{"id":20649,"date":"2015-07-01T14:04:41","date_gmt":"2015-07-01T11:04:41","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=20649"},"modified":"2018-03-03T22:04:58","modified_gmt":"2018-03-03T19:04:58","slug":"modern-turk-ailesinde-anne-babalik-durumunun-zavalliligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/07\/01\/modern-turk-ailesinde-anne-babalik-durumunun-zavalliligi","title":{"rendered":"Modern T\u00fcrk ailesinde anne-babal\u0131k durumunun\u00a0zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"

Modern ailede anne baban\u0131n daha iyi bir toplum i\u00e7in daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler yeti\u015ftirebilme ad\u0131na sorumlulu\u011fu var. Buna kar\u015f\u0131n \u00e7ocuk yeti\u015ftirme olgusu bug\u00fcn pek \u00e7ok ailede ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, sorunlar\u0131n tan\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin belirsizli\u011fi i\u00e7inde, anne baban\u0131n \u00e7o\u011fu kez y\u00f6netme yeterlili\u011finden uzak bir zavall\u0131l\u0131k sergiledi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 haline geliyor. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n basit kararlar\u0131ndan, \u00e7ocuk geli\u015fiminin kritik e\u015fiklerinde bilin\u00e7li davran\u0131\u015flar g\u00f6stermek gereken zamanlara kadar pek \u00e7ok \u00f6l\u00e7ekte, hatal\u0131, tutars\u0131z ya da edilgen tav\u0131rlarla ortaya \u00e7\u0131kabilen bu \u201cne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilememe durumu\u201d, yaln\u0131z anne babay\u0131 h\u0131rpalay\u0131p mutsuz etmekle kalm\u0131yor, geli\u015fimini etkiledi\u011fi \u00e7ocuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan da zararl\u0131 olabiliyor.<\/em><\/p>\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eyre\u011fi sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle d\u00fcnyay\u0131 sallarken T\u00fcrk toplumunu da ba\u015fkala\u015ft\u0131rd\u0131. Giderek artan kentle\u015fme, \u00e7al\u0131\u015fan n\u00fcfusun \u00e7e\u015fitlenmesi ve modern anlamda bireyin geli\u015fimi, feodal ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 zay\u0131flatarak toplumsal davran\u0131\u015f kodlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Baba otoritesine dayal\u0131 geleneksel b\u00fcy\u00fck aile de yerini, kentlerden ba\u015flamak \u00fczere, daha e\u015fitlik\u00e7i say\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ekirdek aileye, kimi zaman da b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f aile par\u00e7alar\u0131na b\u0131rakmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Aile yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fim, sosyal ili\u015fkilerden t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na kadar pek \u00e7ok konuda etkisini g\u00f6sterirken, bir yandan b\u00fcy\u00fckbaba ve b\u00fcy\u00fckanneleri sahne d\u0131\u015f\u0131na itiyor, bir yandan da \u00e7ocu\u011fu \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. Geleneksel aileye k\u0131yasla daha az say\u0131da, hatta \u00e7o\u011fu kez tek \u00e7ocuktan olu\u015fan modern T\u00fcrk ailesi, karar \u00f6nceliklerini \u00e7ocu\u011fun gereksinimleri ile gelece\u011fine g\u00f6re belirlemekte. Bu da \u00e7ocuk geli\u015fimi ile e\u011fitimini modern ailenin de\u011fi\u015fmez g\u00fcndemi olarak hep s\u0131cak tutuyor.<\/p>\n

Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe kadar ailenin ya\u015fam m\u00fccadelesi i\u00e7inde, erkek \u00e7ocu\u011fun baba mesle\u011fini s\u00fcrd\u00fcrme ya da bir alt\u0131n bilezik kazanma u\u011fra\u015f\u0131yla, k\u0131z \u00e7ocu\u011fun ise ev i\u015flerine yard\u0131m edip k\u0131smetini beklemeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olan geli\u015fim s\u00fcreci, \u015fimdi tarih boyunca sahip olmad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131cal\u0131klara kavu\u015fmu\u015f durumda. Bug\u00fcn\u00fcn modern ailesinin \u00e7ocu\u011fu ne Tom Sawyer\u2019\u0131n ne de Pal Soka\u011f\u0131 \u00c7ocuklar\u0131\u2019n\u0131n hayal edemeyece\u011fi bir \u00fcst konumda; bir yandan ailenin ekonomik olanaklar\u0131 uyar\u0131nca kaynak payla\u015f\u0131m\u0131nda \u00f6n s\u0131rada yer al\u0131yor, bir yandan da kendini ifade ederek karar verme g\u00fcc\u00fcne sahip oldu\u011fu bir ortamda yeti\u015fiyor.<\/p>\n

Modern ailenin bug\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imi belirleyip \u00e7ocu\u011fun da geli\u015fimini etkileyen \u00f6nemli bir unsur, 80 sonras\u0131 T\u00fcrkiye\u2019sinin \u00fclke tarihinde temsil etti\u011fi kopu\u015flardan birisi olan \u201cbireysel beklentilerin toplumsal kayg\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7i\u015fi\u201d durumu. Ailede ya\u015fam kalitesini y\u00fckseltme iste\u011fiyle birlikte t\u00fcketim ve yat\u0131r\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fi bu \u00e7er\u00e7evede \u00e7ocuk, gelece\u011fin y\u00fcksek rekabete dayal\u0131 toplumunda \u201ckendini kurtarmas\u0131\u201d i\u00e7in gerekli \u00f6zelliklerle donanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, aile i\u00e7in bir stat\u00fc i\u015fareti haline de gelebiliyor. Geleneksel ailede \u00e7ocuk yeti\u015ftirme mottosu olan \u201cben okuyamad\u0131m, evlad\u0131m okusun\u201d, \u00f6nceleri \u201cbiz ayd\u0131nl\u0131k bir \u00fclkede ya\u015fayamad\u0131k, \u00e7ocu\u011fumuz ya\u015fas\u0131n\u201da d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015fken, \u015fimdinin kimi ailelerinde ise \u201cben piyano \u00e7alamad\u0131m, \u00e7ocu\u011fum \u00e7als\u0131n\u201d bi\u00e7imini al\u0131yor. Bu durum da, ailenin kaynaklar\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle \u00e7ocu\u011fun yeti\u015fmesine g\u00f6re kullan\u0131lmas\u0131 sonucu do\u011furuyor.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun ev i\u00e7indeki konumunu belirleyen bir di\u011fer unsur ise, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn modern ailesinin, olu\u015fum s\u00fcrecinde kendisini geleneksel b\u00fcy\u00fck aileden kopar\u0131rken baba otoritesinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da azaltm\u0131\u015f olmas\u0131. 60\u2019l\u0131 70\u2019li y\u0131llar boyunca kendi yollar\u0131n\u0131 \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, geleneksel ailenin iktidar ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan babalar\u0131n\u0131n mutlak otoritesiyle m\u00fccadele etmek zorunda kalan gen\u00e7 insanlar, 80\u2019li y\u0131llarda kurmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 kendi ailelerinde daha demokratik bir ortam yaratmaya \u00f6zen g\u00f6steriyor. Bununla birlikte, kad\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131na daha yo\u011fun kat\u0131l\u0131m\u0131yla birlikte ortaya \u00e7\u0131kan yeni dengeler, mutlak baba otoritesini ister istemez temelsiz hale getiriyor. Art\u0131k modern T\u00fcrk ailesinde baba, despot bir iktidar sembol\u00fc olmaktan uzak. Bu da \u00e7ocu\u011fun kendi ya\u015fam\u0131 ve geli\u015fimi \u00fczerinde s\u00f6z hakk\u0131 elde etmesinin yolunu a\u00e7\u0131yor. (\u00d6rne\u011fin ben tam bu sat\u0131rlar\u0131 yazarken yedi ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z\u0131m odas\u0131na giden dedesine \u201cdede, yanl\u0131\u015f anlama, \u015fu an bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in yaln\u0131z kalmak istiyorum\u201d demekte.)<\/p>\n

Bu noktada modern aile sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuk geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zellikle ge\u00e7mi\u015fle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a ileride say\u0131labilir. Ancak aile i\u00e7inde \u00e7ocu\u011fun fiziksel, duygusal ve zihinsel geli\u015fimini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olan anne babalar\u0131n, bu b\u00fcy\u00fck \u00f6nem y\u00fcklenen s\u00fcreci y\u00f6netebilecek bilgi ve g\u00f6rg\u00fcye sahip oldu\u011funu s\u00f6ylemek hi\u00e7 de kolay de\u011fil. \u0130nsano\u011flunun yavrular\u0131n\u0131 yeti\u015ftirme konusundaki tarihsel birikimi bug\u00fcne, Azteklerde oldu\u011fu gibi \u00e7ocu\u011fun kolektif bir sorumlulukla topluluk taraf\u0131ndan yeti\u015ftirildi\u011fi modellerden, orta\u00e7a\u011f manast\u0131r\u0131n\u0131n kat\u0131 disipliniyle verilen dinsel e\u011fitim bi\u00e7imlerine kadar \u00e7e\u015fitli \u00f6rnekler getirmekte. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn modern ailesi i\u00e7in ge\u00e7mi\u015f deneyimlere bakmak \u00e7ok da i\u015fe yaram\u0131yor. \u00d6yle ki, bug\u00fcn \u00e7o\u011fu ailede yaln\u0131zca bir ku\u015fak \u00f6ncekilerin bilgi ve \u00f6nerilerinin bile uygulanabilirli\u011fi \u015f\u00fcpheli. Zaten eskilerin otoriteye dayal\u0131 y\u00f6ntemleri geleneksel aile yap\u0131s\u0131yla birlikte geride b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n

Gelene\u011fe art\u0131k y\u00fcz verilmeyen bir \u00e7a\u011fda ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olmas\u0131 beklenen ak\u0131lc\u0131l\u0131k ve bilim ise son moda postmodern bak\u0131\u015f\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici tavr\u0131yla sorgulan\u0131yor. Zaten Google \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck veri yakla\u015f\u0131m\u0131 ula\u015f\u0131labilir bilgiyi \u00e7e\u015fitlendirirken kimi zaman da tutars\u0131zla\u015ft\u0131rmakta. \u0130nsan bedeni ve zihnine d\u00f6n\u00fck bilimsel bulgular, \u00e7ocuk geli\u015fimi i\u00e7in temel bilgi kayna\u011f\u0131 olmak yerine \u00e7o\u011fu kez ge\u00e7mi\u015f varsay\u0131mlar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcterek i\u015fe yarar bilgiye \u015f\u00fcpheyle yakla\u015f\u0131lmas\u0131na neden oluyor. Zaten neoliberalizmin y\u00f6nlendirdi\u011fi bilimsel kisveli bulgular\u0131 art niyetsiz olanlardan ay\u0131rmak kolay de\u011fil.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca modern anne-baban\u0131n temel referans\u0131 olarak geriye, kimi zaman yeniden \u00fcreterek, kimi zamansa kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fccadele ederek bir par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131 toplumun sosyo-k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131 kal\u0131yor. Bu kodlar ise i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7ocuk yeti\u015ftirmenin ko\u015fullar\u0131ndan \u00e7ok, pazar ekonomisinin anne-babaya, k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde \u00e7ocu\u011fu da i\u00e7erecek bir \u015fekilde bi\u00e7ti\u011fi \u201ct\u00fcketici\u201d rol\u00fcn\u00fc tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n

Oysa modern ailede anne baban\u0131n daha iyi bir toplum i\u00e7in daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler yeti\u015ftirebilme ad\u0131na \u00f6nemli bir sorumlulu\u011fu var. Buna kar\u015f\u0131n \u00e7ocuk yeti\u015ftirme olgusu bug\u00fcn pek \u00e7ok ailede ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, sorunlar\u0131n tan\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin belirsizli\u011fi i\u00e7inde, anne baban\u0131n \u00e7o\u011fu kez y\u00f6netme yeterlili\u011finden uzak bir zavall\u0131l\u0131k sergiledi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 haline geliyor. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n basit kararlar\u0131ndan, \u00e7ocuk geli\u015fiminin kritik e\u015fiklerinde bilin\u00e7li davran\u0131\u015flar g\u00f6stermek gereken zamanlara kadar pek \u00e7ok \u00f6l\u00e7ekte, hatal\u0131, tutars\u0131z ya da edilgen tav\u0131rlarla ortaya \u00e7\u0131kabilen bu \u201cne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilememe durumu\u201d, yaln\u0131z anne babay\u0131 h\u0131rpalay\u0131p mutsuz etmekle kalm\u0131yor, \u00f6zellikle uzun d\u00f6nemde geli\u015fimini etkiledi\u011fi \u00e7ocuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan da zararl\u0131 olabiliyor.<\/p>\n

\"\"
Modern ailede anne baban\u0131n daha iyi bir toplum i\u00e7in daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler yeti\u015ftirebilme ad\u0131na
\u00f6nemli bir sorumlulu\u011fu var.<\/figcaption><\/figure>\n

Annesinden d\u00fc\u015fer d\u00fc\u015fmez ayaklanan ceylan yavrusunu ya da yumurtadan \u00e7\u0131k\u0131p denize ko\u015fan kaplumba\u011falar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, insan\u0131 di\u011fer hayvanlardan ay\u0131ran bir \u00f6zelli\u011fin de uzun yeti\u015fme s\u00fcreci oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u0130nsan\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi, hamilelik, bebeklik, erken \u00e7ocukluk ve \u00e7ocukluk olarak d\u00f6rt evrede incelenebilir. Hamile annesinin i\u00e7inde canlanan yavru, bebeklik evresinde d\u0131\u015f d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131nda ya\u015famay\u0131 becerir, erken \u00e7ocuklukta yak\u0131n \u00e7evrenin korumas\u0131 alt\u0131nda sosyalle\u015fir ve okul d\u00f6nemine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen son a\u015famada toplumsal bir varl\u0131k olarak kendi ba\u015f\u0131na ayakta durmaya ba\u015flar. D\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme enerjisiyle dolu bir gen\u00e7 olana kadar (fazla m\u0131 iyimserim?) ge\u00e7en bu s\u00fcre boyunca anne babas\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirmesi alt\u0131ndad\u0131r; ailesinin belirledi\u011fi \u00e7er\u00e7eveyle etkile\u015fim i\u00e7inde kendi karakterini yarat\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve dengeli bir geli\u015fim i\u00e7in ne kadar elveri\u015fliyse, \u00e7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir yeti\u015fkin olma \u015fans\u0131 da o kadar fazla olacakt\u0131r. Anne baban\u0131n \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 ana sorumlulu\u011fu da t\u00fcm bu evrelerin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc geli\u015fimle uyumlu davranmakt\u0131r. Modern ailede anne babal\u0131\u011f\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u015fte bu noktada dengesiz, zamans\u0131z ve tutars\u0131z yakla\u015f\u0131mlarla bir tehlike olarak ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Hamilelik evresi<\/strong><\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n en mutluluk verici haberinin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 andan do\u011fuma kadar ge\u00e7en s\u00fcrede yap\u0131lmas\u0131 gerekenler, i\u015fini iyi yapan bir doktor bulmak ve temel sa\u011fl\u0131k kurallar\u0131 uyar\u0131nca yavrunuza kar\u015f\u0131 sorumlu davranmaktan ibarettir. Ka\u00e7 hafta s\u00fcrece\u011fi \u00fc\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 belli olan bu d\u00f6nemde temel beklenti, do\u011fumun hem anne hem bebek i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmesi olacakt\u0131r. Bu ge\u00e7mek bilmez haftalarda sa\u011fl\u0131k sisteminin, anne babadaki do\u011fal endi\u015feleri kendi faturalar\u0131n\u0131 \u015fi\u015firmekte kullanmas\u0131 dikkatinizi \u00e7ekse de \u00e7o\u011fu kez sesiniz \u00e7\u0131kmaz. Bununla birlikte, bu d\u00f6nemde ba\u015flayan bebek al\u0131\u015fveri\u015fleri, bebek \u00fcr\u00fcnleri satanlar i\u00e7in fazlas\u0131yla i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131 bir t\u00fcketici olarak boy g\u00f6stermenizi sa\u011flayacak ve yak\u0131n d\u00f6nemde ya\u015fayacaklar\u0131n\u0131z\u0131n ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Do\u011fuma kadar, i\u015fler yolunda gitti\u011fi s\u00fcrece her ne olursa olsun at\u0131lan ad\u0131mlar\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 mutlu bir g\u00fcl\u00fcmseme e\u015fli\u011finde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Bebeklik evresi<\/strong><\/p>\n

Do\u011fumdan \u00e7ocu\u011funuzun y\u00fcr\u00fcy\u00fcp konu\u015ftu\u011fu zamana kadar s\u00fcren bebeklik d\u00f6nemi, \u00f6zellikle ilk \u00e7ocu\u011funu b\u00fcy\u00fctecek olan yeni anne babadaki deneyimsizlikleri de ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Her ne kadar ileride s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinlemeyecek de olsan\u0131z, anneanne ya da babaannenin bilgileri yeni do\u011fan\u0131n bak\u0131m\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli olacakt\u0131r. Evde bir bebe\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 art\u0131k t\u00fcm ya\u015fam\u0131n\u0131z\u0131n merkezine yerle\u015fmi\u015ftir. Onun \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 gaz mutlu olman\u0131za, o uykudayken bas\u0131lan bir zil sinirlenmenize neden olmaktad\u0131r. Yava\u015f yava\u015f bebek bezlerinin neden bu kadar pahal\u0131 oldu\u011fu ya da bebek telsizlerinin c\u0131z\u0131rt\u0131lar\u0131n\u0131n neden yok edilemedi\u011fi sorular\u0131yla ilgilenmeye ba\u015flars\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Amerikal\u0131 psikolog Erik Erikson\u2019un \u201c\u0130nsan\u0131n Sekiz \u00c7a\u011f\u0131\u201d kuram\u0131na g\u00f6re 0-1 ya\u015f aras\u0131 bebeklik, insanda g\u00fcven-g\u00fcvensizlik \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirleyici bir d\u00f6nemdir. Bu ilk bir y\u0131l insan yavrusunun hayatta kalabilmesi i\u00e7in temel biyolojik gereksinimlerinin zaman\u0131nda ve yeterli bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lanmas\u0131na odaklan\u0131lacakt\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir psikolojik geli\u015fimin \u00f6n ko\u015fulu bebekte g\u00fcven duygusunun olu\u015fturulmas\u0131 ise, bu \u00f6ncelikle beslenme, uyuma ve temizlenmesinin sorunsuz hallolmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Neyse ki insan yavrusu, isteklerini \u00e7evresinin kay\u0131ts\u0131z kalamayaca\u011f\u0131 a\u011flamalarla ifade eder. Zaten bu aylardaki do\u011fal geli\u015fim i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 ve yap\u0131lmamas\u0131 gerekenler bellidir. Modern ailenin bebe\u011fe sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcyece\u011fi ortam\u0131 sa\u011flama konusunda y\u00fcksek bir standarda sahip oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

D\u00fcnyaya gelen bebe\u011fin ya\u015fama tutunurken ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gereken \u201cy\u00fcr\u00fcmek ve konu\u015fmak\u201d gibi iki ana hedefi vard\u0131r. Her ikisi de \u00e7evreyi model alarak \u00f6\u011frenilen bu beceriler i\u00e7in anne baban\u0131n ev i\u00e7inde normal bir insan davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermek d\u0131\u015f\u0131nda yapmas\u0131 gereken bir \u015fey yoktur. Bebe\u011finizi bir yandan y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir yandan da d\u00fc\u015fmesini engelleyecek bir koruma kalkan\u0131 olu\u015fturmak ise bu do\u011fal s\u00fcreci geciktirmekten \u00f6te bir etki yaratmaz. Sonu\u00e7ta \u00e7ocu\u011funuz \u201cd\u00fc\u015fe kalka\u201d b\u00fcy\u00fcyecektir. \u00dcstelik d\u00fc\u015fmeyi sizin yan\u0131n\u0131zda \u00f6\u011frenmesi en iyisidir. Onunla ileti\u015fim kurarken kullanaca\u011f\u0131n\u0131z \u201cbici bici\u201dli konu\u015fma dilinin ise, s\u0131k\u00e7a duyarsa model alaca\u011f\u0131 bir konu\u015fma \u00f6rne\u011fi olaca\u011f\u0131 ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Onunla ilgilenirken bol bol g\u00f6z temas\u0131 kurarak ve abart\u0131l\u0131 olmayan tonlamalarla sevgi dolu konu\u015fmalar yapman\u0131z\u0131n olumlu sonu\u00e7lar\u0131 san\u0131landan b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bebe\u011finiz ilk aylar\u0131nda beynine d\u0131\u015f d\u00fcnyadan ilk duyusal kay\u0131tlar\u0131 da yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Do\u011fumdan \u00e7ocu\u011funuzun y\u00fcr\u00fcy\u00fcp konu\u015ftu\u011fu zamana kadar s\u00fcren bebeklik d\u00f6nemi, \u00f6zellikle ilk \u00e7ocu\u011funu b\u00fcy\u00fctecek olan yeni anne babadaki deneyimsizlikleri de ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu d\u00f6nemde neredeyse b\u00fct\u00fcn anne babalarda ortaya \u00e7\u0131k\u0131p y\u0131llar boyu s\u00fcrecek olan ortak d\u00fc\u015f\u00fcnce, bebeklerinin \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 oldu\u011fudur. Uzun s\u00fcre varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrse de gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda yerini tam tersine b\u0131rakacak olan bu \u00f6n kabul, birka\u00e7 ayl\u0131k bebe\u011fin bak\u0131\u015flar\u0131ndaki cinlikten geometrik \u015fekilleri uygun deliklere sokma becerisine kadar her t\u00fcr kaynaktan beslenir. \u00c7ocu\u011funun bir \u015fekilde \u00fcst\u00fcn oldu\u011funa inanman\u0131n hazz\u0131, ilk aylardan itibaren anne babay\u0131 da \u00e7e\u015fitli pazarlama faaliyetlerine a\u00e7\u0131k hale getirecektir. Profesyonel pazarlamac\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcn zek\u00e2 vaatleri kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fclen tuzaklar, yeni aldanmalar\u0131 \u00f6nleyici olamad\u0131\u011f\u0131 gibi konumuz olan zavall\u0131l\u0131k durumunu da belirginle\u015ftirir.<\/p>\n

\u0130lk bir y\u0131l boyunca anne baba davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck \u00e7e\u015fitlilik ise bebekle ileti\u015fimde yatar. Ailenin hijyen konusundaki tavr\u0131, bebe\u011fe kimseyi dokundurmamaktan mahalle esnaf\u0131na \u00f6pt\u00fcrmeye kadar de\u011fi\u015febilir. Ancak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi geli\u015fim a\u015famas\u0131nda olan bebek i\u00e7in sokaktan ta\u015f\u0131nan mikroplar ne kadar tehlikeli olacaksa, steril ortam\u0131n s\u00fcreklili\u011fi de d\u0131\u015f d\u00fcnyayla ileti\u015fimin g\u00fc\u00e7lenece\u011fi ileriki zamanlar i\u00e7in risk ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Bu d\u00f6nemde \u00e7ocuk metabolizmas\u0131 i\u00e7in basit mikroplar\u0131n bir t\u00fcr a\u015f\u0131 niteli\u011finde oldu\u011funu g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir.<\/p>\n

Bebe\u011fin psikolojik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ise yaln\u0131zca ev i\u00e7indeki sakin ve huzurlu ortama ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ger\u00e7i ne kadar dikkat etseniz de, bebe\u011fi g\u00fcld\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken korkutup a\u011flatan m\u00fcnasebetsiz kom\u015fu ya da akrabalardan kurtulamayabilirsiniz; oysa bu d\u00f6nemdeki insan yavrusu d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n korkutucu taraflar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in hen\u00fcz fazla k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Ya da, bebe\u011finizin kakas\u0131n\u0131 her temizleyi\u015finizde \u015fakayla da olsa y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc buru\u015fturuyorsan\u0131z, kim bilir belki de Freudyen sorunlar\u0131n temelini at\u0131yor olabilirsiniz. Tabi ki, anne baban\u0131n yetkin birer psikolog olmas\u0131 beklenemez. Ancak olumlu ve duyarl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar, \u00e7ocu\u011fun b\u00fcy\u00fcme s\u00fcrecinde en \u00f6nemli yol g\u00f6stericidir. Bebe\u011finize sevgi dolu dokunu\u015flar\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc gelecekteki ili\u015fkinizin d\u00fczeyi i\u00e7in de bir g\u00f6sterge olacakt\u0131r.<\/p>\n

Erken \u00e7ocukluk evresi<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun \u00f6ncelikle kendi bilincine vararak, yak\u0131n koruma alt\u0131nda topluma kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nem, psikososyal geli\u015fimi \u00fczerinde anne babal\u0131\u011f\u0131n do\u011frudan etkisi nedeniyle b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. Bu d\u00f6nemdeki ana s\u00fcre\u00e7ler, \u00e7ocu\u011fun kendi biyolojik geli\u015fimi, ailesi i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fcn belirginle\u015fmesi, di\u011fer yeti\u015fkinlerle ili\u015fkileri \u00f6\u011frenmesi, ba\u015fka \u00e7ocuk gruplar\u0131 i\u00e7inde yer almaya ba\u015flamas\u0131, ya\u015fama dair temel sorular\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve anne babay\u0131 rol model alarak karakterini olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. T\u00fcm bu farkl\u0131 alanlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi ile kendi aralar\u0131ndaki uyum ve tutarl\u0131l\u0131k ise \u00e7ocu\u011fun ya\u015fam\u0131 boyunca beslenece\u011fi sa\u011flam bir karakterin temeli olaca\u011f\u0131ndan, anne babal\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck s\u0131nav\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Ancak modern T\u00fcrk ailesinde bu yaz\u0131ya konu olan zavall\u0131l\u0131k durumu en \u00e7ok da bu d\u00f6nemde belirginle\u015fmektedir.<\/p>\n

Erken \u00e7ocukluktaki anne baba tav\u0131rlar\u0131, farkl\u0131 alanlarda de\u011fi\u015febilecek \u015fekilde, a\u015f\u0131r\u0131 ilgi ile ilgisizlik aras\u0131nda \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterir. Ancak her zaman olaca\u011f\u0131 gibi bu d\u00f6nemde de do\u011fru davran\u0131\u015flar, \u00e7ocu\u011fa olan yakla\u015f\u0131m\u0131n aile i\u00e7i di\u011fer ili\u015fkilerle denge i\u00e7inde ve do\u011fal olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7ocu\u011fun bilin\u00e7lendi\u011fi bu d\u00f6nemde \u00f6rnek alaca\u011f\u0131 ilk hareketler ailede g\u00f6rd\u00fckleridir. Oysa anne baban\u0131n i\u00e7selle\u015ftirmeden yaln\u0131zca \u00e7ocu\u011fa d\u00f6n\u00fck sergiledi\u011fi, \u00e7o\u011funlukla \u00f6yk\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f tav\u0131rlar temelsiz ve s\u00fcreklilikten uzak olacak, bu durumda da \u00e7ocu\u011fun anne babaya bak\u0131\u015f\u0131na zarar verme riski ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun biyolojik geli\u015fimi<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun biyolojik olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi, \u00f6ncelikle iyi bir uyku d\u00fczeni ile yeterli beslenmeye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yeti\u015fkinler genellikle kendi uyku saatlerine dikkat etmediklerinden, \u00e7ocu\u011fun uyku d\u00fczenine de gerekli \u00f6zeni g\u00f6stermeyebilir. \u00c7evrenizde gece yar\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131rken bile h\u00e2l\u00e2 ayakta iki \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda \u00e7ocuklar g\u00f6rmeniz bizim \u00fclkemizde normal say\u0131l\u0131r. Oysa \u00f6zellikle beynin sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi i\u00e7in d\u00fczenli ve uzun bir gece uykusunun \u00f6nemini her yerden okuyabilirsiniz.<\/p>\n

Beslenme s\u00f6z konusu oldu\u011funda ise durum daha farkl\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve dengesiz sofralar nedeniyle \u00e7ocuklar\u0131n kilolu yeti\u015fmesi ileriki ya\u015flarda ya\u015fanacak s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n temellerini \u015fimdiden at\u0131yor olsa da, eski ku\u015faklardan ta\u015f\u0131nan yanl\u0131\u015f bir de\u011ferlendirmeyle sa\u011fl\u0131k g\u00f6stergesi olarak alg\u0131lanaca\u011f\u0131ndan aile i\u00e7inde hen\u00fcz bir sorun say\u0131lmayacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n az yiyen bir \u00e7ocu\u011funuz varsa, yemek saatleri evde kabusa d\u00f6n\u00fc\u015fme potansiyeline sahip olur. Anne baban\u0131n \u201co tabaktakiler bitecek\u201dlerine \u00e7ocuk uzun \u00e7i\u011fnemeler ve bir t\u00fcrl\u00fc yutmamalarla yan\u0131t verir. T\u0131p literat\u00fcr\u00fcnde, yemek bulabilmesine ra\u011fmen a\u00e7l\u0131ktan \u00f6len bir \u00e7ocuk vakas\u0131na rastlanmamaktad\u0131r. Ancak bu yemek m\u00fccadelesi di\u011fer alanlarda \u00e7e\u015fitlenecek olan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ilk i\u015faretlerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Zaten sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7ocuk i\u00e7in hamilelik d\u00f6neminde g\u00f6sterilen \u00f6zen ile bebeklik d\u00f6nemi beslenmesinin bu erken \u00e7ocukluk d\u00f6nemdeki men\u00fclerden daha de\u011ferli oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. \u0130nsan \u00fc\u00e7 d\u00f6rt ya\u015f\u0131nda yemedi\u011fi pek \u00e7ok \u015feyi nas\u0131lsa b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce yiyecektir. Ancak anne baba d\u00fcne kadar \u015firinlikten ba\u015fka bir \u015fey yapmayan yavrusuna s\u00f6z ge\u00e7iremedi\u011fini ilk kez g\u00f6rmektedir. Yaln\u0131zca bir ku\u015fak \u00f6ncesine kadar, ya masada tek tencere oldu\u011fu i\u00e7in pek ortaya \u00e7\u0131kamayan, ya da tek bir tokatla \u00e7\u00f6z\u00fclebilen bu sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda duyulan \u00e7aresizlik kimi zaman \u00f6fkeye yol a\u00e7ar. Ancak bir \u015fekilde zor kullanarak ula\u015f\u0131lsa bile k\u0131sa s\u00fcrede yerini su\u00e7luluk duygusuna b\u0131rakan zafer kal\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r. \u00c7ocu\u011funuz modern aile i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bayra\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun aile i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fcn belirginle\u015fmesi<\/strong><\/p>\n

Literat\u00fcrde \u201ciki ya\u015f deh\u015feti\u201d (\u0130ng. \u201cterrible two\u201d) olarak anlat\u0131lan, ancak her ya\u015fa uyarlanabilecek d\u00f6nem, \u00e7ocu\u011fun hareket ettirmeyi \u00f6\u011frendi\u011fi bedeniyle \u00e7evresi \u00fczerinde etkisini g\u00f6rebilme iste\u011finin, anne babas\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilen d\u00fcnyan\u0131n kurallar\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan do\u011fan bir sava\u015f halidir. \u00c7ocu\u011fun aile i\u00e7indeki yeri, farkl\u0131 cephelerde s\u00fcren yo\u011fun muharebeler sonucu belirlenir. Bu \u00e7a\u011fda temeli at\u0131lan dengeler, ortaya \u00e7\u0131kan karakterin ya\u015fam\u0131 boyunca farkl\u0131 sosyal \u00e7evrelerdeki konumunu etkileyebilecek \u00f6nemdedir.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun okula ba\u015flayana kadar b\u00fct\u00fcn aile ya\u015fam\u0131n\u0131n merkezinde yer al\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u201cortak kabul sonucu ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f bir i\u015fgal\u201d olarak g\u00f6rmek pek de yanl\u0131\u015f say\u0131lmamal\u0131. Bebeklik evresinde hen\u00fcz bir gereklilik olan bu durum, erken \u00e7ocuklukta g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle s\u00fcrer ve ailenin kaynaklar\u0131ndan aslan pay\u0131n\u0131n \u00e7ocuk i\u00e7in ayr\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu durumun anne baba i\u00e7in anlam\u0131 fedak\u00e2rl\u0131kt\u0131r ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da genellikle \u00e7ocu\u011fun uyumu ve itaati beklenir. Ancak anne baba \u00e7o\u011fu kez muhataplar\u0131n\u0131n hen\u00fcz birka\u00e7 ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu ve ya\u015fam\u0131 deneme yan\u0131lmalarla \u00f6\u011frenmekte oldu\u011funu g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmaktad\u0131r. \u00dcstelik geleneksel toplumda bask\u0131yla sa\u011flanan \u201citaat\u201d, modern ailede yerini e\u015fitlik\u00e7i bir anlay\u0131\u015fa b\u0131rakma iddias\u0131ndad\u0131r. \u00c7ocu\u011fa istedi\u011fini yapt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan anne baba kimi zaman zor yoluyla k\u0131sa s\u00fcreli ba\u015far\u0131lar elde etse de, b\u00f6yle durumlar \u00e7ocu\u011fun g\u00f6z\u00fcnde bir uzla\u015fmadan \u00e7ok ilk f\u0131rsatta geri al\u0131nacak \u00f6d\u00fcnlerden ibaret olabilir. Sonu\u00e7ta ayn\u0131 durum tekrar tekrar ya\u015fanacak, \u00e7ocu\u011fun \u0131srarc\u0131 tavr\u0131 ve ya\u015f\u0131na \u00f6zg\u00fc silahlar\u0131 anne babay\u0131 de\u011fi\u015fime, \u00e7o\u011fu kez de kabule zorlayacakt\u0131r.<\/p>\n

Erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde anne baba ile \u00e7ocuk aras\u0131nda ya\u015fanan gerginliklerin aras\u0131nda, hijyenden g\u00fcvenli\u011fe kadar farkl\u0131 gerek\u00e7eleri olan denetim \u00e7abalar\u0131n\u0131n pay\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Yeti\u015fkinli\u011finde \u00e7ok \u015fey yapmas\u0131 beklenen \u00e7ocu\u011fa bu d\u00f6nemde en \u00e7ok s\u00f6ylenen s\u00f6z, fazlas\u0131yla ironik de olsa, \u201cyapma\u201d olur. \u00c7ocuk ald\u0131r\u0131\u015f etmedi\u011finde y\u00fcksek perdeden tekrarlanan bu \u201cyapma\u201d, \u201celleme\u201d, \u201ckonu\u015fma\u201dlar, genellikle en temel tan\u0131ma \u00f6\u011frenme gereksinimlerine d\u00f6n\u00fck engellemeler halinde ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00f6yle g\u00fc\u00e7l\u00fc ya\u015famsal i\u00e7g\u00fcd\u00fcler kar\u015f\u0131s\u0131nda zay\u0131f olduklar\u0131 i\u00e7in de, \u00e7ocu\u011fun \u0131srarl\u0131 yinelemelerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emezler.<\/p>\n

Oysa, d\u00fcnyaya sadomazoist e\u011filimlerle gelmedi\u011fini varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z insan yavrusu, s\u00f6zel ileti\u015fime a\u00e7\u0131kt\u0131r ve zihni mant\u0131ksal \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 yapabilecek altyap\u0131ya sahiptir. \u00c7ocu\u011fa neyi, ni\u00e7in yapmamas\u0131 gerekti\u011fini anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve m\u00fcmk\u00fcnse olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6sterdi\u011finiz zaman, y\u00fczlerce \u201cyapma\u201dya k\u0131yasla daha \u00e7abuk, etkili ve do\u011fru sonu\u00e7 al\u0131rs\u0131n\u0131z. Tabi bunun i\u00e7in \u00e7ocukla kurulan ileti\u015fimin, \u00f6\u011frenmeye a\u00e7 bir canl\u0131n\u0131n gereksinim duydu\u011fu temel d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011fe sahip olmas\u0131 gerekir. Oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk toplumunda \u00e7ocuklarla konu\u015furken, kedi yavrular\u0131na d\u00f6n\u00fck tonlamalar kullan\u0131lmaktad\u0131r; bir \u00e7ocu\u011fu ikna etmenin \u00f6nde gelen yolu da onu kand\u0131rmak, daha do\u011frusu yalan s\u00f6ylemektir. Ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan bu yalanlar ya ba\u015fka yalanlarla kapat\u0131lacak, ya da konu her neyse unutturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Ancak durum her ne olursa olsun, \u00e7ocu\u011fa aptal muamelesi yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130kna edilmeden susturulmu\u015f \u00e7ocuk akl\u0131n\u0131n, gelecekteki benzer durumlarda ayn\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 yinelemesi ise ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

Kald\u0131 ki, \u00e7ocu\u011fa d\u00f6n\u00fck engellemelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, ger\u00e7ek\u00e7i olmayan endi\u015felerden kaynaklan\u0131yor olabilir. \u00c7amurda oynay\u0131p \u00fcst\u00fcn\u00fc kirletmek, yere d\u00fc\u015fen yiyece\u011fi al\u0131p yemek, parkta ko\u015fu\u015fturup terlemek, kapal\u0131 bir dolab\u0131 merak edip a\u00e7mak haz dolu do\u011fal \u00e7ocuk davran\u0131\u015flar\u0131yken, engellemeler sonucu mutsuzluk kayna\u011f\u0131 haline gelirler. Oysa insan beyni haz duygusunu \u00f6\u011frenmeyi te\u015fvik etmek amac\u0131yla kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ocukluk d\u00f6nemindeki engellemelerin yol a\u00e7abilece\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00fczerine Freud\u2019un geni\u015f bir k\u00fclliyat\u0131 var. Ancak belki de herkesin hi\u00e7 de\u011filse temel sav\u0131n\u0131 bilmesi gereken \u00e7al\u0131\u015fma Wilhelm Reich\u2019\u0131n \u201cFa\u015fizmin Kitle Ruhu Anlay\u0131\u015f\u0131\u201d kitab\u0131. Reich, insano\u011flunun biyolojik enerjisini erken ya\u015flardan ba\u015flayarak k\u0131s\u0131tlaman\u0131n, bireyi bask\u0131layarak toplumda fa\u015fizmi yerle\u015ftirmenin \u00f6nemli bir ad\u0131m\u0131 oldu\u011funu anlat\u0131yor. Her ne kadar modern aile otoriteye kar\u015f\u0131 farkl\u0131 savlar \u00fczerinde kurulsa da, temel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn toplumda i\u00e7selle\u015ftirilmesini ummak tabi ki ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil.<\/p>\n

Kald\u0131 ki, bu d\u00f6nemde anne babaya itaat merkezli sorunlara sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler ararken ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 gereken en \u00f6nemli nokta, \u00e7ocu\u011fun anne babas\u0131yla \u00e7at\u0131\u015f\u0131rken, d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir alan\u0131nda ileride giri\u015fece\u011fi m\u00fccadelelerin de egzersizini yap\u0131yor olu\u015fudur. \u00c7ocuktan \u201cs\u00f6z dinleme\u201d bekleyen anne baba, ayn\u0131 \u00e7ocu\u011fun ileride kuraca\u011f\u0131 ili\u015fkilerde edilgen kalmas\u0131n\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinlemesini ise hi\u00e7 tercih etmez. Bu \u00e7eli\u015fki zaman ilerledik\u00e7e, \u00e7ocu\u011funun g\u00f6z\u00fcnde hep en \u00fcst stat\u00fcde kalaca\u011f\u0131n\u0131 varsayan anne baban\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran bir unsur olarak belirginle\u015fecektir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, yanl\u0131\u015f kurulmu\u015f g\u00fcnl\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7ocuk kar\u015f\u0131s\u0131nda ister k\u0131sa ister uzun vadede olsun yenilgiyle sonu\u00e7lanmas\u0131 normaldir. Bu durum anne baban\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir tescili olman\u0131n \u00f6tesinde, aile i\u00e7inde \u00e7ocuk lehine g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle in\u015fa edilen dengelerin do\u011fal bir sonucu da say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Zaten g\u00fcnl\u00fck aile ya\u015fam\u0131n\u0131n pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fc \u00e7ocu\u011fa g\u00f6re planlanmakta, istekleri \u00e7o\u011fu kez yerine gelmekte, eski ku\u015faklar\u0131n bak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re \u00e7ocuk fazlas\u0131yla \u015f\u0131mart\u0131lmaktad\u0131r. Baba otoritesinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 modern aile, hedefledi\u011fi e\u015fitlik\u00e7ilikten uzak, \u00e7ocuk merkezli bir yap\u0131ya b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Davulu anne baba ta\u015f\u0131makta, tokmak \u00e7ocukta durmaktad\u0131r. Ger\u00e7i erken \u00e7ocuklukta anne baban\u0131n \u015firin yavrular\u0131 i\u00e7in verdikleri \u00f6d\u00fcnler b\u00fcy\u00fck sorunlar olu\u015fturmayabilir. Ancak 6 ya\u015f\u0131nda izin verilen \u00e7ocuk davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n 16 ya\u015f\u0131nda izin beklenmeden tekrarlanaca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta, bu erken ya\u015flarda gelecekteki ili\u015fkilerin temellerinin at\u0131l\u0131yor oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden ka\u00e7\u0131\u015f yoktur.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun di\u011fer yeti\u015fkinlerle ili\u015fkileri \u00f6\u011frenmesi<\/strong><\/p>\n

Ev i\u00e7inde iktidarda olman\u0131n tad\u0131n\u0131 alan \u00e7ocuk, bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc ba\u015fka yeti\u015fkinlerle olan ili\u015fkilerinde de kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman kimi \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fanmas\u0131 son derece do\u011fald\u0131r. Ger\u00e7i, bu \u00e7a\u011fda \u00e7ocu\u011fun \u00e7ekirdek aile d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fczenli ili\u015fki kurdu\u011fu yeti\u015fkinler, b\u00fcy\u00fck akrabalar\u0131, varsa bak\u0131c\u0131 ve gidiyorsa yuva \u00f6\u011fretmeninden olu\u015fan yine koruyucu bir gruptur. Ancak, bu insanlar\u0131n \u00e7ocu\u011fa yakla\u015f\u0131mlar\u0131 anne babas\u0131ndan farkl\u0131, \u00e7o\u011fu zaman daha ger\u00e7ek\u00e7i olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"
\u00c7ocu\u011fa d\u00f6n\u00fck engellemelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, ger\u00e7ek\u00e7i olmayan endi\u015felerden kaynaklan\u0131yor olabilir.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00c7ocu\u011fun b\u00fcy\u00fck akrabalar\u0131yla ili\u015fkilerinin anne baba taraf\u0131ndan dikkatle izlenen taraf\u0131, ku\u015faklar aras\u0131 farkl\u0131 yeti\u015ftirme tarzlar\u0131n\u0131n yaratabilece\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lard\u0131r. \u00c7ocu\u011funa, kendi \u00e7ocuklu\u011funda maruz kald\u0131\u011f\u0131ndan daha farkl\u0131 bir e\u011fitim vermek isteyen anne baba i\u00e7in bu uyumsuzluk endi\u015fesi daha \u00e7ok biyolojik geli\u015fim ya da din gibi, ya\u015fam\u0131n temel alanlar\u0131na ili\u015fkin konularda yo\u011funla\u015f\u0131r. Ancak \u00e7ocu\u011funuzu uzun s\u00fcre sizinkilere uymayan d\u00fc\u015f\u00fcncelerden korumak olanaks\u0131z olaca\u011f\u0131ndan, ona farkl\u0131 insanlar\u0131n farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olabilece\u011fini anlatmaktan daha do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m yoktur. \u00c7ocuklar bu ger\u00e7e\u011fi kavrayabilecek, hatta sizinle bir oyun haline getirebilecek olgunluktad\u0131r. Ancak tabi ki travma niteli\u011findeki korkular\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in dikkatli davranmak gerekecektir. Aile b\u00fcy\u00fcklerinin \u00e7ocukla ileti\u015fimlerinde kar\u0131\u015fmalar\u0131 istenmeyen konular\u0131n \u00f6nceden ve a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015fulmas\u0131, T\u00fcrk aile yap\u0131s\u0131ndaki kapal\u0131l\u0131kla \u00e7eli\u015fse de, \u00e7o\u011fu kez i\u015fe yarayacak bir y\u00f6ntem olur. Bunun yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ise anne baba kontrol edemedi\u011fi bir ba\u015fka durumla daha kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya demektir.<\/p>\n

Anne ve baban\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, aile b\u00fcy\u00fcklerinin deste\u011finin ise s\u00f6z konusu olamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda bulunan bak\u0131c\u0131larla da benzer sorunlar ya\u015fanmas\u0131 neredeyse ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ancak bu durumda temel uyumsuzluk sosyok\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klardan kaynaklan\u0131r. Bak\u0131c\u0131n\u0131zla birlikte \u00e7ocu\u011funuzun s\u00f6zc\u00fck hazinesiyle m\u00fczik zevkinin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6rmek her zaman e\u011flenceli olmasa da \u00e7o\u011fu kez \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Bu deneyim anne babaya, \u00e7ocu\u011fun ileriki y\u0131llarda de\u011fi\u015fik \u00e7evrelerde bulunduk\u00e7a nas\u0131l farkl\u0131la\u015fabilece\u011finin \u00f6rneklerini sunar.<\/p>\n

Okul \u00f6ncesi kurumlardaki \u00f6\u011fretmenler ise hem b\u00fcy\u00fck akrabalardan hem de bak\u0131c\u0131lardan, \u00f6nemli bir nedenle ayr\u0131l\u0131r. \u00c7ocu\u011funuzun ilk \u00f6\u011fretmenleri, \u00f6\u011fretmenlik kurumunun bu ya\u015f \u00fczerindeki karizmatik etkisi nedeniyle olsa gerek, \u00e7ocu\u011funuz taraf\u0131ndan anne babadan daha g\u00fcvenilir bir bilgi kayna\u011f\u0131 olarak kabul edilecektir. Anne baba art\u0131k her t\u00fcr bilgi i\u00e7in tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir referans de\u011fildir.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun ba\u015fka \u00e7ocuk gruplar\u0131 i\u00e7inde yer almas\u0131<\/strong><\/p>\n

Erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminin anne babalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan en heyecanl\u0131 boyutu di\u011fer \u00e7ocuklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma \u015fans\u0131 veren grup etkinlikleridir. \u00c7ocuk parklar\u0131nda ba\u015flayan akranlarla sosyalle\u015fme, okul \u00f6ncesi s\u0131n\u0131flar ile sanatsal ya da sportif \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131nda geli\u015fir. Bu d\u00f6nemde \u00e7ocu\u011fun fizyolojik, duygusal ve zihinsel geli\u015fimi anne baba taraf\u0131ndan kendi i\u00e7inde oldu\u011fundan \u00e7ok, ba\u015fka \u00e7ocuklar\u0131n d\u00fczeyi baz al\u0131narak de\u011ferlendirilecektir. Olas\u0131l\u0131kla hamilelikten beri \u00e7ocuk i\u00e7in verilen emek ve yap\u0131lan fedak\u00e2rl\u0131klar anne baban\u0131n \u00e7ocuktan beklentilerini y\u00fckseltmi\u015ftir. Bu durum ailenin sosyo-ekonomik durumuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, kimi zaman \u00e7ocu\u011fun bir prestij simgesi haline gelmesine de neden olabilir.<\/p>\n

\u00c7ocuklar\u0131n maruz kald\u0131klar\u0131 \u00f6nemli adaletsizliklerden birisi, yeti\u015fkinlere oranla \u00e7ok daha kolay bilinebilir ve kategorize edilebilir yap\u0131da olduklar\u0131n\u0131 varsayan bir yanl\u0131\u015f kan\u0131d\u0131r. Bu kan\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n psikososyal geli\u015fimlerine indirgemeci bir bak\u0131\u015fla yakla\u015f\u0131lmas\u0131na ve onlar\u0131n kolayca birbirleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilmelerine yol a\u00e7ar. Oysa \u00e7ocuklar, biyolojik olarak yeti\u015fkinlerle ayn\u0131 \u00e7e\u015fitlilikte gen haritalar\u0131na sahiptir; zihinsel olarak ise, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir h\u0131zla geli\u015fen bili\u015fsel kapasiteleri nedeniyle, do\u011fay\u0131 ve toplumu \u00f6nyarg\u0131lardan uzak de\u011ferlendirebilme becerisi sergilerler. Ba\u015fka insanlar hakk\u0131nda yeterince deneyimi olan herhangi bir ki\u015fi biraz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse, yeti\u015fkinlerin karakter olarak birbirlerine olan benzerliklerinin, \u00e7ocuklar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki benzerliklerinden \u00e7ok daha fazla oldu\u011funu kabul edecektir. Modern toplumun standart s\u00fcre\u00e7leri gere\u011fi kat\u0131ld\u0131klar\u0131 mesleki ya da sosyal gruplar\u0131n \u00fcyesi olarak benzerlikler etraf\u0131nda toplanan, b\u00f6ylelikle de bir yandan tekd\u00fczele\u015fen yeti\u015fkinler, \u00e7ocuklukta sergiledikleri davran\u0131\u015f zenginliklerini kaybederken, \u00e7ocuklu\u011fun do\u011fas\u0131ndaki bu zenginlik, renklilik ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi de\u011ferlendirebilme becerisini de k\u00f6reltirler. Zaten irdelemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201canne baba zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d tam da bu durumun sonucudur.<\/p>\n

Hal b\u00f6yle olunca, b\u00fcy\u00fcklerin \u00e7ocuklar\u0131 kategorize edip kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma e\u011filimleri \u00e7o\u011fu kez faydas\u0131z olmakla kalmaz, hem kendileri hem de \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in mutsuzluk kayna\u011f\u0131 haline gelir. Art\u0131k kendi bilincine varm\u0131\u015f \u00e7ocuk i\u00e7in bu durum \u201cg\u00f6ster o\u011flum amcaya pipini\u201dden daha ciddi sonu\u00e7lar ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Parktaki kayd\u0131rakta g\u00f6sterilen cesaretten, ip atlamay\u0131 daha \u00e7abuk \u00f6\u011frenmeye, topa daha isabetli vurmaktan pop \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131 ezbere s\u00f6ylemeye kadar pek \u00e7ok durum anne babalar taraf\u0131ndan, her zaman a\u00e7\u0131\u011fa vurulmasa da, bir t\u00fcr beceri-ba\u015far\u0131 endeksi haline getirilir.<\/p>\n

Oysa \u00e7ocu\u011fun do\u011fas\u0131 zaten di\u011fer \u00e7ocuklar\u0131 izleyerek \u00f6\u011frenmeye ve kendisini geli\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Anne baban\u0131n tatmin olmad\u0131klar\u0131 anlardaki yarg\u0131lay\u0131c\u0131 tav\u0131rlar\u0131 ise bu do\u011fal geli\u015fme s\u00fcrecini bozmaktan \u00f6te bir i\u015flev ta\u015f\u0131maz. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu beceri ister fiziksel ister bili\u015fsel olsun, do\u011fal geli\u015fim s\u00fcreci \u00e7o\u011fu kez anne baban\u0131n bilgi da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r. \u00dcstelik her \u00e7ocuk kendi \u00f6zg\u00fcn yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde farkl\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme \u00e7izgisi izlemekte, di\u011fer \u00e7ocuklara g\u00f6re ge\u00e7 ya da erken geli\u015fen pek \u00e7ok \u00f6zelli\u011fe sahip olmaktad\u0131r. \u00dcstelik kimi durumlarda anne baba taraf\u0131ndan olumsuz alg\u0131lanan bir \u00f6zellik ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ta\u015f\u0131yabilir. (Bu konudaki harika bir \u00f6rnek olarak, b\u00fct\u00fcn hareketleri \u00e7ok yava\u015f olan k\u00fc\u00e7\u00fck Benjamin Franklin\u2019in bu \u00f6zelli\u011fini bir avantaja d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi \u00f6\u011frendi\u011fi, Sten Nadolny taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cYava\u015fl\u0131\u011f\u0131n Ke\u015ffi\u201d kitab\u0131n\u0131 \u00f6neririm.) E\u011fer \u00e7ok bariz bir gerilik s\u00f6z konusu de\u011filse, \u00e7ocu\u011fun geli\u015fiminin kendi do\u011fal \u00e7izgisi i\u00e7inde s\u00fcrmesine destek olmak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7ocuk yeti\u015ftirmenin \u00f6n ko\u015fullar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n

Belli bir alandaki geli\u015fimin ger\u00e7ek\u00e7i olmayan anne baba beklentileriyle yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131n bir ad\u0131m \u00f6tesi, \u00e7ocu\u011fu erken ya\u015ftan ba\u015flayarak kendisi d\u0131\u015f\u0131nda programlanm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitli aktiviteler aras\u0131nda s\u00fcr\u00fcklemek olur. Burada alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekirse, e\u011fitsel a\u00e7\u0131dan anne baban\u0131n temel g\u00f6revi \u00e7ocu\u011fa kendisini geli\u015ftirebilece\u011fi olanaklar\u0131 sunmak ve tercihlerine sayg\u0131 g\u00f6stererek destek olmaktan ibaret olmal\u0131d\u0131r. Oysa modern ailede \u00f6zellikle hafta sonlar\u0131 anne baban\u0131n kendi yapamad\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na yapt\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131yla ge\u00e7er. Seramik at\u00f6lyelerinden Go kurslar\u0131na kadar \u00e7ocu\u011fun boy g\u00f6sterece\u011fi pek \u00e7ok haval\u0131 etkinlik s\u00f6z konusudur. Bu a\u015famada anne baba \u00e7ocu\u011fu ba\u015fka \u00e7ocuklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma a\u015famas\u0131ndan, kendilerini ba\u015fka anne babalarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma a\u015famas\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

Hem \u00e7ocuk hem anne baban\u0131n t\u00fcm kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 tatmin edici bir skorla ge\u00e7mesinin en garanti yolu ise \u00fcst\u00fcn zek\u00e2 g\u00f6stergeleridir. Anne baba i\u00e7in \u00e7ocu\u011fun hi\u00e7bir geli\u015fimi \u00fcst\u00fcn bir zek\u00e2n\u0131n alt edici \u00f6zelli\u011finin yerini tutmaz. Bu da anne babay\u0131 \u00f6ncelikle, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n geli\u015fimini k\u00e2r arac\u0131 olarak g\u00f6renler kar\u015f\u0131s\u0131nda zay\u0131f d\u00fc\u015f\u00fcrecektir.<\/p>\n

\u00c7ocukta \u00fcst\u00fcn zek\u00e2 sorunsal\u0131<\/strong><\/p>\n

Zek\u00e2, insan akl\u0131n\u0131n geli\u015fmi\u015fli\u011finin bir derecelendirmesini yapmak i\u015fin kullan\u0131lan bir kavram. \u00d6\u011frenme, \u00f6\u011frenilmi\u015f bilgileri kullanma, farkl\u0131 ko\u015fullara uyum ve problem \u00e7\u00f6zme gibi boyutlar\u0131 var. Ancak daha \u00e7ok bili\u015fsel becerilerle ili\u015fkili g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zek\u00e2, bir s\u00fcredir duygusal boyutuyla da anlat\u0131l\u0131yor. Bu durum da, insan zek\u00e2s\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnsel bir bak\u0131\u015fla de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fine i\u015faret ediyor. Bu bak\u0131\u015f bize, geli\u015fmi\u015f bir zek\u00e2ya sahip insan\u0131n bu yan\u0131n\u0131 \u00f6ncelikle, \u00f6zg\u00fcr iradesiyle belirledi\u011fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve mutlu bir ya\u015fam i\u00e7in kullanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fczde zek\u00e2 deyince akla gelen kavramlar bunlar de\u011fil.<\/p>\n

Ak\u0131l temelinde kurulmu\u015f olan modern d\u00fcnyan\u0131n zek\u00e2yla u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli boyutunun \u201conu \u00f6l\u00e7me giri\u015fimleri\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Modern toplumun i\u015fleyi\u015f yasalar\u0131, zek\u00e2ya d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6ncelikle insanlar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rma ve piyasan\u0131n gereksinimlerine g\u00f6re kullanma hedefiyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. D\u00fcnyan\u0131n her yerinden \u201c\u00fcst\u00fcn zek\u00e2l\u0131\u201d \u00e7ocuklar\u0131 belirleyip uluslararas\u0131 \u00fcniversitelerde e\u011fiten, sonra da \u00e7okuluslu \u015firketlerin kullan\u0131m\u0131na sunan bir i\u015fleyi\u015f kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 r\u0131za yoluyla canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bu durumda ama\u00e7 geli\u015fmi\u015f insan akl\u0131n\u0131 piyasan\u0131n hizmetine sunmak olunca, insan\u0131n mutlulu\u011fu belirleyici hedef olmaktan da \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Anne baban\u0131n zek\u00e2ya bak\u0131\u015f\u0131 ba\u015far\u0131ya endeksli olarak kurgulan\u0131nca, \u00e7ocu\u011fun, ister zek\u00e2s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131ls\u0131n, ister zaten \u00fcst\u00fcn zek\u00e2l\u0131 oldu\u011fu varsay\u0131ls\u0131n, isterse de ger\u00e7ekten s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 becerilere sahip olsun, \u00e7ocuklar i\u00e7in ciddi sorunlar ba\u015fl\u0131yor. Hen\u00fcz daha ne oldu\u011fu tam olarak bilinememekle birlikte bir de \u00fcstelik yanl\u0131\u015f bir yakla\u015f\u0131m\u0131n kurban\u0131 olan zek\u00e2 kavram\u0131, \u00e7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve mutlu bir birey olarak yeti\u015fmesinin \u00f6n\u00fcnde bir engel haline gelebiliyor. Anne baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 hakk\u0131nda b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye kap\u0131lmas\u0131n\u0131n duygusal hazz\u0131, beraberinde, \u00e7ocu\u011fun davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f okuma, psikolojik geli\u015fimine ciddi hasarlar verme, b\u00fcy\u00fck beklentilerin ciddi hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilmesi riski ve \u00f6nemli ekonomik kay\u0131plar gibi yan etkilerle ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n

Bu noktada, anne babalar\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ustal\u0131kla kullanan bir pazarlama anlay\u0131\u015f\u0131na da ayr\u0131ca dikkat \u00e7ekmek gerek. \u201cZek\u00e2 geli\u015fimi\u201d ve \u201c\u00fcst\u00fcn zek\u00e2\u201d kavramlar\u0131n\u0131n, \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in her zaman aray\u0131\u015fta olan anne babalara d\u00f6n\u00fck bir olta yemi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek do\u011fru olur. Art\u0131k, \u00e7ocuklara mental aritmetik diye bir uydurma isimle \u201cate\u015f suyu\u201d satmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar m\u0131 arars\u0131n\u0131z, ancak ciddi bir ya\u015fam deneyimi ve felsefi altyap\u0131yla oynanabilecek Go Oyunu\u2019nu \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda \u00e7ocuklara \u00f6\u011fretmeye kalkanlar m\u0131. \u00dclkemizde zek\u00e2 konusunda ad\u0131yla san\u0131yla y\u0131llard\u0131r hizmet (!) veren bir vak\u0131f bile var. \u00dcstelik ba\u015far\u0131s\u0131z bir politikac\u0131 t\u00fcccar taraf\u0131ndan kurulmu\u015f ve y\u00f6netiliyor. Sonu\u00e7ta, \u00e7ocuklar\u0131n zaten do\u011fal becerileri i\u00e7inde olan ama yeti\u015fkinlerin unutmu\u015f olduklar\u0131 becerileri anne babalara ucundan g\u00f6sterebilenler zek\u00e2 ko\u00e7u olarak, \u00e7ocuklar\u0131nkini olmasa bile kendi geleceklerini garanti alt\u0131na alabiliyor.<\/p>\n

Oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn d\u00fcnyas\u0131, insan beyninin n\u00f6roplastisite denilen \u201ckendi potansiyelini geli\u015ftirebilme \u00f6zelli\u011fi\u201dni kullanabilmesi i\u00e7in \u00e7ok elveri\u015fli olanaklara sahip. Kendisi k\u00fc\u00e7\u00fckken olsa olsa bir hesap makinesi g\u00f6rm\u00fc\u015f olan anne babalar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131, bug\u00fcn internet ve mobil teknoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gen\u00e7 ka\u015fifleri haline gelmi\u015f durumda. Bu \u00e7ocuklar, ayn\u0131 anda pek \u00e7ok i\u015f yapabilme, olaylar\u0131 farkl\u0131 boyutlar\u0131yla g\u00f6rme, olgular aras\u0131nda yepyeni ili\u015fkiler kurma gibi becerilere \u00f6nceki ku\u015faklardan \u00e7ok daha fazla sahipler. Bu durum, elveri\u015fli ko\u015fullara sahip olmak ko\u015fuluyla neredeyse b\u00fct\u00fcn bir ku\u015fa\u011f\u0131 zeki yap\u0131yor. Durum b\u00f6yle olunca da, sa\u011fl\u0131kl\u0131, mutlu ve ba\u015far\u0131l\u0131 bireyler yeti\u015ftirebilmenin \u00f6n ko\u015fulu olarak, \u00e7ocu\u011fa, kendisini i\u00e7ine b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ekli\u011fiyle yerle\u015ftirebilece\u011fi bir d\u00fcnya bilincine sahip olmas\u0131 i\u00e7in yol g\u00f6sterici olabilen anne babal\u0131k davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n de\u011feri \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunun da ilk ad\u0131m\u0131, \u00e7ocu\u011fun ya\u015fama dair temel bilgi gereksinimlerine sa\u011fl\u0131kl\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131klar verebilmekten ge\u00e7iyor.<\/p>\n

Ya\u015fama dair temel sorular\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n

Bebeklikten \u00e7\u0131kan \u00e7ocu\u011fun \u201cben\u201d bilincine sahip olmas\u0131 iki \u00fc\u00e7 ya\u015flar\u0131na denk d\u00fc\u015fer. Do\u011fal geli\u015fimi i\u00e7inde seyreden \u00e7ocuk kendisini d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde konumland\u0131r\u0131rken, \u00e7evresini de \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te, \u00e7ocuk beyni yeni bilgileri b\u00fcy\u00fck bir i\u015ftahla kaydederken, Pavlov\u2019dan bu yana fizyolojik bir temeli oldu\u011funu varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z neden-sonu\u00e7 ili\u015fkiselli\u011fini de geli\u015ftirir. Her gelen yeni bilgi, varolanlarla ili\u015fkilendirilirken temel bir mant\u0131k dizgesinin denetiminden ge\u00e7er, olas\u0131 anlam bo\u015fluklar\u0131 ya da uyumsuzluklar sorgulan\u0131r. Taze \u00e7ocuk beyninin kendi i\u00e7indeki tutarl\u0131l\u0131k aray\u0131\u015f\u0131 bu t\u00fcr durumlarda eksiklikleri doldurmak ya da hatalar\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in soru sorma yolunu se\u00e7er.<\/p>\n

Erken \u00e7ocukluktaki sorular\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc anne babadan kolayl\u0131kla yan\u0131t al\u0131r. Bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ayakta nas\u0131l duruyor, ya\u011fmurun suyu nerden geliyor, teyzemle halam karde\u015f mi, t\u00fcr\u00fcnden bilgi talepleri anne baban\u0131n \u00f6\u011fretme hazz\u0131n\u0131 da doyurur. Bununla birlikte kimi \u00e7ocukta art arda yinelenen \u201cbu ne\u201d sorusu k\u0131sa s\u00fcrede b\u0131kk\u0131nl\u0131\u011fa ve ge\u00e7i\u015ftirmelere d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. Oysa belli ki \u00e7ocuk hen\u00fcz soru sormay\u0131 bilmiyordur, anne baban\u0131n y\u00f6nlendirmesiyle sorunun bi\u00e7imi, yan\u0131t almay\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak bir hale \u00e7evirebilir. Bir \u201cbu ne\u201dye verilecek \u00f6zenli bir yan\u0131t, bir sonraki sorunun daha somut bir bi\u00e7imde sorulmas\u0131n\u0131 ve daha zevkle yan\u0131tlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Aksi durumsa, ileriki ya\u015flarda artacak ileti\u015fimsizli\u011fin ilk i\u015faretlerini vermektedir.<\/p>\n

\u00c7ocuklar\u0131n sorular\u0131 kendi zihinsel geli\u015fimlerine \u0131\u015f\u0131k tuttu\u011fu i\u00e7in olduk\u00e7a de\u011ferlidir. Anne baba, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n pek \u00e7ok kez hayranl\u0131k ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratan sorular\u0131n\u0131 y\u0131llar boyu hat\u0131rlayarak e\u015f dostla payla\u015fmaya bay\u0131l\u0131r. O m\u00fcthi\u015f soru kimi zaman kahkahaya kimi zaman utanca neden olmu\u015ftur. Ancak pek az anne baba bu sorulara verdi\u011fi yan\u0131t\u0131 akl\u0131nda tutar. Oysa \u00e7ocuk i\u00e7in \u00f6nemli olan, ister yeterli doyuruculukta olsun, ister yeni sorulara yol a\u00e7s\u0131n, yan\u0131t\u0131n kendisidir. \u00c7ocuk bazen yan\u0131t\u0131n\u0131z\u0131 dinlemiyor gibi g\u00f6r\u00fcnse de, a\u011fz\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131kan her s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn, do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f fark etmeden yeni ba\u011flar kurma g\u00fcc\u00fc olacakt\u0131r.<\/p>\n

Anne baba yan\u0131tlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuk zihnindeki yap\u0131lar\u0131n temellerini atma \u00f6zelli\u011fi, onlar\u0131n hem teknik hem etik a\u00e7\u0131dan ciddiye al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar. Teknik a\u00e7\u0131dan yan\u0131tlar\u0131n do\u011frudanl\u0131\u011f\u0131 ve yeterlili\u011fi \u00f6nemlidir. Gere\u011finden az bilgi ta\u015f\u0131yan ya da ge\u00e7i\u015ftirici yan\u0131tlar, soru sorma etkinli\u011finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olu\u015funa zarar verir. \u201cSen bunu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in daha \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fcks\u00fcn\u201d t\u00fcr\u00fcnden bir yan\u0131t \u00e7ocu\u011fun yaln\u0131zca can\u0131n\u0131 s\u0131karken, anne baba i\u00e7inse bir ka\u00e7\u0131\u015ft\u0131r. Gere\u011finden fazla bir a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131l\u0131k ve kapsaml\u0131l\u0131k ise, hen\u00fcz zaman\u0131 gelmemi\u015f sorular i\u00e7in sa\u011fl\u0131ks\u0131z bir altyap\u0131 olu\u015fturabilir. Bu durumun \u00f6nemi, \u00f6zellikle cinsellik ve tanr\u0131 konusundaki sorularda ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin \u201cbir insan\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fc annesinin karn\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn m\u00fcd\u00fcr, yoksa annesinin karn\u0131nda olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn m\u00fc?\u201d sorusunun yan\u0131t\u0131 ilk se\u00e7ene\u011fin olumlanmas\u0131ndan ibarettir, yoksa burada d\u00f6llenmenin biyolojisiyle ilgili bir bilgi talebi s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u00c7ocuk ne bilmek istiyorsa, onun olabilecek en a\u00e7\u0131k ve d\u00fcr\u00fcst yan\u0131t\u0131na gereksinim duyuyordur. Ne az\u0131na ne fazlas\u0131na.<\/p>\n

\u00c7ocukla ileti\u015fimde a\u00e7\u0131kl\u0131k, ger\u00e7ek\u00e7ilik ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6nemi san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha fazla, ba\u015far\u0131labilmesi ise san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha kolayd\u0131r. Bu tav\u0131r \u00e7ocukla ili\u015fkiyi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede geli\u015ftirece\u011fi gibi, payla\u015f\u0131m\u0131 art\u0131rarak birlikte ge\u00e7irilen zamanlar\u0131 daha zevkli hale getirir. D\u00fcnyay\u0131 o anki anlayabilme kapasitesine g\u00f6re anlatt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocu\u011funun her yeni \u00f6\u011frenme deneyimi, anne baba i\u00e7in de ayr\u0131 bir ke\u015fif olacakt\u0131r. \u00c7ocu\u011fun kendisine d\u00fcr\u00fcst davranan anne babas\u0131na kar\u015f\u0131 sa\u011flam bir g\u00fcven duymas\u0131 ise ya\u015fam boyu s\u00fcrecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f demektir.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k, d\u00fcr\u00fcst ve ger\u00e7ek\u00e7i anne baba yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n z\u0131tt\u0131, engelleyici, yalana dayanan ve dolamba\u00e7l\u0131 tav\u0131rlarla ortaya \u00e7\u0131kar. Genellikle g\u00fcndelik ya\u015fam s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 sonucu kolayc\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7arak, kimi zaman daha zor sorularla kar\u015f\u0131la\u015fmamak i\u00e7in, bazen de \u00e7ocu\u011fu \u00e7e\u015fitli tehlikelerden korumak amac\u0131yla tercih edilen bask\u0131lay\u0131c\u0131, korkutan ya da aldatan tav\u0131rlar, yaln\u0131zca ya\u015fama dair yanl\u0131\u015f ve tutars\u0131z bir bilgi temeli olu\u015fturmakla kalmaz, ciddi duygusal problemlere de yol a\u00e7abilir. B\u00fcy\u00fcklerin \u00e7ocuklara ne kadar \u00e7ok yalan s\u00f6yledi\u011fini g\u00f6rmek isterseniz \u00e7evrenize bir g\u00f6z atman\u0131z yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ocuklar\u0131n sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlarken sorun \u00e7\u0131kan ana konular\u0131n cinsellik, \u00f6l\u00fcm ve tanr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile ilgili oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Cinsellik, b\u0131rak\u0131n yeti\u015fkin topluluklar\u0131n\u0131, e\u015flerin bile \u00fczerinde konu\u015fmakta zorland\u0131klar\u0131 bir aland\u0131r. \u00d6l\u00fcm, toplumlar\u0131n uygarla\u015ft\u0131k\u00e7a anlay\u0131p kabul etmekten uzakla\u015ft\u0131klar\u0131 bir olgu olarak do\u011fas\u0131 gere\u011fi zordur. Tanr\u0131 ise \u00e7e\u015fitli d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re farkl\u0131la\u015fan bi\u00e7imlerde alg\u0131lan\u0131p tan\u0131mlan\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 alan\u0131n her biri olas\u0131 sorulara do\u011fru yan\u0131tlar\u0131 bulmak i\u00e7in ayr\u0131 yakla\u015f\u0131mlar da gerektirse, temel tavr\u0131n d\u00fcr\u00fcstl\u00fck \u00e7er\u00e7evesinden uzakla\u015fmamas\u0131na dikkat etmek ve \u00e7ocu\u011fun bilgi gereksinimine sayg\u0131 g\u00f6stermek vazge\u00e7ilmez \u00f6nemdedir. Aksi durum, \u00e7ocu\u011fun i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bedenine bak\u0131\u015f\u0131n\u0131, en temel bilgi kayna\u011f\u0131 olan kendi alg\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvenini ya da d\u00fcnyayla ger\u00e7eklik temelinde kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkiyi tehdit edecektir.<\/p>\n

Anne baban\u0131n ya\u015fam hakk\u0131nda ilk bilgileri almaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ocu\u011fuyla ilgili olarak \u00f6zen g\u00f6stermesi gereken \u00f6nemli bir nokta \u00e7evredeki di\u011fer yeti\u015fkinlerin tav\u0131rlar\u0131d\u0131r. Bu durumda \u00f6ncelikle, \u00e7evrenin \u00e7ocu\u011fa yalan s\u00f6ylemesini engelleme gere\u011fi s\u00f6z konusu olur. \u201cC\u0131s\u201dlarla \u201c\u00f6c\u00fc\u201dlerle \u00e7ocuk yeti\u015ftirmeye al\u0131\u015fk\u0131n bir toplumda \u00e7ocu\u011fu aldatmak do\u011fal bir e\u011fitim y\u00f6ntemi oldu\u011fundan, \u00e7ocu\u011fun di\u011fer yeti\u015fkinler taraf\u0131ndan kand\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da korkutulmas\u0131 hi\u00e7 de uzak bir olas\u0131l\u0131k de\u011fildir. Bu durumda anne baban\u0131n antipatik olmay\u0131 g\u00f6ze alarak \u00e7evreye nazik uyar\u0131larda bulunmas\u0131 gerekebilir. Yoksa bir yalan ya da korkutman\u0131n beklenmedik s\u00fcrprizler \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na \u015fa\u015f\u0131rmamak gerekecektir.<\/p>\n

\u00c7evreyle kurulan ili\u015fkilerde do\u011fru davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman olumluya \u00e7evrilebilecek bir nokta ise \u00f6nemli sorulara ba\u015fkalar\u0131n\u0131n verdi\u011fi yan\u0131tlar\u0131n anne baban\u0131n verdikleriyle \u00e7eli\u015fmesi durumudur. Modern ailenin de\u011ferleri toplumun pek \u00e7ok alandaki geleneksel anlay\u0131\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ciddi farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir, bu da \u00e7ocu\u011fun sorular\u0131na verilen yan\u0131tlardan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmeye kadar \u00e7e\u015fitli ba\u015fkal\u0131klar yarat\u0131r. \u00c7ocu\u011fun ailesi i\u00e7inde ald\u0131\u011f\u0131 bilgilerin, \u00f6rne\u011fin b\u00fcy\u00fckannesinin s\u00f6ylediklerinden farkl\u0131 olu\u015fu, zihninde soru i\u015faretlerini art\u0131raca\u011f\u0131 gibi bir g\u00fcven sorunu da yaratabilir. Her ne kadar \u00e7ocu\u011fuyla kendi b\u00fcy\u00fckleri aras\u0131nda kalan anne baba bir kez daha ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden zavall\u0131 duruma d\u00fc\u015fse de, bu durum asl\u0131nda aile i\u00e7in de\u011ferli bir \u00f6\u011fretim \u015fans\u0131 demektir. \u00c7ocuk, yeti\u015fkinlerin bu farkl\u0131 tav\u0131r ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine bakarak, farkl\u0131 insanlar\u0131n farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7lar\u0131 olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmektedir. Bu g\u00f6relilik olgusu \u00e7ocu\u011fa, farkl\u0131l\u0131klara sayg\u0131 g\u00f6stererek ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 yarg\u0131lamadan kendi de\u011ferlerini olu\u015fturabilme hakk\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftirece\u011fi \u015fekilde \u00f6\u011fretilebilirse, ya\u015fam\u0131 boyu s\u00fcrecek bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olgunlu\u011funun da temelleri at\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00e7ocuk pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan bir ayna gibi olacakt\u0131r. Kendisine nas\u0131l davran\u0131l\u0131rsa o da anne babas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7evresine benzer \u015fekilde davranacak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fcr\u00fcst yakla\u015f\u0131mlara da, aldatmaya dayal\u0131 sayg\u0131s\u0131z tav\u0131rlara da ayn\u0131 \u015fekilde yan\u0131t verecektir. Bu da, erken \u00e7ocuklukta anne baba davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimine bir rol model olarak \u00f6nemini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Erken \u00e7ocuklukta anne baban\u0131n rol modelli\u011fi<\/strong><\/p>\n

\u0130nsan karakteri ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, her insan\u0131n kendisini \u00e7evrenin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan daha olumlu, daha iyi ve daha ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6zel baz\u0131 psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131lar s\u00f6z konusu de\u011filse, herkesin kendisine bak\u0131\u015f\u0131nda bir par\u00e7a kay\u0131rma s\u00f6z konusu. \u0130nsan\u0131n kendisini sevmesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ruh hali i\u00e7in \u00f6nko\u015ful oldu\u011fundan, bu durumu beynimizin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131 bir moral doping olarak g\u00f6rebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar da bize g\u00f6re \u00f6ncelikle \u00e7evremizin, toplumun, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, sistemin yanl\u0131\u015flar\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Bu durum, insan\u0131n kendisinin asl\u0131nda hep daha iyisini hak etti\u011fi, ancak \u00e7evresel etkenleri alt edemedi\u011fi i\u00e7in ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine yol a\u00e7ar. Dolay\u0131s\u0131yla, kendisiyle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir problemi olmayan her anne baba da \u00e7ocu\u011funun kendisi gibi bir insan olmas\u0131n\u0131 ister. Ancak kendisinin hak etti\u011fi ba\u015far\u0131lara ula\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyen ko\u015fullara inat, \u00e7ocu\u011funa daha elveri\u015fli ko\u015fullar yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u201cBen yapamad\u0131m, \u00e7ocu\u011fum yaps\u0131n\u201dlarda hedef hep ayn\u0131 \u00f6z\u00fcn daha farkl\u0131 ko\u015fullardaki daha ba\u015far\u0131l\u0131 eylemlerine d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Ancak neredeyse hi\u00e7 kimseden, \u00e7ocu\u011funun karakter olarak kendisinden daha ahlakl\u0131, daha d\u00fcr\u00fcst, daha iyi olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini duymazs\u0131n\u0131z. Anne baban\u0131n rol modelli\u011finin en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131kmaz\u0131 da, bu \u015fekilde ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015ftan yoksunlu\u011fudur.<\/p>\n

Ya\u015fam hakk\u0131ndaki bilgilerini \u00f6ncelikle g\u00f6zlem yoluyla edinen \u00e7ocuk i\u00e7in anne ya da babas\u0131 ilk y\u0131llar\u0131n\u0131n koruyucu ilah\u0131d\u0131r. Hen\u00fcz se\u00e7im yapabilmek i\u00e7in gerekli de\u011ferlere sahip olmayan k\u00fc\u00e7\u00fck insan beyni, ilk geli\u015fim ad\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7evredeki bir yeti\u015fkini model alarak atmay\u0131 pratik bulacakt\u0131r. Hal b\u00f6yle olunca, bu modelin sergileyece\u011fi davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri \u00e7ocuk i\u00e7in kritik \u00f6nemde olur. Her ne kadar cinsel roller nedeniyle k\u0131z \u00e7ocu\u011funun anneyi, erkek \u00e7ocu\u011funun babay\u0131 \u00f6rnek almas\u0131 beklense de, bireyler aras\u0131 yo\u011fun etkile\u015fimin oldu\u011fu bir ailede \u00e7ocu\u011fun hem anne hem de baba davran\u0131\u015flar\u0131na bakarak bir kompozisyon olu\u015fturmas\u0131, genetik miras\u0131n da etkisiyle normaldir. Bununla birlikte s\u00f6z konusu durum hem anneye hem babaya \u00e7ocuk i\u00e7in \u00f6rnek olma sorumlulu\u011fu y\u00fckler. \u00dcstelik anne baban\u0131n kar\u015f\u0131 cinsten \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in gelecekteki e\u015f se\u00e7imlerini etkileyici \u00f6zelli\u011fi de g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir.<\/p>\n

Anne baba davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fa ge\u00e7i\u015fi yaln\u0131zca aile i\u00e7i bir e\u011fitsel faaliyet olarak de\u011fil, sosyok\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131n ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131m\u0131 i\u00e7in de \u00f6nem ta\u015f\u0131yan s\u00fcre\u00e7tir. Ancak bu s\u00fcrecin modern toplumlarda birka\u00e7 y\u0131ldan uzun s\u00fcrmeyerek okul \u00e7a\u011f\u0131yla birlikte etkisini kaybediyor olu\u015fu, toplumsal dinamikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fim potansiyeline i\u015faret edecektir. Ku\u015faklar aras\u0131 el ele tutu\u015fma s\u00fcrelerinin k\u0131salmas\u0131 b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimleri de kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ancak erken \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131, gen\u00e7likte d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin belirlenece\u011fi y\u0131llara daha uzun zaman olmas\u0131na ra\u011fmen, karakterin temellerinin at\u0131l\u0131yor olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Pek \u00e7ok insan\u0131n, gen\u00e7li\u011finde sert ele\u015ftiriler getirdi\u011fi anne baba davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ileriki y\u0131llarda kendisinin de tekrarl\u0131yor oldu\u011funu deh\u015fet i\u00e7inde fark etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, bu ilk y\u0131llar\u0131n etkisinin hi\u00e7 de az\u0131msanmamas\u0131 gerekti\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Oysa modern ailenin zavall\u0131 anne babas\u0131, kendi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fa ne t\u00fcr \u00f6rnekler olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda de\u011fildir. \u00c7ocuk genellikle aile i\u00e7inde yaln\u0131zca ona d\u00f6n\u00fck davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman kay\u0131t moduna ge\u00e7en bir otomat gibi alg\u0131land\u0131\u011f\u0131ndan, yeti\u015fkinlerin kendi aralar\u0131ndaki ileti\u015fim ile birbirlerine d\u00f6n\u00fck tav\u0131rlar\u0131na \u00e7ocuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek de dikkat edilmez. Oysa bu anlar do\u011frudan \u00e7ocu\u011fa d\u00f6n\u00fck e\u011fitim giri\u015fimlerine k\u0131yasla hem oran hem de etki g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131\u015f\u0131ndan daha \u00f6nemlidir. \u00c7ocuklar\u0131 oyuncak bebekleriyle ya da kendilerinden k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015fka bir \u00e7ocukla oynarken izlerseniz, anne babas\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l ustaca g\u00f6zlemlemi\u015f oldu\u011funu ve tekrarlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun aileye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren sergilenen do\u011fru anne babal\u0131k davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ortak paydas\u0131 do\u011fall\u0131kt\u0131r. \u201cM\u0131\u015f gibi yap\u0131larak\u201d sergilenen \u00f6rnekler ise g\u00fcndelik tav\u0131rlarla \u00e7eli\u015fti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde zay\u0131flamakla kalmayacak, anne baban\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini de azaltacakt\u0131r. Anne baba i\u00e7in hem do\u011fal hem de do\u011fru davranabilmenin tek yolu, bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirmek olacakt\u0131r.<\/p>\n

Anne baba davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fa model olabilme a\u00e7\u0131s\u0131ndan en b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi, farkl\u0131 boyutlardaki ili\u015fkileri sayg\u0131 ekseninde ve birbiriyle \u00e7eli\u015fmeyecek \u015fekilde kurup s\u00fcrd\u00fcrebilmesine altyap\u0131 sa\u011flamas\u0131nda yatar. Geli\u015fimi daha erken \u00e7ocuklukta ba\u015flayan bu ili\u015fkiler, do\u011faya, kendisine, ailesine ve topluma d\u00f6n\u00fck \u015fekilde d\u00f6rt gruba ayr\u0131labilir.<\/p>\n

Do\u011faya sayg\u0131, \u00e7evredeki bitkiler ve hayvanlar\u0131 sevip koruyarak ba\u015flar, evcil hayvanlarla kurulacak ba\u011flarla geli\u015fir, ileriki ya\u015flarda modern insan\u0131n \u00e7evre bilincine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Erken ya\u015flarda bir \u00e7ocu\u011fun ba\u015fka ya\u015fam formlar\u0131na zarar vermek yerine onlarla dost kalmay\u0131 \u00f6\u011frenmesi, ya\u015fam\u0131 boyunca sevgi temelli ili\u015fkileri tercih etmesine de yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun kendisine sayg\u0131s\u0131, anne baban\u0131n onun varolu\u015funa, bedenine, be\u011feni ve se\u00e7imleri ile beklenti ve hedeflerine g\u00f6sterdi\u011fi sayg\u0131dan beslenir. Her ne kadar pek \u00e7ok ki\u015fiye, birka\u00e7 ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocu\u011fun tercihleri sayg\u0131 g\u00f6sterilmek yerine dikte edilerek belirlenecek tav\u0131rlar olarak g\u00f6r\u00fcnse de, ciddi tehlikelerin s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00e7ocu\u011fun kendi yapacaklar\u0131na kendisinin karar vermesi ileriki y\u0131llarda hedeflenen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir karakterin \u00f6n ko\u015fuludur. Ancak yo\u011fun bir deneme yan\u0131lma s\u00fcrecine de denk d\u00fc\u015fen bu geli\u015fim anne baban\u0131n g\u00f6sterece\u011fi sab\u0131r a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir test niteli\u011fi de ta\u015f\u0131r. Her ne kadar ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rak\u0131lan k\u0131zlar\u0131n davulcuya ya da zurnac\u0131ya ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen, k\u0131z\u0131n\u0131 d\u00f6vmeyenlerin dizini d\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc ku\u015faklar\u0131n yarg\u0131lay\u0131c\u0131 bak\u0131\u015flar\u0131 alt\u0131nda bu tavr\u0131 g\u00f6stermek hi\u00e7 kolay olmasa da, ba\u015far\u0131yla verilecek bu testin sonunda b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla herkes kazanacakt\u0131r.<\/p>\n

Aile i\u00e7indeki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131, modern T\u00fcrk ailesinde \u00e7ocuk lehine yerle\u015fen dengesizlikler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, ger\u00e7ekle\u015fmesi kolay olmayan bir olgu haline gelir. Ancak burada as\u0131l zorluk \u00e7o\u011fu kez anne baba aras\u0131ndaki ili\u015fkinin sayg\u0131 \u00e7er\u00e7evesini zorlamas\u0131ndad\u0131r. \u00d6zellikle ekonomik y\u00fck\u00fcn payla\u015f\u0131m\u0131na ra\u011fmen ev i\u00e7i i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn adil olmay\u0131\u015f\u0131 e\u015fler aras\u0131nda bir dengesizlik do\u011furmakta, bu durum da \u00e7ocuk i\u00e7in cinsiyet temelli rollerin geleneksel halleriyle benimsenmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. E\u015finden sayg\u0131 g\u00f6rmeyen anne ya da baban\u0131n bu sayg\u0131y\u0131 \u00e7ocu\u011fundan beklemesi pek de ger\u00e7ek\u00e7i olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Toplum i\u00e7inde di\u011fer insanlara, \u00f6zellikle de farkl\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan unsurlara sayg\u0131 ise temel bir demokrasi e\u011fitiminin vazge\u00e7ilmezidir. Oysa bug\u00fcn\u00fcn modern T\u00fcrk ailesinde erken ya\u015flardan itibaren anne baban\u0131n \u00e7ocuk i\u00e7in \u00e7izdi\u011fi geli\u015fim hedefleri ba\u015fka insanlarla i\u015fbirli\u011fi yerine daha \u00e7ok rekabeti \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Bu da g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam i\u00e7inde ba\u015fka insanlarla kurulan temaslarda sorun yaratan ciddi bir yakla\u015f\u0131m hatas\u0131d\u0131r; trafikte servis \u015feridini kullanmaktan, market kasas\u0131nda s\u0131ra beklemeden paras\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p \u00e7\u0131kmaya kadar farkl\u0131 sayg\u0131s\u0131zl\u0131k t\u00fcrleri olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Parkta oynayan \u00e7ocuklar aras\u0131nda kayd\u0131rak s\u0131ras\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmayan ya da g\u00fc\u00e7s\u00fcz arkada\u015flar\u0131n\u0131 ac\u0131mas\u0131z alaylara konu eden \u00e7ocuklar\u0131n tav\u0131rlar\u0131 yaln\u0131zca bilgisizlikten de\u011fil, anne babalar\u0131ndan g\u00f6rd\u00fckleri davran\u0131\u015f \u00f6rneklerinden de kaynaklan\u0131r. Oysa temel nezaket kurallar\u0131na uymay\u0131 erken ya\u015flarda \u00f6\u011frenen ve yeti\u015fkinlerle ili\u015fkilerini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 yaratacak \u00f6l\u00e7\u00fclerde kurabilen \u00e7ocuklar, ya\u015fam\u0131n kendilerine daha c\u00f6mert davranacak olmas\u0131n\u0131 bekleyebilirler.<\/p>\n

Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, bu ana ili\u015fki katmanlar\u0131nda sayg\u0131ya dayal\u0131 dengeler \u00e7ocuk i\u00e7in ancak birbirleriyle \u00e7eli\u015fmeyecek \u015fekilde kurulduklar\u0131 zaman fayda sa\u011flayacakt\u0131r. Yoksa, diyelim bir restoranda \u00e7ocu\u011funun \u00f6zg\u00fcvenini peki\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00e7evre masalarda ter\u00f6r estirmek burada tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan tam tersi sonu\u00e7lar do\u011furur. Arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu b\u00fct\u00fcnsel uyum, \u00f6zellikle ileriki ya\u015flarda ortaya \u00e7\u0131kacak sorumluluklar\u0131n yerine getirilmesi ile toplum i\u00e7inde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir konum edinilmesinde belirleyici \u00f6nem ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Bir proje yeti\u015ftirirken g\u00fcnlerce uykusuz kalmak ya da bir role se\u00e7ilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken arkada\u015flar\u0131n\u0131 ezmek tam da bu uyumsuzlu\u011fun sonu\u00e7lar\u0131ndand\u0131r. Yeti\u015fmesine destek olunan \u00e7ocu\u011fun farkl\u0131 boyutlardaki ili\u015fkilerinde ancak b\u00fct\u00fcnsellik s\u00f6z konusuysa, anne babal\u0131\u011f\u0131n \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 g\u00f6revini yerine getirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck bir i\u00e7 rahatl\u0131\u011f\u0131yla s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlarla birlikte, \u00e7ocu\u011fa \u00f6rnek olmakla onun davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tornadan ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fmak aras\u0131ndaki \u00e7izgi, yeterince duyarl\u0131 davran\u0131lmazsa belirsiz hale gelebilme potansiyeli ta\u015f\u0131r. Ger\u00e7i anne baba tabi ki her zaman \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in en iyisini istemektedir. Ancak k\u0131sa vadeli huzur aray\u0131\u015f\u0131 ya da \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcz iyi niyet davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n giderek bir al\u0131\u015fkanl\u0131k halini almas\u0131 \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011fu kez istenilmeyen sonu\u00e7lara yol a\u00e7acakt\u0131r. Yeterli bilin\u00e7 d\u00fczeyinden uzak anne babal\u0131\u011f\u0131n rol model olarak zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131, kendi \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde sa\u011fl\u0131ks\u0131z \u00e7ocuklar yeti\u015ftirme potansiyelinin hakk\u0131n\u0131 vermektedir. Neyse ki okul d\u00f6nemi, \u00e7ocu\u011fun \u00f6n\u00fcne daha geni\u015f bir yelpazede daha \u00e7e\u015fitli ve farkl\u0131 davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri serecek ve anne babal\u0131\u011f\u0131n belirleyici model olma \u00f6zelli\u011fini zay\u0131flatacakt\u0131r.<\/p>\n

Okul d\u00f6nemi<\/strong><\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun okul \u00e7a\u011f\u0131na giri\u015fi, anne baban\u0131n etkisinin yava\u015f yava\u015f azalaca\u011f\u0131 bir s\u00fcrecin de ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. \u0130lk gen\u00e7lik d\u00f6neminin ard\u0131ndan kimi kez ba\u015fka bir \u015fehirde \u00fcniversiteye giderek, kimi kez mezuniyet sonras\u0131 kendi evini kurarak, kimi kez de evlenerek ailesinden ayr\u0131lacak olan \u00e7ocuk, ilk ve ortaokul y\u0131llar\u0131nda bu ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n psikolojik temellerini atar ve kendi karakterini geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

Okul d\u00f6neminde anne baba ile \u00e7ocuk aras\u0131ndaki ili\u015fkiler erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde kurulan temel \u00fczerinde y\u00fckselecektir. Ailenin ilk \u00e7ocu\u011fu bile olsa, anne baban\u0131n art\u0131k en az alt\u0131 yedi y\u0131ll\u0131k bir deneyimi s\u00f6z konusudur. Dolay\u0131s\u0131yla bu d\u00f6nem kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinden \u00e7ok bir t\u00fcr peki\u015ftirme ve kabullenme a\u015famas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan okul d\u00f6nemi, erken \u00e7ocuklukta yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar\u0131n d\u00fczeltildi\u011fi bir evre olmaktan \u00e7ok, anne baban\u0131n hatalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve \u00e7ocukta memnun olmad\u0131klar\u0131 yanlar\u0131 yap\u0131sal zaaflar zannetmek konusunda \u0131srarc\u0131 olduklar\u0131 bir d\u00f6nemdir. Erken \u00e7ocuklu\u011fun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir temel sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ailelerde ise okul \u00e7a\u011f\u0131, g\u00f6rece az ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015fla daha kolay \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilecek sorunlara sahne olur. Ancak her nas\u0131l olursa olsun bu sorunlar\u0131n ya\u015fanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir yandan \u00e7ocuk daha geni\u015f bir \u00e7evre i\u00e7inde varolma m\u00fccadelesi vermekte, bir yandan da anne babas\u0131n\u0131n yavrucu\u011fu olmaktan s\u0131yr\u0131larak ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Anne baban\u0131n bu d\u00f6nemdeki zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131, her \u015feyden \u00f6nce okul d\u00f6nemi sorunlar\u0131n\u0131n do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeyerek, s\u00fcreci hafifletmek yerine \u015fiddetlendirecek davran\u0131\u015flarla ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00e7ocukla ili\u015fkinin bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirdi\u011fi okul d\u00f6neminde anne baban\u0131n sorumluluk alanlar\u0131, \u00f6nceki evrelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ciddi farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Bu d\u00f6nemde anne baban\u0131n koruyucu, e\u011fitici, y\u00f6nlendirici i\u015flevi yerini yava\u015f yava\u015f lojistik g\u00f6revlere b\u0131rak\u0131r. \u00c7ocu\u011fun g\u00f6z\u00fcnde anne baba \u00f6ncelikle, \u00e7ocu\u011fa kendini geli\u015ftirece\u011fi bir okul, beslenip bar\u0131naca\u011f\u0131 bir ev ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131 i\u00e7in gerekli bir har\u00e7l\u0131k sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Art\u0131k kendisi, arkada\u015flar\u0131yla b\u00fcy\u00fcme yar\u0131\u015f\u0131na girmi\u015ftir, \u00e7ocuklu\u011fu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131racak simge ve davran\u0131\u015flara mesafeyle yakla\u015fmaktad\u0131r. Ergenli\u011fe girmi\u015f \u00e7ocu\u011fu olan anne babalar\u0131n daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fu olanlara, bu \u00e7a\u011flar\u0131n de\u011ferini bilmelerini \u00f6\u011f\u00fctleyip, \u015fu an kucaklar\u0131ndan inmeyen yavrular\u0131n\u0131n ileride onlara yakla\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylediklerine s\u0131k\u00e7a tan\u0131k olursunuz. H\u00fcz\u00fcnl\u00fc bir ger\u00e7ekliktir bu. Ancak ne kadar ac\u0131 verici olaca\u011f\u0131, erken d\u00f6nemde yap\u0131lan anne baba yanl\u0131\u015flar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bununla birlikte kimi zaman anne babalardaki tav\u0131r de\u011fi\u015fikli\u011finden de beslenir.<\/p>\n

Bu d\u00f6nemde \u00e7e\u015fitli sosyal gruplar i\u00e7ine kat\u0131larak b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 anne baban\u0131n bak\u0131\u015f\u0131ndaki temel de\u011fi\u015fiklik sorumluluk alg\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. Art\u0131k kendi ya\u015fam\u0131yla ilgili sorumluluklar\u0131n\u0131 \u00fcstlenmesi beklenen \u00e7ocu\u011fun anne babas\u0131, \u00e7o\u011fu kez zamanla yerle\u015fmesi gereken bu sorumluluk payla\u015f\u0131m\u0131ndaki dengeyi tutturma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ya\u015far. Bazen i\u015f \u00e7ocu\u011fun \u00f6devlerini onun yerine yapmaya kadar var\u0131r, bazense ba\u011f\u0131ra ba\u011f\u0131ra gelen psikolojik sorunlar g\u00f6rmezden gelinir. Bu z\u0131t u\u00e7lardaki tav\u0131rlar\u0131n ayn\u0131 ki\u015fi taraf\u0131ndan ayn\u0131 d\u00f6nemde g\u00f6sterilmesi ise \u00e7ocu\u011funun b\u00fcy\u00fcme s\u00fcrecinden habersiz anne babal\u0131\u011f\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir kez daha sahne al\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Okul d\u00f6nemi, \u00e7ocuklar i\u00e7in ileriki ya\u015famlar\u0131nda kimi zaman ba\u015far\u0131yla y\u00f6netecekleri, kimi zamansa alt\u0131nda ezilecekleri sorunsallara d\u00f6n\u00fck egzersizlerle dolu ge\u00e7er. Bir yandan g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n rutin i\u015flerini kendi ba\u015f\u0131na yapmak durumunda kalan \u00e7ocuk, bir yandan \u00f6dev olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmakta, bir yandan da akran grubunun de\u011ferleri etraf\u0131nda bir sosyal stat\u00fc edinmek i\u00e7in \u00e7abalamaktad\u0131r. T\u00fcm bu olgularla erken \u00e7ocukluk d\u00f6neminde a\u015famal\u0131 olarak tan\u0131\u015fan \u00e7ocuklar i\u00e7in okul y\u0131llar\u0131 kendilerini ba\u015far\u0131yla in\u015fa ettikleri bir s\u00fcre\u00e7 olabilir. Oysa rastlant\u0131sal bir anne babal\u0131\u011fa maruz kalm\u0131\u015f \u00e7ocuklar i\u00e7in bu y\u0131llar, y\u00fczme \u00f6\u011frenmesi i\u00e7in s\u0131rt\u0131na vurulup denize at\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131r \u015fekilde ge\u00e7ecektir. Anne baba \u00e7o\u011fu kez \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in ellerinden gelenin en iyisini yapm\u0131\u015f oldu\u011funu zannetmenin huzuruyla okul servisinin ard\u0131ndan el sallar. Yapt\u0131klar\u0131 ile yapmad\u0131klar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131yla bir anda y\u00fczle\u015fmeye ba\u015flayan \u00e7ocuk ise \u00e7o\u011fu kez yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k duygusu i\u00e7inde sorunlar\u0131n\u0131 anne babas\u0131yla payla\u015fmaktan uzakla\u015facak, bu da aradaki ba\u011flar\u0131 zay\u0131flatarak ileriki y\u0131llar\u0131n ileti\u015fimsizliklerine temel haz\u0131rlayacakt\u0131r.<\/p>\n

Oysa bu d\u00f6nem, gerek sorunlar\u0131n standartla\u015fmaya ba\u015flamas\u0131, gerekse de okul ya da arkada\u015flar\u0131n anne babalar\u0131yla payla\u015f\u0131mlar nedeniyle olas\u0131 sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne daha a\u00e7\u0131k bir nitelik ta\u015f\u0131r. Anne baban\u0131n yapmas\u0131 gereken de \u00e7ocu\u011fun i\u00e7inde varoldu\u011fu ortam\u0131, rahats\u0131z etmeyecek bir yak\u0131nl\u0131ktan izlemek ile geli\u015fimini k\u0131s\u0131tlamayacak \u015fekilde yeterli ilgi ve deste\u011fi sa\u011flamaktan ibaret olmal\u0131d\u0131r. Okuldaki e\u011fitsel geli\u015fime ilgi g\u00f6stermek, yeterli bir \u00e7al\u0131\u015fma disiplini sa\u011flayacak ve \u00e7al\u0131\u015fma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 hale getirecek \u00e7izgide kal\u0131rsa, gerisini \u00e7ocuk kendisi halledebilir. Oysa daha s\u0131k rastland\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, \u00e7ocu\u011fun performans\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131ftaki arkada\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p yar\u0131\u015ft\u0131rmak ve m\u00fckemmelli\u011fe d\u00f6n\u00fck zorlamalar yaratmak \u00e7o\u011fu kez istenenden farkl\u0131 ve olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furur.<\/p>\n

Ancak okul d\u00f6neminde daha b\u00fcy\u00fck sorunlar arkada\u015f se\u00e7imi ve akran gruplar\u0131 aras\u0131nda edinilen sosyal stat\u00fclerden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu y\u0131llarda anne baba, \u00e7ocuk i\u00e7in \u00f6ncelikli rol model olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, pop\u00fcler arkada\u015flar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 taklit edilir hale gelmi\u015ftir. Do\u011fald\u0131r ki, \u00e7ocu\u011funun kimlerle arkada\u015f olaca\u011f\u0131na kar\u0131\u015fmak anne baba i\u00e7in hi\u00e7bir zaman olumlu sonu\u00e7 vermeyen nafile bir \u00e7abadan \u00f6te anlam ta\u015f\u0131maz. Bu a\u015famada en sa\u011fl\u0131kl\u0131 tav\u0131r, \u00e7ocu\u011funuzun \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d \u00e7ocuklar\u0131 model almas\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, onun ba\u015fka \u00e7ocuklarca model al\u0131nabilecek \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131 i\u00e7in u\u011fra\u015fmak olacakt\u0131r. Olumlu \u00f6zelliklerin getirece\u011fi liderlik, yaln\u0131z \u00e7ocu\u011funuz i\u00e7in de\u011fil, \u00e7evresi i\u00e7in de olumlu ko\u015fullar yarat\u0131r. Bu da yine \u00f6ncelikle erken \u00e7ocuklukta temeli at\u0131lan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir geli\u015fime ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ocuklu\u011fun en uzun d\u00f6nemi olan okul \u00e7a\u011f\u0131, \u00e7ok farkl\u0131 fizyolojik ve sosyal geli\u015fim a\u015famalar\u0131n\u0131 kapsar. \u0130lkokuldayken hen\u00fcz koynunuzda yeri olan \u00e7ocu\u011funuz, ergenlik d\u00f6neminden sonra yeti\u015fkin \u00f6zellikleri g\u00f6sterecek, ilk y\u0131llarda bakkala g\u00f6ndermeye \u00e7ekinece\u011finiz yavrunuz, okuluyla \u015fehir d\u0131\u015f\u0131 gezilere \u00e7\u0131kabilecek kadar b\u00fcy\u00fcyecektir. Dolay\u0131s\u0131yla, her biri \u00f6zg\u00fcn evrelerden olu\u015fan bu uzun d\u00f6nemi genel de\u011ferlendirmelere konu etmek do\u011fru olmayabilir. Ancak do\u011fru olan, anne babal\u0131k yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesinin, her \u00e7a\u011fda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak sorunlara yeterli \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmede \u00f6nko\u015ful oldu\u011fudur.<\/p>\n

***<\/strong><\/p>\n

Anne babal\u0131\u011f\u0131n en g\u00fczel tan\u0131mlar\u0131ndan birisi \u201cinsan\u0131n kalbinin ba\u015fka bir bedende atmas\u0131\u201d. Bu s\u0131n\u0131rs\u0131z sevgi, do\u011fal olarak \u00e7ocu\u011fu anne baban\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131 haline getiriyor. \u00c7ocu\u011fu olan pek \u00e7ok \u00e7ift, \u00f6nceki ya\u015famlar\u0131nda neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 an\u0131msamakta bile g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekti\u011fini s\u00f6yler. Bu g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011fl\u0131l\u0131k modern ailede \u00fczerine titrenen \u00e7ocu\u011fu bazen anne babas\u0131n\u0131n sevgi nesnesi olmaktan \u00f6teye ta\u015f\u0131y\u0131p bir proje haline de getirebiliyor. Ancak \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ne olursa olsun s\u0131kl\u0131kla ya\u015fanan durum, \u00e7ocu\u011fun karakteri ile ya\u015fam\u0131n\u0131 anne baban\u0131n kendi de\u011fer ve beklentileri \u00e7er\u00e7evesinde tasarlayarak bi\u00e7imlendirmesi ve denetlemeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Buraya kadar s\u0131k\u00e7a de\u011findi\u011fim \u201canne babal\u0131\u011f\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d olgusu, bu \u00e7aban\u0131n \u00e7ocu\u011fun do\u011fal geli\u015fimiyle \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumunda anne baba aleyhine olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furmas\u0131 durumuna kar\u015f\u0131l\u0131k gelmekte. Oysa ya\u015fam boyu s\u00fcrecek sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ili\u015fkinin temelleri daha ba\u015ftan itibaren \u00f6zenle kurulacak ger\u00e7ek\u00e7i, d\u00fcr\u00fcst ve dengeli bir ili\u015fkiyle at\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Anne baban\u0131n \u00e7ocukla kuraca\u011f\u0131 ili\u015fkinin ger\u00e7ekli\u011fi, \u00e7ocukluk olgusuna bilin\u00e7le yakla\u015fmay\u0131 gerektiriyor. Ger\u00e7ek\u00e7i yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde, \u00e7ocu\u011fun i\u00e7inden ge\u00e7ece\u011fi yeti\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin fark\u0131nda olmak, onun fizyolojik ve psikolojik gereksinimlerini bilerek yeterli kar\u015f\u0131l\u0131klar \u00fcretmek, bili\u015fsel potansiyelini do\u011fru okuyarak zihinsel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak, \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerinin \u201cba\u015fkalar\u0131n\u0131 dinlemek\u201dten \u00e7ok \u201ckendi kendine yapma\u201dya ve somut sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeye dayal\u0131 oldu\u011funu hep ak\u0131lda tutmak, anne babas\u0131yla m\u00fccadelesinde d\u0131\u015f d\u00fcnyada ya\u015fayacaklar\u0131 i\u00e7in egzersizler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemek, sonu\u00e7 olarak onun bir \u00e7ocuk oldu\u011funu ve do\u011fru davran\u0131\u015flar\u0131 bulabilmek i\u00e7in bol bol hata yapaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 unutmamak gerekiyor.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fa kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst davranmak, anne babas\u0131yla kuraca\u011f\u0131 ili\u015fkinin g\u00fcven temelinde y\u00fckselmesi i\u00e7in bir \u00f6n ko\u015ful. Bu d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, g\u00fcndelik sorunlarda i\u015fbirli\u011fini sa\u011flayabilmek amac\u0131yla onu kand\u0131rmamaktan, ya\u015fam\u0131n temel alanlar\u0131na d\u00f6n\u00fck sorular\u0131nda ona yalan s\u00f6ylememeye kadar geni\u015f bir alanda ge\u00e7erli ve tutarl\u0131 bir tav\u0131r olmal\u0131. \u00c7ocu\u011fu ufak tefek konularda kand\u0131rmak anne babas\u0131na olan g\u00fcvenini sarsma tehlikesi ta\u015f\u0131yor. Ya\u015fam\u0131n ger\u00e7ekli\u011fine d\u00f6n\u00fck yalanlar ise, geli\u015fmekte olan zihninin sa\u011flam bir mant\u0131k yap\u0131s\u0131 kurmas\u0131na ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bilgi modeli olu\u015fturmas\u0131na engel oluyor.<\/p>\n

Anne baba ve \u00e7ocuk aras\u0131ndaki ili\u015fkinin dengeli kurulmas\u0131 ise yaln\u0131zca \u00e7ocuklukta de\u011fil t\u00fcm ya\u015fam boyunca s\u00fcrecek olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131ya dayal\u0131 ba\u011flar\u0131n temelinde yat\u0131yor. Aile kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fcm \u00fcyeler aras\u0131nda ve gereksinim temelinde ak\u0131lc\u0131 payla\u015f\u0131m\u0131, gelece\u011fin demokratik toplumunu olu\u015fturacak sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerin geli\u015fimine de destek olacak bir tutum. Ancak bu denge \u00f6ncelikle \u00e7ocu\u011fun yeti\u015fmesi s\u0131ras\u0131nda, kendi gereksinimleri g\u00f6z ard\u0131 edilmeyecek olan anne ve baban\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve mutlu olu\u015funun \u00f6n ko\u015fulu. Bu mutluluk, anne baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na daha b\u00fcy\u00fck bir i\u00e7 huzuruyla yakla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7ocuklar\u0131yla ger\u00e7ek\u00e7i, d\u00fcr\u00fcst ve dengeli ili\u015fkiler kurmay\u0131 becerebilen anne babalar, yaln\u0131zca kendilerine de\u011fil topluma d\u00f6n\u00fck \u00f6nemli bir sorumluluk olan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler yeti\u015ftirebilme i\u015finin alt\u0131ndan kalkabilme potansiyeli ta\u015f\u0131yor. Bu unsurlardan birinin eksikli\u011fi ise, \u00e7ocu\u011fun do\u011fas\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi ile \u00e7at\u0131\u015fmalar do\u011furmas\u0131 nedeniyle, \u00e7ocuklarla ya\u015fam boyu s\u00fcrecek sorunlar\u0131n ve mutsuzluklar\u0131n temel nedeni oluyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Modern ailede anne baban\u0131n daha iyi bir toplum i\u00e7in daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler yeti\u015ftirebilme ad\u0131na sorumlulu\u011fu var. Buna kar\u015f\u0131n \u00e7ocuk yeti\u015ftirme olgusu bug\u00fcn pek \u00e7ok ailede ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, sorunlar\u0131n tan\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin belirsizli\u011fi i\u00e7inde, anne baban\u0131n \u00e7o\u011fu kez y\u00f6netme yeterlili\u011finden uzak bir zavall\u0131l\u0131k sergiledi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 haline geliyor. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n basit kararlar\u0131ndan, \u00e7ocuk geli\u015fiminin kritik e\u015fiklerinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":177,"featured_media":20652,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[174,36,218,29],"tags":[1544,2491,366,430],"class_list":["post-20649","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-137-sayi","category-psikoloji","category-sosyoloji","category-toplum","tag-aile","tag-cocukluk","tag-psikoloji","tag-toplum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t