{"id":22564,"date":"2018-04-01T00:00:29","date_gmt":"2018-03-31T21:00:29","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=22564"},"modified":"2018-03-31T22:30:51","modified_gmt":"2018-03-31T19:30:51","slug":"bir-doga-gozlemine-baslama-rehberi-dogadabuan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/04\/01\/bir-doga-gozlemine-baslama-rehberi-dogadabuan","title":{"rendered":"Bir do\u011fa g\u00f6zlemine ba\u015flama rehberi: Do\u011fadabuan"},"content":{"rendered":"

H\u00fcseyin \u00c7a\u011flar \u0130nce ile\u00a0<\/strong>S\u00f6yle\u015fi<\/strong><\/p>\n

– Kendinizden biraz bahseder misiniz Say\u0131n H\u00fcseyin \u00c7a\u011flar? <\/em><\/strong><\/p>\n

– Do\u011fan\u0131n i\u00e7inde bir \u00e7ocukluk ge\u00e7irdim. \u00dcniversiteye kadar babam\u0131n memuriyeti sebebiyle farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131 ve mevsimleri hissederek b\u00fcy\u00fcd\u00fcm. Ege, Akdeniz ve Orta Anadolu do\u011fas\u0131n\u0131n bozulmam\u0131\u015f son zamanlar\u0131nda, yani 80\u2019li ve 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda kimi zaman u\u00e7suz bucaks\u0131z bir bozk\u0131r\u0131n ortas\u0131nda bir \u00e7iftlikte, kimi zaman bir sahil kasabas\u0131ndayd\u0131m. San\u0131r\u0131m Anadolu\u2019nun biyok\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fine olan hayranl\u0131\u011f\u0131m\u0131n, ilgimin temelinde bu var. Ege \u00dcniversitesi Biyom\u00fchendislik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde okurken de bu ilgim devam etti ve orada tek ba\u015f\u0131ma seyahatlere \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131m. B\u00fclent Ecevit\u2019in ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131nda kurdu\u011fu gen\u00e7lik kamplar\u0131 sayesinde Karadeniz, Do\u011fu Anadolu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019ni ya\u015fayarak gezme \u015fans\u0131 buldum. Daha sonra T\u00dcB\u0130TAK Ekoloji Temelli Do\u011fa E\u011fitimleri ile T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nde gelen biliminsanlar\u0131 ile ayn\u0131 co\u011frafyalar\u0131 farkl\u0131 bir bak\u0131\u015fla ke\u015ffetmeye ba\u015flad\u0131m. Ard\u0131ndan bu ke\u015ffi s\u00fcrd\u00fcrmek, daha \u00e7ok insana ula\u015ft\u0131rmak \u00fczere, \u00fcniversitede ku\u015f g\u00f6zlem toplulu\u011fu kurduk. O zaman bizim ku\u015fa\u011f\u0131n bir okulu vard\u0131: Atlas<\/em> dergisi. Sahaflardan eski say\u0131lar\u0131 toplar, gidece\u011fim yerleri \u00f6nceden oradan okuyarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. Sonralar\u0131 Atlas<\/em> ile yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar benim i\u00e7in bir hayalin ger\u00e7ekle\u015fmesi oldu diyebilirim. \u00dcniversite y\u0131llar\u0131m\u0131n son senesinde ve sonraki y\u0131llarda Do\u011fa Derne\u011fi ve Bu\u011fday Derne\u011fi gibi kurumlarda do\u011fa koruma ve k\u00fclt\u00fcr ara\u015ft\u0131rmas\u0131 konular\u0131nda projeler y\u00fcr\u00fctt\u00fcm.<\/p>\n

– Ge\u00e7ti\u011fimiz Ocak ay\u0131nda 2. bask\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen \u201cDo\u011fadabuan\u201d kitab\u0131n\u0131 okurlar ve do\u011faseverlerle bulu\u015fturdun. Okurlar kitapta neler bulacaklar? <\/em><\/strong><\/p>\n

– Kitap \u201cdo\u011fa g\u00f6zlemine ba\u015flama rehberi\u201d olarak haz\u0131rland\u0131. Kitab\u0131n i\u00e7inde \u00fclkemizde yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclebilen canl\u0131 t\u00fcrleri yer al\u0131yor. Do\u011fa g\u00f6zlemine merakl\u0131 birisi i\u00e7in ku\u015flar, kelebekler, memeliler, kurba\u011fa ve s\u00fcr\u00fcngenler, a\u011fa\u00e7 ve \u00e7al\u0131lar. \u00dclkemizin \u00f6nde gelen biliminsanlar\u0131n\u0131n dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda haz\u0131rlanan, 30\u2019un \u00fczerinde yabanhayat foto\u011fraf\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n katk\u0131lar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 ve Ediz Hun\u2019un \u201c\u00d6ns\u00f6z\u201d\u00fcn\u00fc yazd\u0131\u011f\u0131 bir kitap oldu. T\u00fcr anlat\u0131mlar\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca eski zamanlardan bu yana o t\u00fcrle ilgili olu\u015fmu\u015f efsanelere, inan\u0131\u015flara ve halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki \u00f6nemine yer vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Bu \u00e7er\u00e7evede T\u00fcrkiye\u2019de bir ilk kitap oldu.<\/p>\n

– Do\u011fadabuan ismi nereden geliyor?<\/em><\/strong><\/p>\n

– \u201cDo\u011fadabuan\u201d instagram sayfam\u0131n ismi. Sayfay\u0131 kurarken amac\u0131m, do\u011fada \u00e7ekti\u011fim foto\u011fraflar\u0131 alt\u0131nda k\u0131sa bir bilgi notu ile anl\u0131k olarak payla\u015fmakt\u0131. An duygusunu \u00e7ok anlaml\u0131 ve kuvvetli buluyorum. \u015eu an do\u011fada mevsimsel, g\u00fcnl\u00fck, hatta saatlik olarak s\u00fcrekli bir \u015feyler oluyor. S\u00fcrekli bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm var. \u00d6rne\u011fin \u015eubat sonunda Kuzey Afrika\u2019dan \u00fclkemize gelen bir k\u0131rlang\u0131c\u0131n veya bir leyle\u011fin ilk g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc an bir ilk bahar heyecan\u0131 yarat\u0131yor.<\/p>\n

Sonras\u0131nda bu heyecan Magma<\/em> dergisinde haftal\u0131k sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

\u201cDo\u011fadabuan\u201d\u0131 bir do\u011fa fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 hareketi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bunun bir par\u00e7as\u0131 olarak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Do\u011fa G\u00f6zlemine Ba\u015flama Rehberi\u2019nin ismi de bu nedenle Do\u011fadabuan<\/em> oldu. Bu kitap do\u011fa g\u00f6zlemine ba\u015flama rehberi olarak T\u00fcrkiye\u2019de olmayan ve gereksinilen bir kitap oldu.<\/p>\n

\"\"
H\u00fcseyin \u00c7a\u011flar \u0130nce do\u011fada.<\/figcaption><\/figure>\n

– Kitapta ka\u00e7 canl\u0131 t\u00fcr\u00fc bulunuyor ve bu t\u00fcrler neye g\u00f6re belirlendi? <\/em><\/strong><\/p>\n

– Kitapta 220 canl\u0131 t\u00fcr\u00fc bulunuyor. Binlerce canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir co\u011frafyada t\u00fcrlerin belirlenmesi a\u015famas\u0131 bir rehber kitap projesi i\u00e7in zor bir durum. Hedefimizin do\u011fa g\u00f6zlemine ba\u015flang\u0131\u00e7 rehberi olmas\u0131 i\u015fimizi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Durumu sadele\u015ftirip, \u00fclke genelinde birdenbire kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan ve merak etti\u011fimiz canl\u0131 t\u00fcrlerini se\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Ku\u015flar, kelebekler, memeliler, kurba\u011fa ve s\u00fcr\u00fcngenler, a\u011fa\u00e7 ve \u00e7al\u0131lar olmak \u00fczere, be\u015f ayr\u0131 canl\u0131 grubu belirledik. Ard\u0131ndan her konunun uzman\u0131 biliminsan\u0131ndan t\u00fcrlerin se\u00e7imi ve metinlerin bilimsel kontrol\u00fc konular\u0131nda destek ald\u0131k. Bu arada yeri gelmi\u015fken belirtmek isterim: Hem bilim \u00fcretip hem \u00f6\u011frenci yeti\u015ftiren biliminsanlar\u0131n\u0131n di\u011fer taraftan vatanda\u015f bilimini desteklemesi bence \u00e7ok \u00f6nemli. Hocalar\u0131m\u0131z\u0131n, \u00fclkemiz do\u011fas\u0131n\u0131n zenginliklerini g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karmak i\u00e7in do\u011fa g\u00f6zlemi \u00fczerine bir\u00e7ok organizasyona destek olmalar\u0131n\u0131 \u00e7ok k\u0131ymetli buluyorum.<\/p>\n

Kitaba d\u00f6necek olursak, kitapta olabildi\u011fince sade ve ilgi \u00e7ekici bir dille anlat\u0131m\u0131 tercih ettik. Bu arada bu canl\u0131lar\u0131 tan\u0131mlarken onlar\u0131n kadim k\u00fclt\u00fcrlerdeki izlerini de d\u00e2hil ettik. Bu canl\u0131lar\u0131, Anadolu\u2019da binlerce y\u0131ld\u0131r beraber ya\u015fad\u0131klar\u0131 insan\u0131n hik\u00e2yesinde, bir masalda, bir efsanede fark etmek bizi onlara bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu arada do\u011fay\u0131 binlerce y\u0131ld\u0131r koruyan sistemin de bu k\u00fclt\u00fcrel birikim oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

– Foto\u011fraflar kitab\u0131n\u0131zda en \u00e7ok dikkat \u00e7eken noktalardan birisi. Foto\u011fraflar\u0131n nas\u0131l bir se\u00e7im s\u00fcreci oldu?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Kitapta 300\u2019\u00fcn \u00fczerinde foto\u011fraf bulunuyor. T\u00fcrleri tan\u0131mlarken t\u00fcr\u00fcn belirgin \u00f6zelliklerini \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan foto\u011fraflar olmas\u0131 bizim i\u00e7in en \u00f6nemli kriterdi. Foto\u011fraf\u0131n net ve g\u00f6rsel anlamda iyi bir foto\u011fraf olmas\u0131 gerekiyordu. Bununla birlikte \u00f6zellikle dikkat etti\u011fim bir konu foto\u011fraflar\u0131n hepsinin T\u00fcrkiye\u2019de ve \u00fclkemiz foto\u011fraf\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7ekilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. \u00d6zg\u00fcn ve tamam\u0131yla bizim taraf\u0131m\u0131zdan haz\u0131rlanan bir kitap olmas\u0131 bence \u00f6nemli bir durum. Di\u011fer taraftan do\u011fa g\u00f6zlemine yeni ba\u015flayanlar\u0131 bu foto\u011fraflar\u0131 onlar\u0131n da \u00e7ekebilecekleri konusunda motive edebilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

Do\u011fadabuan<\/em> kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 ben olsam da, kitaba d\u00e2hil olup foto\u011fraflar\u0131yla ve bilimsel birikimleriyle destek olan 30\u2019un \u00fczerinde uzman, do\u011fa foto\u011fraf\u00e7\u0131s\u0131 ve biliminsan\u0131 var. Kitapta bulunan her foto\u011fraf\u0131n mutlaka bir hik\u00e2yesi var. Sadece bir foto\u011fraf i\u00e7in; \u00e7ekilecek t\u00fcr\u00fcn bilgisi, yeri, zaman\u0131, uygun ekipmanlar\u0131n olmas\u0131, \u00e7ekim i\u00e7in vaktin ve maddi durumun olmas\u0131, t\u00fcr\u00fcn bulunmas\u0131, do\u011fru \u0131\u015f\u0131k, a\u00e7\u0131 gibi bir\u00e7ok parametrenin bir araya gelmesi gerekti\u011fini ve bunun i\u00e7in tekrar tekrar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ger\u00e7ekten her bir foto\u011frafta b\u00fcy\u00fck bir emek var. Bu rop\u00f6rtaj vesilesiyle bu kitaba destek olan t\u00fcm foto\u011fraf\u00e7\u0131lara ve biliminsanlar\u0131na tekrar \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n

\"\"
\u0130bibik.<\/figcaption><\/figure>\n

– Do\u011fadan h\u0131zla koparken bir yandan do\u011faya \u00e7\u0131kmak i\u00e7in yollar aramaya ba\u015flad\u0131k. Siz bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

– <\/strong>Do\u011fan\u0131n her zaman insan\u0131 \u00e7eken, yakalayan bir taraf\u0131 var. Biz de do\u011fal bir canl\u0131y\u0131z. \u00c7ocuklarda da her zaman do\u011faya olan bu talebi g\u00f6rebiliriz. Ama ne yaz\u0131k ki biz yeti\u015fkinlerde kafeste ya\u015fayan bir yabani hayvan\u0131n \u00fcrkekli\u011fi var. \u00d6zellikle izledi\u011fimiz bir\u00e7ok televizyon program\u0131n\u0131n, bunlar\u0131n i\u00e7inde \u00f6zellikle belgesellerin, bu \u00fcrkekli\u011fi daha da artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. 6 ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z\u0131m var. Yazlar\u0131m\u0131z\u0131 sedir orman\u0131n\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda bir evin etraf\u0131nda ge\u00e7irmemize ra\u011fmen, orman kelimesi onu korkutuyor. Fakat ormana gitti\u011fimizde \u00f6yle bir korkusu olmuyor. Ona televizyonla verilen bir orman alg\u0131s\u0131 var.<\/p>\n

Do\u011faya kar\u015f\u0131 en \u00e7ok sevgi, \u015fefkat g\u00f6sterilmesi gereken bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz ama g\u00f6rsel medya ile s\u00fcrekli olarak sava\u015fa gider gibi do\u011faya \u00e7\u0131kmam\u0131z isteniyor bizden. Elbette ki do\u011fada yap\u0131lan sportif faaliyetler ba\u015fka bir konu. Fakat do\u011faya \u00e7\u0131kmak i\u00e7in her zaman bir ya\u015fam m\u00fccadelesine haz\u0131rlanmak gibi olmak zorunda de\u011fil. Her an do\u011fay\u0131 be\u015f duyu organ\u0131m\u0131zla hissedebiliriz. Kitab\u0131 i\u00e7erik olarak tam da bu noktaya g\u00f6re haz\u0131rlad\u0131k. Do\u011fa her yerde! \u015eehrin i\u00e7inde bir parkta dahi g\u00f6rebilece\u011fimiz t\u00fcrleri ke\u015ffedebilmeniz, onlar\u0131 fark edebilmeniz i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131k.<\/p>\n

– <\/em><\/strong>\u0130lkbaharla birlikte kendini parklara, ormanlara atacak insanlara neler \u00f6nerebilirsin do\u011fa g\u00f6zlemi ad\u0131na? \u00c7ocuklar\u0131yla birlikte ne gibi \u015feyler yapabilirler mesela?<\/em><\/strong><\/p>\n

– Do\u011faya daha dikkatli bak\u0131p canl\u0131lar\u0131 Do\u011fadabuan <\/em>gibi bir rehber kitapla \u00f6\u011frenebilirler. Hatta telefonlar\u0131yla kendi belgesellerini \u00e7ekebilirler. \u00d6rne\u011fin bir kelebe\u011fi sab\u0131rla takip edip yava\u015f hareketlerle ona yakla\u015ft\u0131klar\u0131nda olduk\u00e7a yak\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekebilirler. Do\u011fa g\u00f6zlemine biraz daha profesyonel ba\u015flamak isteyenler i\u00e7in \u00f6nerim \u015fu olur: Ku\u015f, memeli, kelebek, s\u00fcr\u00fcngen, a\u011fa\u00e7 g\u00f6zlemcili\u011fi i\u00e7in \u00e7ok g\u00fczel web siteleri ve topluluklar var. \u00d6rne\u011fin, Traku\u015f, Trakel, Tramem bunlardan baz\u0131lar\u0131. Y\u0131l\u0131n belli zamanlar\u0131 a\u011fa\u00e7 bilim okullar\u0131, ku\u015f g\u00f6zlem okullar\u0131 gibi kurslar d\u00fczenleniyor. Ve Do\u011fadabuan<\/em>\u2019dan sonra daha fazla canl\u0131 t\u00fcr\u00fc \u00f6\u011frenmek isteyenler, Ku\u015f G\u00f6zlemcisin Cep Kitab\u0131<\/em>, Kelebek G\u00f6zlemcisinin Cep Kitab\u0131,<\/em> T\u00fcrkiye\u2019nin Amfibi ve S\u00fcr\u00fcngenleri<\/em>, T\u00fcrkiye\u2019nin Ku\u015flar\u0131<\/em>, T\u00fcrkiye\u2019nin Kelebekleri<\/em> gibi bir\u00e7ok yay\u0131na da ula\u015fabilir.<\/p>\n

– Son olarak eklemek istedi\u011finiz bir konu var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin muhte\u015fem bir biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi var. Tarih boyunca bu co\u011frafyay\u0131 tercih eden uygarl\u0131klar bu zenginlik sayesinde varolmu\u015flar. Bu bizim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011fer. \u00dclkemizde bu konularda \u00e7ok daha fazla kitap yaz\u0131lmal\u0131, belgesel \u00e7ekilmeli ve daha fazla insana farkl\u0131 kanallar \u00fczerinden ula\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

H\u00fcseyin \u00c7a\u011flar \u0130nce ile\u00a0S\u00f6yle\u015fi – Kendinizden biraz bahseder misiniz Say\u0131n H\u00fcseyin \u00c7a\u011flar? – Do\u011fan\u0131n i\u00e7inde bir \u00e7ocukluk ge\u00e7irdim. \u00dcniversiteye kadar babam\u0131n memuriyeti sebebiyle farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131 ve mevsimleri hissederek b\u00fcy\u00fcd\u00fcm. Ege, Akdeniz ve Orta Anadolu do\u011fas\u0131n\u0131n bozulmam\u0131\u015f son zamanlar\u0131nda, yani 80\u2019li ve 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda kimi zaman u\u00e7suz bucaks\u0131z bir bozk\u0131r\u0131n ortas\u0131nda bir \u00e7iftlikte, kimi zaman bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1353,"featured_media":22565,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2709,513],"tags":[571,2747,673],"class_list":["post-22564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-170-sayi","category-kitapcil","tag-anadolu","tag-biyokultur","tag-doga"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1353"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22564"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22564\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}