{"id":21874,"date":"2018-03-16T14:30:19","date_gmt":"2018-03-16T11:30:19","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=21874"},"modified":"2018-03-17T13:27:14","modified_gmt":"2018-03-17T10:27:14","slug":"neandertaller-ve-denisova-insani-da-sedef-hastaligindan-mustaripmis-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/03\/16\/neandertaller-ve-denisova-insani-da-sedef-hastaligindan-mustaripmis-2","title":{"rendered":"Neandertaller ve Denisova insan\u0131 da sedef hastal\u0131\u011f\u0131ndan mustaripmi\u015f"},"content":{"rendered":"

Sedef, ka\u015f\u0131nt\u0131, yanma ve k\u0131zar\u0131kl\u0131klar olu\u015fturan kronik bir deri hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Hem genetik, hem de \u00e7evresel nedenlerden dolay\u0131 geli\u015fen bu hastal\u0131\u011fa ve benzeri hastal\u0131klara yatk\u0131nl\u0131k yaratan genetik i\u015faretler neden y\u00fcz binlerce y\u0131ld\u0131r bizleri ve atalar\u0131m\u0131z\u0131 takip etmi\u015f ve bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 insanlar aras\u0131nda kalabilmi\u015ftir? Bu soru, biliminsanlar\u0131 aras\u0131nda, de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steren genetik i\u015faretleri evrimsel kuzenlerimiz olan Neandertal <\/em>ve Denisova<\/em> insanlar\u0131n\u0131n yeni okunan genomlar\u0131nda tespit ettikten sonra sorulmaya ba\u015fland\u0131. Molek\u00fcler Biyoloji ve Evrim Dergisi\u2019nde (http:\/\/mbe.oxfordjournals.org\/content\/early\/2015\/01\/22\/molbev.msu405) yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fma, bu soru etraf\u0131nda \u015fekilleniyor.<\/p>\n

Buffalo \u00dcnivesitesi Biyolojik Bilimler B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde konuyu \u00e7al\u0131\u015fan Dr. \u00d6mer G\u00f6k\u00e7\u00fcmen\u2019e g\u00f6re (www.gokcumenlab.org), sedef, Crohn hastal\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer baz\u0131 genetik temelli hastal\u0131klar bize \u00e7ok eskilerden kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yine biliminsanlar\u0131n\u0131n bulgular\u0131na g\u00f6re, insanl\u0131\u011f\u0131n baz\u0131 atalar\u0131, modern insanlar aras\u0131nda de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steren \u201cgenetik silinmelerin\u201d bir k\u0131sm\u0131n\u0131 genomlar\u0131nda bulunduruyordu. Baz\u0131 insanlarda varolan bir genetik \u201cc\u00fcmle\u201d di\u011fer insanlarda silinmi\u015fti ve 500 biny\u0131l kadar \u00f6nce ortak bir atadan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z evrimsel kuzenlerimiz de silik kopyalar ta\u015f\u0131yordu. Di\u011fer bir deyi\u015fle baz\u0131 insanlar\u0131n baz\u0131 genleri Neandertal<\/em> veya Denisova<\/em> insanlar\u0131na daha \u00e7ok benziyordu. Bu g\u00f6zlemden sonra, bir k\u0131s\u0131m istatistik ve toplum geneti\u011fi teknikleri kullanarak, G\u00f6k\u00e7\u00fcmen ve ekibi, bu genetik \u00e7e\u015fitlili\u011fi bundan milyonlarca y\u0131l \u00f6ncesinde ya\u015fam\u0131\u015f modern insanlar\u0131n, Neandertal<\/em> ve Denisova<\/em> insanlar\u0131n\u0131n ortak atas\u0131na kadar takip etmi\u015fti. Bu ke\u015fif, evrimsel dansta baz\u0131 tip \u00f6zelliklerin di\u011ferlerinden daha kal\u0131c\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Bu \u00e7ok eski \u00f6zelliklerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sedef ve Crohn hastal\u0131klar\u0131na yatk\u0131nl\u0131\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bilinmekte. Ortaya \u00e7\u0131kan teorik soru: Neden?<\/p>\n

G\u00f6k\u00e7\u00fcmen\u2019e g\u00f6re bu olay\u0131n evrimsel a\u00e7\u0131klamas\u0131 dengesel se\u00e7ilimden ge\u00e7iyor. K\u0131saca, atalar\u0131m\u0131zda Crohn veya sedef hastal\u0131\u011f\u0131na yatk\u0131nl\u0131k sa\u011flayan belirli \u00f6zelliklerin, ayn\u0131 zamanda onlara evrimsel bir fayda sa\u011fl\u0131yor olabilece\u011fi en akla yatk\u0131n a\u00e7\u0131klama. Bunu biraz daha a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in, hem sedef, hem de Crohn hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n otoimm\u00fcn, yani kendi ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin b\u00fcnyeye sald\u0131rmas\u0131 ile kendini g\u00f6steren hastal\u0131klar oldu\u011funu belirtmek \u00f6nemli. Bu durumda, belli tip mikroplara maruz kalan b\u00fcnyeyi koruyan genetik i\u015faretler ile otoimm\u00fcn hastal\u0131klar aras\u0131nda bir denge olabilir. Bu y\u00fczden G\u00f6k\u00e7\u00fcmen\u2019e g\u00f6re evrimsel \u00f6zelliklere siyah-beyaz, faydal\u0131-faydas\u0131z diye bakmaktan ziyade, evrimsel s\u00fcrece dinamik bir s\u00fcre\u00e7 olarak bakmak daha do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n

Bunun en iyi \u00f6rneklerinden biri \u201corak h\u00fccreli anemi\u201d hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Burada insan\u0131n alyuvarlar\u0131 \u015fekil de\u011fi\u015ftirerek k\u0131vr\u0131k hale gelmi\u015ftir ve bu anemi (kans\u0131zl\u0131k) yarat\u0131r. Bu bir sorundur. Ancak s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131nda da parazitleri i\u00e7ine almayarak ki\u015fiyi bu hastal\u0131ktan korur. Bu da bir avantajd\u0131r. Bu kar\u015f\u0131t bask\u0131lar bir se\u00e7ilim dengesi yaratarak hangi genin kal\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 belirler, ki bu da s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde ya\u015fayanlarda neden orak h\u00fccreli aneminin s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klar. Yeni \u00e7al\u0131\u015fma, bu tip bir dengesel se\u00e7ilme mekanizman\u0131n, daha karma\u015f\u0131k bir bi\u00e7imde Crohn hastal\u0131\u011f\u0131 ve sedefte de rol oynayabilece\u011fini g\u00f6stermeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ilk yazar\u0131 ve Dr. G\u00f6k\u00e7\u00fcmen\u2019in doktora \u00f6\u011frencisi Dr. Yen-Lung Lin\u2019e g\u00f6re, \u00e7ok uzun zaman s\u00fcre\u00e7lerinde insanlar aras\u0131nda korunmu\u015f genetik \u00e7e\u015fitlilik, nispeten az \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ancak insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve biyolojisini anlamada \u00f6nemli yeri olan g\u00fc\u00e7lerdir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, bu tip \u00e7e\u015fitlili\u011fi anlamak i\u00e7in yeni ve \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sedef, ka\u015f\u0131nt\u0131, yanma ve k\u0131zar\u0131kl\u0131klar olu\u015fturan kronik bir deri hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Hem genetik, hem de \u00e7evresel nedenlerden dolay\u0131 geli\u015fen bu hastal\u0131\u011fa ve benzeri hastal\u0131klara yatk\u0131nl\u0131k yaratan genetik i\u015faretler neden y\u00fcz binlerce y\u0131ld\u0131r bizleri ve atalar\u0131m\u0131z\u0131 takip etmi\u015f ve bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 insanlar aras\u0131nda kalabilmi\u015ftir? Bu soru, biliminsanlar\u0131 aras\u0131nda, de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steren genetik i\u015faretleri evrimsel kuzenlerimiz olan Neandertal ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":21875,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[170,19,21,32,33],"tags":[2654,529,425,2653],"class_list":["post-21874","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-133-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-evrim","category-saglik-bilimleri","tag-denisova-insani","tag-neandertal","tag-saglik","tag-sedef-hastaligi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t