{"id":21090,"date":"2006-08-01T15:44:17","date_gmt":"2006-08-01T12:44:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=21090"},"modified":"2022-10-06T02:04:03","modified_gmt":"2022-10-05T23:04:03","slug":"marie-curie-orani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2006\/08\/01\/marie-curie-orani","title":{"rendered":"Marie Curie oran\u0131"},"content":{"rendered":"

\u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131 bir toplumsal mutluluk normu olarak \u00f6neriyoruz. \u201cMarie Curie\u201d derken s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz de\u011fer, iki Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc almak ve gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en b\u00fcy\u00fck bilim insanlar\u0131ndan biri olmak de\u011fil. Bunlar nicel \u015feyler, fazla \u00f6nemleri de yok. Kastetti\u011fimiz, Marie Curie\u2019nin ya\u015fama ve bireysel-toplumsal ili\u015fkilere y\u00f6nelik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu \u201cniteli\u011fin\u201d toplumdaki ve ki\u015fideki oran\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fin meta-eme\u011fe, ger\u00e7e\u011fin imaja, nitelin nicele oran\u0131\u2026 <\/em><\/p>\n

Bir mutluluk, refah ve geli\u015fmi\u015flik normu \u00f6neriyoruz. Hani vard\u0131r ya, ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u2026 oran\u0131 t\u00fcr\u00fcnden \u201cgeli\u015fmi\u015flik\u201d normlar\u0131. \u00d6nerece\u011fimiz norm: \u201cKi\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen Marie Curie oran\u0131\u201d veya \u201ctoplumdaki Marie Curie oran\u0131\u201d. Tabii ki \u201cMarie Curie\u201d derken s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz de\u011fer, iki Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc almak ve gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en b\u00fcy\u00fck bilim insanlar\u0131ndan biri olmak de\u011fil. Bunlar nicel \u015feyler, fazla \u00f6nemleri de yok. Kastetti\u011fimiz, Marie Curie\u2019nin ya\u015fama ve bireysel-toplumsal ili\u015fkilere y\u00f6nelik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu \u201cniteli\u011fin\u201d toplumdaki ve ki\u015fideki oran\u0131\u2026<\/p>\n

\"\"Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fin meta-eme\u011fe oran\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00c8ve Curie\u2019nin, annesinin ya\u015fam\u0131 \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131 okurken bir c\u00fcmle dikkat \u00e7ekiyor: \u201cCurie\u2019lerin \u2018vah\u015filer gibi ya\u015famaya\u2019 yeni bir nedenleri var\u201d. Evet, ger\u00e7ekten de Curie\u2019lerin \u201cvah\u015filik\u201dte direndikleri anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yukardaki normu, \u201cki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen \u2018vah\u015filik\u2019 oran\u0131\u201d veya \u201ctoplumdaki \u2018vah\u015fi\u2019 oran\u0131\u201d olarak da ifade edebilirsiniz; pek de yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki \u201coran\u201dlardan s\u00f6z ediyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f\u00fcz. Toplumsal \u015fizofreni uygarl\u0131kla birlikte ba\u015flad\u0131. Uygarl\u0131k sadece insan toplumunun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesi demek de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda tek tek bireylerin de ki\u015filik b\u00f6l\u00fcnmesine u\u011framas\u0131d\u0131r, do\u011fal olmayan roller edinmesidir. Uygar insan, \u015fizofrendir. Eme\u011fi par\u00e7alanm\u0131\u015f, eme\u011finin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve \u201ctam\u201dl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir. Eme\u011fin meta haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, her birimizin i\u00e7ine bir \u201cyabanc\u0131\u201d sokar. \u201cBen\u201d ve \u201cmeta-ben\u201d. Emek ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: \u201cKar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z emek\u201d ve \u201cmeta-emek\u201d.<\/p>\n

Bu iki emek t\u00fcr\u00fc dur durak bilmeyen bir m\u00fccadele i\u00e7indedir. Birbirlerinin alanlar\u0131n\u0131 daraltmaya, birbirlerini alt etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Meseleye toplumsal d\u00fczlemde bakarsak: \u0130\u00e7imizdeki \u201cyabanc\u0131\u201d, benim olup da benden kopar\u0131lan \/ el konulan par\u00e7a, yani metala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f eme\u011fimiz, baz\u0131 ellerde toplan\u0131r ve kar\u015f\u0131m\u0131za devlet, Tanr\u0131, sermaye olarak \u00e7\u0131kar. \u0130\u00e7imizdeki yabanc\u0131n\u0131n, toplumdaki yabanc\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc\u2026 Uygarl\u0131k budur.<\/p>\n

\u0130nsano\u011flu o g\u00fcn bu g\u00fcnd\u00fcr, \u201ctam\u201dl\u0131\u011f\u0131n\u0131 arar durur. Yine toplumsal d\u00fczlemde konu\u015fursak, buna \u201cs\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi\u201d de diyebiliriz. Felsefe, bilim, sanat, politika, a\u015fk \u2026 hep bu \u201ctaml\u0131k\u201d aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleridir. Uygarl\u0131\u011fa atfedilen b\u00fct\u00fcn bu \u00fcst\u00fcn insan nitelikleri, asl\u0131nda uygarl\u0131ktan kurtulma \u00e7abas\u0131n\u0131n meyveleridir. Toplumdaki yabanc\u0131dan (devlet, Tanr\u0131, sermaye \u2026) ve bunun i\u00e7imizdeki yans\u0131mas\u0131ndan (ki\u015filik b\u00f6l\u00fcnmesi) kurtulma, yeniden \u201ctaml\u0131\u011fa\u201d ula\u015fma \u00e7abas\u0131. Par\u00e7alanm\u0131\u015f \/ b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f eme\u011fimizi yeniden birle\u015ftirme \u00e7abas\u0131.<\/p>\n

Marie ve Pierre Curie, y\u0131llarca emek verip ke\u015ffettikleri radyumun patentini almay\u0131 reddettiler. Oysa kendi ke\u015fiflerinin bir gram\u0131n\u0131n piyasadaki ederiyle, en b\u00fcy\u00fck h\u00fclyalar\u0131 olan bir laboratuvara kavu\u015fabilirlerdi. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131kla soruyor Marie Curie: \u201cRadyum bir elementtir, herkesin mal\u0131d\u0131r. Nas\u0131l bir ki\u015fiye ait olabilir?\u201d Vah\u015fi Marie, uygarl\u0131\u011fa direniyor! Emek, metala\u015fmaya direniyor. Curie\u2019ler karar veriyor: \u201cMaddi \u00e7\u0131kar bilimin ruhuna uymaz\u201d. Ger\u00e7ek bilim, kapitalizme direniyor.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 \u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131 \u201ckar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fin meta-eme\u011fe oran\u0131\u201d olarak da ifade edebiliriz; gerek toplumsal gerekse bireysel d\u00fczlemde\u2026<\/p>\n

Ger\u00e7e\u011fin imaja oran\u0131<\/strong><\/p>\n

Yine \u00c8ve Curie\u2019nin kitab\u0131ndan \u00f6\u011freniyoruz: Marie Curie \u00e7ok zorunlu olmad\u0131k\u00e7a makyaj yapmazm\u0131\u015f, pek tak\u0131 da takmazm\u0131\u015f. Giyimine ku\u015fam\u0131na hi\u00e7 \u00f6nem vermezmi\u015f; resmi t\u00f6renlerde giymek \u00fczere siyah, dantelli bir tuvalet, hepsi o kadar. \u015eatafattan, resmiyetten ka\u00e7\u0131n\u0131r; \u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman utan\u0131rm\u0131\u015f. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bir \u201csadelik g\u00f6sterisi\u201d (ki bu makyaj\u0131n en sinsi olan\u0131d\u0131r) olarak yapm\u0131yor; do\u011fal hali b\u00f6yle. Bu niteli\u011fi o kadar belirgin ki, zaman zaman Pierre\u2019in yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve \u00c8ve\u2019in g\u00fccendi\u011fi bile oluyor.<\/p>\n

Konumuz makyaj de\u011fil, isteyen yapar istemeyen yapmaz; biz \u201cMarie Curie oran\u0131\u201d ile ilgiliyiz ve bu noktada onun, bireysel gibi g\u00f6z\u00fcken ama sonuna kadar toplumsal olan ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok daha fazla \u00f6nem kazanan bir di\u011fer ifadesiyle bulu\u015fuyoruz: Ger\u00e7e\u011fin imaja oran\u0131.<\/p>\n

Ger\u00e7ek ile imaj aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki her zaman vard\u0131. Ama eski toplumlarda, bu \u00e7eli\u015fkinin iki y\u00f6n\u00fcn\u00fcn aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar \u00e7ok belirgindi. Halk\u0131n kopkoyusundan ger\u00e7ek bir ya\u015fam\u0131 vard\u0131, aristokrat s\u0131n\u0131f\u0131n \u00fcyelerinin ise imaj-ya\u015famlar\u0131. Aristokratlar imaj\u0131 tekellerine alm\u0131\u015flard\u0131, halka koklatmazlard\u0131. Burjuvazi (kapitalizm) bu tekeli y\u0131kt\u0131, imaj\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirdi ve halka indirdi. Burjuvazinin devrimci oldu\u011fu d\u00f6nemlerinde \u00fcr\u00fcn veren edebiyat\u00e7\u0131 ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n aristokrat ya\u015famla dalga ge\u00e7en eserlerini biliriz.<\/p>\n

Fakat burjuva \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, asl\u0131nda \u201cmetala\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d oldu\u011funu ve bunun da \u00e7ok daha sinsi bir despotizmin temelini olu\u015fturdu\u011funu unutmamak gerekir. Kapitalizm, m\u00fcmk\u00fcn olan her \u015feyin metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, piyasaya sunulmas\u0131, yani al\u0131n\u0131r-sat\u0131l\u0131r k\u0131l\u0131nmas\u0131 ve rekabet konusu yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Metala\u015fma,\u201dimajla\u015fma\u201dy\u0131 ve sonu\u00e7 olarak \u201cyabanc\u0131la\u015fma\u201dy\u0131 da beraberinde getirir. Kapitalizm, imaj\u0131 toplumsalla\u015ft\u0131rd\u0131; art\u0131k herkesin bir \u201cimaj-ya\u015fam\u0131\u201d oldu. \u0130maj habis bir ur gibi yay\u0131lmaya, ger\u00e7e\u011fin i\u00e7ine s\u0131zmaya ve ger\u00e7e\u011fi yemeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Son d\u00f6nemlerde ise, \u015fimdiye kadar nispeten koruyabildi\u011fimiz ve ger\u00e7ekli\u011fimizi ya\u015fayabildi\u011fimiz alanlara y\u00f6nelik yeni bir kapitalist sald\u0131r\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. \u0130leti\u015fim ve bili\u015fim teknolojilerindeki at\u0131l\u0131mlarla gelen yeni bir metala\u015ft\u0131rma dalgas\u0131. Mesai d\u0131\u015f\u0131ndaki kendimize ait zaman\u0131m\u0131z\u0131n, \u00f6zel ileti\u015fim ve ili\u015fki bi\u00e7imlerimizin, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, duygular\u0131m\u0131z\u0131n, bedenimizin (s\u0131rada genlerimiz var) metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. Metala\u015fman\u0131n, \u201ckar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z emek\u201d alan\u0131na sald\u0131rarak yeni par\u00e7alar koparmas\u0131 ve \u201cileti\u015fimsel emek\u201d, \u201cduygulan\u0131msal emek\u201d gibi yeni meta-emek t\u00fcrlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131. \u0130nsanlar\u0131n kol ve kafa g\u00fc\u00e7lerinin yan\u0131 s\u0131ra, ileti\u015fimlerini, ili\u015fkilerini, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve duygular\u0131n\u0131 da satarak para kazanmas\u0131. \u00d6zelin genelle\u015fmesi, piyasa ili\u015fkilerinin girdab\u0131na \u00e7ekilmesi. Sonu\u00e7 olarak en \u00f6zel alanlar\u0131m\u0131z\u0131n imajla\u015fmas\u0131, profesyonelle\u015fmesi, end\u00fcstriyelle\u015fmesi, yalanla\u015fmas\u0131. Ger\u00e7ek ile imaj aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131n en \u00f6zel davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerinde dahi bulan\u0131kla\u015fmas\u0131.<\/p>\n

\u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131 i\u015fte bu noktada \u201cger\u00e7e\u011fin imaja oran\u0131\u201d olarak ifade ediyor ve g\u00fcndeme getiriyoruz. Ya\u015fam\u0131nda -belki de a\u015f\u0131r\u0131 bir bi\u00e7imde- imaja yer vermeyen Marie Curie\u2019yi bir \u00f6l\u00e7\u00fct olarak sunuyoruz. Marie Curie\u2019nin, kendisine Nobel kazand\u0131ran ke\u015ffinin patentini almamak konusundaki direni\u015fi ile makyaja (imaja, ambalaja) ve \u015fatafata uzak duru\u015fu, hatta i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak i\u011freni\u015fi b\u00fct\u00fcnl\u00fck arz eder. Ayni \u201cvah\u015fi\u201d tutumun farkl\u0131 iki alandaki yans\u0131mas\u0131!<\/p>\n

Dr. Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131, uygarl\u0131k-barbarl\u0131k tart\u0131\u015fmas\u0131 yaparken, vah\u015fi ve barbar\u0131n yalan bilmedi\u011fini vurgular. \u00c7ok d\u00fczg\u00fcn oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, dolay\u0131s\u0131yla bilmedi\u011fi i\u00e7in yalan s\u00f6ylemez vah\u015fi. Marie Curie de \u00f6yle\u2026 B\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla, naifli\u011fiyle ve yetenekleriyle do\u011fald\u0131r Marie Curie. Sevgisi, tepkisi, a\u015fk\u0131 ve ac\u0131s\u0131yla ger\u00e7ek\u2026 \u0130majs\u0131z, rols\u00fcz, maskesiz\u2026 Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenilir\u2026<\/p>\n

Belki de sahip olunabilecek en b\u00fcy\u00fck zenginlik, bir imaja ihtiya\u00e7 duymamakt\u0131r. Yani \u015f\u00f6yle bir \u015fey: O kadar g\u00fczelsiniz ki, hi\u00e7bir makyaja ihtiyac\u0131n\u0131z yok; herhangi bir d\u0131\u015f m\u00fcdahale o g\u00fczelli\u011fi bozabilir ancak. Genelde \u201czenginlik ile imaj\u201d ve \u201cg\u00fczellik ile makyaj\u201d aras\u0131nda do\u011fru orant\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Oysa, galiba bir ters orant\u0131 var. Tamamen, \u201czenginlik\u201d ve \u201cg\u00fczellik\u201d kavramlar\u0131ndan ne anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131. E\u011fer bu kavramlar bizim i\u00e7in \u201cnicel\u201d bir olguyu temsil ediyorlar ve piyasada bir rekabet unsuruna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerse, \u201cdaha\u201dya ihtiyac\u0131m\u0131z var demektir; bu durumda imaj, makyaj ve ambalaj devreye girer.<\/p>\n

Marie Curie, \u201cdaha\u201dya ihtiyac\u0131 olmayan bir kad\u0131n. \u201cDaha\u201ds\u0131 olmayan bir g\u00fczelli\u011fi vard\u0131r Marie Curie\u2019nin. Nicel de\u011fil, nitel bir g\u00fczellik\u2026 Nicel de\u011fil, nitel bir zenginlik\u2026<\/p>\n

Bu noktada \u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131n bir di\u011fer ifadesine geliyoruz: \u201cNitel\u201din \u201cnicel\u201de oran\u0131. Taml\u0131\u011f\u0131n par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011fa oran\u0131.<\/p>\n

Tam olmad\u0131\u011f\u0131 zaman s\u0131f\u0131r olan \u015feylerin oran\u0131<\/strong><\/p>\n

Yine \u00c8ve Curie\u2019nin kitab\u0131ndan okuyoruz. Pierre Curie\u2019nin bir kaza sonucu \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenen Marie Curie\u2019nin a\u011fz\u0131ndan \u015fu s\u00f6zler d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f: \u201cB\u00fcsb\u00fct\u00fcn m\u00fc \u00f6ld\u00fc?\u201d Ah, \u00f6l\u00fcm\u00fcn nicelle\u015febilmesini, Pierre\u2019inin ufac\u0131k da olsa bir bi\u00e7imde ya\u015fayabilmesini ne kadar da istemi\u015ftir Marie\u2026 Ama \u00f6l\u00fcm nicelle\u015ftirilemez.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n, uygarl\u0131kla birlikte yitirdi\u011fi \u201ctaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ve ger\u00e7ek geli\u015fmenin bu aray\u0131\u015f m\u00fccadelesi ile olu\u015ftu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, bir anlamda \u201ctaml\u0131\u011fa\u201d ula\u015fma \u00e7abas\u0131d\u0131r. \u0130nsanl\u0131k bu m\u00fccadele i\u00e7inde, bir yandan par\u00e7alanm\u0131\u015f (nicelle\u015ftirilmi\u015f) alanlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer yandan hen\u00fcz nicelle\u015ftirilmemi\u015f alanlar\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

\u201cTam olmad\u0131\u011f\u0131 zaman s\u0131f\u0131r olan\u201d, yani \u201cy\u00fczde\u201dsi olmayan \u015feyler var m\u0131d\u0131r? Nicel birikimin nitel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, diyalekti\u011fin bir kural\u0131 olarak \u00f6\u011fretilir. Do\u011fru, ama eksik; olgulara nicelikler d\u00fcnyas\u0131ndan bak\u0131yor; niceliklerin diyalekti\u011fi\u2026 S\u0131\u00e7ramalar\u0131, a\u015fmalar\u0131 ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fleri sadece bu kuralla a\u00e7\u0131klayamay\u0131z. Nitelik, niceliklerin toplam\u0131 de\u011fildir; ba\u015fka bir \u015feydir. Niteliklerin diyalekti\u011findeki kural \u015fudur: Nicelle\u015fen nitelik, yok olur.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin bilim bir \u201ctaml\u0131k\u201d aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r; bu yolla geli\u015fir. Bir bilimsel yasa, tek bir olguyu bile a\u00e7\u0131klayamazsa, art\u0131k yasa olmaktan \u00e7\u0131kar; o olguyu da a\u00e7\u0131klayabilecek ba\u015fka bir yasa gerekir. Eski yasa belki \u00e7o\u011fu yerde i\u015f g\u00f6r\u00fcr, teknisyenin i\u015fine yarayabilir; ama bilimciyi tatmin edemez.<\/p>\n

Bamba\u015fka bir alan ama, \u00f6rne\u011fin \u201ca\u015fk\u201d da b\u00f6yledir. Nicelle\u015firse yok olur; tam olmad\u0131\u011f\u0131 zaman s\u0131f\u0131rd\u0131r. Y\u00fczde 99.9\u2019u olmayan bir duygudur a\u015fk; ya y\u00fczde 100\u2019d\u00fcr ya da y\u00fczde 0. Vicdan, g\u00fcven, sevgi, onur, namus\u2026 Bunlar da par\u00e7alanamazlar, y\u00fczdeye vurulamazlar; vurulurlarsa e\u011fer, yok olurlar.<\/p>\n

Peki, \u201ctaml\u0131\u011fa\u201d ula\u015f\u0131labilir mi? Bu bir \u00fctopyad\u0131r. Taml\u0131\u011fa ula\u015f\u0131lamaz, onun pe\u015finden ko\u015fulur ancak. Ama bu pe\u015finden ko\u015fma eylemi, insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fiminin motorudur. Curie\u2019lerin radyumun pe\u015finden ko\u015fmas\u0131, y\u0131llar boyu emek vererek tonlarca bal\u00e7\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden bir gram radyumu dam\u0131tmas\u0131 gibi.<\/p>\n

\"\"Kapitalizm bize, nicelikte yetinmemeyi \u00f6\u011f\u00fctler (kurtla\u015ft\u0131rma). Bu asl\u0131nda, niteli\u011fe \/ taml\u0131\u011fa ula\u015fma \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kar (koyunla\u015ft\u0131rma). Demek ki bazen nicel birikimde \u0131srar, nitel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ula\u015fmaya engel oluyor. \u00c7o\u011fu zaman, niteli\u011fi koruman\u0131n yolu, niceli\u011fe \u00f6nem vermemekten ge\u00e7iyor. Pierre Curie\u2019nin \u015fatafatl\u0131 bir t\u00f6rende kendi kendine oynad\u0131\u011f\u0131 bir oyun varm\u0131\u015f: S\u00fcs bebe\u011fi kad\u0131nlar\u0131n gerdanl\u0131klar\u0131ndaki elmaslarla ka\u00e7 tane laboratuvar kurulaca\u011f\u0131n\u0131 hesaplama oyunu. \u0130\u015fte, oyunla da olsa, bir \u201cniceli\u011fi niteli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme\u201d eylemi\u2026<\/p>\n

Marie Curie nicelikler d\u00fcnyas\u0131nda, \u00e7evresindekileri \u015fa\u015f\u0131rtacak kadar umars\u0131z; bir \u201cvah\u015fi\u201d\u2026 Ama nitelikler d\u00fcnyas\u0131nda? Hi\u00e7bir s\u0131fata ve unvana gerek yok. Sadece: Marie Curie\u2026<\/p>\n

Bu nedenle \u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131, \u201cnitelin nicele oran\u0131\u201d veya \u201ctam olmad\u0131\u011f\u0131 zaman s\u0131f\u0131r olan \u015feylerin oran\u0131\u201d olarak da ifade ediyoruz.<\/p>\n

***<\/p>\n

Toplumda ve bireyde \u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131n y\u00fcksekli\u011fi, yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda iddia etti\u011fimiz gibi bir \u201cmutluluk normu\u201d mudur? \u00d6rne\u011fin Marie Curie mutlu muydu? \u00c7ok zor bir soru. Hatta yan\u0131t\u0131 olanaks\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendisine sormak gerek. G\u00f6zlerini ya\u015fama kapamadan \u00f6nceki son s\u00f6z\u00fc, \u201cBeni rahat b\u0131rak\u0131n\u201d olmu\u015f. Belki bu s\u00f6z bir yan\u0131t i\u00e7eriyordur.<\/p>\n

\u201cMutluluk\u201d da tam olmad\u0131\u011f\u0131 zaman s\u0131f\u0131r olan bir \u015fey. Dolay\u0131s\u0131yla bir oran olarak ifade edilemez. \u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131, bir norm olarak, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplum i\u00e7in \u00f6neriyoruz. Bu toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin bir silah\u0131 olarak\u2026<\/p>\n

\u201cMarie Curie oran\u0131\u201dna gerek kalmayacak bir toplumun \u00f6zlemiyle\u2026<\/p>\n

Marie Curie\u2019nin y\u00f6ntemi<\/strong><\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki makale, \u201csoL\u201d g\u00fcnl\u00fck internet gazetesinde (www.sol.org.tr) 28 Haziran 2006 tarihinde yay\u0131mland\u0131. Ender Helvac\u0131o\u011flu\u2019nun gazetede her \u00c7ar\u015famba k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 yay\u0131mlan\u0131yor. <\/em><\/p>\n

Cennet, cehennemin i\u00e7indedir; d\u00fczen ve uyum kaosun i\u00e7inde. \u00dctopya, ger\u00e7e\u011fin i\u00e7indedir; gelecek gelene\u011fin, ilericilik tutuculu\u011fun i\u00e7inde. Ba\u015fka hi\u00e7bir yerde de\u011fil\u2026 Alt\u0131n tepsiyle sunulacak bir cennet yoktur; cennet s\u00f6ke s\u00f6ke elde edilir.<\/p>\n

Buna Curie y\u00f6ntemi de diyebiliriz: Bir ton bal\u00e7\u0131k i\u00e7indeki bir gram radyumu ayr\u0131\u015ft\u0131rmak. Emek y\u00f6ntemi. \u00c7o\u011fumuz o bal\u00e7\u0131\u011fa bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, do\u011fal olarak kocaman bir \u00e7amur y\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ama Curie\u2019ler o bir ton bal\u00e7\u0131\u011fa bakt\u0131klar\u0131nda bir gram radyumu g\u00f6rebilmi\u015flerdi. Ve radyum ba\u015fka hi\u00e7bir yerde de\u011fildir.<\/p>\n

Halk da b\u00f6yle bir \u015feydir; tonlarca bal\u00e7\u0131k. \u0130\u00e7inde birka\u00e7 gram radyum var. Devrimci, Curie y\u00f6ntemiyle o bir gram radyumu ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve asl\u0131nda bu ayr\u0131\u015ft\u0131rma i\u015flemidir devrim. \u201cAyr\u0131\u015ft\u0131rma\u201d derken, samanl\u0131kta i\u011fne aramak gibi bir eylemden s\u00f6z etmiyoruz. Fiziksel de\u011fil kimyasal bir i\u015flemdir kast\u0131m\u0131z; \u201cdam\u0131tma\u201d i\u015flemi. Curie\u2019nin radyumu, tonlarca \u00e7amurun bir yerinde sakl\u0131 de\u011fildi; \u00f6yle olsayd\u0131 i\u015fler kolay olurdu. Curie radyumu dam\u0131tt\u0131, bir ton \u00e7amuru bir gram radyuma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Devrim budur.<\/p>\n

T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n ne kadar tutucu, gerici, cahil, milliyet\u00e7i ve dinci oldu\u011funa dair anketlerden s\u00f6z etmi\u015ftik. Hepsi do\u011frudur; ama anketler foto\u011fraf \u00e7eker. Toplumbilim i\u00e7in foto\u011fraf makinesi (anketler, alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 vb.) gereklidir ama yeterli de\u011fildir; bize sadece stat\u00fckonun resmini \u00e7\u0131kar\u0131r. Aslolan \u201cu\u00e7 vereni\u201d, de\u011fi\u015fimi, gelece\u011fe uzanan\u0131 yakalayabilmektir; bunun i\u00e7in daha geli\u015fmi\u015f y\u00f6ntemlere ihtiya\u00e7 duyulur.<\/p>\n

\u0130leriye do\u011fru s\u0131\u00e7rayacak atlet, \u00f6nce gerilir; binas\u0131n\u0131 y\u00fcksek yapacak olan usta, temelini derin kazar; k\u00f6k\u00fc ne kadar derinlere gidebilirse bir a\u011fac\u0131n, tepesi o kadar g\u00f6\u011fe erer. Demek ki her gerileme ayn\u0131 de\u011fildir. Ne i\u00e7in gerilendi\u011fine ba\u011fl\u0131. Dipsiz karanl\u0131\u011fa savrulmak i\u00e7in mi, ileriye s\u0131\u00e7ramak i\u00e7in mi? \u0130\u015fte bu noktada, an\u0131n foto\u011fraf\u0131yla yetinmek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir. Gerileyi\u015fin foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekip karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131lanlar, bir s\u00fcre sonraki s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131 ka\u00e7\u0131rabilirler.<\/p>\n

\u00d6nceki yaz\u0131m\u0131zda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz iki anketi yan yana koydu\u011fumuzda ilgin\u00e7 bir tabloyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Hem tutuculuk art\u0131yor, hem de anti-Amerikanc\u0131l\u0131k. Bir ton \u00e7amur, ama i\u00e7inde radyum var! Nas\u0131l yakla\u015faca\u011f\u0131z bu \u00e7amura? S\u0131zlan\u0131p duran aristokratlar gibi mi, Marie Curie gibi mi?<\/p>\n

Ne yapm\u0131\u015ft\u0131 Madam Curie? Bu i\u015fi nas\u0131l becermi\u015fti?<\/p>\n

Birincisi, Curie, o tonlarca \u00e7amura \u00e2\u015f\u0131kt\u0131. Aylar boyunca, so\u011fuk, lo\u015f bir barakada, yemeyi, i\u00e7meyi, uyumay\u0131 unutarak o \u00e7amurla u\u011fra\u015fmak\u2026 A\u015fk\u0131n bundan daha g\u00fczel tan\u0131m\u0131 var m\u0131? A\u015fk\u0131n g\u00f6z\u00fc k\u00f6rd\u00fcr derler ya, inanmay\u0131n. Tam tersine, \u00e2\u015f\u0131k, kimsenin g\u00f6remedi\u011fi bir cevheri g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr; onun i\u00e7in g\u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131ramaz bir t\u00fcrl\u00fc. Herkes bakar \u00e7amur g\u00f6r\u00fcr, \u00e2\u015f\u0131k bakar cevher g\u00f6r\u00fcr. Kim k\u00f6rd\u00fcr?<\/p>\n

Demek ki ilk ders: Halka a\u015fk ile yakla\u015fmak gerek.<\/p>\n

Baz\u0131lar\u0131 halka nefretle yakla\u015f\u0131yor; bunlar bakt\u0131klar\u0131nda \u00e7amur g\u00f6renlerdir. Ak\u0131llar\u0131 s\u0131ra dincilikle, milliyet\u00e7ilikle, tutuculukla \u201cm\u00fccadele\u201d ediyorlar, halk\u0131 kar\u015f\u0131lar\u0131na al\u0131p. Bu arkada\u015flar, gericilikle m\u00fccadelenin bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi oldu\u011funu kavramam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u0130kincisi, Madam Curie \u201caman \u00e7amura bula\u015fmayay\u0131mc\u0131\u201d de\u011fildi. \u00c7amura bula\u015fmadan radyuma ula\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131n bilincindeydi. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi insan\u0131 kirletebilir, bundan korkmamak gerekir. Politikada, evdeki hesap hi\u00e7bir zaman \u00e7ar\u015f\u0131ya uymaz. Devrimci, \u00e7ar\u015f\u0131da kaz\u0131klana kaz\u0131klana, evdeki hesab\u0131 do\u011fruya daha yak\u0131n (ve olas\u0131l\u0131kl\u0131) yapmay\u0131 \u00f6\u011frenecektir. \u00c7ar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131kmazsan\u0131z, evdeki hesab\u0131n\u0131z \u201cdo\u011fru\u201d olarak kal\u0131r; ama radyum da o bal\u00e7\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde kal\u0131r.<\/p>\n

Demek ki ikinci ders: Ancak bula\u015fan ula\u015fabilir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Madam Curie \u00e7amurla\u015fmad\u0131. Bula\u015fmaktan korkmayal\u0131m dedik ama bu i\u015fin tehlikeleri de var. Dimyat\u2019a pirince giderken evdeki bulgurdan da olunabilir. Geni\u015f g\u00fc\u00e7lerle birle\u015fece\u011fim derken, o \u201cgeni\u015f g\u00fc\u00e7ler\u201de d\u00f6n\u00fc\u015fenleri g\u00f6rm\u00fcyor muyuz? Bu tehlikeyi bertaraf etmenin bir yolu evdeki bulguru sa\u011flama almakt\u0131r; di\u011fer yolu da radyum hedefini hi\u00e7bir zaman kaybetmemek. Radyum hedefini kaybederseniz, evdeki bulgurdan da olursunuz; bunun \u00f6rneklerini de g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Curie, yola \u00e7\u0131k\u0131\u015f hedefini hi\u00e7bir zaman kaybetmedi. Demek ki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ders de budur: Hedefe kilitlenmek.<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Marie Curie \u201cbudala \u00e2\u015f\u0131k\u201d de\u011fildi. Radyumu istiyordu ama, \u00e7amurla u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n da fark\u0131ndayd\u0131. Baz\u0131lar\u0131 (pop\u00fclistler), bir ton \u00e7amuru bir ton radyum gibi g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. San\u0131rlar ki, bu yolla halkla birle\u015fecekler. Oysa \u00e7amur oldu\u011funu en iyi bilen halk\u0131n kendisidir; onun bilmedi\u011fi i\u00e7indeki radyumdur. \u00c7amur radyum olsayd\u0131, Curie\u2019ye ne gerek vard\u0131? Halk\u00e7\u0131l\u0131k, halkla\u015fmak de\u011fil, halk\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. Halk kendisi gibi olan\u0131 de\u011fil, kendisine bir \u015feyler katabileni sever.<\/p>\n

Curie\u2019den alaca\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ders de \u201cdevrimci ger\u00e7ek\u00e7ilik\u201dtir.<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cMarie Curie oran\u0131\u201dn\u0131 bir toplumsal mutluluk normu olarak \u00f6neriyoruz. \u201cMarie Curie\u201d derken s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz de\u011fer, iki Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc almak ve gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en b\u00fcy\u00fck bilim insanlar\u0131ndan biri olmak de\u011fil. Bunlar nicel \u015feyler, fazla \u00f6nemleri de yok. Kastetti\u011fimiz, Marie Curie\u2019nin ya\u015fama ve bireysel-toplumsal ili\u015fkilere y\u00f6nelik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu \u201cniteli\u011fin\u201d toplumdaki ve ki\u015fideki oran\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fin […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":21094,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[68,512],"tags":[2542,2375,2543],"class_list":["post-21090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-30-sayi","category-parantez","tag-kadin-bilimciler","tag-marie-curie","tag-oran"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t