{"id":22550,"date":"2018-03-31T00:05:50","date_gmt":"2018-03-30T21:05:50","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=22550"},"modified":"2018-03-30T23:59:10","modified_gmt":"2018-03-30T20:59:10","slug":"senin-stresin-benim-beynimi-mi-degistiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/03\/31\/senin-stresin-benim-beynimi-mi-degistiriyor","title":{"rendered":"Senin stresin, benim beynimi mi de\u011fi\u015ftiriyor?"},"content":{"rendered":"

Nature Neuroscience\u2019daki<\/em> (Nature Sinirbilim) yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada, Calgary \u00dcniversitesi\u2019ndeki, Cumming T\u0131p Fak\u00fcltesi Hotchkiss Beyin Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (HBI) Dr. Jaideep Bains ve ekibi, ba\u015fkalar\u0131ndan yay\u0131lan ve aktar\u0131lan stresin, beyni ger\u00e7ek stresle ayn\u0131 \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Fareler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma, ayr\u0131ca, stresin beyin \u00fczerindeki etkilerinin, di\u015fi farelerde sosyal bir etkile\u015fimin ard\u0131ndan tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, fakat erkek fareler i\u00e7in durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Hotchkiss Beyin Enstit\u00fcs\u00fc (HBI) Fizyoloji ve Farmakoloji Anabilim Dal\u0131 profes\u00f6r\u00fc ve bir HBI \u00fcyesi olan Bains, \u201cStresle ili\u015fkili beyinde ger\u00e7ekle\u015fen de\u011fi\u015fiklikler; i\u00e7erisinde travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011funun, kayg\u0131 bozukluklar\u0131n\u0131n ve depresyonun da bulundu\u011fu bir\u00e7ok zihinsel probleme zemin haz\u0131rl\u0131yor\u201d diyor ve devam ediyor, \u201cSon zamanlardaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, stresin ve duygular\u0131n \u2018bula\u015f\u0131c\u0131\u2019 olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Fakat bunlar\u0131n beyinde kal\u0131c\u0131 sonu\u00e7lara sebep olup olmayaca\u011f\u0131 bilinmiyor.\u201d<\/p>\n

\"\"
Fizyoloji ve Farmakoloji Anabilim Dal\u0131 profes\u00f6r\u00fc Jaideep Bains ve Bains\u2019in laboratuvar\u0131nda doktora sonras\u0131 \u00fcyesi ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc Toni-Lee Sterley. Foto\u011fraf: Adrian Shellard, Hotchkiss Brain Institute.<\/figcaption><\/figure>\n

Bains\u2019in ara\u015ft\u0131rma ekibi, stresin, iki\u015ferli olarak erkek ve di\u015fi fare gruplar\u0131 \u00fczerindeki etkilerini inceledi. \u00d6ncelikle, her bir fare \u00e7iftinden bir fareyi ay\u0131rd\u0131lar ve fareyi, partnerinin yan\u0131na geri d\u00f6nmeden \u00f6nce hafif bir strese maruz b\u0131rakt\u0131lar. Daha sonra, her bir farenin belirli bir h\u00fccre pop\u00fclasyonunun tepkilerini incelediler. Burada inceledikleri h\u00fccre pop\u00fclasyonu, beynin strese kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi tepkileri kontrol eden CRH n\u00f6ronlar\u0131yd\u0131. \u0130ncelemenin sonucunda, strese do\u011frudan maruz kalan farenin ve kalmayan partnerinin beyinlerindeki a\u011f \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 \u015fekilde de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlediler.<\/p>\n

Bains\u2019in laboratuvar\u0131nda ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc ve doktora sonras\u0131 e\u011fitimde olan Toni-Lee Sterley, \u201cDikkat \u00e7ekici olan \u015fey, ger\u00e7ek strese maruz kalmayan fare partnerlerindeki CRH n\u00f6ronlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimin, stresli farelerde \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz de\u011ferlerle ayn\u0131 olmas\u0131yd\u0131\u201d diyor.<\/p>\n

Daha sonras\u0131nda ekip, n\u00f6ronlar\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in optogenetik yakla\u015f\u0131mdan faydaland\u0131; b\u00f6ylece n\u00f6ronlar\u0131 \u0131\u015f\u0131k kullanarak hem aktifle\u015ftirebilecek hem de devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakabileceklerdi. Ekip, bu n\u00f6ronlar\u0131 stres s\u0131ras\u0131nda devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131nda, normal ko\u015fullarda stres sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fiklikleri engelledi. Strese maruz kalmayan partnerlerdeki n\u00f6ronlar\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131nda ise, stres partnere aktar\u0131lamad\u0131. Dikkat \u00e7ekici bir \u015fekilde, stres yokken bile, bir farede bu n\u00f6ronlar\u0131 \u0131\u015f\u0131k kullanarak aktif hale getirdiklerinde \u0131\u015f\u0131\u011fa maruz kalan farenin ve maruz kalmayan partnerinin beyni, t\u0131pk\u0131 ger\u00e7ek bir strese maruz kalman\u0131n ard\u0131ndan olaca\u011f\u0131 gibi de\u011fi\u015fim g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Ekip, CRH n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n aktivasyonunun, partnerini uyaran fareden \u201calarm feromonu\u201d ad\u0131 verilen kimyasal bir sinyalin salg\u0131lanmas\u0131na neden oldu\u011funu ke\u015ffetti. Sinyali alg\u0131layan partner, daha sonras\u0131nda grubun di\u011fer \u00fcyelerini de uyarmaya ba\u015flayabilir. Stres sinyallerinin bu yay\u0131l\u0131m\u0131, \u00e7e\u015fitli t\u00fcrlerde sosyal a\u011flar\u0131n olu\u015fumunda kritik olabilecek bilgilerin aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in anahtar bir mekanizma ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

Sosyal a\u011flar\u0131n bir di\u011fer avantaj\u0131, olumsuz olaylar\u0131n etkileri \u00fczerinde tampon g\u00f6revi g\u00f6rebilmesidir. Bains\u2019in ekibi ayr\u0131ca, stresin etkilerini azaltmak \u00fczerine se\u00e7ici olan bir kan\u0131t buldu. Di\u015filerdeki CRH n\u00f6ronlar\u0131nda stresten sonra kalan etkilerin, stressiz olan ba\u015fka bir partner ile yakla\u015f\u0131k olarak yar\u0131s\u0131nda kesildi\u011fini fark etti. Fakat bu durum erkekler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildi.<\/p>\n

Bains, bu bulgular\u0131n insanlar \u00fczerinde de ge\u00e7erli olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor ve \u201cStresimizi ba\u015fkalar\u0131na bilerek ya da fark\u0131nda olmadan rahatl\u0131kla iletebiliriz. Hatta baz\u0131 stres belirtilerinin, travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fundan mustarip olan bireylerin ailelerinde ve sevdikleri \u00fczerinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fine dair kan\u0131t bile var. Di\u011fer tarafta ise, bir di\u011fer ki\u015finin duygusal durumunu sezebilme yetene\u011fi, sosyal ba\u011flar yaratman\u0131n ve in\u015fa etmenin en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131d\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n

Bains\u2019in laboratuvar\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu ara\u015ft\u0131rma, stres ve sosyal etkile\u015fimlerin karma\u015f\u0131k bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. Bu etkile\u015fimlerin sonu\u00e7lar\u0131 uzun s\u00fcreli olabilir ve ilerleyen zamanda davran\u0131\u015f \u00fczerinde etkiler g\u00f6sterebilir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nature Neuroscience\u2019daki (Nature Sinirbilim) yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada, Calgary \u00dcniversitesi\u2019ndeki, Cumming T\u0131p Fak\u00fcltesi Hotchkiss Beyin Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (HBI) Dr. Jaideep Bains ve ekibi, ba\u015fkalar\u0131ndan yay\u0131lan ve aktar\u0131lan stresin, beyni ger\u00e7ek stresle ayn\u0131 \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Fareler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma, ayr\u0131ca, stresin beyin \u00fczerindeki etkilerinin, di\u015fi farelerde sosyal bir etkile\u015fimin ard\u0131ndan tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, fakat erkek fareler i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":1191,"featured_media":22552,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,35],"tags":[254,347,495,902],"class_list":["post-22550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-noroloji","tag-beyin","tag-noroloji","tag-sinirbilim","tag-stres"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t