriyle farkl\u0131 kesimlerin sahiplendi\u011fi isimler \u00f6zellikle se\u00e7ilmi\u015f ve bir araya getirilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Do\u011fan H\u0131zlan kimileri k\u0131sa denemelerden, kimileri ku\u015fat\u0131c\u0131 makalelerden olu\u015fan bu yaz\u0131lar\u0131 yazmak i\u00e7in okumam\u0131\u015f ad\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131m yazarlar\u0131. Onlar \u00fczerine s\u00f6z s\u00f6yleyebilecek, kalem oynatabilecek yetkinlikte oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7o\u011fu kendisine teklif edilmi\u015f yaz\u0131lar belki. Daha \u00f6nce defalarca okumu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen haklar\u0131nda yazmak i\u00e7in bir kez daha okudu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Halbuki bu yazarlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n okurlar\u0131 di\u011fer baz\u0131lar\u0131n\u0131 hi\u00e7 okumam\u0131\u015f olabilir. Cemil Meri\u00e7\u2019in Ya\u015far Nabi Nay\u0131r\u2019a ve onun yay\u0131nc\u0131l\u0131k faaliyetine y\u00f6neltti\u011fi ele\u015ftirilerle kar\u015f\u0131la\u015fanlar belki Varl\u0131k \u00e7evresinden uzak kalmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Sabahattin Ey\u00fcbo\u011flu\u2019nu, Vedat G\u00fcnyol\u2019u severek okuyanlar, Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek\u2019i, Kemal Tahir okurlar\u0131 Talip Apayd\u0131n\u2019\u0131 merak etmemi\u015f olabilir.<\/p>\n
Okurlar\u0131 taraf\u0131ndan genellikle g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lan konu, bu yazarlar\u0131n birbirlerini \u00e7ok yak\u0131ndan takip ettikleri, dikkatle okuduklar\u0131 ve kendi anlay\u0131\u015flar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ele\u015ftirilerini cesaretle ortaya koyup tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131d\u0131r. Fikir ve sanat hayat\u0131 bu tart\u0131\u015fmalardan etkilenmi\u015f, beslenmi\u015ftir. Sanat\u00e7\u0131lar bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 dikkate alm\u0131\u015f, \u201ckar\u015f\u0131 taraf\u201dtan kendilerine y\u00f6neltilen ele\u015ftirilerden etkilenmi\u015fler, zaman i\u00e7inde g\u00f6r\u00fc\u015flerini geli\u015ftirmi\u015f ve zaman zaman de\u011fi\u015ftirmi\u015flerdir. Ge\u00e7en hafta sonu kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir toplant\u0131da 60\u2019l\u0131 70\u2019li y\u0131llarda kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc say\u0131lan yazarlar\u0131n mektupla\u015fmalar\u0131ndan, bir araya gelebilmelerinden ola\u011fan\u00fcst\u00fc olaylar olarak bahsedildi\u011fine tan\u0131k oldum. Kemal Tahir\u2019le Cemil Meri\u00e7\u2019in birbirlerine ilgileri ve dostluklar\u0131 \u00f6rnek g\u00f6steriliyordu. Cemil Meri\u00e7\u2019in Kerim Sadi ile dostlu\u011fu, Tanp\u0131nar\u2019la tan\u0131\u015fmak istemesi de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131 belki o d\u00f6nemin insanlar\u0131 i\u00e7in.<\/p>\n
San\u0131yorum sonraki ku\u015faklar bu kat\u0131l\u0131klardan daha iyi kollayabildiler kendilerini. Milli k\u00fclt\u00fcr dedi\u011fimiz olgunun, bu farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n her birinin ayr\u0131 ayr\u0131 etkili olabildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde bile\u015fimiyle meydana geldi\u011fini daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 idrak edilebildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bug\u00fcnden geriye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne Necip Faz\u0131l\u2019\u0131, ne Kemal Tahir\u2019i, ne R\u0131fat Ilgaz\u2019\u0131, ne de Sabahattin Ey\u00fcbo\u011flu\u2019nu, Bedrettin C\u00f6mert\u2019i yok sayabiliriz. Hatta ayn\u0131 d\u00f6nemlerde bu tart\u0131\u015fmalardan bir \u00f6l\u00e7\u00fcde uzak durmu\u015f, kendilerine ba\u015fka yollar \u00e7izerek ilerlemi\u015f Yusuf At\u0131lgan, Bilge Karasu, Ferit Edg\u00fc, Edip Cansever, Tahsin Y\u00fccel, O\u011fuz Atay gibi isimleri de yok saymak bir yana, onlar\u0131n bug\u00fcn\u00fc ne kadar kuvvetle etkilediklerini g\u00f6rmek zorunday\u0131z.<\/p>\n
Edebiyattan yola \u00e7\u0131karak geli\u015ftirdi\u011fimiz bu te\u015fhisi \u00f6rnekleri \u00e7o\u011faltarak k\u00fclt\u00fcr ve d\u00fc\u015f\u00fcnce hayat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne yayabiliriz. Ge\u00e7mi\u015fte k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131ndan baz\u0131 isimler tabi olarak siyasal alanda da etkili olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorken bug\u00fcn siyaset k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7inden \u00e7\u0131km\u0131yor da daha \u00e7ok ona d\u0131\u015far\u0131dan dayat\u0131l\u0131yor gibi. Cetvelinin kimin elinde oldu\u011fu belli olmayan bir yerlilik ve millilik s\u00f6ylemi tutturmu\u015f siyasal iktidar, toplumu saflara ay\u0131rarak araya birbirlerini duyamayacaklar\u0131 bi\u00e7imde kal\u0131n duvarlar \u00f6rmeye niyetleniyor. Devlet g\u00fcc\u00fcne dayan\u0131larak kimilerinin defteri d\u00fcr\u00fclmeye, kimilerinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Bunlar\u0131n beyhude \u00e7abalar olduklar\u0131 ileride herkes taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclecek elbette. Gelecek ku\u015faklar\u0131 bug\u00fcnk\u00fc halimize g\u00fcld\u00fcrmek istemiyorsak, okurlar olarak ba\u011fnazl\u0131\u011f\u0131n ve fanatizmin kuru g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcne pabu\u00e7 b\u0131rakmayal\u0131m, duvarlara ald\u0131r\u0131\u015f etmeyelim. Bir an evvel i\u015fini severek yapanlar\u0131n cezbesine kap\u0131lmaya gayret edelim bence.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cYapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi sevenlerin cezbesine her zaman kap\u0131lm\u0131\u015f\u0131md\u0131r\u201d diyor Do\u011fan H\u0131zlan. \u201cBir edebiyat adam\u0131 olarak Mehmet Kaplan\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 denemesinde s\u00f6yl\u00fcyor bunu. \u00d6\u011frencisi olmayanlarda yayg\u0131n g\u00f6r\u00fcnen kanaatin aksine, Kaplan\u2019\u0131n tarihle oldu\u011fu gibi kendi zaman\u0131yla da bar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu, gelece\u011fe ve gen\u00e7li\u011fe dair ihtiyatl\u0131 iyimserli\u011fini, yazd\u0131klar\u0131ndan al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli \u00f6rneklerle g\u00f6steriyor makalesi boyunca. Kaplan\u2019\u0131n yap\u0131t\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, yazd\u0131klar\u0131n\u0131 t\u00fcr veya […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":20573,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2434,545,515],"tags":[275,1577,1902],"class_list":["post-20572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-169-sayi","category-edebiyat","category-nautilus","tag-edebiyat","tag-okur","tag-yazar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/74"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20572"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20572\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}