\u0130n\u015faat \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, emlak piyasas\u0131, AVM\u2019ler, kamusal alan d\u00fczenlemeleri; her biri ana arterlere, k\u00f6pr\u00fclere yak\u0131n olmakla b\u00f6b\u00fcrlenen kendi i\u00e7ine kapal\u0131 siteler, g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131za, politikayla etle t\u0131rnak kadar i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f sald\u0131rgan bir devinim kazand\u0131r\u0131yor. Gazete sayfalar\u0131n\u0131 \u00e7eviriyor ya da TV reklamlar\u0131n\u0131 izliyoruz ve 3D animasyonlarla, maketlerle pazarlanan, 0 faizli sitelerdeki evlerden hangisine g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yetece\u011fini hesapl\u0131yoruz. Bu evler i\u00e7leri kadar, belki de i\u00e7lerinden de ziyade, d\u0131\u015f d\u00fcnyaya kapal\u0131 \u201ckamusal\u201d alanlar\u0131n\u0131n (\u201cya\u015fam alan\u0131\u201d diyorlar) cazibesiyle pazarlan\u0131yor. A\u011fa\u00e7 var. Oyun alan\u0131 var. Al\u0131\u015fveri\u015f merkezi var. Spor salonu var. Bazen g\u00f6l bile var. O da yetmezse \u201ctema siteler\u201d var. \u0130ster Venedik\u2019te ya\u015fay\u0131n, ister \u0130stanbul\u2019un periferisinde Bo\u011faz yal\u0131lar\u0131nda oturun. Yeni T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ekirdek ailesinin hafta sonundaki bo\u015f zamanlar\u0131 i\u00e7inse AVM\u2019lerimiz var. D\u0131\u015far\u0131ya a\u00e7\u0131lan pencerelerin olmad\u0131\u011f\u0131, herkesin i\u00e7eriye odakland\u0131\u011f\u0131, minimum t\u00fcketimle maksimum kamusall\u0131k t\u00fcketti\u011fi devasa granit y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131m\u0131z. Ve elbette iktidara korku salan kent meydanlar\u0131m\u0131z var. Onun kar\u015f\u0131s\u0131nda ise TBMM\u2019den daha b\u00fcy\u00fck, oda say\u0131s\u0131 resmi olarak hen\u00fcz tespit edilememi\u015f AkSaray\u2019\u0131m\u0131z var. Bunlar\u0131n hepsi mahrem ile kamusal olan aras\u0131nda ideolojik ili\u015fkiler in\u015fa ediyor ve s\u00fcrekli olarak bize bir \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Beatriz Colomina\u2019n\u0131n Mahremiyet ve Kamusall\u0131k kitab\u0131 ise bu g\u00fcncel, neo-liberal in\u015faat furyas\u0131yla ilgili de\u011fil, ama modern mimarinin, geleneksel mimari ile olan radikal k\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki en temel denklemlerinden birine odaklan\u0131yor: Mahremiyet ve kamusall\u0131k. Ancak bu kar\u015f\u0131tl\u0131k \u00fczerinden Colomina\u2019n\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi as\u0131l iddia, kitab\u0131n altba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda da ge\u00e7ti\u011fi gibi, modern mimarinin kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla (foto\u011fraf, film, reklamc\u0131l\u0131k, yay\u0131nc\u0131l\u0131k) kurdu\u011fu ili\u015fki ve nihayetinde kendisinin de bir kitle ileti\u015fim arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc. Charles Jencks gibi isimler 1970\u2019lerden beri mimarinin bir ileti\u015fim bi\u00e7imi oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor zaten, ama Colomina, modern mimarinin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte iki ayr\u0131 u\u00e7ta yer alan ama detaylara inildi\u011finde birbirini tamamlayan iki b\u00fcy\u00fck ismi \u00fczerinden (Alfred Loos ve Le Corbusier) detayl\u0131 ve profesyonel olmayan okurlar\u0131 da cezbeden bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel yolculuk sunuyor.<\/p>\n
Loos ve Le Corbusier kitab\u0131n iki rehberi olarak ilk sayfadan sona kadar Colomina\u2019ya e\u015flik ediyor. Loos\u2019un bilerek ve isteyerek arkas\u0131nda ar\u015fiv b\u0131rakmama tavr\u0131 ile Le Corbusier\u2019in saplant\u0131l\u0131 ar\u015fivcili\u011finin yaratt\u0131\u011f\u0131 tezatla ba\u015flay\u0131p \u015eehir\/Foto\u011fraf\/Reklam\/M\u00fcze\/\u0130\u00e7mek\u00e2n ve Pencere olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerle sadece mimarinin de\u011fil modernist d\u00fc\u015f\u00fcncenin de mimaride somutla\u015fan alanlar\u0131na dal\u0131yoruz.<\/p>\n
Colomina\u2019n\u0131n perspektifinden Loos ve Le Corbusier modern mimarinin iki ayr\u0131 ucu olarak konumlan\u0131yor. Loos\u2019un evleri, d\u0131\u015f cephesinin d\u0131\u015f d\u00fcnyaya bir \u015fey s\u00f6ylemek zorunda olmad\u0131\u011f\u0131, her \u015feyin i\u00e7e d\u00f6n\u00fck olarak tasarland\u0131\u011f\u0131 evler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Dibine kadar modernist diye tan\u0131mlanabilecek Alfred Loos\u2019un \u201cK\u00fclt\u00fcrl\u00fc insan pencereden d\u0131\u015far\u0131 bakmaz\u201d s\u00f6z\u00fcyle doru\u011fa ula\u015fan bu mahremiyet ve i\u00e7e d\u00f6n\u00fckl\u00fck, evin i\u00e7inde ya\u015fayanlar\u0131n deneyimi olmaks\u0131z\u0131n evin kendisine herhangi bir otantik karakter atfetmeyen yap\u0131lar. Bu y\u00fczden Loos\u2019un i\u00e7mek\u00e2nlar\u0131 foto\u011fraflanmaya direniyor, foto\u011frafland\u0131klar\u0131nda ayn\u0131la\u015f\u0131yorlar. S\u00fcslemenin bir su\u00e7 oldu\u011fu Loos anlay\u0131\u015f\u0131nda her \u015fey modernist bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla maskeleniyor, indirgeniyor ve ancak mek\u00e2n\u0131 payla\u015fanlar\u0131n deneyimleriyle (bak\u0131\u015flar\u0131yla) sonradan anlam kazan\u0131yor. Loos\u2019un mek\u00e2nlar\u0131 o mek\u00e2n\u0131n sahiplerinin sosyal kimliklerini bar\u0131nd\u0131rmak \u00fczere var sadece, dolay\u0131s\u0131yla ge\u00e7mi\u015fe aktar\u0131lmak gibi bir misyon \u00fcstlenmiyorlar.<\/p>\n
Di\u011fer yanda ise mimariyi resimler ve manzaralar kurgulamak olarak g\u00f6ren Le Corbusier yer al\u0131yor. Le Corbusier\u2019in her alandaki ve tabii ki in\u015faat alan\u0131ndaki teknolojik geli\u015fmelere tutkuyla ba\u011flayan ve mimariyi uzam\u0131n i\u00e7inde bir anlat\u0131, bir film gibi kurgulayan yakla\u015f\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u201ck\u00fclt\u00fcrel bir prod\u00fckt\u00f6r olarak mimar\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor. Le Corbusier\u2019in binalar\u0131 bir manzara sunmak i\u00e7in tasarlan\u0131yor. Geleneksel mimarinin temel sorunlar\u0131 ise en yeni teknolojilere havale edilmi\u015f durumda. Bu a\u00e7\u0131dan Colomina, Le Corbusier\u2019in, medyan\u0131n modern konumu ile hakiki bir ili\u015fki kuran, reklam ve film gibi \u201calt sanattan\u201d alabildi\u011fine beslenen ilk mimar oldu\u011funu vurguluyor. Nihayetinde Le Corbusier\u2019in mimarisi, mahrem ile kamusal olan\u0131 i\u00e7e kapal\u0131 duvarlarla ay\u0131ran Loos\u2019un defansif tavr\u0131n\u0131n tam z\u0131tt\u0131nda, bina ile d\u0131\u015far\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi ve tek bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturdu\u011fu bir noktay\u0131 i\u015faret ediyor.
\nColomina kendi tezini geli\u015ftirirken, asl\u0131nda geleneksel mimari ele\u015ftiriye de g\u00fcncel bir yakla\u015f\u0131m getirme niyetinde. Mimariyi mimari \u00f6\u011feleriyle de\u011ferlendirilmesi gereken bir \u201cy\u00fcksek sanat\u201d olarak konumland\u0131ran mimari ele\u015ftiri metodolojisinden saparak bir kitle ileti\u015fim arac\u0131 olarak k\u00fclt\u00fcrel bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n konusu haline getiriyor ve di\u011fer kitlesel ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla ili\u015fki i\u00e7inde inceliyor. Mimari bir e\u011fitimi olmayan her s\u0131radan insan gibi biliyoruz ki TV reklamlar\u0131ndaki, gazete ilanlar\u0131ndaki evler birer mimari obje olarak de\u011fil, birer \u201crepresentation\u201d olarak pazarlan\u0131yor bize. Hangi k\u00f6pr\u00fcye, hangi havaalan\u0131na ka\u00e7 dakika uzakl\u0131kta yer ald\u0131\u011f\u0131yla ve i\u00e7indeki 3D ailelerin hayaletimsi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle s\u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir kitle ileti\u015fim arac\u0131 olarak konu\u015fuyorlar bizimle. Ama elimizdeki kitap, bu g\u00fcndelik, sinir bozucu deneyimimizin alt\u0131nda yatan mimari ili\u015fkileri kavramsal olarak daha yak\u0131ndan tan\u0131ma \u015fans\u0131 sunuyor bize.<\/p>\n
Kitab\u0131n bize sundu\u011fu keyifli d\u00fc\u015f\u00fcnsel yolculu\u011fa getirilebilecek bir \u00f6nemli ele\u015ftiri ise, tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kavramlar\u0131n (kitle k\u00fclt\u00fcr\u00fc, kitle ileti\u015fim arac\u0131 ve \u00fcretim gibi kavramlar ba\u015fta olmak \u00fczere) sosyal boyutunu es ge\u00e7mesi. Kitapta Colomina\u2019n\u0131n s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurdu\u011fu ki\u015filerden biri Walter Benjamin, ama ondan \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 kavramlardaki Marksist boyutlar\u0131 es ge\u00e7iyor ve kitle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve kitle ileti\u015fimini end\u00fcstriyel \u00fcretimin do\u011fal bir \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 olarak al\u0131yor ve bunun \u00fczerinden ilerliyor. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n kitab\u0131 light\u2019la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir; ama her durumda Mahremiyet ve Kamusall\u0131k derinlikli, keyifli bir okuma sunuyor.<\/p>\n
– Mahremiyet ve Kamusall\u0131k -Kitle \u0130leti\u015fim Arac\u0131 Olarak Modern Mimari-, Beatriz Colomina, \u00c7ev. Aziz Ufuk K\u0131l\u0131\u00e7, Metis Yay., 400 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130n\u015faat \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, emlak piyasas\u0131, AVM\u2019ler, kamusal alan d\u00fczenlemeleri; her biri ana arterlere, k\u00f6pr\u00fclere yak\u0131n olmakla b\u00f6b\u00fcrlenen kendi i\u00e7ine kapal\u0131 siteler, g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131za, politikayla etle t\u0131rnak kadar i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f sald\u0131rgan bir devinim kazand\u0131r\u0131yor. Gazete sayfalar\u0131n\u0131 \u00e7eviriyor ya da TV reklamlar\u0131n\u0131 izliyoruz ve 3D animasyonlarla, maketlerle pazarlanan, 0 faizli sitelerdeki evlerden hangisine g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":482,"featured_media":21284,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[173,29,511],"tags":[198,2556,2555,1941],"class_list":["post-21280","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-136-sayi","category-toplum","category-yayin-dunyasi","tag-cevre","tag-kamusallik","tag-mahremiyet","tag-mimari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/482"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21280"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21280\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}