{"id":21191,"date":"2015-06-01T12:02:37","date_gmt":"2015-06-01T09:02:37","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=21191"},"modified":"2018-03-08T12:23:03","modified_gmt":"2018-03-08T09:23:03","slug":"darwin-ve-tango-evrimin-izinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/06\/01\/darwin-ve-tango-evrimin-izinde","title":{"rendered":"Darwin ve tango:\u00a0Evrimin izinde\u2026"},"content":{"rendered":"

G\u00fczel, yorucu, ilgin\u00e7, heyecanl\u0131 bir 13 g\u00fcn. Nereleri g\u00f6rmemi\u015ftik ki, devrimci dans\u0131 tangonun \u015fehri Buenos Aires, El Calafate, Lago Argentino, gezegenin en b\u00fcy\u00fck buzulu Perito Moreno ve Tierra del Fugea ate\u015f topraklar\u0131, Macellan Penguenleri, Deniz Aslanlar\u0131 ve Fin del Mundo d\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucu Ushuaia, Darwin ve Fitz Roy\u2019un ayak bast\u0131\u011f\u0131 HMS Beagle\u2019\u0131n yelken a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, f\u0131rt\u0131nalarla m\u00fccadele etti\u011fi Magellan Ge\u00e7idi, Darwin Kanal\u0131, Augila Buzulu, Nothofagus ormanlar\u0131, g\u00fcney yar\u0131mk\u00fcrenin dev ku\u015flar\u0131 albatroslar, Horn Burnu, devrimlerle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f meydanlar\u0131yla Santiago, grafitileri ve Pablo Neruda ile Valparasio\u2026<\/em><\/p>\n

\u201cDarwin 200 Beagle\u201d ke\u015fif gezisinin \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc \u0130T\u00dc\u2019de Maden Fak\u00fcltesi koridorunda haz\u0131rlarken gezilen yerler aras\u0131nda biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve co\u011frafik \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan en \u00e7ok G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131 ile Galapagos Adalar\u0131 ilgimi \u00e7ekmi\u015fti.<\/p>\n

Darwin\u2019in Brezilya ya\u011fmur ormanlar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 biyolojik \u00e7e\u015fitlilik, daha gezisinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda evrimin ne oldu\u011fu konusunda kafas\u0131nda ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131 yakm\u0131\u015ft\u0131. Buradaki biyolojik zenginlik, \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, ya da Avrupa\u2019da gezdi\u011fi yerlerin do\u011fas\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131yd\u0131. Bireyler aras\u0131ndaki m\u00fccadele, verilen bir ya\u015fam sava\u015f\u0131 inan\u0131lmaz derece dikkati \u00e7ekiyordu. Darwin k\u0131tan\u0131n daha g\u00fcney enlemlerine indik\u00e7e her \u015feyin bir kez daha de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6rd\u00fc. Ya\u011fmur ormanlar\u0131 yerini u\u00e7suz bucaks\u0131z ovalara pampalara b\u0131rakm\u0131\u015f, canl\u0131lar t\u00fcm\u00fcyle de\u011fi\u015fmi\u015fti. Hele Punta Alta\u2019da bulunan dev tembel hayvan fosilleri ile ya\u011fmur ormanlar\u0131nda ya\u015fayan ufak c\u00fcsseli tembel hayvanlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda daha Galapagoslara varmadan Darwin\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin aras\u0131na evrim kar\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bile. Beagle, Tierra Del Fuego\u2019ya geldi\u011fi zaman her \u015fey yine de\u011fi\u015fti. Buzullar\u0131n oydu\u011fu fiyortlar, Pasifik ile Atlantik\u2019i ay\u0131ran And Da\u011flar\u0131, r\u00fczg\u00e2r\u0131n, f\u0131rt\u0131nalar\u0131n eksik olmad\u0131\u011f\u0131 Fin del Mundo (D\u00fcnyan\u0131n Ucu) ve burada ya\u015fayan Yamana\/Fugeanlar (En eski ya\u015fayan kabile) Darwin\u2019i bir kez daha \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011fratt\u0131. Beagle, G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n bu b\u00f6lgesindeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bitirip Pasifik Okyanusu\u2019na ge\u00e7ip, kuzeye \u015eili\u2019ye do\u011fru y\u00f6nelerek Santiago ve Valparasio\u2019da incelemeler yapt\u0131ktan sonra bu sefer bat\u0131ya, Galapagoslara do\u011fru yelken a\u00e7acakt\u0131.<\/p>\n

Bir g\u00fcn e\u015fim Fulya\u2019dan bir tur \u015firketinin gezi programlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir posta ald\u0131m. Bir\u00e7ok gezi program\u0131 aras\u0131nda G\u00fcney Amerika gezisi dikkatimi \u00e7ekti. Olduk\u00e7a uzun, ilgin\u00e7 ve pahal\u0131 bir geziydi. Buenos Aires, El Calafate (Lago Argantina \/ Perito Moreno), Ushuaia, Tierra Del Fuego, Fin Del Mundo, Cape Horn, Santiago ve Valparasio g\u00f6r\u00fclecek \u00f6nemli yerlerdi. Ancak en \u00f6nemlisi Magellan Bo\u011faz\u0131 ve Beagle Kanal\u0131\u2019nda gemiyle yap\u0131lacak \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck geziydi. Bu benim i\u00e7in \u00f6nemliydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6lge Darwin in HMS Beagle ile 1832\u2019de yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ara\u015ft\u0131rma gezisinde evrim ger\u00e7e\u011finin temellerinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6reydi. Seyahat biraz pahal\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen b\u00fct\u00e7eyi zorlayarak geziye kat\u0131lmaya karar verdik. Tur grubu, rehberimiz Ay\u015fe Tunal\u0131 dahil 11 ki\u015fiydi. Gereken i\u015flemler yap\u0131ld\u0131ktan sonra 14 Mart saat 18.30\u2019da Paris\u2019e hareket ettik. Oradan 13 saat s\u00fcren yorucu u\u00e7ak yolculu\u011fundan sonra yerel saatle 09.30\u2019da Arjantin\u2019in ba\u015fkenti -\u0130spanyolcada g\u00fczel havalar anlam\u0131na gelen- Buenos Aires\u2019e ula\u015ft\u0131k. Hava s\u00f6ylenildi\u011fi gibi \u0130stanbul yaz\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131yordu, s\u0131cak ve biraz da nemliydi. \u015eehir, iki b\u00fcy\u00fck nehrin, Rio Uruguay ile G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n Amazon\u2019dan sonra ikinci b\u00fcy\u00fck akarsuyu olan Parana\u2019n\u0131n birle\u015fti\u011fi yerdeki Rio de la Plata K\u00f6rfezi\u2019nin g\u00fcney taraf\u0131ndaki d\u00fczl\u00fcklere yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Buenos Aires\u2019te ilk g\u00fcn<\/strong><\/p>\n

G\u00fczel haval\u0131 bu kent, 1536\u2019da Pedro de Mendoza taraf\u0131ndan \u201cPuerto de Nuestra Se\u00f1ora Santa Mar\u00eda del Buen Ayre\u201d (Sevgili Anam\u0131z G\u00fczel Hava Bakiresi Meryem\u2019in Liman\u0131) ad\u0131yla kurulmu\u015ftur. \u0130smini, Cagliari\u2019nin Virgen de Bonaria\u2019s\u0131na (G\u00fczel Hava Bakiresi) tapan Papaz Mendoza se\u00e7mi\u015ftir. Ba\u015fka bir rivayete g\u00f6re ise \u015fehrin ismi R\u00edo de la Plata\u2019daki havan\u0131n g\u00fczel olu\u015fundan dolay\u0131 se\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n

U\u00e7aktan iner inmez dinlenmeden gezi ba\u015flad\u0131. \u0130lk \u00f6nce k\u0131sa bir \u015fehir turu ve tango yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck kafelerde i\u00e7ilen bira sonras\u0131 nehirlerin birle\u015fti\u011fi yerde bir motor gezisi yap\u0131ld\u0131. Y\u00fczlerce irili ufakl\u0131 adan\u0131n aras\u0131ndaki kanallar bilmeyenler i\u00e7in \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan birer labirent gibiydi. Her biri k\u00fc\u00e7\u00fck tropikal orman gibi olan adalarda zenginlerin ve yer yer de orta hallilerin oturdu\u011fu direkler \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f evler vard\u0131. Ula\u015f\u0131m s\u00fcrat motorlar\u0131 ya da k\u00fc\u00e7\u00fck tekneler ile yap\u0131l\u0131yordu. \u00d6nemli olan ve g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken olgu, her iki nehrin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 mineralce zengin \u00e7amurun buray\u0131 bereketli topraklara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131yd\u0131. Buras\u0131 \u00e7ok \u00e7e\u015fitli meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n yeti\u015fti\u011fi cennetten bir k\u00f6\u015feydi sanki. Ertesi g\u00fcn, \u015fehirden yakla\u015f\u0131k bir saatlik uzakl\u0131ktaki, Darwin\u2019in de bir s\u00fcre kald\u0131\u011f\u0131 San \u0130sidro, San Fernando ve Tigre\u2019ye gidildi. Buras\u0131 a\u011fa\u00e7lar aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck evler, parklar, kafeler ve temiz caddelerin her iki yan\u0131nda s\u0131ralanm\u0131\u015f ulu a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile (\u00e7o\u011fu Platanus orientalis<\/em> – Do\u011fu \u00c7\u0131nar\u0131) insana huzur veriyordu.<\/p>\n

Yorucu g\u00fcn\u00fcn sonunda otele d\u00f6nd\u00fck. Biraz dinlendikten sonra, tango g\u00f6sterisi i\u00e7in kabare tarz\u0131, yemekli bir lokantaya gidildi. Rehberimiz Ay\u015fe Han\u0131m, daha \u00f6nce gruba tango dans\u0131n\u0131n tarihsel \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc, bir yerde evrimini anlatt\u0131. Ne yalan s\u00f6yleyeyim, hakk\u0131nda hi\u00e7bir bilgim olmad\u0131\u011f\u0131 halde bu konu bana \u00e7ok ilgin\u00e7 geldi. Bir dans, devrimlerle \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f bir \u00fclkenin tarihinde \u00f6nemli bir yere sahip olabiliyordu.<\/p>\n

\"\"
Buenos Aires\u2019de tango.<\/figcaption><\/figure>\n

Tangonun ser\u00fcveni <\/strong><\/p>\n

Tango \u00f6nceleri hayat kad\u0131nlar\u0131n\u0131n ve onlar\u0131n pe\u015finden ko\u015fan erkeklerin kendi aralar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 dans olarak bilinirdi. Sonralar\u0131 Avrupa \u00fclkelerinin \u00f6zellikle aristokrat ailelerinde bu dans\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren orta ve \u00fcst d\u00fczey Buenos Airesliler dans\u0131 sahiplenmeye ba\u015flad\u0131. Milongalara (tango yap\u0131lan yerlere verilen isim) gidenler herkesle \u00f6zg\u00fcrce dans edebiliyordu.<\/p>\n

Tango kelimesinin anlam\u0131 Latince Tangere<\/em>\u2019den (dokunmaktan) gelir. \u00d6yle ki, \u00e7iftler dans s\u00fcresince hemen hemen birbirinden ayr\u0131lmaz. Dans\u0131n k\u00f6keni Afrika yerlilerine kadar uzan\u0131r. \u00d6zellikle co\u011frafi ke\u015fifler s\u0131ras\u0131nda, k\u00f6le ticareti ile k\u0131taya getirilenlerin \u00fczg\u00fcn, h\u00fcz\u00fcnl\u00fc ve zorlu ya\u015fam\u0131n\u0131n m\u00fczi\u011fe ve ritme yans\u0131mas\u0131 sonras\u0131nda 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, Rio de la Plata\u2019n\u0131n her iki yakas\u0131nda ve \u00f6zellikle de Montevideo da (Uruguay) ve kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131daki Buenos Aires\u2019de (Arjantin) ortaya \u00e7\u0131karak geli\u015fmi\u015ftir. Sonras\u0131nda Avrupa\u2019n\u0131n m\u00fczik t\u0131n\u0131lar\u0131 ile g\u00fc\u00e7lenerek bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fmi\u015fli\u011fine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Tangonun tarihine bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan bakarsak, 17. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiltere\u2019sindeki folk dans\u0131n daha sonra 18. y\u00fczy\u0131lda Fransa\u2019daki Kontradansa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu dans\u0131n sonraki geli\u015fmesi \u0130spanya\u2019da 1750\u2019de Kontradansa<\/strong> ya da sadece Dansa<\/strong> olarak devam eder. K\u00fcba\u2019ya \u0130spanyollar taraf\u0131ndan 1825\u2019de ithal edildi\u011fi zaman, Dansahabanera<\/strong> ismini alacakt\u0131r. 1850\u2019de Arjantin\u2019de Habanera<\/strong> ad\u0131yla icra edildi. 1900\u2019de \u0130spanya-Amerika Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Habanera del Cafe<\/strong> adl\u0131 pop\u00fcler bir dans bi\u00e7iminde tangonun ilkel bir \u015fekli olarak 1910\u2019da Arjantin\u2019de yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n

Tango kendini buluncaya dek aradan y\u00fczy\u0131l ge\u00e7ti. Ancak tam \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015ftu derken, bu sefer 1955\u2019te askeri darbe oldu ve Peron s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi. Topluluklardan ve dolay\u0131s\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnceden korkan askerler \u00f6zellikle milongalardaki topluluklar\u0131n bir araya gelmesine engel olmak i\u00e7in tango d\u00e2hil t\u00fcm sosyal aktiviteleri yasaklad\u0131.<\/p>\n

3 y\u0131l sonra y\u00f6netim sivillere ge\u00e7ti ancak tango fazla \u00f6m\u00fcrl\u00fc olamad\u0131. Bu \u00e7alkant\u0131l\u0131 durum 1983 y\u0131l\u0131na kadar devam etti. Demokrasi yerine oturdu\u011funda, tango okullar\u0131 geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Bug\u00fcn Buenos Aires sokaklar\u0131 tangonun o do\u011fa\u00e7lama fig\u00fcrleri ve m\u00fczi\u011fin e\u015fsiz t\u0131n\u0131s\u0131yla bir daha \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaybetmemek \u00fczere renklenmi\u015f durumda.<\/p>\n

Tangonun \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn Darwin\u2019in evrim ger\u00e7e\u011fi ile ne kadar benze\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu \u00f6yle bir dans ki, nas\u0131l de\u011fi\u015fim g\u00f6sterdi\u011fini, geli\u015fti\u011fini, \u00f6z\u00fcnde neleri bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak yerinde izlerseniz anlayabiliyorsunuz. Nas\u0131l gezegen t\u00fcm\u00fcyle bir de\u011fi\u015fim i\u00e7indeyse, evrimle\u015fiyorsa, bu dans da \u00f6yle. M\u00fczik ve fig\u00fcrler o kadar duygu ve ger\u00e7ek y\u00fckl\u00fc ki, devrimin sertli\u011fi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn t\u0131n\u0131s\u0131, geli\u015fimin s\u00fcreklili\u011fi ve vurgusu ile birle\u015fti\u011finde d\u00fc\u015f\u00fcnen insan\u0131 bir anda ger\u00e7e\u011fin ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131, sevgi ve a\u015fk\u0131n \u00f6zlemi i\u00e7ine b\u0131rak\u0131veriyor.<\/p>\n

Tango ziyafeti<\/strong><\/p>\n

\u015eehrin \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n yanmas\u0131yla birlikte bulundu\u011fumuz yerde bir hareketlilik ba\u015flad\u0131. Me\u011ferse tango g\u00f6sterisini izleyece\u011fimiz mek\u00e2n otelimize yak\u0131n bir yerdeymi\u015f. Belki birilerimiz hat\u0131rlar, bana buras\u0131 Elmada\u011f\u2019daki yanan eski \u015ean Sinemas\u0131\u2019n\u0131n giri\u015fini hat\u0131rlatt\u0131. \u0130\u00e7eri girince duygular\u0131n\u0131zla birlikte sizi esir alan, romantizm kokan lo\u015f \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir yer bizi kar\u015f\u0131lad\u0131. Olduk\u00e7a karanl\u0131k dar bir koridordan ge\u00e7ip Tepeba\u015f\u0131\u2019ndaki yanan Harbiye Tiyatrosu\u2019nun benzeri i\u015flemeli tavanl\u0131 salona girdik. Sahneyi \u00e7ok iyi g\u00f6ren bir yerdeki masam\u0131za oturduk. Patagonya d\u00fczl\u00fcklerinde \u00f6zg\u00fcrce ko\u015farak beslenen s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n etlerinden haz\u0131rlanm\u0131\u015f bifteklerimizi nefis Arjantin \u015farab\u0131 e\u015fli\u011finde yedikten sonra g\u00f6steri ba\u015flad\u0131. Etkileyici bir m\u00fczik e\u015fli\u011finde dans eden \u00e7iftler, tangonun tarihsel ser\u00fcvenini yans\u0131tan bir kurgulamayla, birbirinden g\u00fczel do\u011fa\u00e7lama fig\u00fcrlerle izleyicilere nefis bir tango ziyafeti \u00e7ektiler. Gece yar\u0131s\u0131na gelinmi\u015fti, g\u00f6steri bitmi\u015fti, ama herkes h\u00e2l\u00e2 etkisi alt\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

\"\"
Pampa d\u00fczl\u00fckleri.<\/figcaption><\/figure>\n

El Calafate<\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7 saatlerde otele d\u00f6nd\u00fck. Sabah erken u\u00e7akla El Calafate\u2019ye (Perito Moreno Buzulu) \u00fc\u00e7 saatlik bir yolculu\u011fumuz olacakt\u0131. Bavullar topland\u0131. Arac\u0131m\u0131z hava alan\u0131na do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131. U\u00e7a\u011f\u0131m\u0131z haz\u0131rd\u0131. Fazla zorlanmadan Arjantin Havayollar\u0131na ait Boing 738\u2019e yerle\u015ftik. Hava g\u00fczeldi. Herhangi bir olumsuzluk ya\u015famadan Patogonya \u00fczerinde 3 saat u\u00e7arak El Calafate\u2019ye ula\u015ft\u0131k. Gezinin bundan sonras\u0131 ate\u015f topraklar\u0131; Tierra del Fuega\u2019da ge\u00e7ecekti ve buralar\u0131 bir do\u011fa bilimci i\u00e7in son derece ilgin\u00e7ti. Magellan Ge\u00e7idi, Beagle Kanal\u0131, Perito Moreno Buzulu ve And Da\u011flar\u0131, daha ne istemeliydim ki\u2026<\/p>\n

\"\"
Perito Moreno Buzulu.<\/figcaption><\/figure>\n

El Calafate g\u00fcney 50 enleminde \u015firin bir Arjantin kenti, ama kasaba demek daha do\u011fru olacak. U\u00e7ak al\u00e7almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman muhte\u015fem \u015eili Kordileras\u0131 (Ant Da\u011flar\u0131) bat\u0131da g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. Karl\u0131 zirveler ve daimi kar s\u0131n\u0131r\u0131 ilgin\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle dikkati \u00e7ekiyordu. Biraz sonra ileride Lago Argentino G\u00f6l\u00fc belirdi. Daha da al\u00e7al\u0131nca ottan ba\u015fka bir \u015feyin bulunmad\u0131\u011f\u0131 pampa d\u00fczl\u00fckleri alt\u0131m\u0131zda uzanmaya ba\u015flad\u0131. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra u\u00e7ak piste kondu. \u00c7\u0131k\u0131\u015f i\u015flemlerini yap\u0131p valizleri ald\u0131ktan sonra minib\u00fcsle kente do\u011fru hareket ettik. \u0130lk g\u00f6r\u00fc\u015fte bana \u00e7ok \u015firin bir yer olarak geldi. Calafate Latince Berberis buxifolia<\/em> adl\u0131 koyu k\u0131rm\u0131z\u0131 meyveleri ile dikkati \u00e7eken bir \u00e7al\u0131ya verilen isim. Ayr\u0131ca \u0130spanyolcada teknelerin armuzlar\u0131na doldurulan macunlu \u00fcst\u00fcp\u00fc yani di\u011fer anlam\u0131yla bizim bildi\u011fimiz kalafat (caulking) yapmak. Bu \u00e7al\u0131 kent ile \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f. Her yerde meyvelerinden yap\u0131lan re\u00e7eller, afrodizyak macunlar, marmelatlar, \u015furuplar, sabunlar ve daha bir\u00e7ok de\u011fi\u015fik \u00fcr\u00fcn d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n vitrinlerini s\u00fcsl\u00fcyor ve bolca sat\u0131l\u0131yor. Otelimiz do\u011fan\u0131n ortas\u0131nda, odalar\u0131 son derece \u015firin, hele yemek yenilecek yeri nostaljinin t\u00fcm \u00f6\u011felerinin sergilendi\u011fi bir mek\u00e2nd\u0131. Y\u00f6resel bir\u00e7ok e\u015fya etrafta dikkati \u00e7ekiyordu. K\u0131sa bir dinlenmeden sonra, gezegenin say\u0131l\u0131 buzullar\u0131ndan biri olan Perito Moreno\u2019yu g\u00f6rmek \u00fczere yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Perito Moreno Arjantinli jeolog, antropolog ve k\u00e2\u015fif. As\u0131l ismi Francisco Pascasio Moreno (1852-1919). Buzulu ke\u015ffeden ve \u00f6zellikle Arjantin jeolojisi, fauna ve floras\u0131 hakk\u0131nda \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 olan bir ka\u015fif. En \u00f6nemli yap\u0131tlar\u0131ndan biri, evrim ile ilgili fosillerin ilk kez sergilendi\u011fi \u201cLa Plata Do\u011fa Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 M\u00fczesini\u201d kurmas\u0131. Bilindi\u011fi gibi bu fosiller Darwin\u2019in Fitz Roy ile tufan konusunda tart\u0131\u015fmalar\u0131na neden olan tembel hayvan fosilleridir.<\/p>\n

\"\"
Buzulu ke\u015ffeden
Arjantinli k\u00e2\u015fif Perito Moreno.<\/figcaption><\/figure>\n

Otob\u00fcs bizi Moreno Buzulu\u2019na g\u00f6t\u00fcrecek katamaran tipi teknenin bulundu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck koydaki iskelede b\u0131rakt\u0131. Tekneye bindik ve hareket ettik. Hava a\u00e7\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen dondurucu so\u011fuk r\u00fczg\u00e2rla birlikte daha da etkili oluyordu. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra buzula do\u011fru yakla\u015ft\u0131k. Tekne yava\u015flay\u0131nca r\u00fczg\u00e2r\u0131n etkisi de azald\u0131. G\u00f6r\u00fcnen manzara bir yandan muhte\u015fem ama bir yandan da gezegenin s\u00fcre\u00e7lerini dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda olduk\u00e7a \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcyd\u00fc. \u0130nan\u0131lmaz kal\u0131nl\u0131kta ve geni\u015flikteki buzul bir akarsuyun ak\u0131\u015f\u0131 gibi zaman zaman kendine g\u00f6re h\u0131zl\u0131, bazen de yava\u015f hareket ediyordu. Bu hareketin belirtisi olarak ara s\u0131ra buz s\u00fctunlar\u0131n par\u00e7alanmas\u0131yla devasa k\u00fctleler g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcn\u00fc and\u0131ran bir g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle g\u00f6le d\u00fc\u015f\u00fcyor, olu\u015fan dev dalgalar gittik\u00e7e k\u00fc\u00e7\u00fclerek g\u00f6le yay\u0131l\u0131yordu. Manzara muhte\u015femdi. Ger\u00e7ekten \u201c\u00f6lmeden g\u00f6r\u00fclmesi gereken yerlerdendi\u201d Perito Moreno.<\/p>\n

Katamaran gezisi bittikten sonra buzulun her iki taraf\u0131n\u0131 g\u00f6rmek \u00fczere tepeye geldi\u011fimizde bu sefer buzulun t\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz b\u00fcy\u00fcleyici do\u011fa manzaras\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. G\u00fcne\u015f yava\u015f yava\u015f karl\u0131 da\u011flar\u0131n arkas\u0131na do\u011fru \u00e7ekilmeye ba\u015flarken, bu f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131rmak istemeyenler foto\u011fraf makinalar\u0131n\u0131n deklan\u015f\u00f6rlerine basmaya ba\u015flad\u0131lar. Derken bir \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015fun sesi a\u011fa\u00e7lar\u0131n aras\u0131nda yank\u0131land\u0131. B\u00f6lgenin yayg\u0131n ku\u015fu Phrygilus patagonicus<\/em> (Patagonian Sierra Finch) kar\u015f\u0131mda duruyordu. \u00dcrk\u00fcp ka\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 gibi bana g\u00fczel de bir poz verdi. Passeriformes\u2019in Thraupidae ailesine ait bu \u00f6t\u00fcc\u00fc, Arjantin ve \u015eili\u2019nin \u0131l\u0131man, subtropikal ya da tropikal kuru \u00e7al\u0131l\u0131k ortamlar\u0131nda veya otlaklarda geni\u015f alanlara yay\u0131larak ya\u015fayan bir t\u00fcr.<\/p>\n

\"\"
Darwin, Beagle\u2019\u0131n \u00e7\u0131pas\u0131n\u0131n yan\u0131nda betimlenmi\u015f.<\/figcaption><\/figure>\n

Ertesi g\u00fcn heyecanl\u0131 olacakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc u\u00e7akla daha da g\u00fcney enlemlere, buzlar \u00fclkesine, d\u00fcnyan\u0131n ucuna hareket edilecekti. Ama \u00f6nce sabah, k\u0131sa bir \u015fehir turu yapmak i\u00e7in serbest kald\u0131k. Yerel evlerin bulundu\u011fu sokaklardan ge\u00e7tikten sonra ana caddeye \u00e7\u0131kt\u0131m. Birka\u00e7 ilgin\u00e7 evi ge\u00e7tikten sonra bah\u00e7e i\u00e7inde kap\u0131s\u0131nda Museo<\/strong> yaz\u0131l\u0131 tek katl\u0131 beyaz boyal\u0131 bir yap\u0131 ilgimi \u00e7ekti. \u0130\u00e7eri girince buran\u0131n bir do\u011fa m\u00fczesi oldu\u011funu anlad\u0131m. El Calafate\u2019ye ait hayvan ve bitki topluklar\u0131, fosiller, kristaller, kayalar sergileniyordu. Turistler i\u00e7in b\u00f6lge do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda tam bir bilgilenme yeriydi buras\u0131. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra m\u00fczeden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m ve g\u00f6rmemiz tavsiye edilen \u015fehrin park\u0131na do\u011fru y\u00f6neldim. Park\u0131n giri\u015finde Arjantin k\u00e2\u015fifi Perito Moreno ve ke\u015fif s\u0131ras\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalar\u0131n \u00fcst\u00fcnde yer ald\u0131\u011f\u0131 at\u0131n\u0131 temsil eden ger\u00e7e\u011finden ay\u0131rt edilemeyecek kadar m\u00fckemmel yap\u0131lm\u0131\u015f heykel beni kar\u015f\u0131lad\u0131. Park\u0131n i\u00e7inde ilerledik\u00e7e, yine Moreno\u2019nun kurmu\u015f oldu\u011fu do\u011fa m\u00fczesine ait dinozor replikalar\u0131, k\u0131y\u0131lar\u0131n haritalanmas\u0131nda kullan\u0131lan ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin temsil edildi\u011fi diorama benzeri sunumlar bir park\u0131n nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini anlat\u0131yordu. Biraz daha i\u00e7eriye do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fcm ve arad\u0131\u011f\u0131m\u0131 buldum. Darwin\u2019in heykeli, Beagle\u2019\u0131n \u00e7\u0131pas\u0131 ve Darwin\u2019e ait bir\u00e7ok e\u015fya ile baz\u0131 hayvan replikalar\u0131 sanki hi\u00e7 bozulmam\u0131\u015flar gibi ger\u00e7e\u011finden ay\u0131rt edilemeyecek kadar g\u00fczel yap\u0131lm\u0131\u015f diorama tarz\u0131 bir sunumla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Evet, bu kadar yeterdi. G\u00f6rd\u00fcklerimden etkilenmi\u015ftim. Gruptaki arkada\u015flar ben gecikince meraklanm\u0131\u015flard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc birazdan havaliman\u0131na hareket edilecekti.<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucu Ushuaia <\/strong><\/p>\n

Bizi Tierra del Fuega ya da Fin del Mundo\u2019ya, k\u0131saca \u201cD\u00fcnyan\u0131n Ucuna\u201d g\u00f6t\u00fcrecek u\u00e7ak pistte bekliyordu. Arjantin\u2019in u\u00e7suz bucaks\u0131z otlaklar\u0131nda, pampalar\u0131n \u00fcst\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 2 saat u\u00e7tuktan sonra Ushuaia\u2019ya do\u011fru al\u00e7almaya ba\u015flad\u0131k; muhte\u015fem do\u011fa manzaras\u0131 g\u00f6r\u00fclmeye de\u011ferdi. Uzakta karla kapl\u0131 Darwin Kordileras\u0131 ve Beagle Kanal\u0131\u2019n\u0131n fiyortlarla k\u0131vr\u0131mlanm\u0131\u015f k\u0131y\u0131lar\u0131 t\u00fcm ihti\u015fam\u0131 ile kar\u015f\u0131m\u0131zdayd\u0131. Gezimizin bundan sonras\u0131 Tierra Del Fuega (ate\u015f \u00fclkesi) ya da Fueganlar\u0131n \u00fclkesini ke\u015ffetmek olacakt\u0131. G\u00f6rmeyi \u00e7ok istedi\u011fim bu topraklara bir yolunu bulup gitmeyi birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r hayal ediyordum. Bu hayalin ger\u00e7ekle\u015fmesi beni heyecanland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle ya, Darwin in 12 Aral\u0131k 1832\u2019de Beagle ile dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 Macellan ve Beagle Kanal\u0131\u2019nda ben de 19-21 Mart 2014 tarihleri aras\u0131nda bir do\u011fa bilimci olarak Cruceros Australis gemisi ile dola\u015facakt\u0131m. Bu benim i\u00e7in inan\u0131lmaz bir duyguydu.<\/p>\n

\"\"
Darwin Kordileras\u0131 ve D\u00fcnyan\u0131n \u00d6b\u00fcr Ucu Ushuaia.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00d6\u011fleye do\u011fru otele yerle\u015ftik. Daha sonra b\u00f6lgenin en \u00f6nemli do\u011fa park\u0131 olan Parque National Tierra del Fuego Bahia La Pataia\u2019ya hareket ettik. Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z stabilize yol, 3 nolu k\u0131talararas\u0131 Pan Amerikan yolunun (Kuzey Amerika-G\u00fcney Amerika) son kilometreleriydi. Parka geldi\u011fimizde son derece d\u00fczenli ah\u015fap yollar do\u011faya zarar verilmemesi i\u00e7in turistleri s\u0131n\u0131rl\u0131yordu. Beagle Kanal\u0131\u2019n\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda birka\u00e7 ku\u015f dikkatimi \u00e7ekti. Bunlardan \u00e7o\u011fu Chloephaga picta<\/em> idi (Magellan Kaz\u0131). Yaln\u0131z bunlardan farkl\u0131 olarak k\u0131y\u0131da dola\u015fan ve insandan ka\u00e7mayan heybetli duru\u015fu ile dikkat \u00e7eken Caracara plancus<\/em> (Patagonya \u015eahini) ne hikmetse beni \u00e7ok sevmi\u015f olmal\u0131 ki foto\u011fraf \u00e7ekmeme izin verdi. Ben de bu pozlar\u0131 ka\u00e7\u0131rmak istemedim. Hava karar\u0131nca \u015fehre d\u00f6n\u00fc\u015f yolculu\u011fu ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

\"\"
Caracara plancus (Patagonya \u015fahini).<\/figcaption><\/figure>\n

Ertesi g\u00fcn ke\u015fif teknesi ile civardaki adalara ku\u015f, fok ve denizaslan\u0131 kolonilerini g\u00f6rmek i\u00e7in gidilecekti. Yine so\u011fuk hava k\u0131yafetleri giyildi. Rehberimiz Ay\u015fe Han\u0131m, bunun i\u00e7in anla\u015f\u0131l\u0131r bir y\u00f6ntem bulmu\u015ftu: \u201cSo\u011fan gibi giyinece\u011fiz ve sonras\u0131nda \u0131s\u0131n\u0131nca so\u011fan gibi soyunaca\u011f\u0131z\u201d. Bu, teoride kolayd\u0131 ama prati\u011fe gelince olduk\u00e7a zordu.<\/p>\n

Adalara g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in bekleyen ke\u015fif teknesine bindik. Bir s\u00fcre sonra Ushuaia geride k\u00fc\u00e7\u00fclmeye ba\u015flad\u0131, manzara muhte\u015femdi, siyah-koyu gri \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bulutlar sanki tepemize de\u011fecek gibi \u015fiddetli r\u00fczg\u00e2rla s\u00fcr\u00fckleniyordu. G\u00fcne\u015f bir anda kara bulutlar\u0131n aras\u0131ndan parlak y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor, o anda denizin \u00fcst\u00fc g\u00fcm\u00fc\u015f gibi parl\u0131yordu. Bu de\u011fi\u015fken manzaray\u0131 foto\u011fraflarken ileride ku\u015f ve memeli deniz canl\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fimiz adalar yakla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u0131sa bir sonra ilk adaya yakla\u015ft\u0131k. Y\u00fczlerce ku\u015f aday\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131. Albatroslara benziyorlard\u0131 ama daha yak\u0131na gelince bunlar\u0131n Macellan Karabata\u011f\u0131 Phalocorax magellanicus<\/em> olduklar\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131. Bir sonraki adada ise Arctocephalus australis <\/em>(G\u00fcney Amerika deniz ay\u0131s\u0131) ve Otaria flavescens<\/em> (denizaslanlar\u0131) konu\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Kimisi suya atl\u0131yor, kimisi de k\u0131sa s\u00fcreli g\u00fcne\u015f banyosu yap\u0131yordu. Sternalar (deniz k\u0131rlang\u0131\u00e7lar\u0131) ve Diomedea epomophora<\/em> (G\u00fcneyin Kral Albotroslar\u0131) havada s\u00fcratle ve ani manevralar yaparak u\u00e7uyordu. O s\u0131rada dalga ve ak\u0131nt\u0131lar\u0131n etkisine kap\u0131larak denizde k\u00fctleler halinde hareket eden yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 metre uzunlu\u011fundaki yosunlar dikkatimi \u00e7ekti. Bunlar hava keseleri sayesinde su y\u00fczeyinde duran Laminaria digitata<\/em> (kelp) denilen kahverengi algler (suyosunlar\u0131) olmal\u0131yd\u0131. Okyanuslar\u0131n bu dev bitkileri Japonlar taraf\u0131ndan y\u00fcksek iyot i\u00e7ermesi nedeniyle de\u011fi\u015fik sekt\u00f6rlerde \u00f6zellikle de kozmetik sanayinde kullan\u0131l\u0131yordu. Beagle Kanal\u0131 ve Magellan Ge\u00e7idi\u2019nde devasa koloniler olu\u015fturan Laminaria<\/em>lar gezi s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacakt\u0131.<\/p>\n

\"\"
Macellan karabata\u011f\u0131 Phalocorax magellanicus\u2019lar.<\/figcaption><\/figure>\n

Bir s\u00fcre sonra \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck gemi gezisi ba\u015flayacakt\u0131. \u00c7ok daha ilgin\u00e7 yerler g\u00f6rece\u011fimiz \u015f\u00fcphesizdi. \u00d6\u011fle yeme\u011fi sonras\u0131nda bavullar yine topland\u0131. Art\u0131k bu i\u015ften b\u0131km\u0131\u015ft\u0131k, \u00e7abuk olsun diye her \u015feyi i\u00e7eri t\u0131k\u0131yorduk. Neyse, bir araba grubun t\u00fcm bavullar\u0131n\u0131 al\u0131p geminin bulundu\u011fu iskeleye getirdi. Bu arada pasaport ve bilet i\u015flemleri de aksaks\u0131z olarak rehberimiz Ay\u015fe Han\u0131m taraf\u0131ndan halledilmi\u015fti. Cruceros Australis di\u011fer ismiyle \u201cG\u00fcneyin Ke\u015ffi\u201d, d\u00f6rt katl\u0131, pek de b\u00fcy\u00fck olmayan Tierra del Fuega\u2019n\u0131n fiyortlar\u0131nda dola\u015fabilecek \u00f6zellikte bir gemiydi. Merdivenlerini \u00e7\u0131karken f\u0131rt\u0131naya yakalan\u0131rsak ne olur diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemedim.<\/p>\n

\"\"
Otaria flavescens (denizaslanlar\u0131).<\/figcaption><\/figure>\n

Cruceros Australis\u2019le \u00fc\u00e7 g\u00fcn<\/strong><\/p>\n

Australis, yerel saatle 20.00\u2019de motorlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p Ushuaia liman\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131. \u00dc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrecek heyecanl\u0131 deniz yolculu\u011fu ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kaptan\u0131n Darwin salonunda verdi\u011fi ho\u015f geldin kokteylinden sonra ak\u015fam yeme\u011fi yenildi ve herkes kamaras\u0131na \u00e7ekildi. Yorgun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden hemen uyuduk ama k\u0131sa bir s\u00fcre sonra hafif bir sallanmayla uyand\u0131m. Sallant\u0131 gittik\u00e7e art\u0131yordu. Bir s\u00fcre sonra da kamarada ne varsa devrilmeye ba\u015flad\u0131. Saat gece yar\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir f\u0131rt\u0131naya yakalanm\u0131\u015ft\u0131k. Yataktan kalk\u0131p \u00fcst kattaki salona gitti\u011fimde \u00e7o\u011fu ki\u015finin orada oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Ekranda r\u00fczg\u00e2r\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131n 90 knot (160 km\/saat) civar\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6z\u00fck\u00fcyordu ve biz Horn Burnu\u2019na do\u011fru yol al\u0131yorduk. Atlantik ve Pasifik okyanuslar\u0131n\u0131n birle\u015fti\u011fi ve Antartika\u2019n\u0131n aras\u0131ndaki bu yer Drake Ge\u00e7idi\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131yd\u0131. F\u0131rt\u0131nalar, kas\u0131rgalar, denizlerin en sert r\u00fczg\u00e2rlar\u0131 burada eksik olmuyordu. Australis s\u00fcratini de olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Sabah\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131 belirdi\u011finde Horn Burnu\u2019na geldik. Burada Zodyak botlarla karaya \u00e7\u0131k\u0131p, k\u0131tan\u0131n en ucundaki fenere kadar y\u00fcr\u00fcyecektik, ama hava ko\u015fullar\u0131 buna m\u00fcsaade etmedi. Zaten kimsenin de gemi tutmas\u0131ndan kamaralar\u0131ndan \u00e7\u0131kacak hali kalmam\u0131\u015ft\u0131. R\u00fczg\u00e2r\u0131n \u015fiddeti 70 knota kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc ama dalgalar halen \u015fiddetliydi. Ak\u015fam oldu, en keyifli zaman ak\u015fam yeme\u011fi ve \u015farap, sonras\u0131 Darwin salonundaki barda i\u00e7kilerimizi yudumlamakt\u0131. Ertesi g\u00fcn erkenden Navarino Adas\u0131\u2019ndaki Yamanalar\u0131n (Fugeanlar) m\u00fczesine ve civardaki yerlere gidilecekti.<\/p>\n

\"\"
Cruceros Australis, di\u011fer ismiyle \u201cG\u00fcneyin Ke\u015ffi\u201d yolculu\u011fa haz\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Hava biraz durulmu\u015f deniz sakinle\u015fmi\u015fti. Australis a\u00e7\u0131kta motorlar\u0131n\u0131 durdurdu. Zodyaklar haz\u0131rland\u0131 ve suya indirildi. Herkes intizam i\u00e7inde botlara bindirildi ve yakla\u015f\u0131k bir mil uzaktaki k\u0131y\u0131ya do\u011fru hareket edildi. Buras\u0131 \u00f6nemliydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Beagle\u2019\u0131n birinci seferinde Kaptan Fitz Roy buradan 3 Yamanal\u0131y\u0131 al\u0131p \u0130ngiltere\u2019ye g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f, onlar\u0131 e\u011fitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, hatta lisan \u00f6\u011fretip misyoner olarak Beagle\u2019\u0131n ikinci seferinde geri g\u00f6t\u00fcrmeyi planlam\u0131\u015ft\u0131. Zodyaklardan inip Darwin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan m\u00fczeye do\u011fru y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 1832\u2019lerde ge\u00e7en olaylar hayalimde canlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Giri\u015fte Fitz Roy\u2019un portresiyle kaplanan bir pano burada ge\u00e7en olaylar\u0131n hik\u00e2yesini anlat\u0131yordu. Di\u011fer bir salonda buradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclen Yamanalar hakk\u0131nda bir\u00e7ok bilgi veriliyordu. Yamanalar\u0131n gelenekleri, kulland\u0131klar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck kanolar ve s\u00fcs e\u015fyalar\u0131 ile ayinlerde giydikleri k\u0131yafetler sergilenenler aras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

Bir saate yak\u0131n orada kald\u0131ktan sonra k\u00fc\u00e7\u00fck bir tepenin \u00fcst\u00fcnde Fitz Roy i\u00e7in dikilen an\u0131ta gidildi. Oradaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir koyda belki de d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck deniz yosunu olan Laminaria digitata<\/em> kolonileri bir hal\u0131 gibi sahili kaplam\u0131\u015ft\u0131. Oraya kadar gidip birka\u00e7 foto\u011fraf \u00e7ektikten sonra rehberin d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc ile gemiye d\u00f6nme zaman\u0131n geldi\u011fini anlad\u0131k, zodyaklar\u0131n bekledi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck iskeleye do\u011fru y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131k. \u0130skelede bizi bir s\u00fcrpriz bekliyordu. K\u00fc\u00e7\u00fck bir masa \u00fczerinde viski ve s\u0131cak \u00e7ikolata bardaklar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131. Ger\u00e7ekten unutulmayacak bir and\u0131. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucunda Beagle\u2019\u0131n yelken a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, Darwin\u2019in ayak bast\u0131\u011f\u0131 bu topraklarda evrimi kutlayarak kadehimi onlar\u0131n \u015ferefine kald\u0131rd\u0131m. Bir s\u00fcre sonra zodyaklar bizi a\u00e7\u0131kta bekleyen Australis\u2019e ula\u015ft\u0131rd\u0131. Yine so\u011fan gibi soyunup biraz rahatlad\u0131ktan sonra ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in yemek salonunun yolunu tuttuk. Yemekten sonra Darwin Salonu\u2019nda, 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 Antarktika ke\u015fifleriyle tan\u0131nan \u0130rlandal\u0131-\u0130ngiliz k\u00e2\u015fif Sir Ernest Henry Shackleton\u2019\u0131n 1914 y\u0131l\u0131nda Endurance gemisiyle g\u00fcney kutbuna yapt\u0131\u011f\u0131 zorlu seferin hik\u00e2yesini anlatan bir film g\u00f6sterilecekti. \u00d6n s\u0131ralarda yer kapmak i\u00e7in acele etmeliydim. Neyse salon pek de dolu de\u011fildi. Yolculuk s\u0131ras\u0131nda bu co\u011frafyada ge\u00e7en muazzam ke\u015ffin filmini seyretmek olduk\u00e7a ilgin\u00e7 olacakt\u0131. O zamanki teknoloji ko\u015fullar\u0131nda insanlar\u0131n ara\u015ft\u0131rma ve merak u\u011fruna ne zorluklara katland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek hayranl\u0131k uyand\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

\"\"
FitzRoy An\u0131t\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Ertesi g\u00fcn deniz biraz durulmu\u015ftu ama \u015fiddetli ya\u011fmur ve r\u00fczg\u00e2r devam ediyordu. Bu sefer b\u00f6lgenin muhte\u015fem buzulu Augila\u2019ya gidilecekti. Zodyaklar biraz da zorlanarak bizi k\u0131y\u0131ya ula\u015ft\u0131rd\u0131. Buzula ula\u015fmak i\u00e7in biraz y\u00fcr\u00fcmek gerekiyordu. Hava ko\u015fullar\u0131 son derece sertti. R\u00fczg\u00e2r ya\u011fmur damlalar\u0131n\u0131 bir kam\u00e7\u0131 gibi y\u00fcz\u00fcm\u00fcze vuruyordu. Buna ra\u011fmen olduk\u00e7a e\u011fimli vadiden denize do\u011fru akan buzul g\u00f6r\u00fclmeye de\u011ferdi. Yan\u0131na kadar gidemedik. Ge\u00e7en y\u0131llarda ani buz kaymas\u0131 bir turisti can\u0131ndan etmi\u015fti. O nedenle rehberler izin vermedi. Bizim rehber Francesco ayn\u0131 zamanda iyi bir biyologdu. Onunla iyi anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Do\u011fa biliminin ortak dili Latince epey i\u015fe yaram\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6lgenin endemik bitkileri hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgiler verdi. Frencesco bir aral\u0131k y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz patikay\u0131 terk edip orman\u0131n i\u00e7ine girdi. K\u0131sa s\u00fcre ormanda ilerledik. Biraz sonra durdu ve Nothofagus antartica<\/em> (kay\u0131n) orman\u0131n\u0131 dinlememizi s\u00f6yledi. Etraf o kadar sessizdi ki d\u0131\u015far\u0131daki r\u00fczg\u00e2r\u0131n sesi bile duyulmuyordu. Evet, burada yaln\u0131z orman konu\u015fuyordu. T\u00fcm a\u011fa\u00e7lar\u0131 sarm\u0131\u015f inan\u0131lmaz b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki ve \u00e7e\u015fitteki likenler g\u00f6r\u00fclmeye de\u011ferdi. Kimisi salk\u0131m sa\u00e7ak a\u011fa\u00e7lar\u0131n dallar\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya sark\u0131yor kimisi sanki birer ye\u015fil marul gibi a\u011fa\u00e7lar\u0131n g\u00f6vdesinde simbiyotik ya\u015fam\u0131n en g\u00fczel \u00f6rne\u011fini sergiliyordu. Orman\u0131 terk edip k\u0131y\u0131daki patikada y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131k. Ya\u011fmur \u015fiddetini art\u0131rm\u0131\u015f ara s\u0131ra da sulu kar \u015feklinde ya\u011f\u0131yordu. K\u0131y\u0131da bir\u00e7ok su yosunu sahile vurmu\u015ftu. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucuna, Darwin\u2019in ayak bast\u0131\u011f\u0131 yerlere gelip de buradan \u0130T\u00dc Maden Fak\u00fcltesindeki \u201c\u0130hsan Ketin Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi\u201dne bir \u015fey getirmemek olmazd\u0131. M\u00fczedeki alg koleksiyonu i\u00e7in birka\u00e7 k\u0131rm\u0131z\u0131 algi yan\u0131ma ald\u0131m. Zodyaklar\u0131n bekledi\u011fi yere geldik. K\u0131sa s\u00fcre sonra Australis\u2019e d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fck. Bu sefer \u00e7ok \u0131slanm\u0131\u015ft\u0131k ama de\u011fmi\u015fti.<\/p>\n

\"\"
D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck deniz yosunu Laminaria digitata kolonileri.<\/figcaption><\/figure>\n

Gemideki etkinlikler devam ediyordu. Ak\u015fam yine Darwin Salonu\u2019nda \u201cPatagonia\u2019n\u0131n Floras\u0131\u201d isimli g\u00f6rsel bir konferans verilecekti. Onu dinledikten sonra epey ge\u00e7 olmu\u015ftu. Ertesi g\u00fcn Australis\u2019de son g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u00fc, ama yine zorlu bir g\u00fcn bizi bekliyordu. G\u00fcne\u015f do\u011fmadan kalk\u0131lacak ve zodyaklarla Magellan Penguenlerinin olu\u015fturdu\u011fu koloniyi g\u00f6rmek i\u00e7in Magdelana adas\u0131na gidecektik. Deniz sert olmas\u0131na ra\u011fmen Australis yine a\u00e7\u0131klarda motorlar\u0131n\u0131 durdurdu ve zodyaklar yolcular\u0131n\u0131 al\u0131p adaya do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131. Neyse, ya\u011fmur ve r\u00fczg\u00e2r yoktu. Sakin bir g\u00fcn\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131yd\u0131. Bir s\u00fcre sonra her taraf\u0131 Spheniscus magellanicus<\/em> (Magellan Pengueni) ile dolu olan adaya \u00e7\u0131kt\u0131k.<\/p>\n

Penguenler tek e\u015fli ku\u015flard\u0131. Topra\u011fa kaz\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck yuvalar\u0131 vard\u0131. Koloninin bulundu\u011fu alana girmek yasakt\u0131 ama penguenler i\u00e7in bu saha d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma konusunda yasak yoktu! Bir anda \u00f6n\u00fcn\u00fczden bir tanesi sallanarak ge\u00e7iyor, herkes ona dikkatle bak\u0131yor ama o hi\u00e7 istifini bozmadan yoluna devam ediyordu. Sesleri korkun\u00e7tu ve devaml\u0131 ba\u011f\u0131r\u0131yorlard\u0131. T\u00fcm ziyaret\u00e7iler kurallara uyarak hareket ediyordu. \u00dclkemdeki b\u00f6yle yerlerin ne denli \u00e7abuk tahrip oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in biz neden b\u00f6yle yapam\u0131yoruz diye hay\u0131fland\u0131m. Hi\u00e7bir \u015feyi koruyam\u0131yor ve bunun i\u00e7in de hi\u00e7 \u00e7aba g\u00f6stermiyorduk. Penguenleri izleyip, yuvalar\u0131n\u0131 nas\u0131l temizlediklerini ve koruduklar\u0131n\u0131 foto\u011fraflay\u0131p, biraz da ge\u00e7 kalarak son zodyakla Australis\u2019e d\u00f6nd\u00fck. Kahvalt\u0131y\u0131 yapt\u0131ktan sonra gemiden ayr\u0131lma zaman\u0131 gelmi\u015fti. \u0130lerde, Australis\u2019i terk edece\u011fimiz \u015eili\u2019nin Magellan Bo\u011faz\u0131\u2019ndaki Punta Arenas kenti g\u00f6z\u00fckm\u00fc\u015ft\u00fc bile. \u015eiddetli r\u00fczg\u00e2r uzun s\u00fcre geminin limana girmesini engelledi. K\u0131lavuzlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla limana yana\u015fabildik. Ancak uzun s\u00fcreli k\u00f6pekli arama ve g\u00fcmr\u00fckleme i\u015flemi sonras\u0131nda bizi bekleyen otob\u00fcse binip havaliman\u0131n\u0131n yolunu tuttuk. Pasaportlar, bini\u015f kartlar\u0131 ve hediyelik e\u015fya d\u00fckk\u00e2nlar\u0131 olay\u0131ndan sonra \u015eili\u2019nin g\u00fczel ba\u015fkenti Santiago\u2019ya do\u011fru be\u015f saatlik yolculu\u011fumuz ba\u015flad\u0131. Santiago\u2019ya geldi\u011fimizde g\u00fcne\u015f batmak \u00fczereydi. Otele ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yorgunluk ba\u015f g\u00f6stermi\u015f, dinlenme zaman\u0131 gelmi\u015fti. Ertesi g\u00fcn erkenden Valparasio\u2019ya hareket edildi. Yakla\u015f\u0131k iki saatlik bir yolumuz vard\u0131. Jeoloji, iklim ve \u015eili\u2019nin \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131 yolculuk s\u00fcresinde s\u0131k\u00e7a konu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z konular olacakt\u0131.<\/p>\n

\"\"
Augila Buzulu.<\/figcaption><\/figure>\n

D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir \u015farap \u00fcreticisi olan \u015eili, do\u011fan\u0131n kendisine arma\u011fan etti\u011fi jeoloji ve iklim birlikteli\u011finin en \u00f6nemli \u00f6rneklerinden birine sahiptir. Antarktik b\u00f6lgede so\u011fuyan Humbolt Ak\u0131nt\u0131s\u0131 k\u0131tan\u0131n g\u00fcneyinden kuzeye do\u011fru \u015eili k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 kuru ve ya\u011f\u0131\u015fs\u0131z hale getirir. Do\u011fuda y\u00fckselen And Da\u011flar\u0131\u2019ndan bat\u0131ya do\u011fru nemli ve so\u011fuk hava ak\u0131mlar\u0131 etkilidir. Bu iki de\u011fi\u015fik hava ak\u0131m\u0131 \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131nda asiditeyi kontrol eden bir \u00f6zellik olu\u015fturur. \u0130\u015fte \u015eili \u015faraplar\u0131n\u0131 d\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131lar\u0131 aras\u0131na sokan bu de\u011fi\u015fken iki hava ak\u0131m\u0131d\u0131r. Bu konu\u015fmalar aras\u0131nda konu biraz da depremlerden a\u00e7\u0131ld\u0131. Bu konuda bilgi vermek de bana d\u00fc\u015ft\u00fc. Yolda giderken, genel istek \u00fczerine degustasyon yerinde duruldu. Nefis \u015faraplardan tatt\u0131ktan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Valparasio\u2019ya gelmi\u015ftik. Limanda \u00f6\u011fle yeme\u011fi sonras\u0131 al\u0131\u015fveri\u015f ve motorla k\u0131sa gezintiden sonra \u015fehri dola\u015fmaya \u00e7\u0131kt\u0131k.<\/p>\n

\"\"
Magdelana Adas\u0131\u2019ndaki (Magellan Bo\u011faz\u0131) Spheniscus magellanicus (Magellan pengueni).<\/figcaption><\/figure>\n

Buras\u0131 bir\u00e7ok tepeden olu\u015fan bir liman kentiydi. Her yerde oldu\u011fu gibi k\u0131y\u0131da bir\u00e7ok yer doldurulmu\u015f ve geni\u015f alanlar kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u015eehri ku\u015f bak\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in tepeye fin\u00fck\u00fclerle \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yordu. E\u011fer yolunuz bu \u015fehre d\u00fc\u015ferse mutlaka tepelere gidin. Zaten t\u00fcm\u00fc Unesco\u2019nun korumas\u0131 alt\u0131nda. Evlerin \u00e7o\u011fu \u00e7inkodan yap\u0131lm\u0131\u015f ond\u00fclinlerle kapl\u0131. \u00dczerlerinde ise anlam ta\u015f\u0131yan ve resimleyen ki\u015finin o andaki duygular\u0131n yans\u0131tan, g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer grafitiler var. Hepsi o kadar g\u00fczeldi ki hangisinin foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmeliyim diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken epey zorland\u0131m. Her bir sokak, her bir ev ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir konu. Bir s\u00fcre sonra rehberimiz \u015eilili \u00fcnl\u00fc \u015fair Pablo Neruda\u2019n\u0131n evini g\u00f6rece\u011fimizi s\u00f6yledi. Bunun i\u00e7in acele etmeliydik. Buras\u0131 Valparasio\u2019yu ku\u015fbak\u0131\u015f\u0131 g\u00f6ren nefis bir evdi. Anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kendisi bir ev koleksiyoncusuydu, \u015fiirleriyle oldu\u011fu kadar a\u015fklar\u0131yla da \u00fcnl\u00fcyd\u00fc. Bir\u00e7ok yerde evi vard\u0131 ama buras\u0131 kendisi i\u00e7in \u00f6nemli olmu\u015ftu. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra m\u00fcze haline getirilmi\u015f ev \u015fimdi turistlere ve dolay\u0131s\u0131yla \u015eili turizmine para kazand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

\"\"
Valparasio
graffitileri.<\/figcaption><\/figure>\n

Yine yorgun ama bir\u00e7ok ilgin\u00e7 yeri g\u00f6rmenin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 heyecan i\u00e7inde Santiago\u2019nun yolunu tuttuk. Hava g\u00fczeldi ve g\u00fcne\u015f yava\u015f yava\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 b\u0131rakmak \u00fczereydi. Vadilerdeki ba\u011flar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc ye\u015fil ve turuncu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir renge d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Ak\u015fam yeme\u011finden sonra herkes yorgunluktan bitkin vaziyette odalar\u0131na \u00e7ekildi. Ertesi g\u00fcn \u015fehrin \u00f6nemli yerleri g\u00f6r\u00fclecek ve \u00f6\u011fle yeme\u011fi yendikten sonra d\u00f6n\u00fc\u015f yolculu\u011fu i\u00e7in hava meydan\u0131na gidilecekti.<\/p>\n

\"\"
Pablo Neruda\u2019n\u0131n evi.<\/figcaption><\/figure>\n

Sabah kahvalt\u0131s\u0131ndan sonra \u00fclkenin \u00f6nemli devlet binalar\u0131, katedralleri ve di\u011fer \u00f6nemli binalar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in yola koyulduk. \u0130lk olarak \u015eilili olan Papa\u2019n\u0131n kilisesi ziyaret edildi. Daha sonra Allende\u2019nin ihtilal s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Merkez Bankas\u0131 foto\u011frafland\u0131. Darbe s\u0131ras\u0131nda u\u00e7aklara doldurularak okyanusa at\u0131lan ya da bir \u015fekilde kaybolan ki\u015filerin an\u0131lar\u0131 i\u00e7in bir soka\u011f\u0131n parke ta\u015flar\u0131 aras\u0131na konulmu\u015f isimlerin ve tarihlerinin yaz\u0131l\u0131 olan demir plakalar h\u00fcz\u00fcn veriyordu.<\/p>\n

\u00d6\u011fle yeme\u011fi ve g\u00fczel bir gitar konseri sonras\u0131nda grup Santiago Havaalan\u0131\u2019na hareket etti. Pasaport ve bagaj i\u015flemleri sonras\u0131nda pistte bekleyen u\u00e7a\u011f\u0131m\u0131za bindik ve 13 saat s\u00fcrecek hava yolculu\u011fumuz ba\u015flad\u0131. Sabaha kar\u015f\u0131 Paris ve transit i\u015flemlerinden sonra \u00fc\u00e7 saatlik bir yolculuk sonras\u0131 Atat\u00fcrk Havaliman\u0131. Pasaport ve bagaj i\u015flemleri neyse ki k\u0131sa s\u00fcrd\u00fc. Meydandan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131zda saat 17.00 civar\u0131yd\u0131. Tam da \u0130stanbul\u2019un b\u0131kt\u0131r\u0131c\u0131 trafi\u011fi i\u00e7inde iki saat yolculuktan sonra evimize ula\u015fabildik.<\/p>\n

\"\"
Darbede kaybolan ki\u015filerin an\u0131lar\u0131 i\u00e7in yol parkeleri aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck an\u0131tlar.<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00fczel, yorucu, ilgin\u00e7, heyecanl\u0131 bir 13 g\u00fcn. Nereleri g\u00f6rmemi\u015ftik ki, devrimci dans\u0131 tangonun \u015fehri Buenos Aires, El Calafate, Lago Argentino, gezegenin en b\u00fcy\u00fck buzulu Perito Moreno ve Tierra del Fugea ate\u015f topraklar\u0131, Macellan Penguenleri, Deniz Aslanlar\u0131 ve Fin del Mundo d\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucu Ushuaia, Darwin ve Fitz Roy\u2019un ayak bast\u0131\u011f\u0131 HMS Beagle\u2019\u0131n yelken a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, f\u0131rt\u0131nalarla m\u00fccadele etti\u011fi Magellan Ge\u00e7idi, Darwin Kanal\u0131, Augila Buzulu, Nothofagus ormanlar\u0131, g\u00fcney yar\u0131mk\u00fcrenin dev ku\u015flar\u0131 albatroslar, Horn Burnu, devrimlerle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f meydanlar\u0131yla Santiago, grafitileri ve Pablo Neruda ile Valparasio\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fczel, yorucu, ilgin\u00e7, heyecanl\u0131 bir 13 g\u00fcn. Nereleri g\u00f6rmemi\u015ftik ki, devrimci dans\u0131 tangonun \u015fehri Buenos Aires, El Calafate, Lago Argentino, gezegenin en b\u00fcy\u00fck buzulu Perito Moreno ve Tierra del Fugea ate\u015f topraklar\u0131, Macellan Penguenleri, Deniz Aslanlar\u0131 ve Fin del Mundo d\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucu Ushuaia, Darwin ve Fitz Roy\u2019un ayak bast\u0131\u011f\u0131 HMS Beagle\u2019\u0131n yelken a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, f\u0131rt\u0131nalarla […]<\/p>\n","protected":false},"author":168,"featured_media":21208,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[173,21,32],"tags":[625,461,200,2548],"class_list":["post-21191","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-136-sayi","category-biyoloji","category-evrim","tag-arjantin","tag-darwin","tag-evrim","tag-gezi-yazisi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/168"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21191"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21191\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}