{"id":21527,"date":"2015-05-01T13:54:48","date_gmt":"2015-05-01T10:54:48","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=21527"},"modified":"2018-03-12T14:00:09","modified_gmt":"2018-03-12T11:00:09","slug":"generaller-eliyle-islamizasyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/05\/01\/generaller-eliyle-islamizasyon","title":{"rendered":"Generaller eliyle \u0130slamizasyon"},"content":{"rendered":"

K\u0131\u015flardan cami ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndan medrese yaratt\u0131lar; i\u00e7lerini ise imam-\u00f6\u011fretmenlerle doldurdular. Yetmedi, bir de meslek adamlar\u0131n\u0131 din-adam\u0131 yapt\u0131lar. Hepsi ama hepsi eyl\u00fclist d\u00f6nemdedir. AKP 2002\u2019de iktidara getirildi\u011finde, eyl\u00fclist d\u00fczenin d\u00fczledi\u011fi bu haz\u0131r topra\u011fa yerle\u015fiyordu. K\u0131\u015fla-cami\u2019den cami-k\u0131\u015fla\u2019ya mesafe, bu a\u00e7\u0131dan, olduk\u00e7a k\u0131sayd\u0131. Birini di\u011ferinin zorunlu sonucu sayabiliyoruz. Ba\u015fka deyi\u015fle y\u00fcksek komutanlar din ektiler ve gericilik bi\u00e7tiler. Hasad\u0131n AKP olmas\u0131 e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 gere\u011fidir. <\/em><\/p>\n

Her zaman orgeneraller h\u00fck\u00fcmete mektup yazm\u0131yorlar; kimi zaman da sermayedarlar y\u00fcksek komutanlara mektup yaz\u0131yorlar. Vehbi Ko\u00e7\u2019un Kenan Evren\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi mektup, kronolojik olarak T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019nin 27 Aral\u0131k 1979 g\u00fcn\u00fc Cumhurba\u015fkan\u0131 Fahri Korut\u00fcrk\u2019e sundu\u011fu Uyar\u0131 Mektubu\u2019ndan sonraki g\u00fcnlere denk geliyor. Vehbi Ko\u00e7 mektubunda Orgeneral Evren\u2019e \u201cdinsiz millet olmaz\u201d yollu yaz\u0131yordu; darbenin hemen sonras\u0131, 3 Ekim 1980 tarihlidir. \u0130fadesini 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn d\u00fcsturu sayabiliriz. Nitekim 15 Ocak 1981 tarihinde Kenan Evren de Konya\u2019da Vehbi Ko\u00e7\u2019u, \u201cdinsiz bir millet d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Dinimize s\u0131ms\u0131k\u0131 sar\u0131lmal\u0131y\u0131z\u201d[1]<\/a> diyerek yans\u0131l\u0131yordu. Ku\u015fkusuz 12 Eyl\u00fcl\u2019de dinsiz millet olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, dinsiz bir ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s\u0131 da olmuyordu. Darbenin hemen ertesinde subaylar, bir d\u00f6nem Erbakan\u2019\u0131n Milli Selamet Partisi\u2019nden milletvekili aday\u0131 olan Nak\u015fibendi Turgut \u00d6zal\u2019\u0131 aray\u0131p buluyor ve 24 Ocak Kararlar\u0131\u2019n\u0131n mimar\u0131 \u00d6zal\u2019a ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini tebli\u011f ediyorlard\u0131. B\u00f6ylelikle, darbenin hemen ertesinde evinden al\u0131nan \u00d6zal, titreyerek geldi\u011fi Genelkurmay\u2019da orgenerallerden yeni g\u00f6revini \u00f6\u011frenmi\u015f oluyordu. Rahatlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek g\u00fc\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl d\u00f6nemi i\u00e7in \u00d6zal bir t\u00fcr \u201c\u015fablon\u201d politikac\u0131 idi. \u015eeyh Mehmet Zahit Kotku \u00e7evresinden bir tarikat\u00e7\u0131yd\u0131 ve ayn\u0131 zamanda politikaya girdi\u011fi d\u00f6nemden beri sermayedarlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunuyordu. 1971-1973 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019nda g\u00f6rev yapm\u0131\u015f ve ayn\u0131 tarihlerde, 1972 y\u0131l\u0131nda, \u00d6zal\u2019a Vehbi Ko\u00e7 taraf\u0131ndan T\u00dcS\u0130AD genel sekreterli\u011fi \u00f6nerilmi\u015fti. 1977 se\u00e7imlerinde, yine \u015eeyhi Mehmet Zahit Kotku\u2019nun arzusu \u00fczerine \u0130slamc\u0131 MSP\u2019den \u0130zmir milletvekili aday\u0131 oldu. 1979\u2019da ise MESS ba\u015fkan\u0131 olarak emek\u00e7ilere kar\u015f\u0131 sert \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131n\u0131n savunucusuydu. 1980\u2019de ba\u015fbakanl\u0131k m\u00fcste\u015far\u0131 olarak i\u015f\u00e7i \u00fccretlerini d\u00fc\u015f\u00fcren, ekonomiyi yabanc\u0131 sermayeye a\u00e7an 24 Ocak Kararlar\u0131\u2019n\u0131n alt\u0131na imzas\u0131n\u0131 att\u0131. \u00d6zal\u2019\u0131 savc\u0131larca aranan Fethullah G\u00fclen\u2019i K\u00f6\u015fk\u2019te saklayan isim olarak da tan\u0131yoruz. Darbe \u00f6ncesinde G\u00fclen\u2019in vaazlar\u0131n\u0131 takip etti\u011fi ise bilinmektedir. Tarikat\u00e7\u0131 y\u00fcz\u00fc ile sermayedar y\u00fcz\u00fcn\u00fc birbirinden ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Varl\u0131\u011f\u0131, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn \u00f6zeti olmaktad\u0131r.<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinde \u00d6zal MESS ba\u015fkan\u0131 olarak sanayi sermayesinin s\u00f6zc\u00fcs\u00fcyd\u00fc. 1979 y\u0131l\u0131nda, \u00c7ukobirlik\u2019in toplu s\u00f6zle\u015fme g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde i\u015f\u00e7i \u00fccretlerine zam yapmas\u0131 \u00fczerine \u00c7ukobirlik\u2019e \u00e7\u0131k\u0131\u015farak, \u201cbir marifet yap\u0131lm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na bas\u0131na ve birinci sayfalara b\u00fcy\u00fck man\u015fetlerle intikal eden \u00c7ukobirlik\u2019te y\u00fczde 400 zam verildi\u011fi haberi, sosyal ve ekonomik hayat\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir fiyaskodur. Ba\u015f\u0131bozuklu\u011fun seviyesini g\u00f6sterir\u201d[2]<\/a> diyordu. \u0130\u015f\u00e7i \u00fccretlerindeki art\u0131\u015fta sermayedar d\u00fczenine y\u00f6nelik bir tehdit g\u00f6r\u00fcyordu. 1960 sonras\u0131 planl\u0131 d\u00f6nemin i\u00e7 pazar\u0131 geni\u015fletmeyi ama\u00e7layan y\u00fcksek \u00fccret politikas\u0131n\u0131n sona erdirilmesini arzuluyordu. Y\u00fcksek \u00fccret t\u00fcr\u00fcnden \u201cba\u015f\u0131bozukluklar\u201d var ise, bunun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini savunmak da, o d\u00f6nemde, ba\u015flar\u0131nda \u00d6zallar\u0131 eksik olmayan MESS t\u00fcr\u00fcnden \u00f6rg\u00fctlere d\u00fc\u015f\u00fcyordu.<\/p>\n

\u0130\u015fadamlar\u0131n\u0131n talepleri<\/strong><\/p>\n

70\u2019lerin sonu herhalde mektuplar d\u00f6nemiydi; TOBB Ba\u015fkan\u0131 Mehmet Yazar da eksik kalmam\u0131\u015ft\u0131. Mektubunun al\u0131c\u0131s\u0131 ise o s\u0131radaki ba\u015fbakan Ecevit\u2019ti. Yazar, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na kastedenlere kar\u015f\u0131 Ecevit\u2019ten devletin g\u00fc\u00e7 ve otoritesini ortaya koymas\u0131n\u0131 istiyordu.[3]<\/a> MESS ise \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcyd\u00fc. 1976 y\u0131l\u0131nda kapat\u0131lan DGM\u2019lerin yeniden kurulmas\u0131n\u0131 savunuyordu; DGM\u2019ler AKP\u2019nin \u00d6zel Yetkili Mahkemeleri\u2019nin o zamanki muadilidir. T\u00fcrkiye\u2019de DGM\u2019ler 1973 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca faaliyette bulunmu\u015ftu. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sert tepkisi ve direni\u015fi ile kar\u015f\u0131la\u015fan DGM\u2019lerin, Anayasa Mahkemesi\u2019nin 1975 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi, DGM\u2019lerin kurulu\u015funun Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu yollu karar\u0131 sonucunda 1976 y\u0131l\u0131nda kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisi siyasi tarihe ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalarda s\u0131k\u00e7a yer al\u0131yor. MESS, i\u015fte bu Anayasaya ayk\u0131r\u0131 mahkemelerin tekrar a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstleniyordu. Kendi tabiri ile, \u201canar\u015finin\u201d artm\u0131\u015f olmas\u0131ndan DGM\u2019lerin kurulmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n sorumlu olduklar\u0131n\u0131 ilan ediyordu. Kastedilen, muhtemeldir ki, DGM\u2019leri \u201cs\u0131n\u0131f mahkemesi\u201d ve \u201cs\u0131k\u0131y\u00f6netimsiz s\u0131k\u0131y\u00f6netim\u201d olarak nitelendiren ve DGM kar\u015f\u0131t\u0131 kampanyalar d\u00fczenleyen d\u00f6nemin Devrimci \u0130\u015f\u00e7i Sendikalar\u0131 Konfederasyonu\u2019dur.<\/p>\n

Milliyet\u00e7i Cephe h\u00fck\u00fcmetinin DGM\u2019leri tekrar a\u00e7may\u0131 g\u00fcndemine almas\u0131 sonras\u0131nda D\u0130SK 16 Eyl\u00fcl 1976\u2019da bir \u201cGenel Yas\u201d ilan\u0131yla DGM\u2019ye kar\u015f\u0131 direni\u015fin i\u015faretini veriyor ve i\u015f\u00e7iler grevler ile bu direni\u015fi destekliyor, DGM\u2019lere kar\u015f\u0131 mitingler d\u00fczenlemeye ba\u015fl\u0131yorlard\u0131. Y\u00fckselen tepki sonucunda sermayedarlar ve d\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmeti DGM\u2019leri tekrar a\u00e7ma projesinden vazge\u00e7mek zorunda kald\u0131lar. T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, yak\u0131n zamandaki MESS direni\u015fleri s\u0131ras\u0131nda tekrar afi\u015flerine yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cDGM\u2019yi yendik, s\u0131ra MESS\u2019te\u201d slogan\u0131 i\u015fte bu yenginin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

MESS ise 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesindeki bu kazan\u0131mlar\u0131 \u201cba\u015f\u0131bozukluk\u201d say\u0131yordu. Burjuva d\u00fczenine y\u00f6nelmi\u015f bu t\u00fcrden tepkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda MESS, \u00f6nlem olarak, hem kolluk kuvvetlerinin yetkilerinin geni\u015fletilmesini, hem de her t\u00fcrl\u00fc dernek ve meslek \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn siyasal faaliyetten men edilmesinin savunuculu\u011funu \u00fcstleniyordu. Dile getiren, ku\u015fkusuz, 79\u2019da MESS ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bulunan \u00d6zal\u2019d\u0131.[4]<\/a> MESS\u2019in bu arzular\u0131, ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011fu 12 Eyl\u00fcl Darbesi\u2019nce, sendikalara ve derneklere konan yasaklarla, 24 Ocak Kararlar\u0131 sonras\u0131 getirilen k\u00f6le \u00fccreti rejimiyle, S\u0131k\u0131y\u00f6netim Mahkemeleri ve en sonunda 16 Haziran 1983\u2019te DGM\u2019lerin tekrar kurulmas\u0131[5]<\/a> ile kar\u015f\u0131lanacakt\u0131.<\/p>\n

\u00d6rg\u00fctl\u00fc gericilik<\/strong><\/p>\n

Sokaklara kelep\u00e7e, \u00f6nce s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve ard\u0131ndan 12 Eyl\u00fcl ile vuruldu. Ama d\u00fczen a\u00e7\u0131s\u0131ndan sokaklar\u0131n tank paletleriyle \u00e7i\u011fnenmesi yeterli de\u011fildi; akl\u0131n da kelep\u00e7elenmesi gerekiyordu. \u0130slamizasyon burada devreye girecekti. TOBB\u2019un Haber B\u00fclteni<\/em>\u2019nde 24 Ocak Kararlar\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan yaz\u0131lanlar, akla pranga vurma gereklili\u011finin aciliyetini g\u00f6stermek i\u00e7in yeterlidir. TOBB \u015eubat 1980\u2019de, \u201cyurtta huzur ve g\u00fcven sa\u011flanamaz, i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren ili\u015fkileri d\u00fczeltilmez, i\u015f bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanamazsa\u201d diyerek ba\u015fl\u0131yor ve \u201cideolojik sava\u015f anlay\u0131\u015f\u0131 ile fabrikalar\u0131n bar\u0131nak haline\u201d getirilmesi \u00f6nlenmelidir uyar\u0131s\u0131nda bulunuyordu.[6]<\/a> Bu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, hi\u00e7bir iktisadi \u00f6nlemin yarar sa\u011flamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u0131srarla vurgulamay\u0131 da ihmal etmemi\u015flerdi. TOBB i\u00e7in g\u00fcndem, ideolojik sava\u015f\u0131n engellenmesi ve fabrikalardan sosyalizmin kovulmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

TOBB 1960\u2019larda Erbakan\u2019\u0131n ve 1970\u2019lerde ise Adalet Partisi\u2019nin etkilerini ta\u015f\u0131yan bir sermayedar \u00f6rg\u00fct\u00fc idi. Erbakan 1967 y\u0131l\u0131nda TOBB\u2019un Genel Sekreterli\u011fi\u2019ne kadar y\u00fckselmi\u015f ve bu g\u00f6revini 1969 y\u0131l\u0131na dek s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. 1969\u2019da ise genel sekreterlik g\u00f6revini tart\u0131\u015fmal\u0131 bir bi\u00e7imde AP yanl\u0131s\u0131 kli\u011fe b\u0131rak\u0131yordu; bundan sonra TOBB\u2019da AP devri ba\u015flayacakt\u0131. Bu d\u00f6neme ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalarda, 72-79 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda TOBB ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapan Sezai D\u0131blan\u2019\u0131n S\u00fcleyman Demirel\u2019in aday\u0131 oldu\u011fu bilgisi yer al\u0131yor.[7]<\/a> Her ne kadar Erbakan\u2019\u0131n TOBB ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 maceras\u0131 k\u0131sa s\u00fcrm\u00fc\u015f olsa da, Erbakan TOBB\u2019da etkin oldu\u011fu bu d\u00f6nemde, \u0130slamc\u0131 sermayedarlar\u0131 \u00f6nce TOBB ve ard\u0131ndan Milli Nizam Partisi etraf\u0131nda toplayabilmi\u015fti. 1970 Ocak ay\u0131nda, KOB\u0130\u2019lerin deste\u011fini arkas\u0131na alarak kurdu\u011fu MNP\u2019de de TOBB\u2019daki \u00e7izgisini devam ettiriyordu. MNP orta \u00f6l\u00e7ekteki \u0130slamc\u0131 sermayedarlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunan bir parti olarak kurulmu\u015ftu.[8]<\/a> Bu siyasi \u00e7izginin ilk se\u00e7im beyannamesi de Necip Faz\u0131l taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131; \u201cMukaddesat\u00e7\u0131 T\u00fcrk\u2019e Beyanname\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu.[9]<\/a><\/p>\n

1971 y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck sermayenin ve holdinglerin T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131 kurmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan,[10]<\/a> TOBB da, MNP gibi, orta \u00f6l\u00e7ekli sermayenin \u00f6rg\u00fct\u00fc haline geliyordu. Bu yap\u0131s\u0131yla hem Erbakan\u2019\u0131n MNP-MSP\u2019sine destek veren \u0130slamc\u0131 sermayenin, hem de AP-MHP e\u011filimli muhafazak\u00e2r\/milliyet\u00e7i sermayenin temsil edildi\u011fi bir birlik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndeydi.[11]<\/a> 1980 \u015eubat\u0131\u2019nda fabrikalardaki ideolojik sava\u015f\u0131n acilen yok edilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 yapan, sosyalizme sava\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyen, b\u00f6ylesi bir yap\u0131ya sahip TOBB\u2019du. Gericilik ve tarikat yata\u011f\u0131 saymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Tarikat\u00e7\u0131lar T\u00dcS\u0130AD\u2019da<\/strong><\/p>\n

TOBB\u2019dan kopan sermayedarlarca kurulan T\u00dcS\u0130AD ise holdingler alemiydi; bununla birlikte, siyasal hat a\u00e7\u0131s\u0131ndan TOBB\u2019dan farkl\u0131 bir \u00e7izgi izlemiyordu. 1971\u2019de kurulur kurulmaz, dernek olarak ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 \u0130slamizasyon kurallar\u0131na uygun bir bi\u00e7imde atm\u0131\u015ft\u0131. Genel sekreterleri bir \u0130slamc\u0131yd\u0131. \u00dc\u00e7 ayl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6rev yapan ve daha sonra MSP\u2019den Erzurum milletvekili se\u00e7ilen bu isim, Nak\u015fibendi Korkut \u00d6zal\u2019d\u0131.[12]<\/a> \u00d6zallar\u2019dan Korkut bir T\u00dcS\u0130AD neferi olmak \u00fczere bu g\u00f6revi kabul ederken \u015feyhi Mehmet Zahit Kotku\u2019nun onay\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f m\u0131yd\u0131, bilemiyoruz. Ama ayn\u0131 Korkut \u00d6zal\u2019\u0131n bir s\u00fcre sonra, sa\u011fc\u0131 MC h\u00fck\u00fcmetlerinde MSP ad\u0131na Tar\u0131m ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131klar\u0131 yapaca\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Korkut \u00d6zal\u2019\u0131n genel sekreterlikten ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Vehbi Ko\u00e7 genel sekreter aday\u0131 olarak bir ba\u015fka tarikat ehlini daha buluyordu. Bu seferki isim Turgut \u00d6zal\u2019d\u0131. Vehbi Ko\u00e7 1972 A\u011fustosu\u2019nda yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektup ile T\u00dcS\u0130AD sekreterli\u011fini Turgut \u00d6zal\u2019a teklif ediyordu. Hen\u00fcz Amerika\u2019da bulunan ve D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019nda \u00e7al\u0131\u015fan \u00d6zal, Vehbi Ko\u00e7\u2019un bu teklifini D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019ndaki i\u015fi nedeniyle kabul edememi\u015fti. Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n T\u00dcS\u0130AD tarihi 1974 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayacakt\u0131. Bu tarihte T\u00dcS\u0130AD\u2019a \u00fcye oldu. Onu 1975 y\u0131l\u0131nda eski genel sekreter Korkut \u00d6zal\u2019\u0131n T\u00dcS\u0130AD\u2019a \u00fcyeli\u011fi takip etti.<\/p>\n

Ama Korkut ve Turgut \u00d6zallar sadece T\u00dcS\u0130AD\u2019da de\u011fil, \u0130slamc\u0131 \u0130lim Yayma Cemiyeti\u2019nde de birlikte oldular. \u00d6zallar\u2019\u0131n \u0130lim Yayma Cemiyeti\u2019nde beraber olduklar\u0131 isimlerden bir di\u011feri ise Nevzat Yal\u00e7\u0131nta\u015f\u2019t\u0131; Yal\u00e7\u0131nta\u015f da onlar\u0131 T\u00dcS\u0130AD\u2019da yaln\u0131z b\u0131rakmayacakt\u0131. T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n ekonomik dan\u0131\u015fma kurulunda Nevzat Yal\u00e7\u0131nta\u015f\u2019\u0131n da yeri vard\u0131. Yobazl\u0131\u011f\u0131n T\u00dcS\u0130AD nezdinde reva\u00e7ta oldu\u011fu y\u0131llard\u0131r.[13]<\/a> Ayn\u0131 Yal\u00e7\u0131nta\u015f\u2019\u0131, 12 Eyl\u00fcl ideolojisini, T\u00fcrk-\u0130slam sentezini form\u00fcle eden Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkan\u0131 olarak da biliyoruz.<\/p>\n

Alt\u0131nda Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n imzas\u0131 bulunan ve T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n deste\u011fini alan 24 Ocak Kararlar\u0131\u2019n\u0131n da ana hatlar\u0131yla, Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 i\u00e7erisinde form\u00fcle edildi\u011fi \u00e7e\u015fitli kaynaklarda yaz\u0131l\u0131d\u0131r. 1979 y\u0131l\u0131 Nisan\u2019\u0131nda Ankara Dedeman Oteli\u2019nde, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Sosyo-K\u00fclt\u00fcrel Meseleleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir toplant\u0131da, daha sonra 24 Ocak Kararlar\u0131 ad\u0131n\u0131 alacak ekonomik program\u0131n ilkeleri, \u00e7o\u011fu Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 \u00fcyesi isimlerle tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu.[14]<\/a> Soner Yal\u00e7\u0131n ile Mehmet Ali Birand\u2019\u0131n\u00a0The \u00d6zal<\/em>\u00a0kitab\u0131nda, \u00d6zal\u2019\u0131n bu toplant\u0131da, \u201cKalk\u0131nmada Yeni G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn Esaslar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir panel d\u00fczenledi\u011fi ve b\u00f6ylelikle 24 Ocak Kararlar\u0131\u2019n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evede Ocak \u00fcyeleriyle tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ortaya konuldu\u011fu bilgisi de yer al\u0131yor.[15]<\/a> Etienne Copeaux ise Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n, \u00d6zal\u2019\u0131n da dahil oldu\u011fu \u0130slamc\u0131 \u0130lim Yayma Cemiyeti ile yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7erisinde oldu\u011fu yazmaktad\u0131r.[16]<\/a> \u0130slamizasyon \u00e7izgisinde Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131, \u0130lim Yayma Cemiyeti, T\u00dcS\u0130AD, TOBB ve 24 Ocak Kararlar\u0131 bulu\u015fmu\u015f oluyorlar. B\u00f6ylelikle tarihsel planda 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn hemen \u00f6ncesine ula\u015fm\u0131\u015f haldeyiz.<\/p>\n

T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi<\/strong><\/p>\n

Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 14 May\u0131s 1970 y\u0131l\u0131nda, 15-16 Haziran \u0130\u015f\u00e7i eylemlerinden k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce \u0130brahim Kafeso\u011flu\u2019nun ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda kurulur. Kafeso\u011flu, T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi form\u00fclasyonuna sahip yaz\u0131lar\u0131yla tan\u0131nan bir isimdi; \u00dclk\u00fc Ocaklar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131yd\u0131. Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 da k\u00f6ken itibariyle \u00dclk\u00fc Ocaklar\u0131\u2019na dayan\u0131yordu. Ocak, \u201cT\u00fcrkl\u00fck ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011frultusunda bir politik hatt\u0131 savunuyordu.[17]<\/a> T\u00fcrk-\u0130slam Sentezini netlikle form\u00fcle etti\u011fi ve bu a\u00e7\u0131dan, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi program\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 da s\u0131kl\u0131kla dile getirilmektedir. Etienne Copeaux, T\u00fcrk Tarih Tezinden T\u00fcrk \u0130slam Sentezine<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u201cEyl\u00fcl 1980\u2019deki askeri darbeden zarar\u201d g\u00f6rmedi\u011fini hatta \u201cdinin toplumdaki yerini resmile\u015ftiren yeni iktidar taraf\u0131ndan\u201d[18]<\/a> oca\u011f\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n onayland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yordu. Copeaux \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n 60\u2019lar ve 70\u2019ler boyunca y\u00fckselen sol ve sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceye T\u00fcrk gericili\u011finin g\u00f6sterdi\u011fi bir tepki oldu\u011funu da kayda ge\u00e7irmektedir. Oca\u011f\u0131n form\u00fcle etti\u011fi T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi\u2019nin \u201cT\u00fcrk tarihini T\u00fcrkler ile \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n bulu\u015fmas\u0131 ekseni \u00fczerine\u201d oturttu\u011fu da bir di\u011fer tespitidir; \u00f6nemli saptamalar oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.[19]<\/a> 12 Eyl\u00fcl ile takdis edilen i\u015fte bu T\u00fcrk-\u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131 oluyordu; servis eden Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019d\u0131r.<\/p>\n

Ocak, \u00fcyeleri aras\u0131nda Turgut \u00d6zal ve Nevzat Yal\u00e7\u0131nta\u015f\u2019\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 \u0130slamc\u0131 \u0130lim Yayma Cemiyeti\u2019yle ba\u011flara sahipti. Bununla birlikte, \u0130lim Yayma Cemiyeti ile Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 aras\u0131nda \u00d6zal ve Yal\u00e7\u0131nta\u015f d\u0131\u015f\u0131nda da ba\u011flant\u0131lar bulabiliyoruz. \u0130lim Yayma\u2019n\u0131n y\u00f6neticilerinden Salih Tu\u011f da, Yal\u00e7\u0131nta\u015f gibi, Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f isimlerdendi; 1980-1982 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ba\u015fka deyi\u015fle orgenerallerin do\u011frudan h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemde ocak ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getiriliyordu. Nevzat Yal\u00e7\u0131nta\u015f daha sonraki y\u0131llarda TRT Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve \u0130slam Kalk\u0131nma Bankas\u0131 M\u00fc\u015favirli\u011fi\u2019ne getirilirken, Salih Tu\u011f da 1982-1994 tarihleri aras\u0131nda, Marmara \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Kurucu Dekanl\u0131\u011f\u0131\u2019na atan\u0131yordu.[20]<\/a> Yal\u00e7\u0131nta\u015f\u2019tan \u0130slam Kalk\u0131nma Bankas\u0131 M\u00fc\u015favirli\u011fi g\u00f6revini devralan isim ise yine bir \u0130lim Yayma Cemiyeti \u00fcyesi olacakt\u0131: eski T\u00dcS\u0130AD genel sekreteri Korkut \u00d6zal. Nezat Yal\u00e7\u0131nta\u015f ve Salih Tu\u011f ikilisinin yak\u0131n d\u00f6nemde, 2013 y\u0131l\u0131nda, Do\u011fan Holding\u2019in Do\u011fan Yay\u0131n \u0130lkeleri Kurulu\u2019nda da beraber olduklar\u0131 bilgisine sahibiz. \u00d6yleyse, T\u00dcS\u0130AD\u2019dan Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019na ve \u0130lim Yayma Cemiyeti\u2019ne dek 12 Eyl\u00fcl Darbesi\u2019nin t\u00fcm ekonomik ve siyasi akt\u00f6rleri art\u0131k ayn\u0131 foto\u011fraf karesindedir, diyebiliriz. Hepsi i\u00e7 i\u00e7edir ve 12 Eyl\u00fcl Darbesi\u2019nin failleridir. \u00c7ocuklar\u0131 ise AKP olacakt\u0131r.<\/p>\n

Ekonomik program haz\u0131rlan\u0131yor<\/strong><\/p>\n

Fabrikalar\u0131n sosyalizmden ve ideolojik sava\u015ftan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinde sermayedarlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan acil bir g\u00f6revdi. Acil g\u00f6revler ise h\u0131z gerektiriyorlar. Bununla birlikte T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi projesinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 h\u0131zla vermesi olas\u0131 de\u011fildi; bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131 gerekti. Orgeneraller ve 12 Eyl\u00fcl Darbesi, bu \u00e7\u00f6z\u00fcm oldular. Y\u00fckselen solu h\u0131zla bast\u0131rd\u0131lar. Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck T\u00fcrkiye \u00dczerine Tezler<\/em> \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda hem 12 Mart\u2019\u0131n, hem de 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn son derece h\u0131zl\u0131 geldi\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor. Solun silahlanma e\u011filiminin filiz vermesinin hemen ard\u0131ndan Silahl\u0131 Kuvvetler\u2019in y\u00f6netime el koydu\u011funu yazmaktad\u0131r.[21]<\/a> \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131nda iki darbenin de ivedi bi\u00e7imde icra edildi\u011fine i\u015faret ediyordu. Ama bu \u00e7abuk hareket etme zorunlulu\u011fundan etkilenenler sadece generaller de\u011fildir; T\u00fcrk sermayesinin b\u00fcrokrat temsilcileri de benzer t\u00fcrde bir h\u0131z sorununu ya\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n

27 Aral\u0131k 1979 tarihinde TSK komuta kademesinin Cumhurba\u015fkan\u0131 Fahri Korut\u00fcrk\u2019e Uyar\u0131 Mektubu\u2019nu vermesinin ard\u0131ndan, b\u00fcrokratlarda da generallerdekine benzer bir acele hissediliyordu. Ordunun y\u00f6netime el koyaca\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a belli olmas\u0131, bir program gereklili\u011fini do\u011furmu\u015ftu. Nas\u0131l d\u00fczen a\u00e7\u0131s\u0131ndan solu bast\u0131rmak i\u00e7in \u201cdarbe\u201d acil bir g\u00f6rev ise, bu darbenin izleyece\u011fi ekonomik ve siyasi program da acil bir ihtiya\u00e7t\u0131. 8 Ocak 1980 tarihinde Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda d\u00fczenlenen brifing bu ihtiyaca yan\u0131t niteli\u011findeydi. \u00d6zal, ordu \u00fcst kademesine ekonomik durumu anlat\u0131yordu. B\u00fcrokratlar cephesinden kat\u0131lanlar Ba\u015fbakanl\u0131k M\u00fcste\u015far Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Hasan Celal G\u00fczel, Koordinasyon Dairesi Ba\u015fkan\u0131 Mahir Barut\u00e7u, Hazine Genel Sekreteri Kaya Erdem ve H\u00fcsn\u00fc Do\u011fan\u2019d\u0131. Asker cephesinden ise brifinge kuvvet komutanlar\u0131 ve say\u0131lar\u0131 30\u2019u bulan general ve amiral i\u015ftirak ediyordu.[22]<\/a> \u00d6zal konu\u015fmas\u0131nda y\u00fcksek \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n enflasyonu k\u00f6r\u00fckledi\u011finden s\u00f6z ediyor ve toplu s\u00f6zle\u015fmelerle al\u0131nan \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ok a\u015f\u0131r\u0131 boyutlara vard\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor, liberal ekonomiyi, IMF\u2019i \u00f6v\u00fcyor ve nihayet \u2018disiplinli bir demokrasiye\u2019 ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu dile getiriyordu.[23]<\/a><\/p>\n

8 Ocak brifingini 24 Ocak kararlar\u0131 takip etmi\u015fti. Kap\u0131y\u0131 yabanc\u0131 sermayeye a\u00e7an, kamunun ekonomideki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren, ihracat a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccrete dayal\u0131 bir ekonomik modeli hayata ge\u00e7iren 24 Ocak kararlar\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomik planda bir ray de\u011fi\u015fikli\u011fine gitmesi sonucunu do\u011fruyordu. Kararlar y\u00fczde 33\u2019l\u00fck bir deval\u00fcasyon ile ilan edilmi\u015fti.<\/p>\n

T\u0130SK, TOBB ve T\u00dcS\u0130AD, beklenebilece\u011fi \u00fczere, kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131ndaki cesaret dolay\u0131s\u0131yla hemen \u00f6vg\u00fclerini sunmu\u015flard\u0131. Bunu 28 Ocak\u2019ta ABD ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda imzalanan 98 milyon dolarl\u0131k bir kredi anla\u015fmas\u0131 izledi. 30 Ocak\u2019ta ise Genelkurmay\u2019da ikinci bir brifing d\u00fczenleniyordu. Konu\u015fmac\u0131 yine Turgut \u00d6zal\u2019d\u0131 ve kar\u015f\u0131s\u0131nda yine TSK komuta kademesi ve \u00fcst d\u00fczey generaller yer al\u0131yorlard\u0131. \u00d6zal \u201cgrev alanlar\u0131 ve grev mevzuat\u0131 mutlaka g\u00f6zden ge\u00e7irilmelidir. Grevler ve anar\u015fi, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 birlikte \u00f6nlemektedir\u201d girizg\u00e2h\u0131n\u0131n ard\u0131ndan toplumdaki disiplinsizli\u011fi tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131yordu; bunu, askeri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu, bi\u00e7iminde de ifade edebiliriz. \u00d6zal, \u201cdemokrasi bir ba\u015f\u0131bozukluk de\u011fil, disiplin rejimidir\u201d[24]<\/a> diyordu. MESS ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu s\u0131rada s\u00f6ylediklerinin ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Deniz Kuvvetleri Komutan\u0131 Oramiral B\u00fclend Ulusu ise bu ikinci brifingde, tarikat ehli \u00d6zal\u2019dan el alarak, \u201cT\u00fcrkiye\u2019yi bu toplu s\u00f6zle\u015fme d\u00fczeni bat\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 takdirde hi\u00e7bir \u015fey bat\u0131ramaz\u201d[25]<\/a> uyar\u0131s\u0131n\u0131 yap\u0131yordu. \u201cBunu iyi bilelim\u201d yollu da eklemi\u015fti. Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019nda makyaj\u0131n\u0131 tazelemi\u015f \u00d6zal ile y\u00fcksek komutanlar\u0131n brifingler yoluyla fl\u00f6rt ettikleri 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi g\u00fcnlerdir.<\/p>\n

\u00d6zal ve b\u00fcrokratlar 24 Ocak Kararlar\u0131 ile y\u00fcksek komutanlara izleyecekleri ekonomik program\u0131 vermi\u015flerdi. Darbenin hemen sonras\u0131nda, 16 Eyl\u00fcl 1980\u2019de de, komutanlar bas\u0131na mevcut programa sad\u0131k kalacaklar\u0131n\u0131 ilan ediyorlard\u0131. \u0130lk icraatlar\u0131 80 A\u011fustosu\u2019nda emekli olan B\u00fclend Ulusu\u2019yu Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa atamakt\u0131;[26]<\/a> Ulusu\u2019nun yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na da 24 Ocak Kararlar\u0131\u2019n\u0131n haz\u0131rlay\u0131c\u0131s\u0131 Turgut \u00d6zal getiriliyordu. 24 Ocak Kararlar\u0131\u2019n\u0131n haz\u0131rlay\u0131c\u0131lar\u0131ndan bir di\u011feri olan Kaya Erdem\u2019e de Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 uygun g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Dikkat \u00e7ekici bir uyumdur. Soner Yal\u00e7\u0131n ve Mehmet Ali Birand\u2019\u0131n The \u00d6zal<\/em> kitab\u0131na verdi\u011fi m\u00fclakatta, Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 g\u00fcnlerinden beri \u00d6zal\u2019\u0131n ekibi i\u00e7erisinde yer alan Hasan Celal G\u00fczel bu hali \u015f\u00f6yle ifade ediyordu: \u201c24 Ocak Kararlar\u0131 12 Eyl\u00fcl\u2019den sonra da devam etmi\u015ftir; ama bu defa kanunlarla devam etmi\u015ftir.\u201d[27]<\/a> \u00d6zal\u2019\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 program generallerin de ekonomik program\u0131 oluyordu; \u00f6yle ki, program\u0131n uygulay\u0131c\u0131s\u0131 ismi dahi de\u011fi\u015ftirme gere\u011fi duymam\u0131\u015flard\u0131. Sadece 24 Ocak program\u0131na eksik olan apoletlerini takm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

\u0130slamizasyon silah\u0131<\/strong><\/p>\n

Kelep\u00e7e ve disiplini birbirinden ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc; bir k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n iki y\u00fcz\u00fc kabul edebiliriz. 12 Eyl\u00fcl\u2019de kelep\u00e7e sokaklar\u0131 ve eylemcileri hedef al\u0131yordu. Disiplin ise akl\u0131 teslim almaya y\u00f6nelikti; \u0130slamizasyon bi\u00e7iminde form\u00fcle ediliyordu; akla giydirilen dar bir g\u00f6mlektir. Form\u00fcle eden Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 ve uygulayan 12 Eyl\u00fcl generalleriydi. 24 Ocak Kararlar\u0131 nas\u0131l 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn ekonomik program\u0131ysa, \u0130slamizasyon\/T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi de onun siyasal program\u0131 oluyordu.<\/p>\n

\u00c7o\u011funlukla Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Tarih ve Stratejik Et\u00fct Ba\u015fkan\u0131 T\u00fcmgeneral Mahmut Bo\u011fu\u015flu ad\u0131na yaz\u0131l\u0131yor. Herhalde dile getirme g\u00f6revi ona d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. 1985 y\u0131l\u0131nda Harp Tarihi <\/em>dergisinde dile getirmi\u015fti. Disiplini en ucuza mal eden d\u00fczenin \u0130slamiyet oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Ba\u015fka deyi\u015fle, \u00d6zal\u2019\u0131n Genelkurmay Brifingleri esnas\u0131nda dile getirdi\u011fi \u201cdisiplin rejimi\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam ettiriyordu. Yaz\u0131s\u0131nda e\u011fitim kurumlar\u0131 ve asker ocaklar\u0131, ba\u015fka deyi\u015fle, k\u0131\u015flalar\u0131n bu disiplini en ucuza mal eden kurumlar olduklar\u0131n\u0131 yaz\u0131yordu. Herhalde bundand\u0131r, 12 Eyl\u00fcl sonras\u0131nda TSK i\u00e7erisindeki e\u011fitim kurumlar\u0131nda da din dersleri zorunlu hale getiriliyordu. 12 Eyl\u00fcl ile k\u0131\u015flalar\u0131n camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi projesinin bir ifadesi saymakta sak\u0131nca g\u00f6rm\u00fcyoruz.<\/p>\n

Ama 12 Eyl\u00fcl sadece k\u0131\u015flalar\u0131 camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ile yetinmemi\u015fti. Bo\u011fu\u015flu dergide t\u00fcm bir toplumun da din adam\u0131 haline getirilmesi gereklili\u011finden s\u00f6z ediyordu. Bunun ilk ad\u0131m\u0131 olarak da din adam\u0131 tipinin de\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6neriyordu. Bundan kast\u0131, herkesin din adam\u0131 olmas\u0131yd\u0131. \u201cHer t\u00fcrl\u00fc meslekten, hakimden, savc\u0131dan, avukattan, lise \u00f6\u011fretmeninden, doktordan, gemi kaptan\u0131ndan yeni din adamlar\u0131 yeti\u015ftirilmelidir\u201d diyordu.[28]<\/a> Elbette imam-hatip okullar\u0131n\u0131 da ihmal etmemi\u015fti; \u201cimam-hatip okullar\u0131 reorganize edilmeli, bu okullara end\u00fcstriyel, ticari, turistik vesaire h\u00fcviyetler kazand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d yaz\u0131yordu.[29]<\/a> Yeni bir \u201ctoplum\u201d, ba\u015fka deyi\u015fle \u201cdin adamlar\u0131ndan olu\u015fan bir toplum\u201d \u00f6neriyordu. \u00d6nerinin \u0130slamizasyona a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur ve 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn marifetidir. Bo\u011fu\u015flu yazd\u0131klar\u0131nda \u201cdin adam\u0131 subay\u201d tipini yazma gere\u011fi duymam\u0131\u015ft\u0131 ama TSK\u2019daki e\u011fitim kurumlar\u0131na getirilen zorunlu din dersi uygulamas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u201cdin adam\u0131 subay\u0131\u201d da daha \u00f6nceki din adam\u0131 tiplerine ekleyebiliyoruz. \u201c\u0130mam Hilmi\u201d lakapl\u0131 Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Hilmi \u00d6zk\u00f6k herhalde buraya oturmaktad\u0131r. K\u0131\u015fla-cami projesinin \u00fcr\u00fcn\u00fc say\u0131yoruz.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slamizasyon talebi muhafazak\u00e2r sosyologlar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fcklerinin tersine, halk i\u00e7erisinden de\u011fil, toplumun doruklar\u0131ndan, en zenginlerden ve b\u00fcrokrasinin en \u00fcst tabakalar\u0131ndan gelmi\u015fti. Bir sermayedar ve ordu program\u0131 idi. Rand Corporation\u2019dan A. Rabasa ve F. S. Larrabee bu hali, orgeneraller eliyle getirilen bu \u0130slamizm program\u0131n\u0131, \u201ctepeden inme \u0130slamizasyon\u201d bi\u00e7iminde form\u00fcle ediyorlar.[30]<\/a> \u0130slamizasyon program\u0131n\u0131n ordu eli mahs\u00fcl\u00fc oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. B\u00f6ylelikle din \u201ctoplumda zaaf noktas\u0131ndan kuvvet noktas\u0131na\u201d[31]<\/a> \u00e7\u0131k\u0131yordu. Toplumu dincile\u015ftirmek 12 Eyl\u00fcl komutanlar\u0131n\u0131n sola kar\u015f\u0131 buldu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc. Rabasa ve Larrabee, \u201ckom\u00fcnizm ve sol ideolojilerle m\u00fccadele etmek i\u00e7in ordunun \u0130slam\u2019\u0131n rol\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d da yaz\u0131yorlar.[32]<\/a> Tespitlerine T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi\u2019nin \u00fc\u00e7 dayana\u011f\u0131 ile; aile, cami ve k\u0131\u015fla ile radikal sol ideolojilerin cazibesini k\u0131rmak \u00fczere tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da eklemi\u015flerdi.[33]<\/a> Bu tespitler, CIA ajan\u0131 Graham Fuller\u2019in \u201ckom\u00fcnizme kar\u015f\u0131 \u0130slam\u2019\u0131 destekledik\u201d if\u015faat\u0131yla da uyumludur. Ayn\u0131 olguya i\u015faret ettiklerini g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n

Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde de benzer t\u00fcrde bir if\u015faat yer al\u0131yor. T\u00fcz\u00fckte, oca\u011f\u0131n \u201cmilli b\u00fcnyemizi sarsan fikir buhran ve mefhumlar anar\u015fisi ile m\u00fccadele etmek\u201d i\u00e7in kuruldu\u011fu yaz\u0131l\u0131d\u0131r.[34]<\/a> Oca\u011f\u0131n bir d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yapan kuruculardan S\u00fcleyman Yal\u00e7\u0131n bu \u201cmefhum\u201d ve \u201cbuhran\u201d kelimeleri ile kastedilenin ne oldu\u011funu Yeni G\u00fcndem<\/em> dergisinde \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade ediyordu: \u201c1968 y\u0131l\u0131nda Fransa\u2019da ba\u015flayan \u00f6\u011frenci hareketleri T\u00fcrkiye\u2019ye intikal etti. O s\u0131rada hepimiz do\u00e7ent, profes\u00f6r olmu\u015ftuk. \u00dcniversitede solcu arkada\u015flar fikirlerini de\u011fi\u015fik \u015fekillerde m\u00fctemadiyen g\u00f6steriyorlar ve gen\u00e7leri destekliyorlard\u0131\u2026 Biz de, bu vatana, bu devlete inan\u0131yoruz. Bunun manevi de\u011ferlerini m\u00fcdafaa etmeliyiz diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Birka\u00e7 toplant\u0131 sonunda Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 te\u015fekk\u00fcl etti.\u201d[35]<\/a> B\u00f6ylelikle Ayd\u0131nlar Oca\u011f\u0131 sola kar\u015f\u0131 bir proje olarak kuruluyordu; kutsanmas\u0131 ise 12 Eyl\u00fcl g\u00fcnlerine denk gelecekti.<\/p>\n

T\u00fcrk-\u0130slam Sentezi program\u0131 sola y\u00f6nelik bir \u00f6nlemdi. T\u00fcrk sermayedarlar\u0131 ve orgeneralleri, toplumu gericile\u015ftirmeden TOBB\u2019un \u015fik\u00e2yet\u00e7i oldu\u011fu ideolojik sava\u015ftan kurtulamayacaklar\u0131na karar vermi\u015flerdi. Bu a\u00e7\u0131dan \u0130slamizasyon, ebedi, \u00f6te d\u00fcnyadaki huzuru fabrika huzuruna tahvil etme projesinin bir uygulamas\u0131 oluyordu. Bu, sol etkilere a\u00e7\u0131k halk\u0131n ve emek\u00e7ilerin dincile\u015ftirilmesi anlam\u0131na geliyordu. Ekonomik \u00e7er\u00e7evede 24 Ocak Kararlar\u0131 ile k\u00f6le \u00fccreti uygulamaya konulurken, \u0130slamizasyon program\u0131 ile emek\u00e7ilere tevekk\u00fcl ve \u00f6te d\u00fcnya vaat ediliyordu.<\/p>\n

\u0130slami hareketin y\u00fckseli\u015fi<\/strong><\/p>\n

12 Eyl\u00fcl \u0130slamc\u0131 hareketin tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir milatt\u0131. \u0130ki d\u00f6nem aras\u0131ndaki fark\u0131 \u015fu \u015fekilde tasvir etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. 1980 \u00f6ncesinde \u0130slamc\u0131 ak\u0131m iktidara y\u00f6nelebilecek bir g\u00fcce eri\u015fmemi\u015f bulunuyordu. Taha Parla\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin Siyasal Rejimi<\/em> kitab\u0131nda benzer bir tespiti bulabiliyoruz. Parla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinde dinin sosyolojik bir olgu olarak y\u00fckseli\u015f grafi\u011fi \u00e7izmedi\u011fini ileri s\u00fcrmektedir. MSP\u2019nin en fazla y\u00fczde 9 d\u00fczeyinde bir oy taban\u0131 oldu\u011funu yaz\u0131yordu; Cumhuriyet\u2019in ilan\u0131ndan itibaren ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde dinin zay\u0131flam\u0131\u015f oldu\u011fu da bir di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcncesiydi.[36]<\/a><\/p>\n

Dilek Yankaya\u2019n\u0131n Yeni \u0130slami Burjuvazi<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ise 1980 y\u0131l\u0131na ili\u015fkin Parla\u2019n\u0131n tespitlerini do\u011frulayan rakamsal bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yer al\u0131yor. Yankaya, 1980 y\u0131l\u0131nda \u0130slami gazete ve dergilerin genele oran\u0131n\u0131n sadece y\u00fczde 7 d\u00fczeyinde oldu\u011fu bilgisini vermektedir. 1996 y\u0131l\u0131nda bu oran\u0131n y\u00fczde 47\u2019ye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da tespitlerine ekliyordu. 1996 y\u0131l\u0131ndaki bu rakama, televizyon ve radyo yay\u0131nlar\u0131n\u0131n da dahil edilmesi halinde, kat edilen mesafenin ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.[37]<\/a> Parla ve Yankaya\u2019n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan, \u0130slamc\u0131 hareketin toplumsal taban\u0131n\u0131n ve halk nezdindeki etkinli\u011finin, 1980 y\u0131l\u0131na gelinirken hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r \u00f6l\u00e7\u00fcde artmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karabiliyoruz. \u0130slam\u2019\u0131n y\u00fckseli\u015fi 12 Eyl\u00fcl sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyordu. Taha Parla\u2019ya ait \u201cdinin toplumda zaaf noktas\u0131ndan kuvvet noktas\u0131na ge\u00e7ti\u011fi\u201d tespiti bu \u00e7er\u00e7evede anlaml\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck\u00f6mer ve ard\u0131llar\u0131n\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fcklerinin tersine, T\u00fcrkiye\u2019de dinin y\u00fckseli\u015fi, dini hareketlerin kendi imk\u00e2nlar\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fmiyor. Dini y\u00fckselten, ideolojik sava\u015ftan \u00fcrken T\u00fcrkiye oligar\u015fisinin, sermayedarlar\u0131n\u0131n sol direni\u015fi k\u0131rma aray\u0131\u015f\u0131 oluyor. Bu aray\u0131\u015f \u015fiddetlendik\u00e7e dine olan arzular\u0131 da art\u0131yordu. \u0130htiya\u00e7 din oldu\u011funda, ke\u015ffin de 12 Eyl\u00fcl Darbesi olmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir. Tam da bu nedenle, dini b\u00fcy\u00fcten ve onu toplumun damarlar\u0131na zerk eden, sermayedarlar\u0131n ve generallerin 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc; orgeneraller eliyle uygulanan T\u00fcrk-\u0130slam program\u0131yd\u0131. Alttan de\u011fil, \u00fcstten, toplumun ve devletin doruklar\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sosyolog diliyle, tepeden inmeciydi; \u00f6yleyse, sosyolojinin sevdi\u011fi bir tabir ile, \u201ctoplum m\u00fchendisli\u011fi\u201d \u00e7er\u00e7evesindeki bir \u201cdinsellikten\u201d s\u00f6z ediyoruz, diyebiliriz.<\/p>\n

E\u011fitimdeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm<\/strong><\/p>\n

\u0130slamizasyon program\u0131n\u0131n \u201colmazsa olmaz\u0131\u201d, e\u011fitimin dinselle\u015ftirilmesidir. Harp Tarihi<\/em> dergisinde T\u00fcmgeneral Mahmut Bo\u011fu\u015flu\u2019nun yazd\u0131\u011f\u0131, e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n disiplini ucuza mal edebildikleri d\u00fc\u015f\u00fcncesini bu \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. E\u011fitimin \u0130slamile\u015ftirilmesi ve \u00d6zal\/Bo\u011fu\u015flu ikilisinin \u00fcslubuyla, \u201cdisipline edilmesi\u201d gerekiyordu. Bulunan \u00e7\u00f6z\u00fcm, ilk ve ortaokullara zorunlu din derslerinin konulmas\u0131 oldu. \u00dcstelik bu dersler anayasa h\u00fckm\u00fcyle koruma alt\u0131na da al\u0131n\u0131yorlard\u0131. 1982 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 24. maddesi ile din dersleri ilk ve orta \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda okutulmas\u0131 zorunlu dersler aras\u0131nda say\u0131l\u0131yordu. C\u00fcneyt Arcay\u00fcrek\u2019in MGK\u2019deki g\u00f6r\u00fc\u015fme tutanaklar\u0131na dayanarak verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, MGK\u2019de zorunlu din derslerinin anayasaya girmesi i\u00e7in \u00f6zellikle \u0131srar eden isim bizzat Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve Devlet Ba\u015fkan\u0131 Kenan Evren\u2019di.[38]<\/a><\/p>\n

12 Eyl\u00fcl ile birlikte tarih de geri al\u0131n\u0131yordu. \u00d6yle ki, 1980\u2019den on y\u0131l kadar \u00f6nce, 1971 y\u0131l\u0131nda, zorunlu din dersleri konusunda Anayasa Mahkemesi\u2019nin verdi\u011fi tam tersi y\u00f6ndeki karar da art\u0131k yok h\u00fckm\u00fcnde say\u0131l\u0131yordu. Mahkemenin 1971\/1 esas say\u0131l\u0131 ve 1971\/1 karar say\u0131l\u0131 Milli Nizam Partisi\u2019nin kapat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin karar\u0131nda, \u201cdin derslerinin mecburi olmas\u0131n\u0131 istemenin\u201d anayasaya a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kayda ge\u00e7irilmi\u015fti.[39]<\/a> Mahkeme bunu kay\u0131t alt\u0131na al\u0131rken, 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 19. maddesine, bu maddedeki \u201cdin e\u011fitim ve \u00f6\u011freniminin ancak ki\u015filerin kendi iste\u011fine ve k\u00fc\u00e7\u00fcklerin de kanun\u00ee temsilcilerinin isteklerine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu\u2026 bu yasak d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan veya ba\u015fkas\u0131n\u0131 bu yolda k\u0131\u015fk\u0131rtan siyas\u00ee partilerin Anayasa Mahkemesince temelli kapat\u0131laca\u011f\u0131\u201d h\u00fckm\u00fcne at\u0131fta bulunuyordu.[40]<\/a><\/p>\n

Anayasa Mahkemesi MNP karar\u0131nda, Necmettin Erbakan\u2019ca dile getirilen dini e\u011fitim talebinin laiklik ilkesini ihlal etti\u011fine h\u00fckmetmi\u015fti. Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Kenan Evren\u2019in tazyiki ile 1982 Anayasas\u0131\u2019na konulan ise tam olarak bu oluyordu. Erbakan\u2019\u0131n 1970\u2019lerin ba\u015f\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir partinin lideri olarak dile getirdiklerini, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn generalleri bir anayasa h\u00fckm\u00fc haline getiriyorlard\u0131. 1971 y\u0131l\u0131nda \u015feriat savunusu ve laiklik ilkesinin ihlali say\u0131lan bu talep, 1982 y\u0131l\u0131nda anayasal d\u00fczenin bir \u00f6\u011fesi kabul ediliyordu. Ba\u015fka deyi\u015fle, Memduh Ta\u011fma\u00e7\u2019\u0131n 1961 Anayasas\u0131\u2019na ili\u015fkin ifadelerini ters \u00e7evirirsek, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn generallerine 1961 Anayasas\u0131 \u00e7ok dar geliyordu; bu haliyle, e\u011fitimdeki \u0130slamizasyon program\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel te\u015fkil ediyordu. Kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u0130slamizasyonun da yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131.<\/p>\n

Laikli\u011fin en \u00f6nemli k\u0131staslar\u0131ndan biri e\u011fitim sisteminin laisize edilmesi ise, ona y\u00f6nelik taarruzun en temel g\u00f6stergelerinden biri de bu alandaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. 12 Eyl\u00fcl e\u011fitim alan\u0131n\u0131 din ile ku\u015fat\u0131l\u0131rken, Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 da \u0130slamc\u0131 kadrolara timar olarak da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131. Darbe h\u00fck\u00fcmetinde Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na Hasan Sa\u011flam atanm\u0131\u015f bulunuyordu. Sa\u011flam tu\u011fgeneral r\u00fctbesiyle 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn hemen \u00f6ncesinde Milli G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin Genel Sekreter Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 yap\u0131yordu. Ayn\u0131 Sa\u011flam alt\u0131 y\u0131l sonras\u0131nda, 1986 y\u0131l\u0131nda, siyasal \u0130slamc\u0131 \u0130lim Yayma Cemiyeti\u2019nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na y\u00fckselecek ve uzun y\u0131llar o konumda kalacakt\u0131. \u0130slamc\u0131lar nezdinde bir t\u00fcr terfi saymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

U\u011fur Mumcu\u2019nun tespitlerine g\u00f6re, MEB\u2019deki \u0130slamc\u0131 kadronun kilit ta\u015flar\u0131ndan bir di\u011feri ise, \u00d6mer Vehbi Hatipo\u011flu idi. Hatipo\u011flu\u2019nun pay\u0131na da 78-84 aras\u0131nda MEB M\u00fc\u015favirli\u011fi ve 85\u2019te Milli E\u011fitim Gen\u00e7lik ve Spor Bakanl\u0131\u011f\u0131 Talim ve Terbiye Kurulu Yay\u0131n ve K\u00fclt\u00fcr Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Daha sonraki y\u0131llarda, Refah Partisi\u2019nde de yer alm\u0131\u015ft\u0131. U\u011fur Mumcu Rab\u0131ta<\/em> \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Hatipo\u011flu\u2019nun MEB Yay\u0131nlar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne atand\u0131\u011f\u0131 y\u0131lda Tevhid M\u00fccadelesi<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap yazd\u0131\u011f\u0131 bilgisini de vermektedir.[41]<\/a> Atanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. \u0130simleri ve ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011faltmak ku\u015fkusuz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; bununla birlikte, genel manzaray\u0131 \u00e7izmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu iki isim yeterlidir.<\/p>\n

E\u011fitim alan\u0131ndaki \u0130slamc\u0131 kadrola\u015fmas\u0131n\u0131n do\u011fal sonucu, Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n Tebli\u011fler Dergisi<\/em> arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla do\u011frudan do\u011fruya \u0130slamc\u0131 yay\u0131nlar\u0131 \u00f6\u011frencilere sal\u0131k vermesi oluyordu. \u00d6nerilen yay\u0131nlardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: Namaz\u0131 \u00d6\u011freniyorum<\/em>, \u0130nan\u00e7 Vah\u015feti Yendi<\/em>, \u0130slam Ayl\u0131k Mecmua<\/em>, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Fen Bilimleri<\/em>, Dini Bilgiler Rehberi <\/em>vb. U\u011fur Mumcu Rab\u0131ta<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, bu \u0130slamc\u0131 yay\u0131nlar i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan malzemenin ise Suudi finans kurumlar\u0131nca sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yordu. Al-Baraka\u2019n\u0131n 1984-1985 y\u0131llar\u0131nda \u0130slamc\u0131 T\u00fcrkiye <\/em>gazetesine 833 ton ka\u011f\u0131t sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Faisal Finans Kurumu\u2019nun ise SEKA\u2019dan 53 milyon de\u011ferinde 268 ton ka\u011f\u0131t ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyordu.[42]<\/a> Al-Baraka\u2019n\u0131n darbe sonras\u0131nda T\u00fcrkiye \u015fubesini a\u00e7mak i\u00e7in buldu\u011fu etkin ki\u015fi ise \u00d6zallar\u2019dan Korkut oluyordu.[43]<\/a> Din adam\u0131 \u00f6\u011frenciler, din adam\u0131 \u00f6\u011fretmenler zaman\u0131yd\u0131; b\u00f6ylelikle dini yay\u0131nlar monar\u015fist ve \u015feriat\u00e7\u0131 Suudi sermayesi i\u00e7in bir yat\u0131r\u0131m alan\u0131 haline geliyordu.[44]<\/a><\/p>\n

Milli E\u011fitim gayr\u0131 resmi yollardan Diyanet \u0130\u015fleri\u2019ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, Diyanet\u2019in de e\u011fitim i\u015flerine m\u00fcdahil olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca 1981 tarihinde yay\u0131mlanan bir kitab\u0131n Atat\u00fcrk ve Din E\u011fitimi<\/em> ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Kitapta, din derslerinin \u201cmilli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yeni nesillere aktar\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem\u201d ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyordu. Dinin milli birli\u011fi kuvvetlendirici ve birle\u015ftirici bir etkiye sahip oldu\u011fu da ilan edilmi\u015fti.[45]<\/a> Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n 1983 y\u0131l\u0131nda ba\u015fbakanl\u0131k g\u00f6revine gelir gelmez, Kenan Evren\u2019e, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n devlet protokol s\u0131ralamas\u0131ndaki yerini \u00f6ne almay\u0131 teklif etmesi bu nedenle sebepsiz de\u011fildir.[46]<\/a> Hepsi 1980 sonras\u0131n\u0131n \u0130slam kurgusuna uygundur.<\/p>\n

Diyanet \u0130\u015flerince 1981\u2019de yay\u0131mlanan Atat\u00fcrk ve Din E\u011fitimi<\/em> kitab\u0131n\u0131n devam b\u00f6l\u00fcmlerini yazansa, 1983 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir rapor ile Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 oldu. Raporda, Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n deyi\u015fi ile, 1970\u2019lerdeki \u201cba\u015f\u0131bozuklu\u011fun\u201d nedenleri aras\u0131nda sosyalist ideolojilere sahip gen\u00e7lerin k\u00fclt\u00fcrel ve manevi de\u011ferleri d\u0131\u015flayarak yozla\u015fmalar\u0131 g\u00f6steriliyordu. Bu \u201cyabanc\u0131 ideolojilerin\u201d gen\u00e7leri S\u00fcnni inanc\u0131ndan kopard\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131yordu.[47]<\/a> \u00d6yle bir d\u00f6nemdi, devletin t\u00fcm kurumlar\u0131 laikli\u011fi ve laik e\u011fitimi y\u0131kacak bir \u0130slam program\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Planlamadan sorumlu DPT de eksik kalmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

1402\u2019likler<\/strong><\/p>\n

Ama t\u00fcm bunlar\u0131n yap\u0131labilmesi i\u00e7in, \u00f6ncelikle mevcut \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ve \u00f6\u011fretmen kadrosunun tasfiye edilmesi gerekmiyor muydu? 1402\u2019likler ile yap\u0131lan i\u015fte bu oldu. \u201c1402\u2019likler\u201d ifadesi, 1402 say\u0131l\u0131 S\u0131k\u0131y\u00f6netim Kanunu\u2019yla g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lanlar i\u00e7in bulunmu\u015f bir k\u0131saltmad\u0131r. Bu kanuna dayan\u0131larak, 1983 y\u0131l\u0131nda s\u0131k\u0131y\u00f6netim komutanlar\u0131n\u0131n emriyle \u00f6\u011fretmenler ve profes\u00f6rler kamu g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar. \u00d6\u011fretim \u00fcyelerine bir \u201csar\u0131 zarf\u201d g\u00f6nderiliyor ve b\u00f6ylelikle \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin kamudaki g\u00f6revleri sona ermi\u015f oluyordu. S\u0131k\u0131y\u00f6netim komutanlar\u0131na[48]<\/a> tan\u0131nan bu yetkiye itiraz edilmesini engelleyebilmek i\u00e7in s\u00f6z konusu i\u015flemlerle ilgili iptal davas\u0131 a\u00e7ma yolu da kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u201cSak\u0131ncal\u0131 g\u00f6r\u00fclen\u201d ya da \u201chizmetleri yararl\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131\u201d s\u00f6ylenen personel bu yolla kurumundan at\u0131l\u0131yordu.[49]<\/a> Yerlerini din adam\u0131 \u00f6\u011fretim g\u00f6revlilerinin, din adam\u0131 \u00f6\u011fretmenlerin ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Mahmut Bo\u011fu\u015flu\u2019nun yazd\u0131klar\u0131n\u0131n bir uygulamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

K\u0131\u015flardan cami ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndan medrese yaratt\u0131lar; i\u00e7lerini ise imam-\u00f6\u011fretmenlerle doldurdular. Yetmedi, bir de meslek adamlar\u0131n\u0131 din-adam\u0131 yapt\u0131lar. Hepsi ama hepsi eyl\u00fclist d\u00f6nemdedir. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki, \u201ccamiler k\u0131\u015flam\u0131z\u201d diyen Erdo\u011fanlar i\u00e7in bir haz\u0131rl\u0131kt\u0131. AKP 2002\u2019de iktidara getirildi\u011finde, eyl\u00fclist d\u00fczenin d\u00fczledi\u011fi bu haz\u0131r topra\u011fa yerle\u015fiyordu. K\u0131\u015fla-cami\u2019den cami-k\u0131\u015fla\u2019ya mesafe, bu a\u00e7\u0131dan, olduk\u00e7a k\u0131sayd\u0131. Birini di\u011ferinin zorunlu sonucu sayabiliyoruz. Ba\u015fka deyi\u015fle y\u00fcksek komutanlar din ektiler ve gericilik bi\u00e7tiler. Hasad\u0131n AKP olmas\u0131 e\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 gere\u011fidir.<\/p>\n

Ordu kuca\u011f\u0131nda do\u011fum: AKP\u2019nin ana rahmine d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc <\/strong><\/p>\n

Erbakan\u2019dan \u00e7ok, 28 \u015eubat\u2019\u0131n izlerini ta\u015f\u0131d\u0131. Kurulu\u015funu y\u00fcksek komutanlar eliyle do\u011fum sayabiliyoruz; do\u011fan \u00e7ocu\u011fun ad\u0131n\u0131 ise AKP olarak biliyoruz. Ana rahmine 28 \u015eubat s\u00fcrecinde, 1996-1997 y\u0131llar\u0131nda d\u00fc\u015ft\u00fc; parti haline geli\u015fi ise 2001 y\u0131l\u0131nda oldu. Yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l\u0131 kapsayan bir zaman dilimidir ve uzun bir do\u011fumdur. Her do\u011fum t\u00fcr\u00fcnden sanc\u0131 ve \u015fiddet i\u00e7ermektedir. 28 \u015eubat Kararlar\u0131\u2019nda ya da Refah\u2019\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 karar\u0131nda bunu g\u00f6rebiliyoruz. Bu s\u00fcre\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slam\u2019\u0131 \u0130srail\u2019e a\u00e7arken, onu giderek Arap \u00fclkelerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131yordu. \u0130slamc\u0131lar aras\u0131nda g\u00fc\u00e7 kazanan bu \u0130srailci \u00e7izginin 2002\u2019de AKP\u2019ye iktidar\u0131 teslim eden y\u00fcksek komutanlara g\u00fcven verdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/p>\n

\u0130srail ile ili\u015fkiler<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye ve \u0130srail aras\u0131ndaki ili\u015fkiler 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda ba\u015flamad\u0131; bununla birlikte, iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkinin yo\u011funla\u015fmas\u0131 bu d\u00f6nemdedir. Ofra Bengio\u2019nun The Turkish-Israeli Relationship<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bu konuya dair yeterli bilgi yer al\u0131yor. Bengio, \u0130srail ve T\u00fcrkiye ili\u015fkisinin tam bir i\u015fbirli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin 1993 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini yaz\u0131yor.[50]<\/a> Ama ard\u0131ndan eklemektedir; bu i\u015fbirli\u011finin kamu taraf\u0131ndan bilinir hale gelmesinin 1996 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. Bengio 1990\u2019lara kadar T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail ile biri gizli ve di\u011fer a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere iki hatl\u0131 bir ili\u015fki kurdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindedir; \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bu iki hatt\u0131n ancak 1996\u2019da birle\u015ftiklerini ileri s\u00fcr\u00fcyor.[51]<\/a> Bengio\u2019nun periyodizasyonunda 1993 ve 1996 tarihleri temsil edici oluyorlar. Bu \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem Erbakan\u2019\u0131n y\u00fckseli\u015f y\u0131llar\u0131na denk d\u00fc\u015f\u00fcyor; ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 da bu s\u0131radad\u0131r. DYP ile Refah Partisi koalisyonu olan Refah-Yol h\u00fck\u00fcmeti de 1996 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015f olup bu d\u00f6nemdedir. Bu yolun sonunda bekleyen ise 28 \u015eubat oluyor.<\/p>\n

\u0130srail ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ili\u015fkinin geli\u015fmeye ba\u015flamas\u0131yla iki \u00fclke aras\u0131ndaki ticaret hacmi 1992-1996 aras\u0131nda d\u00f6rt kat\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yordu; askeri harcamalar ise bu rakama dahil de\u011fildi. \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki \u00fcst d\u00fczey ziyaretler de art\u0131yor ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmalar\u0131 imzalan\u0131yordu. \u0130\u015fte bu d\u00f6nemde, 1993 y\u0131l\u0131nda, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hikmet \u00c7etin\u2019i \u0130srail\u2019de g\u00f6r\u00fcyoruz. Onu 1994\u2019te, ilk kez bir ba\u015fbakan\u0131n, Tansu \u00c7iller\u2019in \u0130srail\u2019i ziyareti izledi. 1996\u2019da ise ilk kez bir Cumhurba\u015fkan\u0131, S\u00fcleyman Demirel \u0130srail\u2019e u\u00e7uyordu.<\/p>\n

\u0130srail ve T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki anla\u015fmalar da 1990\u2019lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren art\u0131\u015f g\u00f6steriyordu. 1996 \u015eubat\u0131\u2019nda \u00c7evik Bir ile \u0130srail Savunma Bakan\u0131 aras\u0131nda \u201cAskeri ve E\u011fitim \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131\u201d imzaland\u0131. Daha sonra \u201cSerbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131\u201d; \u201cEkonomik, Teknik, Bilimsel \u0130\u015fbirli\u011fi\u201d anla\u015fmalar\u0131 gibi bir tak\u0131m anla\u015fmalar yap\u0131l\u0131yordu. Bunlar\u0131 1996\u2019daki gizli anla\u015fma, 1996 Briti takip etti. Ofra Bengio \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, T\u00fcrk taraf\u0131ndan \u00c7evik Bir\u2019in bu ili\u015fkilerin kurulmas\u0131ndaki as\u0131l mimar oldu\u011funu da yazmaktad\u0131r.[52]<\/a><\/p>\n

Ayn\u0131 s\u0131rada, 1996 y\u0131l\u0131 Eyl\u00fcl ay\u0131nda Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 da S\u00fcleyman Demirel\u2019e Erbakan ve Refah Partisi ile ilgili bir brifing veriyordu. Erbakan\u2019\u0131n \u0130ran, Suudi Arabistan, Libya gibi \u00fclkelerle iyi ili\u015fkiler kurmak suretiyle Arap devletleri nezdinde sayg\u0131n bir konum elde etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 rapor ediyordu. M\u0130T, Erbakan\u2019\u0131n bu \u00e7izgisinden \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Netanyahu\u2019nun rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011funu da S\u00fcleyman Demirel\u2019e bildirmi\u015fti.[53]<\/a> Erbakan\u2019\u0131n alt\u0131ndaki zeminin kayd\u0131\u011f\u0131 bir zamand\u0131r ve 1997 y\u0131l\u0131 arifesindedir. \u0130ki \u0130slam olarak tarif edebilece\u011fiz bir b\u00f6l\u00fcnmeye do\u011fru yakla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Oligark cephesinde<\/strong><\/p>\n

28 \u015eubat\u2019\u0131n bir askeri cephesi var ve biliniyor; ama bir de oligark cephesi var. T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131 bu cephenin s\u00f6zc\u00fcs\u00fc saymakta bir sak\u0131nca bulunmamaktad\u0131r. T\u00dcS\u0130AD Ba\u015fkan\u0131 Halis Komili\u2019nin s\u00f6zlerinde bu cephenin bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Komili, T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Demokrasi Paketi\u2019ni kamuya a\u00e7\u0131klarken, 21 Ocak 1997 tarihindedir, sermayedarlar\u0131n Erbakan\u2019a olan itirazlar\u0131n\u0131 da dile getirme gere\u011fi duyuyordu. S\u00f6yledikleri \u015funlard\u0131r: \u201cToplumun her kesiminde sisteme kar\u015f\u0131 g\u00fcvensizlik olu\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. Sistem kendini ele\u015ftiremiyor, yenileyemiyor. O zaman tarikatlar, \u00e7eteler g\u00fcnl\u00fck hayata egemen oluyor.\u201d[54]<\/a> Gazetelerde yay\u0131mlanan bu a\u00e7\u0131klamay\u0131, sermayedarlar\u0131n mevcut h\u00fck\u00fcmete verdikleri bir g\u00fcvensizlik oyu olarak okuyabiliriz.<\/p>\n

Ama sermayedarlar\u0131n bu g\u00fcvensizli\u011finin arkas\u0131nda ba\u015fka etkenler de bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Erbakan\u2019\u0131n Hazine\u2019ye ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 buraya denk d\u00fc\u015fmektedir. Erbakan\u2019\u0131n, Hazine\u2019nin bankalarla ili\u015fkisini d\u00fczenleyecek bir havuz sistemi haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 duyurmas\u0131yla oligarklar tela\u015flan\u0131yorlard\u0131. O d\u00f6neme dek Hazine, paras\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6zel bankalarda tutuyordu ve bankalarda paras\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, b\u00fct\u00e7e finansman\u0131 i\u00e7in s\u00f6z konusu \u00f6zel bankalardan bor\u00e7 para al\u0131yordu. Ama bankalardaki paras\u0131na d\u00fc\u015f\u00fck faiz verilirken, ald\u0131\u011f\u0131 borca y\u00fcksek faiz uygulan\u0131yordu. Sermayedarlara hi\u00e7 yorulmadan ve risk almadan para kazand\u0131ran bir \u00e7arkt\u0131r. Erbakan haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 havuz sistemi ile buna son vereceklerini duyurmu\u015ftu. B\u00fcy\u00fck sermayenin de\u011firmenine akan kolay paran\u0131n kesilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Herhalde \u201cvaran bir\u201d diyerek saymaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

S\u0131rada \u201cvaran iki\u201d yer al\u0131yor. Erbakan oligarklar nezdindeki havuz g\u00fcnah\u0131na bir de otomobil ithalat\u0131 g\u00fcnah\u0131n\u0131 eklemi\u015fti. Fad\u0131l Akg\u00fcnd\u00fcz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Malezya\u2019dan ucuz otomobil ithalat\u0131na izin veriyordu; b\u00f6ylelikle aralar\u0131nda Ko\u00e7\u2019un da bulundu\u011fu yerli otomobil \u00fcreticilerinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 zedeliyordu. Almanya\u2019dan bedelsiz ithalat yoluyla ikinci el otomobil getirme iznini de verdi\u011finde, sermayedar 28 \u015eubat\u0131\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015fartlar\u0131 yerine getirilmi\u015f oluyordu. Erbakan\u2019\u0131n art\u0131k g\u00fcnleri say\u0131l\u0131d\u0131r. Fad\u0131l Akg\u00fcnd\u00fcz\u2019\u00fcn hapisli\u011fi, Erbakan\u2019\u0131n ev hapsine mahk\u00fbm edilmesi ve Refah Partisi\u2019nin kapat\u0131lmas\u0131 bunlardan sonrad\u0131r.<\/p>\n

AKP\u2019nin do\u011fu\u015fu<\/strong><\/p>\n

Art\u0131k 1997 y\u0131l\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f haldeyiz ve tekrar 28 \u015eubat\u2019\u0131n asker cephesine d\u00f6nebiliriz. \u0130srail 1997\u2019nin \u015eubat\u0131\u2019nda Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 \u0130smail Hakk\u0131 Karaday\u0131\u2019y\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131yordu; 28 \u015eubat\u2019\u0131n hemen \u00f6ncesindeki g\u00fcnlerdir. Karaday\u0131 ay\u0131n 24\u2019\u00fcnde \u0130srail\u2019e u\u00e7mu\u015f ve orada bulundu\u011fu d\u00f6rt g\u00fcn zarf\u0131nda meslekta\u015f\u0131 Amnon \u015eahak\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Cumhurba\u015fkan\u0131 Ezer Weizman, Ba\u015fbakan Netanyahu ve Savunma Bakan\u0131 \u0130tzak Mordechai ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu ziyaretleri esnas\u0131nda 28 \u015eubat\u2019\u0131n da g\u00fcndeme geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Karaday\u0131 \u015eubat\u2019\u0131n 28\u2019inde T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6n\u00fcyor ve aya\u011f\u0131n\u0131n tozu ile 28 \u015eubat kararlar\u0131n\u0131n al\u0131naca\u011f\u0131 MGK toplant\u0131s\u0131na giriyordu. Toplant\u0131 sonucunda a\u00e7\u0131klanan kararlar\u0131n Erbakan\u2019\u0131n ve pro-Arap \u0130slam \u00e7izgisinin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rlanmaktad\u0131r. Erbakan geri ad\u0131m at\u0131yor ve \u00e7ekiliyordu.[55]<\/a> Ama 28 \u015eubat sadece \u0130slami cephede bir \u00e7izginin zay\u0131flamas\u0131 anlam\u0131na gelmiyordu. Ayn\u0131 zamanda bir yeni do\u011fum da demekti. Mesele \u0130slami hareketten sezaryen ile \u0130srail yanl\u0131s\u0131 bir \u0130slam \u00e7\u0131kartmak ise; buna 28 \u015eubat diyoruz. Ameliyat ile do\u011fan partinin ad\u0131n\u0131 ise AKP olarak biliyoruz.<\/p>\n

Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 \u0130smail Hakk\u0131 Karaday\u0131\u2019n\u0131n \u0130srail\u2019e gitmesinden birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6ncedir. Daha sonra AKP ad\u0131n\u0131 alacak Yenilik\u00e7i Hareket hen\u00fcz kurulmam\u0131\u015fken Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fc Amerika\u2019da buluyoruz. Ay\u0131n 18\u2019inde Amerika\u2019ya u\u00e7mu\u015f ve 24 \u015eubat\u2019ta, Karaday\u0131\u2019n\u0131n \u0130srail\u2019e u\u00e7tu\u011fu g\u00fcn, T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nde Amerikan Yahudi Komitesi ile bir araya gelmi\u015fti.<\/p>\n

Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fc Amerikal\u0131lar 1994 y\u0131l\u0131ndan tan\u0131yorlard\u0131. Erbakan\u2019\u0131n 1994\u2019te Amerika\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 ziyarette, Refah Partisi Genel Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 g\u00f6reviyle G\u00fcl de yer al\u0131yordu. Bu gezi sonras\u0131nda bas\u0131na verdi\u011fi deme\u00e7te \u201cAmerika ikinci bir \u0130ran istemiyor\u201d c\u00fcmlesini kuruyordu.[56]<\/a> Gezinin ilgi \u00e7ekti\u011fini hatta CIA mensuplar\u0131n\u0131n dahi kendilerini izledi\u011fini de s\u00f6ylemektedir. S\u00f6z konusu CIA g\u00f6revlileri ile George Town \u00dcniversitesi\u2019ndeki bir konferansta tan\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131 buluyordu.[57]<\/a> Konferans m\u0131 yoksa CIA ile tan\u0131\u015fma seremonisi mi; birbirine kar\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ama tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar zinciri bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil; Amerikan Yahudileri G\u00fcl ve Erdo\u011fan\u2019\u0131 daha erken bir tarihten de biliyorlar. Ru\u015fen \u00c7ak\u0131r\u2019\u0131n 1993 y\u0131l\u0131nda G\u00fcl ve Erdo\u011fan\u2019\u0131 Carnegie Endowment\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan Morton Abramowitz ile bir araya getirdi\u011fi bilgisi Fitne<\/em> kitab\u0131nda yer al\u0131yor.[58]<\/a><\/p>\n

Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn 24 \u015eubat 1997\u2019de T\u00fcrk b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finde Amerikan Yahudi Komitesi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi i\u015fte t\u00fcm bunlardan sonrad\u0131r. G\u00fcl bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede, \u201cYahudilerin en rahat oldu\u011fu \u00fclke T\u00fcrkiye\u2019dir\u201d yollu bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131yordu.[59]<\/a> Sipari\u015f niteli\u011finde oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. 1997\u2019de G\u00fcl Amerikan Yahudileri ile ili\u015fki kurarken; daha erken bir tarihte, 1996 y\u0131l\u0131nda, Morton Abramowitz de Tayyip Erdo\u011fan\u2019la ili\u015fki kuruyordu. Erdo\u011fan\u2019\u0131 \u0130stanbul\u2019da ziyaret etmi\u015fti. Abramowitz\u2019in ziyareti s\u0131ras\u0131nda Erdo\u011fan\u2019a, \u201cSiz \u0130stanbul\u2019u y\u00f6netip y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131z\u0131 parlatabildi\u011finize g\u00f6re, T\u00fcrkiye i\u00e7in de \u00e7ok \u015fey yapabilirsiniz\u201d dedi\u011fi kay\u0131tl\u0131d\u0131r.[60]<\/a><\/p>\n

Bu bilgilere Sabah<\/em>\u2019tan Sedat Serto\u011flu\u2019nun if\u015faatlar\u0131n\u0131 da ekleyebiliyoruz. Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn 1997 y\u0131l\u0131ndaki Amerika ziyareti \u00f6ncesinde, \u201cG\u00fcl Amerika Yolcusu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 yay\u0131ml\u0131yordu. Yaz\u0131s\u0131nda Amerika\u2019daki Yahudi lobisinin Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fc merak etti\u011fi bilgisini vermektedir. Yahudi lobisinin Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fc Refah Partisi i\u00e7indeki di\u011fer unsurlar gibi anti-semitik bulmad\u0131\u011f\u0131 ve daha yak\u0131ndan tan\u0131may\u0131 kararl\u0131 oldu\u011fu da Serto\u011flu\u2019nun bir di\u011fer if\u015faat\u0131 olmaktad\u0131r.[61]<\/a><\/p>\n

B\u00f6ylelikle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor; Amerika ve \u0130srail\u2019in AKP\u2019nin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ecek iki isim ile daha 28 \u015eubat g\u00fcnleri \u00f6ncesinden ili\u015fki kurmu\u015f olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Sonra zaman geliyor ve 28 \u015eubat sonras\u0131nda bu iki isim Erbakan\u2019dan ayr\u0131l\u0131yorlar; demek ki, AKP\u2019nin do\u011fu\u015f an\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f oluyoruz.<\/p>\n

\u00d6yleyse tablo a\u00e7\u0131kt\u0131r. 28 \u015eubat pro-Arap bir \u0130slam\u2019a kap\u0131y\u0131 kapat\u0131rken, \u0130srail yanl\u0131s\u0131 \u0130slam\u2019a ise kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k tutuyordu. Bunu, bir \u015fiddet uygulama ve \u00e7ekip \u00e7\u0131karma prati\u011fi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz ki, t\u0131pta sezaryen ad\u0131 veriliyor. Ne\u015fter, 28 \u015eubat ve do\u011fan parti AKP olmaktad\u0131r. Y\u00fcksek komutanlar ve \u0130srail eliyle do\u011fum say\u0131yoruz.<\/p>\n

Amerikan Eyl\u00fcl\u00fc<\/strong><\/p>\n

Darbe \u00f6ncesi d\u00f6nemden 12 Eyl\u00fcl\u2019e ili\u015fkin bir tespite sahibiz. Do\u011fan Avc\u0131o\u011flu\u2019na aittir. Avc\u0131o\u011flu\u2019nun tespitini aktaran Hasan Cemal oluyor. Hasan Cemal\u2019in hen\u00fcz Cumhuriyet<\/em> gazetesinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve 12 Eyl\u00fcl\u2019e Cumhuriyet<\/em>\u2019te yakaland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir. Cemal, Avc\u0131o\u011flu\u2019nun \u00c7aml\u0131ca\u2019daki evinde kendisine, \u201c\u0130ran ve Afganistan\u2019dan sonra Amerika T\u00fcrkiye\u2019yi b\u0131rakmaz, sa\u011flam kaz\u0131\u011fa ba\u011flamak ister\u201d[62]<\/a> dedi\u011fini aktar\u0131yor.<\/p>\n

Tabloyu tamamlayan bilgiyi Hasan Cemal Tank Sesiyle Uyanmak<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131n\u0131n dipnotlar\u0131ndan birinde kaydetmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl Darbesi\u2019yle ayn\u0131 d\u00f6nemde Amerika\u2019da ba\u015fkanl\u0131k g\u00f6revinde bulunan Jimmy Carter\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, 1985 y\u0131l\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi \u015fu s\u00f6zlere yer veriyor: \u201c12 Eyl\u00fcl Harek\u00e2t\u0131ndan \u00f6nce T\u00fcrkiye\u2019nin durumu savunma a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike arz ediyordu. Afganistan\u2019\u0131n i\u015fgal edilmesi ve \u0130ran Monar\u015fisinin devrilmesinden sonra T\u00fcrkiye\u2019de bu istikrar hareketi i\u00e7imizi ferahlatm\u0131\u015ft\u0131.\u201d[63]<\/a> \u0130ran ve Afganistan\u2019daki geli\u015fmelere yan\u0131t olan 12 Eyl\u00fcl Darbesi rahatlat\u0131yordu. Do\u011fan Avc\u0131o\u011flu\u2019nun Hasan Cemal\u2019e anlatt\u0131klar\u0131 bu tablo ile uyumludur.<\/p>\n

1979\u2019un \u015eubat ay\u0131nda \u0130ran\u2019da Amerikan yanl\u0131s\u0131 \u015eah devriliyor ve Humeyni iktidara geliyor. Ger\u00e7ekle\u015fen \u0130slam devrimi s\u0131ras\u0131nda \u0130slamc\u0131lar Amerikan B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fini i\u015fgal etmeyi ve diplomatlar\u0131 rehin almay\u0131 da ihmal etmiyorlar. ABD\u2019nin emperyal egemenli\u011fini sarst\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. 1979\u2019da ABD egemenli\u011fine bir di\u011fer darbeyi ise Sovyetler Birli\u011fi vuruyordu. Sovyet birlikleri 1979\u2019un Aral\u0131k ay\u0131nda Afganistan\u2019a giriyor ve ilerliyorlard\u0131. Amerikan d\u00fczeninin yan\u0131t arad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerdir. D\u00f6nemin siyaset\u00e7ilerinin akl\u0131ndaki soru, T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131radaki d\u00fc\u015fecek \u00fclke olup olmad\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Avc\u0131o\u011flu\u2019nun de\u011findi\u011fi \u201csa\u011flam kaz\u0131k\u201d i\u015fte bu tablo \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmek durumundad\u0131r.<\/p>\n

Buna ili\u015fkin bilgiler Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019\u00fcn Fitne<\/em> adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda yer al\u0131yor. K\u00fc\u00e7\u00fck 1979 y\u0131l\u0131nda Amerika\u2019n\u0131n en \u00f6nde gelen stratejistlerinden Wohlstetter\u2019in T\u00fcrkiye geldi\u011fini ve \u00fcst d\u00fczeyde temaslarda bulundu\u011funu yazmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019yi SSCB\u2019ye ve Araplara kar\u015f\u0131 k\u00f6pr\u00fc ba\u015f\u0131 sayarak destekleyen Wohlstetter ve tak\u0131m\u0131, ki aralar\u0131nda Paul Wolfowitz de yer almaktad\u0131r, \u0130stanbul\u2019da toplan\u0131yorlar. Bo\u011faz\u2019da yemek yiyorlar ve yemek s\u0131ras\u0131nda orada bulunanlardan biri, \u201cs\u0131radaki sorun T\u00fcrkiye mi\u201d, yollu soruyor. Wohlstetter, T\u00fcrkiye\u2019nin sorun de\u011fil, soruna yan\u0131t olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir.[64]<\/a> Ard\u0131ndan 12 Eyl\u00fcl geliyor. Bunu 22 Eyl\u00fcl\u2019de Irak\u2019\u0131n \u0130ran\u2019a sava\u015f a\u00e7mas\u0131 takip ediyor. Amerikan yan\u0131tlar\u0131 ve Amerikan eyl\u00fcl\u00fcd\u00fcr.<\/p><\/blockquote>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

[1]<\/a> Halil Nebiler, T\u00fcrkiye\u2019de \u015eeriat\u0131n K\u0131sa Tarihi<\/em>, Toplumsal D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Yay., \u0130stanbul, 2010.<\/p>\n

[2]<\/a> Emin \u00c7\u00f6la\u015fan, Turgut Nereden Ko\u015fuyor<\/em>, Tekin Yay., Ankara, 1989, s.116.<\/p>\n

[3]<\/a> Ebru Deniz Ozan, G\u00fclme S\u0131ras\u0131 Bizde<\/em>, Metis Yay., \u0130stanbul, 2012, s.74.<\/p>\n

[4]<\/a> Emin \u00c7\u00f6la\u015fan\u2019\u0131n verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, \u00d6zal\u2019\u0131n 1979 y\u0131l\u0131nda Ecevit\u2019i d\u00fc\u015f\u00fcren me\u015fhur T\u00fcsiad ilanlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda da pay\u0131 bulunuyordu. Bkz: Emin \u00c7\u00f6la\u015fan, Turgut Nereden Ko\u015fuyor<\/em>, Tekin Yay., Ankara, 1989, s.118.<\/p>\n

[5]<\/a> \u201cDevletin g\u00fcvenli\u011fine kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lara ili\u015fkin davalara bakmak \u00fczere Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri (DGM) kurulmas\u0131na ili\u015fkin 2845 say\u0131l\u0131 Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri Kurulu\u015f ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun, 16 Haziran\u2019da Milli G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nce onayland\u0131 ve Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri 1 Nisan 1984\u2019te resmen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131.\u201d Bkz: \u201cDevlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri \u0130\u015f Ba\u015f\u0131nda\u201d, Cumhuriyet Ansiklopedisi 1981-2000<\/em>, Cilt 4, Yap\u0131Kredi Yay., 2002, s.78.<\/p>\n

[6]<\/a> Ebru Deniz Ozan, G\u00fclme S\u0131ras\u0131 Bizde<\/em>, Metis Yay., \u0130stanbul, 2012, s.76.<\/p>\n

[7]<\/a> Ebru Deniz Ozan, G\u00fclme S\u0131ras\u0131 Bizde<\/em>, Metis Yay., \u0130stanbul, 2012, s.62.<\/p>\n

[8]<\/a> Dilek Yankaya, Yeni \u0130slami Burjuvazi<\/em>, \u0130leti\u015fim Yay., \u0130stanbul, 2014, s.62.<\/p>\n

[9]<\/a> Serkan Yorganc\u0131lar, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f 1969-1980<\/em>, P\u0131nar Yay., \u0130stanbul, 2012, s.73.<\/p>\n

[10]<\/a> T\u00dcS\u0130AD tekelle\u015fmenin h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde kurulmu\u015ftu. Mehmet Altun\u2019un 1950\u2019li y\u0131llardan itibaren holding say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015fa ili\u015fkin verdi\u011fi rakamlar, sermaye birikimindeki yo\u011funla\u015fmay\u0131 sergilemek ve T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n neden kuruldu\u011funu anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de holdinglerin olu\u015fumu planl\u0131 d\u00f6nemle birlikte ba\u015flam\u0131\u015f ve 1970 sonras\u0131nda giderek h\u0131zlanm\u0131\u015ft\u0131. 1949-1962 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de sadece 2 adet holding mevcut oldu\u011fu halde, holding say\u0131s\u0131 1963-1971 d\u00f6neminde 39\u2019a, 1972-1979 d\u00f6neminde ise 142\u2019ye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.\u201d Mehmet Altun, Ortak Akl\u0131 Ararken\/T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n \u0130lk On Y\u0131l\u0131 1970-1980<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, 2009, s.32.<\/p>\n

[11]<\/a> Feyyaz Berker\/G\u00fcng\u00f6r Uras, Fikir \u00dcreten Fabrika-T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n \u0130lk On Y\u0131l\u0131 1970-1980<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, 2009, s. 94. Mehmet Altun ise bu konuda \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor: \u201c\u2026 Odalar Birli\u011fi, y\u00f6netimde uygulanan a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 temsil sistemi nedeniyle, sanayi kesiminden \u00e7ok ticaret kesiminin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunmaya yatk\u0131n bir kurulu\u015ftu. Bu durum, ekonomik g\u00fc\u00e7 itibariyle daha etkili olmalar\u0131na ra\u011fmen, temsiliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan Odalar Birli\u011fi i\u00e7erisinde arzu ettikleri konumda bulunmayan sanayicileri rahats\u0131z etmekteydi.\u201d Mehmet Altun, Ortak Akl\u0131 Ararken\/T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n \u0130lk On Y\u0131l\u0131 1970-1980<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, 2009, s.93.<\/p>\n

[12]<\/a> Mehmet Altun, Ortak Akl\u0131 Ararken\/T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n \u0130lk On Y\u0131l\u0131 1970-1980<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, 2009, s.125.<\/p>\n

[13]<\/a> Mehmet Altun, Ortak Akl\u0131 Ararken\/T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n \u0130lk On Y\u0131l\u0131 1970-1980<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, 2009, s.129.<\/p>\n

[14]<\/a> Hakan Mertcan, Bitmeyen Kavga Laiklik<\/em>, Karahan Kitabevi, Adana, 2013, s.211-212.<\/p>\n

[15]<\/a> Soner Yal\u00e7\u0131n\/Mehmet Ali Birand, The \u00d6zal<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, Ocak 2012, s.57-58.<\/p>\n

[16]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.88.<\/p>\n

[17]<\/a> Hakan Mertcan, Bitmeyen Kavga Laiklik<\/em>, Karahan Kitabevi, Adana, 2013, s.213.<\/p>\n

[18]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.89.<\/p>\n

[19]<\/a> Ali Sinan Bilgili, \u201cE\u011fitim Programlar\u0131m\u0131zda T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m Sentezi Meselesi\u201d, Kafkas E\u011fitim Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi<\/em>, Nisan 2014, s.2.<\/p>\n

[20]<\/a> U\u011fur Mumcu, Rab\u0131ta<\/em>, Um:Ag Vakf\u0131 Yay., Ankara, Ocak 2014, s.147.<\/p>\n

[21]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, T\u00fcrkiye \u00dczerine Tezler<\/em>, c. 3, Tekin Yay., \u0130stanbul, 1990, s.478.<\/p>\n

[22]<\/a> Emin \u00c7\u00f6la\u015fan, 24 Ocak \u2013 Bir D\u00f6nemin Perde Arkas\u0131<\/em>, Milliyet Yay., \u0130stanbul, 1983, s.112.<\/p>\n

[23]<\/a> Emin \u00c7\u00f6la\u015fan, 24 Ocak \u2013 Bir D\u00f6nemin Perde Arkas\u0131<\/em>, Milliyet Yay., \u0130stanbul, 1983, s.113-116.<\/p>\n

[24]<\/a> Emin \u00c7\u00f6la\u015fan, 24 Ocak \u2013 Bir D\u00f6nemin Perde Arkas\u0131<\/em>, Milliyet Yay., \u0130stanbul, 1983, s.141-146.<\/p>\n

[25]<\/a> Emin \u00c7\u00f6la\u015fan, 24 Ocak \u2013 Bir D\u00f6nemin Perde Arkas\u0131<\/em>, Milliyet Yay., \u0130stanbul, 1983, s.146.<\/p>\n

[26]<\/a> U\u011fur Mumcu Rab\u0131ta<\/em> \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn ard\u0131ndan ba\u015fbakanl\u0131\u011fa getirilen B\u00fclend Ulusu \u00fczerine daha farkl\u0131 bilgiler de veriyor: \u201c1968 y\u0131l\u0131nda kurulan \u2018\u0130slam Konferas\u0131\u2019na ilk kez, Ba\u015fbakan d\u00fczeyinde kat\u0131lan temsilcimiz 12 Eyl\u00fcl H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin Ba\u015fbakan\u0131 B\u00fclend Ulusu\u2019ydu.\u201d Mumcu paragraf\u0131nda devam\u0131nda Kenan Evren ve \u00d6zal\u2019a da de\u011finiyordu: \u201c1984 y\u0131l\u0131nda Fas\u2019ta yap\u0131lan D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u0130slam Zirvesi toplant\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019yi Cumhurba\u015fkan\u0131 Evren temsil etmi\u015ftir. Bu toplant\u0131dan sonra Evren, \u0130slam Konferans\u0131 Ekonomik ve Ticari Dan\u0131\u015fma Konseyi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na getirilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde \u0130slam Konferans\u0131\u2019nda, bakan d\u00fczeyinde temsil ediliyor ve eski Milli E\u011fitim, Gen\u00e7lik ve Spor Bakan\u0131 Vehbi Din\u00e7erler, Pakistan\u2019da yap\u0131lan toplant\u0131ya \u2018laik T\u00fcrkiye Cumhuriyeti temsilcisi\u2019 olarak kat\u0131l\u0131yordu.\u201d Bkz: U\u011fur Mumcu, Rab\u0131ta<\/em>, Um:Ag Vakf\u0131 Yay., Ankara, Ocak 2014, s.155-156.<\/p>\n

[27]<\/a> Soner Yal\u00e7\u0131n\/Mehmet Ali Birand, The \u00d6zal<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, Ocak 2012, s.86.<\/p>\n

[28]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, \u00c7\u0131k\u0131\u015f<\/em>, Tekin Yay., \u0130stanbul, Ocak 2015, s.181.<\/p>\n

[29]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, \u00c7\u0131k\u0131\u015f<\/em>, Tekin Yay., \u0130stanbul, Ocak 2015, s.181.<\/p>\n

[30]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.81.<\/p>\n

[31]<\/a> Taha Parla, T\u00fcrkiye\u2019nin Siyasal Rejimi 1980-1989<\/em>, \u0130leti\u015fim Yay., \u0130stanbul, Nisan 1995, s.200.<\/p>\n

[32]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.81.<\/p>\n

[33]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.81.<\/p>\n

[34]<\/a> Hakan Mertcan, Bitmeyen Kavga Laiklik<\/em>, Karahan Kitabevi, Adana, 2013, s.211.<\/p>\n

[35]<\/a> Hakan Mertcan, Bitmeyen Kavga Laiklik<\/em>, Karahan Kitabevi, Adana, 2013, s.211.<\/p>\n

[36]<\/a> Taha Parla, T\u00fcrkiye\u2019nin Siyasal Rejimi 1980-1989<\/em>, \u0130leti\u015fim Yay., \u0130stanbul, Nisan 1995, s.218.<\/p>\n

[37]<\/a> CIA ajan\u0131 Graham E. Fuller da Yeni T\u00fcrkiye Cumhuriyeti<\/em> kitab\u0131nda 1980 sonras\u0131nda artan islami yay\u0131nlara dikkat \u00e7ekiyordu: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de seksenli y\u0131llar \u0130slam konulu kitaplar, Arap ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan yirminci y\u00fczy\u0131l islam klasiklerinin \u00e7evirileri, yeni dini gazete ve dergiler ile \u0130slami e\u011filimli radyo ve tenelvizyon kanallar\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u0130slami medyan\u0131n h\u0131zla yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftir.\u201d Bkz: Graham E. Fuller, Yeni T\u00fcrkiye Cumhuriyeti<\/em>, \u00c7ev: Mustafa Acar, Tima\u015f Yay., \u0130stanbul, 2010, 102.<\/p>\n

[38]<\/a> C\u00fcneyt Aray\u00fcrek, \u00c7ankaya\/Gelenler Gidenler<\/em>, Detay Yay., \u0130stanbul, Nisan 2007, s.217.<\/p>\n

[39]<\/a> Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi<\/em>, Say\u0131 9, Ankara \u00dcniversitesi Bas\u0131mevi, Ankara, 1991, s.67<\/p>\n

[40]<\/a> Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi<\/em>, Say\u0131 9, Ankara \u00dcniversitesi Bas\u0131mevi, Ankara, 1991, s.55<\/p>\n

[41]<\/a> U\u011fur Mumcu, Rab\u0131ta<\/em>, Um:Ag Vakf\u0131 Yay., Ankara, Ocak 2014, s.155.<\/p>\n

[42]<\/a> U\u011fur Mumcu, Rab\u0131ta<\/em>, Um:Ag Vakf\u0131 Yay., Ankara, Ocak 2014, s.154-155.<\/p>\n

[43]<\/a> U\u011fur Mumcu, Rab\u0131ta<\/em>, Um:Ag Vakf\u0131 Yay., Ankara, Ocak 2014, s.144.<\/p>\n

[44]<\/a> U\u011fur Mumcu Rab\u0131ta<\/em> kitab\u0131nda, eyl\u00fclist d\u00f6nemde, 82-84 y\u0131llar\u0131nda, devlet taraf\u0131ndan yurt d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6revlere atanm\u0131\u015f kimi imamlar\u0131n maa\u015flar\u0131n\u0131n da Suudi sermayesi ve Rab\u0131ta isimli \u00f6rg\u00fct taraf\u0131ndan \u00f6dendi\u011fini de yaz\u0131yordu. \u015eeriat\u00e7\u0131 \u00f6rg\u00fctler ile devlet kurumlar\u0131n\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7tiklerini g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6rnektir. \u0130mamlar\u0131n maa\u015flar\u0131n\u0131n Suudilerce \u00f6denmesine y\u00f6nelik kararnamenin alt\u0131nda ise, \u00d6zal h\u00fck\u00fcmetinin ve MGK Genel Sekreteri Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n onay\u0131 bulunuyordu. Bkz: U\u011fur Mumcu, Rab\u0131ta<\/em>, Um:Ag Vakf\u0131 Yay., Ankara, Ocak 2014, s.143 ve s.188.<\/p>\n

[45]<\/a> Mehmet Bedri G\u00fcltekin, Laikli\u011fin Neresindeyiz\/Kemalizmin Laikli\u011finden T\u00fcrk-\u0130slam Sentezine<\/em>, Kaynak Yay., \u0130stanbul, \u015eubat 1995, s.184.<\/p>\n

[46]<\/a> C\u00fcneyt Aray\u00fcrek, \u00c7ankaya\/Gelenler Gidenler<\/em>, Detay Yay., \u0130stanbul, Nisan 2007, s.235.<\/p>\n

[47]<\/a> Dilek Yankaya, Yeni \u0130slami Burjuvazi<\/em>, \u0130leti\u015fim Yay., \u0130stanbul, 2014, s. 2.<\/p>\n

[48]<\/a> Bu komutanlardan Ankara S\u0131k\u0131y\u00f6netim Komutan\u0131\u2019n\u0131n ad\u0131 Recep Ergun\u2019du. Daha sonraki y\u0131llarda tarikat\u00e7\u0131 Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n ANAP\u2019\u0131na kat\u0131l\u0131yor ve milletvekili oluyordu.<\/p>\n

[49]<\/a> Haldun \u00d6zen, Entelekt\u00fcelin Dram\u0131 \u2013 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn Cad\u0131 Kazan\u0131<\/em>, \u0130mge Yay., Ankara, 2002, s.27 ve 36.<\/p>\n

[50]<\/a> Ofra Bengio, The Turkish-Israeli Relationship<\/em>, Palgrave Macmillan, New York, 2004, p.2.<\/p>\n

[51]<\/a> Ofra Bengio, The Turkish-Israeli Relationship<\/em>, Palgrave Macmillan, New York, 2004, p.3.<\/p>\n

[52]<\/a> Ofra Bengio, The Turkish-Israeli Relationship<\/em>, Palgrave Macmillan, New York, 2004, p.81.<\/p>\n

[53]<\/a> Nazl\u0131 Il\u0131cak, Demokrasiye \u0130nce Ayar<\/em>, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul, 2013, s.28-31.<\/p>\n

[54]<\/a> Milliyet<\/em>, 21 Ocak 1997.<\/p>\n

[55]<\/a> Bir benzerini 27 Nisan Bildirisi ile ya\u015fad\u0131k. Ama bu sefer geri ad\u0131m atan ordu oldu. \u00d6nce sert g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve ard\u0131ndan, AKP\u2019nin arkas\u0131ndaki Amerikan deste\u011fini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak geri \u00e7ekiliyordu. Ergenekon cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r; geri ad\u0131m atman\u0131n bedelidir.<\/p>\n

[56]<\/a> Orhan G\u00f6kdemir, \u00d6teki \u0130slam \u2013 Devletin Din Operasyonu<\/em>, Destek Yay., \u0130stanbul, 2009, s.121.<\/p>\n

[57]<\/a> Orhan G\u00f6kdemir, \u00d6teki \u0130slam \u2013 Devletin Din Operasyonu<\/em>, Destek Yay., \u0130stanbul, 2009, s.121.<\/p>\n

[58]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck bu bilgiyi Nasuhi G\u00fcng\u00f6r\u2019den alarak aktarmaktad\u0131r. Bkz: Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.347.<\/p>\n

[59]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.347.<\/p>\n

[60]<\/a> Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 20 Eyl\u00fcl 1996 tarihli Ayd\u0131nl\u0131k<\/em>\u2019ta yer al\u0131yor.<\/p>\n

[61]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s.346.<\/p>\n

[62]<\/a> Hasan Cemal, Tank Sesiyle Uyanmak<\/em>, Bilgi Yay., Ankara, Ekim 1986, s.43.<\/p>\n

[63]<\/a> Hasan Cemal, Tank Sesiyle Uyanmak<\/em>, Bilgi Yay., Ankara, Ekim 1986, s.43.<\/p>\n

[64]<\/a> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, Fitne<\/em>, M\u0131zrak Yay., \u0130stanbul, s. 61. Ayr\u0131ca bkz: Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck, \u00c7\u0131k\u0131\u015f<\/em>, Tekin Yay., \u0130stanbul, s.194.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u0131\u015flardan cami ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndan medrese yaratt\u0131lar; i\u00e7lerini ise imam-\u00f6\u011fretmenlerle doldurdular. Yetmedi, bir de meslek adamlar\u0131n\u0131 din-adam\u0131 yapt\u0131lar. Hepsi ama hepsi eyl\u00fclist d\u00f6nemdedir. AKP 2002\u2019de iktidara getirildi\u011finde, eyl\u00fclist d\u00fczenin d\u00fczledi\u011fi bu haz\u0131r topra\u011fa yerle\u015fiyordu. K\u0131\u015fla-cami\u2019den cami-k\u0131\u015fla\u2019ya mesafe, bu a\u00e7\u0131dan, olduk\u00e7a k\u0131sayd\u0131. Birini di\u011ferinin zorunlu sonucu sayabiliyoruz. Ba\u015fka deyi\u015fle y\u00fcksek komutanlar din ektiler ve gericilik bi\u00e7tiler. […]<\/p>\n","protected":false},"author":849,"featured_media":21529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[172,222,29],"tags":[2598,2600,276,580,556,2601,2599],"class_list":["post-21527","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-135-sayi","category-tarih","category-toplum","tag-12-eylul","tag-askeri-darbe","tag-egitim","tag-emperyalizm","tag-islam","tag-ordu","tag-turk-islam-sentezi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t