{"id":21826,"date":"2015-04-01T15:11:10","date_gmt":"2015-04-01T12:11:10","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=21826"},"modified":"2018-03-15T15:17:07","modified_gmt":"2018-03-15T12:17:07","slug":"ne-issiz-ne-calisan-projede-asistan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/04\/01\/ne-issiz-ne-calisan-projede-asistan","title":{"rendered":"Ne i\u015fsiz ne \u00e7al\u0131\u015fan: Projede asistan"},"content":{"rendered":"

Lisans ve doktora \u00f6\u011frencilerinden asistanl\u0131k ya da bursiyerlik gibi belirsiz bir tan\u0131m alt\u0131nda kadrolu ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin beklendi\u011fi, onlara herhangi bir sa\u011fl\u0131k g\u00fcvencesi vermeyip gelecekte bir i\u015f g\u00fcvencesi de vaat etmeyen, hem fikirsel hem de bedensel eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir ger\u00e7eklik olarak akademi oldu\u011fu yerde duruyor. <\/em><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de akademisyen olman\u0131n, s\u0131k s\u0131k kimi benzer yorumlarla \u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne ya do\u011frudan muhatab\u0131 oldu\u011fumuz i\u00e7in kendimiz tan\u0131k olmu\u015fuz ya da e\u015f dost sohbetinde tan\u0131d\u0131klar\u0131m\u0131za y\u00f6neltildi\u011fi i\u00e7in konu hakk\u0131nda kulak dolgunlu\u011fu edinmi\u015fizdir. Yap\u0131lan g\u00fczellemelerin ba\u015f\u0131nda akademisyenli\u011fin; yeri yurdu belli olan, giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f saati sabit, \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 nezih, garantili devlet i\u015fi olu\u015fu geliyor. Her daim gen\u00e7lerle i\u00e7 i\u00e7e olunmas\u0131 da i\u015fin cabas\u0131 oluyor tabii.<\/p>\n

S\u00f6ylenenler aras\u0131nda hakl\u0131 g\u00f6zlemler bulunsa da i\u015fin mutfa\u011f\u0131ndakiler daha karamsar bir resimle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. \u00d6zellikle de s\u00f6z, lisans sonras\u0131 e\u011fitimlerine istek ve inan\u00e7la devam eden gen\u00e7 akademi adaylar\u0131 i\u00e7in arafta bir konum olan proje asistanl\u0131\u011f\u0131na gelince, i\u015fitilen \u015fikayetler h\u0131zla art\u0131yor. Bir aya\u011f\u0131 \u00f6\u011frenci olarak \u00fcniversitede di\u011fer aya\u011f\u0131 da \u00e7al\u0131\u015f\u0131p aileden ba\u011f\u0131ms\u0131z ge\u00e7imini sa\u011flamak i\u00e7in i\u015f hayat\u0131nda olmas\u0131 gereken gen\u00e7 akademililer i\u00e7in \u00fcniversite ve devlet ortakl\u0131\u011f\u0131nda sunulan bursiyerlik f\u0131rsat\u0131 tam da resmin en karanl\u0131k yerine oturuyor.<\/p>\n

Entelekt\u00fcel \u00fcretimin ve hareketlili\u011fin maksimizasyonu, m\u00fcmk\u00fcn olan en fazla verimle akademisyenlerin istihdam edilmesi gibi temel hedefler do\u011frultusunda devletin \u00fcniversitelerde yapt\u0131\u011f\u0131 fiziksel ve sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin say\u0131s\u0131 az\u0131msanmayacak kadar \u00e7ok. Akademik \u00e7evrenin de\u011fi\u015fen d\u00fczenlemelere uydurulmas\u0131 i\u00e7in yeniden ve yeniden kalibrasyona tabi tutuldu\u011fu ancak kendilerinden bu karars\u0131z zeminde bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tutarl\u0131l\u0131kla ve heyecanla s\u00fcrd\u00fcrmelerinin beklendi\u011fi bir ko\u015fu band\u0131 performans\u0131na tan\u0131kl\u0131k ediyoruz. Bursiyerlik ise \u00f6\u011frenciye \u00fcniversite taraf\u0131ndan tan\u0131nan ayr\u0131cal\u0131klar kapsam\u0131nda h\u0131zl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir proje olarak bu d\u00fczenlemeler karma\u015fas\u0131nda yerini al\u0131yor.<\/p>\n

Teklif ger\u00e7ekten de cazip g\u00f6z\u00fck\u00fcyor i\u015fin ba\u015f\u0131nda. Y\u00fcksek lisans ve doktora boyunca fikir olarak her daim \u00fcniversitede bulunmal\u0131s\u0131n; 7 g\u00fcn\u00fcn 24 saati de. E bir de fiziken de orda olman\u0131n olanakl\u0131 duruma evrildi\u011fi bir i\u015f teklifi sunulunca, \u00f6zel \u00fcniversitelerdeki ad\u0131yla bursiyerlik, devletteki ad\u0131yla da proje asistanl\u0131\u011f\u0131 hayat\u0131n yoluna koyulabilmesi i\u00e7in ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gereken bir f\u0131rsat gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. En az\u0131ndan i\u015fi kabul ederken akl\u0131m\u0131zdan ge\u00e7en d\u00fc\u015f\u00fcncelerin \u00f6zeti kabataslak b\u00f6yle.<\/p>\n

Ancak \u00e7ok ge\u00e7meden asistan olman\u0131n zorluklar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131yor. Ya da zaten en ba\u015f\u0131ndan beri belli olan fakat i\u015f bulmu\u015f olman\u0131n verdi\u011fi sevin\u00e7le \u00e7ok\u00e7a \u00f6nemsenmeyen kimi g\u00fcvence yoksunluklar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015fl\u0131yor. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda; \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin belirli olmamas\u0131, sosyal sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 yap\u0131lmadan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma, i\u015f yo\u011funluklar\u0131n\u0131n birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan akademisyene g\u00f6re de\u011fi\u015fmesi ve en \u00e7arp\u0131c\u0131 haliyle \u201cge\u00e7ici bir i\u015f\u201d olmas\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin y\u00fcksek lisans, doktora program\u0131yla ya da projeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 ve sonras\u0131nda g\u00f6revlendirilmek \u00fczere belirlenen bir \u00fcniversite ya da kurumun bulunmamas\u0131, gen\u00e7 akademililerin yo\u011fun bir gelecek kayg\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131na neden oluyor. Bursiyerlik ve asistanl\u0131k s\u0131fat\u0131yla y\u00fcklenen sorumluluklar ise kadrolu ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisinin g\u00f6rev tan\u0131m\u0131ndakileri aratm\u0131yor. Problem \u00e7\u00f6zme saatleri ve laboratuvar g\u00f6zetmenli\u011finden tutun da \u00fcniversite adaylar\u0131n\u0131 bilgilendirmek i\u00e7in liselere yap\u0131lan tan\u0131t\u0131c\u0131 etkinlikler i\u00e7in g\u00f6revlendirilmeye kadar geni\u015f bir yelpaze, d\u00fc\u015f\u00fck bir burs kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda talep edilebiliyor. T\u00fcm bunlar olurken asistanlar, yemek, ula\u015f\u0131m ve di\u011fer idari desteklerden yoksun tutuluyor. Bir projenin asistanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapanlar i\u00e7in ise sergiledikleri yaz\u0131nsal ve fikirsel \u00fcretimin isim vermeden projede g\u00f6revli olan k\u0131demli akademisyenler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131 tehlikesi var. Proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 diye sunulan asistanlar\u0131n ki\u015fisel ara\u015ft\u0131rma ve ba\u015far\u0131lar\u0131, yasalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir intihalin kurbanlar\u0131 haline getirilebiliyor.<\/p>\n

\"\"Ara\u015ft\u0131rma projeleri, hem devlet hem \u00fcniversite i\u00e7in k\u00e2rl\u0131 bir yat\u0131r\u0131m. Devletin \u00fcniversitelere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gelirin azalt\u0131lmas\u0131, ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlileri i\u00e7in ayr\u0131lan kadronun daralt\u0131lmas\u0131 ve i\u015f y\u00fck\u00fcnden do\u011fan zamans\u0131zl\u0131k sonucu asistanlar\u0131n lisans\u00fcst\u00fc programlar\u0131n\u0131 uzatmak zorunda kalmas\u0131yla kabaran e\u011fitim har\u00e7lar\u0131, say\u0131labilecek bir\u00e7ok k\u00e2r kap\u0131s\u0131ndan birka\u00e7\u0131 sadece. Bu planl\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fc; \u00fcniversite b\u00fct\u00e7esinden pay ayr\u0131lmadan sa\u011flanan kalifiyeli esnek emek avc\u0131s\u0131 sanayi destekli T\u00dcB\u0130TAK ara\u015ft\u0131rma projeleri ve \u00f6zel \u00fcniversitelerin bursiyer olarak istihdam etti\u011fi \u00f6\u011frencilere kredisiz ama zorunlu olarak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131\u00a0 \u201chands-on teaching experience\u201d (1) dersleri ile akademik kadrolarda tan\u0131mlanan i\u015fleri yapt\u0131rmas\u0131 gibi somut ad\u0131mlarla ilerliyor.<\/p>\n

Asistan ve bursiyerler \u00fczerinde uygulanan bask\u0131 yaln\u0131zca ekonomik de\u011fil elbette. \u0130\u015fin sosyal ve psikolojik yan\u0131 bir o kadar bezdirici. \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanunu ve ilgili y\u00f6netmelik\u00e7e belirlenen psiko-sosyal risk etmenleri aras\u0131nda, beyaz yakal\u0131lar\u0131 da -\u00f6zellikle de kadrosuz gen\u00e7 akademilileri- etkileyen en \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar aras\u0131nda \u201crol belirsizli\u011fi\u201d ve \u201crol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131\u201d yer al\u0131yor. Asistanlar\u0131n ne yapaca\u011f\u0131n\u0131n yeterince tan\u0131ml\u0131 olmamas\u0131, kald\u0131rabilece\u011finden fazla ya da d\u00fc\u015f\u00fck rol tan\u0131m\u0131, i\u015fteki ama\u00e7lar, hedefler, beklentiler ve sorumluklara dair belirsizlik ya da esneklik, ki\u015finin de\u011ferleriyle \u00e7at\u0131\u015fan bir rol\u00fc ya da birbiriyle uyu\u015fmayan rolleri \u00fcstlenmesinin istenmesi ba\u015fl\u0131ca nedenler olarak s\u0131ralanabilir.<\/p>\n

Bu ve benzeri s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n s\u0131k\u00e7a ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir i\u015fyerinde; i\u015f doyumunun azalmas\u0131, i\u015fe ba\u011fl\u0131 gerilimin artmas\u0131, duygulan\u0131msal t\u00fckenme, ili\u015fkilerde ki\u015filiksizle\u015fme, \u00f6zg\u00fcvenin azalmas\u0131, y\u00fcksek oranda depresyona e\u011filimli olma gibi sorunlarla bo\u011fu\u015fan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam ettiremeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtiliyor. (2)<\/p>\n

Burs kesilmesi ya da azalt\u0131lmas\u0131 tehdidi, ba\u015far\u0131 bask\u0131s\u0131, yarat\u0131lan suni rekabet ortamlar\u0131, T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan belirlenen 20 saatlik bursiyer azami \u00e7al\u0131\u015fma limitinin keyfi art\u0131r\u0131lmas\u0131, su\u00e7lama, k\u00fc\u00e7\u00fcmseme, a\u015fa\u011f\u0131lama, verilen izinlerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, projede \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na dair kan\u0131t referans\u0131 yazmama gibi pratikler ise akademide maruz kal\u0131nan mobbing \u00f6rnekleri i\u00e7inde yer alabiliyor. (3)<\/p>\n

T\u00fcm bu karamsar resimle ironik olarak, usuls\u00fczl\u00fck ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 verilen ba\u015far\u0131l\u0131 m\u00fccadeleler i\u00e7inde akademi ne yaz\u0131k ki \u00e7ok zay\u0131f kal\u0131yor. \u00d6zel \u00fcniversitelerde durumun daha yak\u0131c\u0131 bir \u015fekilde hissedilmesinden olacak ki (4) emsal g\u00f6sterilebilecek bir davan\u0131n iki y\u0131l \u00f6nce a\u00e7\u0131lmas\u0131na, Bilkent \u00dcniversitesi\u2019nde doktora e\u011fitimi s\u0131ras\u0131nda bursiyer olarak istihdam edilen El\u00e7in Kurbano\u011flu \u00f6nc\u00fc oluyor. Asistanl\u0131k g\u00f6revinin \u201ci\u015f\u00e7i\u201d kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi gibi epey somut bir kararla El\u00e7in\u2019in lehine sonu\u00e7lanan dava, benzer yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerini ba\u015flatmalar\u0131 i\u00e7in di\u011fer gen\u00e7 akademilileri te\u015fvik eder nitelikte. Mahkeme hakimesinin sosyal devlet tan\u0131m\u0131n\u0131n gerekliklerine i\u015faret eden \u015fu ifadesi ise T\u00fcrkiye ger\u00e7ekli\u011finin insanca ya\u015fama ko\u015fullar\u0131 \u00fczerine b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6lgesinin hukukun elverdi\u011fince ayd\u0131nlatabilece\u011fi k\u0131sm\u0131na i\u015faret ediyor:<\/p>\n

\u201cSosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131 temel bir insan hakk\u0131 olup, devletin yan\u0131nda t\u00fcm kurumlar\u0131n bireylerin sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sayg\u0131 duyulmas\u0131 gerekti\u011fine mahkememiz dikkat \u00e7eker\u2026 Anayasan\u0131n\u00a060. maddesinde \u2018herkesin sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahip oldu\u011fu, devletin bu g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131p, gerekli te\u015fkilat\u0131 kuraca\u011f\u0131\u2019 tekrar vurgulanm\u0131\u015f ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Anayasa 90. son maddesi uyar\u0131nca temel haklar s\u00f6z konusu oldu\u011fundan mevzuat ile uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmenin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 halinde uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme uygulanacakt\u0131r.\u201d (5)<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; lisans ve doktora \u00f6\u011frencilerinden asistanl\u0131k ya da bursiyerlik gibi belirsiz bir tan\u0131m alt\u0131nda kadrolu ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin beklendi\u011fi, onlara herhangi bir sa\u011fl\u0131k g\u00fcvencesi vermeyip gelecekte bir i\u015f g\u00fcvencesi de vaat etmeyen, hem fikirsel hem de bedensel eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir ger\u00e7eklik olarak akademi oldu\u011fu yerde duruyor. Biz gen\u00e7 akademililerin rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne zaman devlet ve \u00fcniversite ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 haline gelece\u011finin belirleyicisi ise yine bizleriz. Hepimize g\u00fcne\u015fli pazartesiler<\/strong>\u2026<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) Zorunlu \u00f6\u011fretmenlik staj\u0131na benzeyen bu ders, bursiyerlerin \u00f6\u011fretme kabiliyetleri ve s\u0131n\u0131f \u00fczerindeki hakimiyetlerini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in Ko\u00e7 \u00dcniversitesi\u2019nde TEACH500 koduyla a\u00e7\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylelikle ger\u00e7ek hayat deneyimi elde edece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclen y\u00fcksek lisans ve doktora \u00f6\u011frencileri, nas\u0131l ve ne zaman bulacaklar\u0131 \u015f\u00fcpheli olan i\u015flerine haz\u0131rlan\u0131yorlar. Bkz: https:\/\/graduate.ku.edu.tr\/content\/phd-programs-0<\/p>\n

2) 6331 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanununca belirlenen ve \u00e7al\u0131\u015fanlara uzmanlarca verilen e\u011fitimler i\u00e7erisinde yer al\u0131yor. Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in \u00f6rnek site: egitim.druz.com.tr\/indir\/19-psikososyal-risk-etmenleri<\/p>\n

3) http:\/\/bianet.org\/biamag\/biamag\/160942-universitelerdeki-plaza-vandalizmi<\/p>\n

4) Vak\u0131f \u00fcniversitelerindeki ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlilerin devlet memuru olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in sendika \u00fcyeli\u011fine kabul edilmemesi, hak aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n asistan temsilcileri gibi okul odakl\u0131 lokallerde k\u0131s\u0131tl\u0131 kalmas\u0131, bursun yan\u0131 s\u0131ra e\u011fitim \u00fccretinin de ilgili \u00fcniversite taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n asistanlar \u00fczerinde koz olarak kullan\u0131lmas\u0131 vb.<\/p>\n

5) http:\/\/www.radikal.com.tr\/turkiye\/bu_karar_binlerce_arastirma_gorevlisi__icin_emsal_olacak-1111352<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lisans ve doktora \u00f6\u011frencilerinden asistanl\u0131k ya da bursiyerlik gibi belirsiz bir tan\u0131m alt\u0131nda kadrolu ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin beklendi\u011fi, onlara herhangi bir sa\u011fl\u0131k g\u00fcvencesi vermeyip gelecekte bir i\u015f g\u00fcvencesi de vaat etmeyen, hem fikirsel hem de bedensel eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir ger\u00e7eklik olarak akademi oldu\u011fu yerde duruyor. T\u00fcrkiye\u2019de akademisyen olman\u0131n, s\u0131k s\u0131k kimi benzer yorumlarla \u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne […]<\/p>\n","protected":false},"author":626,"featured_media":21828,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[171,1464,215],"tags":[610,2648,2185],"class_list":["post-21826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-134-sayi","category-dosya","category-egitim-bilimleri","tag-akademi","tag-guvencesiz-calisma","tag-universiteler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/626"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21826"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21826\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}