Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kemirgenlere gen aktivitesini kontrol eden bir insan DNA par\u00e7as\u0131 vererek fare beynini b\u00fcy\u00fctt\u00fc. \u00c7al\u0131\u015fma insan akl\u0131n\u0131n primatlar\u0131n hepsine nas\u0131l \u00fcst\u00fcn geldi\u011fine dair baz\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc genetik kan\u0131tlar sunuyor.<\/p>\n
Y\u00fczy\u0131llard\u0131r, biyologlar insan\u0131 insan yapan \u015feyi merak etti. Yakla\u015f\u0131k on y\u0131l \u00f6nce, insan ve \u015fempanze genomlar\u0131 de\u015fifre edildi\u011finde, b\u00fcy\u00fck beynimizin molek\u00fcler temellerini, iki ayakl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli beslenme diyetlerini ve t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bu denli ba\u015far\u0131l\u0131 yapan di\u011fer \u00f6zellikleri fark ettiler. 2008\u2019e kadar, insan ve maymun genomlar\u0131n\u0131n bilgisayarl\u0131 \u00e7ok say\u0131da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 DNA par\u00e7alar\u0131n\u0131n y\u00fczlercesinin \u00f6nemli rol oynayabilece\u011fini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Fakat ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir DNA par\u00e7as\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten insan evriminde de\u011fi\u015fikliklik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya nadiren y\u00f6neldi. \u201cOnlar\u0131n rollerini hayal edebilirsiniz ama onlar bir \u015fekilde \u2018sadece o kadar\u2019 hik\u00e2yenin par\u00e7alar\u0131yd\u0131\u201d diyor Durham Duke \u00dcniversitesi evrim biyolo\u011fu Greg Wray.<\/p>\n
Wray, \u00f6zellikle genlerin yak\u0131n\u0131nda bulunup aktivitelerini d\u00fczenleyen \u201cg\u00fc\u00e7lendirici\u201d (enhancer; protein sentezi s\u0131ras\u0131nda DNA\u2019ya ba\u011flanarak transkripsiyonu aktifle\u015ftiren protein) denen DNA segmentleri ile ilgileniyor. O ve \u00f6\u011frencisi Lomax Boyd, genomik veritabanlar\u0131n\u0131 ve insan ile \u015fempanze aras\u0131nda farkl\u0131 olan ve beyinde rol oynayan genlere yak\u0131n olan g\u00fc\u00e7lendiriciler i\u00e7in bilimsel literat\u00fcrleri tarad\u0131lar. Geli\u015fimsel n\u00f6robiyolog Debra Silver 100 adaydan daha fazlas\u0131 i\u00e7in yar\u0131m d\u00fczineden fazla test yapt\u0131.<\/p>\n
\u00d6ncelikle embriyonik farede her bir g\u00fc\u00e7lendiricinin ger\u00e7ekten genleri aktive edip etmedi\u011fini ara\u015ft\u0131rd\u0131lar. Sonra, beynin korteks b\u00f6lgesindeki en aktif g\u00fc\u00e7lendirici olan HARE5\u2019in, hem \u015fempanze hem insan versiyonlar\u0131yla bir geni ili\u015fkilendirdiler, ki fare beyinlerinde geli\u015fmeye yol a\u00e7acak bu gen, g\u00fc\u00e7lendirici taraf\u0131ndan aktifle\u015ftirildi\u011finde maviye d\u00f6nerek, durumu rapor edecekti. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar HARE5\u2019in muhtemelen beyin geli\u015fiminde molek\u00fcler d\u00fczeyde \u00f6nemli olan Frizzled 8 ad\u0131 verilen bir geni kontrol etti\u011fi sonucuna vard\u0131. Sonu\u00e7 olarak, insana \u00f6zg\u00fc HARE5 ta\u015f\u0131yan embriyolar \u015fempanzeye \u00f6zg\u00fc g\u00fc\u00e7lendirici ta\u015f\u0131yanlara oranla, farelerde y\u00fczde 12 daha fazla beyin b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7t\u0131. Bu sayede insan beyninin b\u00fcy\u00fcmesini etkileyen genlerden k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 bulunmu\u015f oldu.<\/p>\n
As\u0131l ilgin\u00e7 olansa \u015fempanzeler ve insanlar aras\u0131nda, g\u00fc\u00e7lendirici HARE5\u2019in genetik diziliminde sadece 16 harf fark olmas\u0131. Fakat fare embriyosunda yap\u0131lan testler, insan g\u00fc\u00e7lendirici geli\u015fiminin, \u015fempanze g\u00fc\u00e7lendirici geli\u015fiminden daha erken aktif oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Kaynaklar<\/strong><\/p>\n 1) http:\/\/news.sciencemag.org\/biology\/2015\/02\/human-dna-enlarges-mouse-brains?utm_source=facebook&utm_medium=social&utm_campaign=facebook<\/p>\n 2) http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/02\/150219133104.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kemirgenlere gen aktivitesini kontrol eden bir insan DNA par\u00e7as\u0131 vererek fare beynini b\u00fcy\u00fctt\u00fc. \u00c7al\u0131\u015fma insan akl\u0131n\u0131n primatlar\u0131n hepsine nas\u0131l \u00fcst\u00fcn geldi\u011fine dair baz\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc genetik kan\u0131tlar sunuyor. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r, biyologlar insan\u0131 insan yapan \u015feyi merak etti. Yakla\u015f\u0131k on y\u0131l \u00f6nce, insan ve \u015fempanze genomlar\u0131 de\u015fifre edildi\u011finde, b\u00fcy\u00fck beynimizin molek\u00fcler temellerini, iki ayakl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli beslenme diyetlerini […]<\/p>\n","protected":false},"author":761,"featured_media":21623,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[171,19,21,231],"tags":[254,272,1157,1115,292],"class_list":["post-21622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-134-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-beyin","tag-dna","tag-embriyo","tag-fare","tag-genetik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/761"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21622"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21622\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}