{"id":20664,"date":"2015-07-01T14:47:50","date_gmt":"2015-07-01T11:47:50","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=20664"},"modified":"2018-03-02T15:41:11","modified_gmt":"2018-03-02T12:41:11","slug":"muthis-bir-hikaye-anlaticisi-bellek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/07\/01\/muthis-bir-hikaye-anlaticisi-bellek","title":{"rendered":"M\u00fcthi\u015f bir hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131s\u0131: bellek"},"content":{"rendered":"

\u201cTek seferde iki ki\u015fiyim: \u015fimdi oldu\u011fum ki\u015fi ile o zaman oldu\u011fum ki\u015fi. Her iki bireyin de bu bellekte s\u00f6yleyece\u011fi bir \u015feyler var. Hisleri \u015fekillendiriyor, hedefleri yap\u0131land\u0131r\u0131yor. Nihayetinde onu bir an\u0131 gibi hissettiren ge\u00e7mi\u015f ile gelece\u011fin bir bile\u015fkesi. Yapt\u0131\u011f\u0131m \u015fey, deneyimi yeniden ya\u015famaktan ziyade onunla bir ili\u015fki i\u00e7erisinde olmak.\u201d<\/p>\n

Belle\u011fin ne oldu\u011fu, nas\u0131l i\u015fledi\u011fi; an\u0131lar\u0131n nereden, nas\u0131l derlenip in\u015fa edildi\u011fi insan zihni, bilinci ve benli\u011fine ili\u015fkin temel sorular\u0131n ard\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f hemen herkesin en az bir d\u00f6nem ilgi alan\u0131 olmu\u015ftur. Bellek ve an\u0131 hakk\u0131nda sorular sormak i\u00e7in bilimsel bir meraka da gerek yok asl\u0131nda. Bizi biz yapan temel ta\u015ft\u0131r an\u0131; benli\u011fimizin yata\u011f\u0131d\u0131r bellek. Bellek ve an\u0131lar yaln\u0131zca zamansal dayanak de\u011fil, kendimize (ve elbet ba\u015fkalar\u0131na) ili\u015fkin yarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n da dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bizi biz yapan \u00f6\u011felerdir; kendi benli\u011fimizle kurdu\u011fumuz ili\u015fkinin krokisini olu\u015fturur; ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdi ve gelecekle ba\u011flant\u0131m\u0131z\u0131 sa\u011flar. Peki, bizim i\u00e7in bunca belirleyici olan bellek ve an\u0131lar hakk\u0131nda ne biliyoruz?<\/p>\n

Charles Fernyhough, I\u015f\u0131k Par\u00e7ac\u0131klar\u0131<\/em>\u2019nda bellek ve an\u0131ya ili\u015fkin n\u00f6robiyolojik, psikolojik ve k\u0131smen edebi bir soru\u015fturma ortaya koyar. Fernyhough\u2019un hedefi, bu yolla belle\u011fe ili\u015fkin \u00e7ok\u00e7a yerle\u015fik bir kan\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak ve yerine daha esnek, daha verimli bir iddia \u00f6nermek.<\/p>\n

Bellek genellikle bir kay\u0131t cihaz\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr; evet, elbet kay\u0131tta \u2013 an\u0131lar \u2013 bozulma ve eksiklikler olur, olacakt\u0131r ancak bunlar ilinekseldir. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmeye meyilliyizdir. Belle\u011fi ve an\u0131y\u0131 bir ge\u00e7mi\u015f kay\u0131t cihaz\u0131 ve ortam\u0131 olarak ele alarak, zamansal bir \u00e7er\u00e7eveye oturtur, deyi\u015f yerindeyse, rahat ederiz. Oysa Fernyhough belle\u011fin kay\u0131ttan ziyade yeniden yarat\u0131m, \u00f6yk\u00fc anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve al\u0131\u015fkanl\u0131kla ilintisi \u00fcst\u00fcnde durur.<\/p>\n

\u201cAn\u0131lar zihinsel yap\u0131lard\u0131r, \u015fimdiki zaman\u0131n taleplerine g\u00f6re o anda yarat\u0131l\u0131rlar. (\u2026) Bu kitapta an\u0131n\u0131n daha \u00e7ok bir al\u0131\u015fkanl\u0131k, ihtiya\u00e7 has\u0131l oldu\u011funda her seferinde benzer ama inceden inceye de\u011fi\u015fen bi\u00e7imlerde bir \u015feyin par\u00e7alar\u0131n\u0131 yeniden birle\u015ftirme s\u00fcreci oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tart\u0131\u015fmak istiyorum.\u201d<\/p>\n

Fernyhough an\u0131y\u0131 ge\u00e7mi\u015ften s\u00f6k\u00fcp enine boyuna daha derin bir zamansal \u00e7er\u00e7eveye oturtmaktan da geri durmaz: \u00a0\u201cAn\u0131 ge\u00e7mi\u015fle oldu\u011fu kadar bug\u00fcnle de ilgilidir. Bir an\u0131 o anda in\u015fa edilir ve art\u0131k gerekmedi\u011fi an, onu olu\u015fturan \u00f6\u011felerle birlikte \u00e7\u00f6ker. Hat\u0131rlama \u015fimdiki zamanda ger\u00e7ekle\u015fir.\u201d<\/p>\n

Yazar bu ba\u011flamda an\u0131lar\u0131n ve deneyimlerin an\u0131msama an\u0131ndaki inan\u00e7 ve bilgilerle \u00e7e\u015fnilendirildi\u011fini belirtir. Anlat\u0131n\u0131n hammaddesi her ne kadar ayn\u0131 kalsa da anlat\u0131c\u0131n\u0131n, an\u0131msayan\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar anlat\u0131y\u0131 ister istemez de\u011fi\u015ftirecektir.<\/p>\n

\u201cGe\u00e7mi\u015fi hat\u0131rlamak i\u00e7in onun hakk\u0131nda bir hik\u00e2ye anlat\u0131rs\u0131n\u0131z. An\u0131y\u0131 hat\u0131ra getirirken de hik\u00e2yeyi yeniden anlat\u0131rs\u0131n\u0131z. Her zaman ayn\u0131 hik\u00e2ye olmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu anlatan ki\u015fi her zaman ayn\u0131 \u015feyleri istemez. Bellek, olan bitenin olgular\u0131na sad\u0131k kalmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kadar \u015fimdiki zaman\u0131n taleplerine de uymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u201d<\/p>\n

Bunun sonu\u00e7lar\u0131 ise ku\u015fkusuz \u00e7arp\u0131c\u0131 olacakt\u0131r: Belle\u011fin de\u011fi\u015fimiyle ki\u015finin kendine bak\u0131\u015f\u0131, kendine ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi de de\u011fi\u015fir. Kendinizi y\u0131llar boyu su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir olayda belle\u011finizin size yepyeni bir an\u0131 sundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn; sizi aklayan bir an\u0131. O an\u0131yla birlikte art\u0131k kendinize ili\u015fkin yarg\u0131n\u0131z bir an \u00f6ncekiyle ayn\u0131 olmayacakt\u0131r. Belle\u011fin de\u011fi\u015fimi sizi de de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n

\u201c\u00d6yleyse, iddia belle\u011fin Janus y\u00fczl\u00fc olmas\u0131, hem ge\u00e7mi\u015fe hem gelece\u011fe bakmas\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n

Fernyhough belle\u011fi ve an\u0131y\u0131 bu derinlikli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla incelerken kapsaml\u0131 vaka analizlerine, \u00e7e\u015fitli disiplinlerden bilimcilerin g\u00f6r\u00fc\u015f ve ele\u015ftirilerine yer vererek metni zenginle\u015ftirir. Ancak I\u015f\u0131k Par\u00e7ac\u0131klar\u0131<\/em>\u2019n\u0131 pop\u00fcler bilim kitaplar\u0131ndan daha renkli k\u0131lan en \u00f6nemli \u00f6zellik, anlat\u0131n\u0131n edebi niteli\u011fi. Romanlar\u0131yla da tan\u0131nan Fernyhough, kaleminin edebi t\u0131n\u0131s\u0131yla ve otobiyografik anlat\u0131lar\u0131yla metni \u00e7e\u015fnilendirdi\u011fi gibi, bellek ve an\u0131ya ili\u015fkin belirlemelerini ortaya koyarken edebiyat\u00e7\u0131lar ve sanat\u00e7\u0131lardan da hayli destek al\u0131r.<\/p>\n

An\u0131lar\u0131n ve belle\u011fin de\u011fi\u015fkenli\u011fini savunan Fernyhough, b\u00f6ylelikle ortaya kendine has bir ger\u00e7ekli\u011fin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir: \u201cRoman yazar\u0131 Salman R\u00fc\u015fdi belle\u011fin \u2018kendine has \u00f6zel\u2019 bir hakikati oldu\u011funu s\u00f6yler. \u2018Se\u00e7er, eler, de\u011fi\u015ftirir, abart\u0131r, k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr, y\u00fcceltir ve k\u00f6t\u00fcler de, ama sonunda kendi ger\u00e7ekli\u011fini yarat\u0131r, heterojen ama olaylar\u0131n tutarl\u0131 bir versiyonunu. Hi\u00e7bir ak\u0131l sahibi insan da ba\u015fkas\u0131n\u0131n versiyonuna kendi versiyonuna g\u00fcvendi\u011finden \u00e7ok g\u00fcvenmez.\u2019 Bellek bir aldatmaca olabilir, ama genelleme yapmak gerekirse faydal\u0131 bir aldatmacad\u0131r. B\u0131kmadan usanmadan efendisi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u201d<\/p>\n

Ancak b\u0131k\u0131p usanmadan efendisi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan bellek ve an\u0131 elbette zaman zaman t\u00f6kezler. An\u0131lar\u0131m\u0131za ne denli sar\u0131nm\u0131\u015f olsak da ger\u00e7eklikleri hakk\u0131nda pek iddial\u0131 olamay\u0131z. Belle\u011fimiz ne denli benli\u011fimizin \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015ftursa da o \u00e7at\u0131n\u0131n kaypakl\u0131\u011f\u0131 ve de\u011fi\u015fken yap\u0131s\u0131yla me\u015fhur oldu\u011funu i\u00e7ten i\u00e7e biliriz.<\/p>\n

\u201cBelle\u011fin kaypakl\u0131\u011f\u0131yla u\u011fra\u015fmak hepimiz i\u00e7in bir zorluk. O an\u0131lar kendi kimlik hissimizin o kadar merkezinde oldu\u011funda, onlar\u0131 yanl\u0131\u015f hat\u0131rl\u0131yor olma fikrine do\u011fal olarak direniriz. Fakat onlar\u0131 muhtemelen sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan da s\u0131k yanl\u0131\u015f hat\u0131rlar\u0131z.\u201d<\/p>\n

Bellek bilimine esnek bir yakla\u015f\u0131m \u00f6neren, an\u0131y\u0131 konu alan bilimin \u00f6znel ve anlat\u0131sal olana \u2013 anlama \u2013\u00a0 adil yakla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini savunan Fernyhough, \u00f6zellikle son b\u00f6l\u00fcmde, belle\u011fin zamandan \u00f6te, benlik, toplumsall\u0131k ve hatta siyasetle olan ili\u015fkisini, yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 m\u00fcjdelercesine \u00f6ne s\u00fcrer.<\/p>\n

Sons\u00f6z\u00fc Fernyhough\u2019a b\u0131rakmadan, \u00fcz\u00fclerek belirtmeliyim ki, T\u00fcrk\u00e7e bask\u0131da okumay\u0131 zorla\u015ft\u0131ran kimi aksakl\u0131klar ve redaksiyon dalg\u0131nl\u0131klar\u0131 var. Umar\u0131m yeni bask\u0131s\u0131 okurla bulu\u015fmadan \u00f6nce \u00e7evirinin p\u00fcr\u00fczleri daha titiz ele al\u0131n\u0131r ve giderilir, metin bir kez daha \u00f6zenli bir redaksiyondan ge\u00e7er.<\/p>\n

\u201cHepimiz do\u011fu\u015ftan hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131lar\u0131y\u0131z, ne zaman ge\u00e7mi\u015fimizden bir olaya rastlasak her zaman kurgu yapan edimlere giri\u015fiyoruz. Bilgimiz ve duygular\u0131m\u0131z de\u011fi\u015ftik\u00e7e, an\u0131 hik\u00e2yelerimizi s\u00fcrekli tashih edip yeniden olu\u015ftururuz. Kurmaca olabilirler, ama bizim kurmacalar\u0131m\u0131zd\u0131rlar ve onlar\u0131 ba\u011fr\u0131m\u0131za basmal\u0131y\u0131z. Hik\u00e2yeler \u00f6zeldir. Bazen do\u011fru bile olabilirler.\u201d<\/p>\n

– I\u015f\u0131k Par\u00e7ac\u0131klar\u0131; Yeni Bellek Bilimi Ge\u00e7mi\u015f Hik\u00e2yelerimizi Nas\u0131l Ayd\u0131nlat\u0131yor?,<\/em> Charles Fernyhough, \u00c7eviren K\u0131van\u00e7 Tanr\u0131yar, Aylak Kitap, \u0130stanbul, 2015, 296 s.<\/p>\n

\"\"S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan \u015eiddet<\/strong><\/p>\n

\u201cAile gelene\u011fi ter\u00f6r k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc devam ettirir; itaatsizli\u011fi cezaland\u0131rmak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ehlile\u015ftirmek i\u00e7in kad\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lar, \u00e7ocuklara yalan s\u00f6ylemeyi \u00f6\u011fretir ve korku belas\u0131n\u0131 yayar. \u0130nsan haklar\u0131 evde ba\u015flamal\u0131\u201d der Eduardo Galeano.<\/p>\n

Uzun y\u0131llar Birle\u015fmi\u015f Milletler Kad\u0131na Y\u00f6nelik \u015eiddet \u00d6zel Raport\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revinde bulunan Yak\u0131n Ert\u00fcrk, farkl\u0131 \u00fclkelerdeki saha tecr\u00fcbesini temel alarak, hem d\u00fczey hem yay\u0131l\u0131m olarak s\u0131n\u0131r tan\u0131maks\u0131z\u0131n k\u00fcresel bir olgu haline gelen kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin geni\u015f kapsaml\u0131 bir analizini yap\u0131yor. \u0130sve\u00e7\u2019ten Kongo\u2019ya, Guatemala\u2019dan i\u015fgal alt\u0131ndaki Filistin topraklar\u0131na, bat\u0131-do\u011fu, kuzey-g\u00fcney dinlemeden b\u00fct\u00fcn \u00fclkeleri kat eden kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddeti k\u00fclt\u00fcralist a\u00e7\u0131klamalarla ele almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, tersine bir\u00e7ok durumda k\u00fclt\u00fcrc\u00fc \u00f6zc\u00fcl\u00fck bu \u015fiddetin do\u011frudan su\u00e7 orta\u011f\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

D\u00fcnya kad\u0131nlar\u0131n\u0131n k\u00fcresel bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fen hak m\u00fccadelelerinin nas\u0131l uluslararas\u0131 bir kad\u0131n haklar\u0131 hukuku olu\u015fturdu\u011funu, uygulamalarda neyin ba\u015far\u0131l\u0131p neyin ba\u015far\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kazan\u0131mlar\u0131 ve eksiklikleri s\u00fcregiden kuramsal tart\u0131\u015fmalar\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00fcstesinden gelinmesi gereken sorunlara da odaklan\u0131yor bu kitap. S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan \u015eiddet,<\/em> yeni ku\u015fak feministlerin m\u00fccadelesi i\u00e7in kaynak niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Evet, insan haklar\u0131 evde ba\u015flamal\u0131; sokakta, okulda, mahkemede, i\u015fyerinde, k\u0131sacas\u0131 hayat\u0131n her alan\u0131nda devam etmelidir.<\/p>\n

-S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan \u015eiddet, -Paradigma, Politika ve Pratikteki Y\u00f6nleriyle Kad\u0131na \u015eiddet Olgusu-<\/em>, Yak\u0131n Ert\u00fcrk, Metis Yay\u0131nlar\u0131, Nisan 2015, 442 s.<\/p>\n

\"\"\u0130nsan beyninin ve evrenin evrimi:\u00a0<\/strong>Beynin Ya\u015famlar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u0130nsanlar beyinleri b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e daha zeki hale gelir. 2 milyon y\u0131l kadar \u00f6nce baz\u0131 insangiller bir \u015fekilde kuyruksuzmaymununkilerden daha b\u00fcy\u00fck bir beyne sahip olacak \u015fekilde evrimle\u015fti. Bir milyon y\u0131lda beynin boyutu modern insanda g\u00f6r\u00fclen boyuta ula\u015ft\u0131. Dil, bu s\u00fcre i\u00e7inde bir yerde, muhtemelen bir bu\u00e7uk milyon y\u0131l \u00f6nce evrimle\u015fti. Oysa modern insan\u0131 yans\u0131tan maddi k\u00fclt\u00fcr yaln\u0131zca 100-200 biny\u0131l \u00f6nceye dayanmaktad\u0131r. Farkl\u0131 ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklere sahip olsak da beyin ve \u00fcretti\u011fi davran\u0131\u015flar bizi di\u011fer kuyruksuzmaymun ve primatlardan ay\u0131ran as\u0131l \u015feylerdir. John S. Allen bu kitapta, su, ya\u011f ve proteinden olu\u015fan bu 1,3 kilograml\u0131k organ\u0131n, bir memeli t\u00fcr\u00fcn\u00fc bug\u00fcn yery\u00fcz\u00fcnde bask\u0131n olan hayvana nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor. Bizi beynin evrimini \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet ediyor.<\/p>\n

– Beynin Ya\u015famlar\u0131 -\u0130nsan Beyninin ve Zihninin Evrimi-<\/em>, John S. Allen, \u00c7ev. Devin Kele\u015f, Alfa Yay\u0131nlar\u0131, Nisan 2015, 408 s.<\/p>\n

\"\"Evrenin Ya\u015fam\u0131<\/strong><\/p>\n

Evren nedir? Sonsuz mudur, sonlu mu? Ezelden mi gelir, yoksa zaman bir ilk anda m\u0131 ba\u015flad\u0131? Ba\u015flad\u0131ysa ne ba\u015flatt\u0131? Evrende ni\u00e7in hayat var? Fizik yasalar\u0131 ezelden gelen ger\u00e7eklikler mi, yoksa onlar evrenle birlikte mi yarat\u0131ld\u0131? Evreni b\u00fct\u00fcn bir sistem, par\u00e7alar\u0131n\u0131n toplam\u0131ndan daha fazla bir \u015fey olarak kavray\u0131p anlamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Kuramsal fizik\u00e7i Lee Smolin, y\u0131llard\u0131r kuantum kuram\u0131 ile g\u00f6relili\u011fi birle\u015ftirecek bir kuram\u0131 kurma giri\u015fiminde bulunan biri olarak, b\u00fct\u00fcn bu sorular\u0131n ancak bize do\u011fan\u0131n kapsaml\u0131 bir resmini verebilecek tek bir kuramda birle\u015ftirilmesiyle cevaplanabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. 21. y\u00fczy\u0131lda evreni kavray\u0131\u015f\u0131m\u0131z artarken, bir e\u015fikte oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebiliriz. G\u00f6relilik, kuantum ve geni\u015fleyen evrene ili\u015fkin \u00f6\u011frendiklerimizi tek bir \u00e7er\u00e7evede kayna\u015ft\u0131rmaya giri\u015firken, anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck devrimci d\u00f6nemlerinden birisinin ortas\u0131nday\u0131z. Bu devrim tamamland\u0131\u011f\u0131nda evreni nas\u0131l g\u00f6rece\u011fiz? Smolin\u2019e g\u00f6re, yeni evrenin neye benzeyece\u011fini g\u00f6steren resim beliriyor. Evrenin Ya\u015fam\u0131,<\/em> bu resmi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermeyi ama\u00e7l\u0131yor. Smolin evrene bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirecek bir kitap sunuyor.<\/p>\n

– Evrenin Ya\u015fam\u0131 -Ge\u00e7mi\u015ften Gelece\u011fe Evrenin Evrimi-, Lee Smolin, \u00c7ev. \u00d6m\u00fcr Aky\u00fcz, Alfa Yay\u0131nlar\u0131, May\u0131s 2015, 423 s.<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cTek seferde iki ki\u015fiyim: \u015fimdi oldu\u011fum ki\u015fi ile o zaman oldu\u011fum ki\u015fi. Her iki bireyin de bu bellekte s\u00f6yleyece\u011fi bir \u015feyler var. Hisleri \u015fekillendiriyor, hedefleri yap\u0131land\u0131r\u0131yor. Nihayetinde onu bir an\u0131 gibi hissettiren ge\u00e7mi\u015f ile gelece\u011fin bir bile\u015fkesi. Yapt\u0131\u011f\u0131m \u015fey, deneyimi yeniden ya\u015famaktan ziyade onunla bir ili\u015fki i\u00e7erisinde olmak.\u201d Belle\u011fin ne oldu\u011fu, nas\u0131l i\u015fledi\u011fi; an\u0131lar\u0131n nereden, […]<\/p>\n","protected":false},"author":632,"featured_media":20694,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[174,35,511],"tags":[1829,1678,366],"class_list":["post-20664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-137-sayi","category-noroloji","category-yayin-dunyasi","tag-ani","tag-bellek","tag-psikoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t