{"id":21674,"date":"2018-03-14T00:05:21","date_gmt":"2018-03-13T21:05:21","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=21674"},"modified":"2018-03-13T18:04:31","modified_gmt":"2018-03-13T15:04:31","slug":"genler-olum-zamani-gibi-adli-bilgiler-verebilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/03\/14\/genler-olum-zamani-gibi-adli-bilgiler-verebilir","title":{"rendered":"Genler \u00f6l\u00fcm zaman\u0131 gibi adli bilgiler verebilir!"},"content":{"rendered":"

Genetik makinemizi \u00e7\u00f6zmek bir g\u00fcn su\u00e7 davalar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 olabilir?<\/p>\n

\u00d6l\u00fcm ortaya \u00e7\u0131kan bir \u015feydir; her \u015feyin sonu de\u011fildir. Ki\u015fi \u00f6ld\u00fckten sonra bir s\u00fcre daha genler \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder. Biliminsanlar\u0131 laboratuvarda genlerin \u00e7al\u0131\u015fma faaliyetini, yakla\u015f\u0131k 9 dakika i\u00e7inde \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131 tespit etmek i\u00e7in kulland\u0131.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Nature Communications<\/em>\u2019a, \u00f6l\u00fcmden sonraki ilk 24 saat i\u00e7inde, \u00e7e\u015fitli insan dokular\u0131nda genetik de\u011fi\u015fikliklerin ba\u015flamas\u0131n\u0131n, ki\u015finin ne zaman \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tahmin etmek i\u00e7in kullan\u0131labilecek aktivite modellerini olu\u015fturdu\u011funu bildirdiler.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131ndan, Tennessee \u00dcniversitesi\u2019nden mikrobiyal ekolog Jennifer De Bruyn, \u201cBu, biyolojik ke\u015fif olarak ger\u00e7ekten harika bir \u015fey. \u00d6l\u00fcmden sonra h\u00fccrelerimiz ne yapar ve asl\u0131nda \u00f6l\u00fcm nedir?\u201d diyor.<\/p>\n

Netli\u011fe kavu\u015fan \u015fey, \u00f6l\u00fcm\u00fcn genler i\u00e7in anl\u0131k bir son anlam\u0131na gelmedi\u011fi. Biliminsanlar\u0131 2017\u2019de Open Biology<\/em>\u2019de, baz\u0131 fare ve zebrabal\u0131\u011f\u0131 genlerinin \u00f6l\u00fcmden sonra 4 g\u00fcne kadar aktif kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015flerdi.<\/p>\n

Yeni \u00e7al\u0131\u015fmada ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar DNA\u2019n\u0131n kimyasal kuzeni RNA\u2019daki de\u011fi\u015fiklikleri incelediler. Poatmortem (\u00f6l\u00fcm sonras\u0131) genetik \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Kopenhag Danimarka Do\u011fal Tarih M\u00fczesi\u2019nden genetik\u00e7i Tom Gilbert, \u201cRNA\u2019n\u0131n zay\u0131f, karars\u0131z bir molek\u00fcl oldu\u011funa dair bir dogma var. \u0130nsanlar her zaman DNA\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcmden sonra hayatta kalaca\u011f\u0131n\u0131, ama RNA\u2019n\u0131n kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 varsayd\u0131lar\u201d diyor, \u201cAncak son ara\u015ft\u0131rmalar, RNA\u2019n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede kararl\u0131 olabildi\u011fini ve DNA\u2019m\u0131zdaki baz\u0131 genlerin biz \u00f6ld\u00fckten sonra bile RNA\u2019ya transkript edilmeye (kopyalanmaya, yaz\u0131lmaya) devam etti\u011fini ortaya koydu. Gen ifadesi i\u00e7in beyninize ihtiyac\u0131n\u0131z yok.\u201d<\/p>\n

\"\"
H\u00e2l\u00e2 aktif: Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re baz\u0131 insan dokular\u0131, \u00f6l\u00fcmden k\u0131sa bir s\u00fcre sonra i\u00e7in di\u011ferlerine k\u0131yasla daha fazla seviyede gen aktivitesi g\u00f6stermektedir. Burada, test edilmi\u015f doku tipinin bir altk\u00fcmesi i\u00e7in \u00f6l\u00fcmden sonra saptanabilir \u015fekilde de\u011fi\u015fmi\u015f gen say\u0131s\u0131 g\u00f6steriliyor. \u00a9 P.G. Ferreira ve di\u011ferleri, Nature Commun\u0131cat\u0131ons<\/em>\u00a02018<\/figcaption><\/figure>\n

Molek\u00fcler s\u00fcre\u00e7ler, gerekli enzimler ve kimyasal bile\u015fenler t\u00fckenene kadar devam edebiliyor. Gilbert, \u201cBu kaynayan suda pi\u015fen makarnadan farkl\u0131 de\u011fil, oca\u011f\u0131 kapasan\u0131z da, daha yava\u015f bir h\u0131zda fokurdamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir\u201d diyor. Kimse tam olarak bir insan\u0131n molek\u00fcler tenceresinin ne kadar fokurdamaya devam edece\u011fini bilemez, ama Barselona Genomik D\u00fczenleme Merkezi\u2019nden genetik\u00e7i ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n y\u00f6neticisi Roderic Guigo, ekibinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bunu anlamaya yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cBence bu ilgin\u00e7 bir soru: Her \u015fey ne zaman durur?\u201d<\/p>\n

\u00d6l\u00fcden al\u0131nan dokular genetik ara\u015ft\u0131rmalarda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lmaktad\u0131r; Guigo ve meslekta\u015flar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta, genetik aktive ya da gen ifadesinin \u00f6l\u00fc ve canl\u0131 dokularda nas\u0131l kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar beyin, cilt ve akci\u011fer gibi 36 farkl\u0131 insan dokusunda gen aktivitesi ve y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 analiz ettiler. Doku \u00f6rnekleri 29 saattir \u00f6l\u00fc olan 500\u2019den fazla don\u00f6rden topland\u0131. Biliminsanlar\u0131 her dokuda \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 gen aktivitesinin de\u011fi\u015fti\u011fini buldular ve bu aktivitedeki kal\u0131plar\u0131 aramak i\u00e7in bilgisayar kulland\u0131lar. Birlikte al\u0131nan sadece d\u00f6rt doku, g\u00fcvenilir bir \u00f6l\u00fcm zaman\u0131 verebildi: Derialt\u0131 ya\u011f\u0131 (subk\u00fctan ya\u011f), akci\u011fer, tiroid ve g\u00fcne\u015fe maruz kalm\u0131\u015f cilt.<\/p>\n

Bu sonu\u00e7lara dayanarak ekip, bir doktorun \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in kullanabilece\u011fi bir algoritma geli\u015ftirdi. DeBruyn, \u201cAlgoritma,yakla\u015f\u0131k 9 dakika i\u00e7inde \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131 tahmin edebilir ve en iyi performans\u0131n\u0131 da \u00f6l\u00fcmden sonraki ilk birka\u00e7 saat i\u00e7inde g\u00f6sterir\u201d diyor. Doktorlar i\u00e7in ger\u00e7ek d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131 b\u00f6yle bir kesinli\u011fe izin vermeyebilir. Bilindi\u011fi \u00fczere, doktorlar \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 ve \u00f6l\u00fcm sertli\u011fi gibi fiziksel i\u015faretler kullan\u0131r; ama DeBruyn da dahil olmak \u00fczere biliminsanlar\u0131 dekompozisyon (ayr\u0131\u015fma) s\u0131ras\u0131nda, mikrobiyal topluluktaki de\u011fi\u015fiklikleri kullanarak da \u00f6l\u00fcm zaman\u0131na bakmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

DeBruyn, bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n -mikrobiyal topluluklar\u0131n ve gen aktivitesinin izlenmesinin- \u201ckesinlikle tamamlay\u0131c\u0131\u201d oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6l\u00fcmden sonraki ilk 24 saat i\u00e7inde, bakteriler genlerin aksine pek fazla de\u011fi\u015fmediler; bu nedenle birisinin genetik aktivitesi, o zaman diliminde ne kadar s\u00fcre \u00f6nce \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tespit etmek i\u00e7in daha kullan\u0131\u015fl\u0131 olabilir. Uzun zaman \u00f6l\u00e7eklerinde mikroplar daha iyi \u00e7al\u0131\u015fabilir.<\/p>\n

DeBruyn, \u201cEn b\u00fcy\u00fck zorluk de\u011fi\u015fkenli\u011fin belirlenmesidir\u201d diyor. V\u00fccudun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan tutun da, \u00f6len ki\u015finin ya\u015f\u0131na kadar her \u015fey \u00f6l\u00fcmden sonra ka\u00e7 genin ve hangi genin aktif olabilece\u011fini potansiyel olarak etkileyebilir. Yani biliminsanlar\u0131, yeni y\u00f6ntem yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmadan \u00f6nce bu fakt\u00f6rleri hesaba katmak i\u00e7in daha fazla deney yapmak zorunda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Genetik makinemizi \u00e7\u00f6zmek bir g\u00fcn su\u00e7 davalar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 olabilir? \u00d6l\u00fcm ortaya \u00e7\u0131kan bir \u015feydir; her \u015feyin sonu de\u011fildir. Ki\u015fi \u00f6ld\u00fckten sonra bir s\u00fcre daha genler \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder. Biliminsanlar\u0131 laboratuvarda genlerin \u00e7al\u0131\u015fma faaliyetini, yakla\u015f\u0131k 9 dakika i\u00e7inde \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131 tespit etmek i\u00e7in kulland\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Nature Communications\u2019a, \u00f6l\u00fcmden sonraki ilk 24 saat i\u00e7inde, \u00e7e\u015fitli […]<\/p>\n","protected":false},"author":871,"featured_media":21675,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,231,33],"tags":[272,2094,2619,2620,2055],"class_list":["post-21674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","category-saglik-bilimleri","tag-dna","tag-genler","tag-olum-zamani","tag-olumden-sonra-gen-aktivitesi","tag-rna"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t