{"id":22592,"date":"2018-04-01T14:31:30","date_gmt":"2018-04-01T11:31:30","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=22592"},"modified":"2023-08-18T09:09:56","modified_gmt":"2023-08-18T06:09:56","slug":"yeni-bir-turun-evrimi-gozlenememistir-iddiasi-dogru-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/04\/01\/yeni-bir-turun-evrimi-gozlenememistir-iddiasi-dogru-mu","title":{"rendered":"&#8216;Yeni bir t\u00fcr\u00fcn evrimi g\u00f6zlenememi\u015ftir&#8217; iddias\u0131 do\u011fru mu?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n iddias\u0131: <\/strong><strong>Yeni bir t\u00fcr\u00fcn evrimi g\u00f6zlenmemi\u015ftir<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bilimin yan\u0131t\u0131: T\u00fcrle\u015fmenin g\u00f6zlendi\u011fi canl\u0131lar vard\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBiyologlar hi\u00e7bir zaman bir t\u00fcr\u00fcn evrimini g\u00f6zlememi\u015flerdir.\u201d<\/p>\n<p><em>(Harun Yahya, Yarat\u0131l\u0131\u015f Atlas\u0131, s.608)<\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrle\u015fmeye dair \u00f6rnekler vermeden \u00f6nce \u201ct\u00fcr\u201d kavram\u0131yla ilgili birka\u00e7 hat\u0131rlatmada bulunmak faydal\u0131 olacakt\u0131r. \u00d6ncelikle t\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 dura\u011fan bir konsepte yerle\u015ftirmekten ka\u00e7\u0131nmak gerekiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcrler \u00fcreyerek durmaks\u0131z\u0131n yeni kombinasyonlar olu\u015fturan topluluklard\u0131r. \u00c7iftle\u015fme eyleminin t\u00fcr i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmesini garantileyen \u00e7ok say\u0131da biyolojik mekanizma bulunmaktad\u0131r. \u0130kincisi, t\u00fcr, kendini olu\u015fturan bireylerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, ekolojik bir birimdir ve ayn\u0131 \u00e7evreyi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer t\u00fcrlerle b\u00fct\u00fcnsel bir etkile\u015fime girer. Son olarak t\u00fcr genetik bir birimdir; bu ba\u011flamda bireyler, k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine gen havuzundan k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar ta\u015f\u0131yan ge\u00e7ici damarlar olarak de\u011ferlendirilmelidir. T\u00fcrle\u015fme \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan evrim biyologlar\u0131, do\u011fal ortamdaki g\u00f6zlemlerini veya deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede y\u00fcr\u00fct\u00fcrler. \u00d6rne\u011fin co\u011frafi tecride u\u011fram\u0131\u015f topluluklar\u0131n birbirleriyle \u00e7iftle\u015fme g\u00f6stermemelerinin arkas\u0131nda yatan nedenin sadece fiziksel ko\u015fullar m\u0131 yoksa fiziksel ko\u015fullar\u0131n tetikledi\u011fi bir genetik ayr\u0131m m\u0131 oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Do\u011fal hayatta t\u00fcrle\u015fmenin bitkilerdeki \u00f6rneklerini g\u00f6zlemlemek nispeten daha kolay olmu\u015ftur. Hem kapal\u0131 tohumlu bitkiler (angiospermea) hem de tohumsuz ve \u00e7i\u00e7ek a\u00e7mayan e\u011freltiotlar\u0131 (\u00f6rne\u011fin; \u00e7uha\u00e7i\u00e7e\u011fi, turp, lahana, \u201chemp nettle\u201d denilen <em>Galeopsis <\/em>cinsinden kenevir g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc ve \u0131s\u0131rganotuna benzer t\u00fcyc\u00fckler i\u00e7eren yabani ot ve daha bir\u00e7ok \u00e7e\u015fit e\u011freltiotu cinsi) gibi \u00e7ok say\u0131daki bitki gruplar\u0131ndaki t\u00fcrle\u015fmenin, melezle\u015fme (hibridizasyon) ve poliploidle\u015fme yoluyla ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk zamanlar\u0131ndan beri g\u00f6zlenmektedir. Burada melezle\u015fme ile kastetti\u011fimiz, iki farkl\u0131 t\u00fcr\u00fcn kromozom setlerinin bir araya gelmesi ve tek h\u00fccre i\u00e7inde bar\u0131nmas\u0131; poliploidle\u015fme ile kastetti\u011fimiz ise bir h\u00fccrenin hatal\u0131 b\u00f6l\u00fcnmeler sonucu homolog kromozom setlerinden ikiden fazlas\u0131na sahip olmas\u0131 durumudur. Farkl\u0131 olarak, <em>S. malheurensis<\/em> ve m\u0131s\u0131r gibi baz\u0131 bitkilerdeki t\u00fcrle\u015fme olaylar\u0131n\u0131n ise bu iki yolu da i\u00e7ermedi\u011fi g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Genetik alan\u0131nda en fazla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f organizmalardan biri, meyvesine\u011fi ad\u0131yla bilinen <em>Drosophila<\/em> t\u00fcrleridir. Bir\u00e7ok <em>Drosophila<\/em> t\u00fcrle\u015fme \u00f6rne\u011fi 1970\u2019lerden bu yana kapsaml\u0131 bir \u015fekilde belgelenmi\u015ftir. <em>Drosophila<\/em>\u2019daki t\u00fcrle\u015fmeler, uzamsal ayr\u0131lmalar, ayn\u0131 yerle\u015fim b\u00f6lgesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde do\u011fal ortam (habitat) i\u00e7i \u00f6zelle\u015fmeler, kur yapma davran\u0131\u015flar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimler, y\u0131k\u0131c\u0131 do\u011fal se\u00e7ilim ve \u201cdar bo\u011faz\u201d k\u00fcmelenmesi olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz engellenmi\u015f \u00fcreme sonucu ger\u00e7ekle\u015fen kolonizasyonla\u015fman\u0131n getirisi olan t\u00fcrle\u015fmeler gibi mekanizmalarla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u00c7e\u015fitli t\u00fcrle\u015fme olaylar\u0131 ayr\u0131ca karasinek, safra \u00fcreten sinek, elmakurdu sinekleri, unkurdu, sivrisinek, a\u015fa\u011f\u0131da detayland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z <em>Nereis acuminata<\/em> gibi \u00e7e\u015fitli organizmalar\u0131n laboratuvar pop\u00fclasyonlar\u0131nda da g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n<figure id=\"attachment_22594\" aria-describedby=\"caption-attachment-22594\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-22594\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Madeiral\u0131-fareler-300x181.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"181\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-22594\" class=\"wp-caption-text\">Kuzey Atlantik Okyanusu\u2019nda bir ada olan Madeira\u2019da son 500 y\u0131l i\u00e7inde farelerde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi saptanan alt\u0131 adet t\u00fcrle\u015fme olgusu, sadece co\u011frafi izolasyonlar, genetik s\u00fcr\u00fcklenme ve kromozom birle\u015fmeleri sonucunda meydana gelmi\u015ftir.<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201cT\u00fcrle\u015fme\u201d memelilerde de g\u00f6zlenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin Kuzey Atlantik Okyanusu\u2019nda bir ada olan Madeira\u2019da son 500 y\u0131l i\u00e7inde farelerde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi saptanan alt\u0131 adet t\u00fcrle\u015fme olgusu, sadece co\u011frafi izolasyonlar, genetik s\u00fcr\u00fcklenme ve kromozom birle\u015fmeleri sonucunda meydana gelmi\u015ftir. \u015eempanzeler ve insanlar aras\u0131ndaki tek b\u00fcy\u00fck genetik fark\u0131, bir adet kromozom birle\u015fmesi (f\u00fczyonu) yarat\u0131rken, Madeira\u2019l\u0131 farelerin baz\u0131lar\u0131 bu 500 y\u0131l i\u00e7inde dokuz kadar f\u00fczyonla beraber fare olarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmi\u015ftir. T\u00fcm bunlar t\u00fcrle\u015fmenin tek bir \u015fablona ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na, ko\u015fullar ve organizman\u0131n kendisine ba\u011fl\u0131 olarak evrimsel mekanizmalar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerinin de farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebildi\u011fine i\u015faret etmektedir.<\/p>\n<p>Son olarak yapay yolla olu\u015fturulan do\u011fal se\u00e7ilim mekanizmas\u0131n\u0131n sonucunda g\u00f6zlemlenen iki t\u00fcrle\u015fme \u00f6rne\u011fiyle, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n konuyla ilgili bilimd\u0131\u015f\u0131 spek\u00fclasyonlar\u0131na yan\u0131t vermek yerinde olacakt\u0131r. Diane Dodd\u2019un 1989\u2019da Yale \u00dcniversitesi\u2019nde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi deneyde kullan\u0131lan organizma, bir meyvesine\u011fi t\u00fcr\u00fc olan <em>Drosophila pseudoobscura<\/em>\u2019yd\u0131. ABD\u2019nin Utah Eyaleti\u2019nden toplanarak Yale\u2019e getirilen sinekler, ilk a\u015famada sekiz ayr\u0131 gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bunlardan d\u00f6rd\u00fc ni\u015fastal\u0131 besi yerinde, di\u011fer d\u00f6rd\u00fc maltozlu besi yerinde beslenmeye al\u0131nm\u0131\u015f ve birka\u00e7 nesil \u00fcremelerine izin verilmi\u015fti. Belli bir s\u00fcrenin sonunda analiz edilen protein yap\u0131lar\u0131n\u0131n, iki ayr\u0131 beslenme tipine ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131la\u015fma g\u00f6sterdi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Yapay bir se\u00e7ilimle farkl\u0131 kaynaklardan beslenmeye zorlanan hayvanlar protein d\u00fczeyinde bir ayr\u0131lma g\u00f6stermi\u015fti. Dodd daha da ileri giderek bu ayr\u0131m\u0131n \u00fcreme tercihi konusunda bir farkl\u0131la\u015fma yarat\u0131p yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etti. Ni\u015fastal\u0131 ve maltozlu besi yerlerinden beslenen yeni nesil sinekleri bir araya getirerek, \u00e7iftle\u015fme tercihlerinin ne oldu\u011funu g\u00f6zledi. Ni\u015fastal\u0131 besi yerinde beslenen nesiller \u00e7iftle\u015fmek i\u00e7in ni\u015fasta t\u00fcketenleri, maltozla beslenenler maltoz t\u00fcketenleri tercih ediyordu. B\u00f6ylece ba\u011f\u0131ms\u0131z evrimle\u015fmelerine izin verilen iki t\u00fcrde geli\u015fen \u00e7iftle\u015fme davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerinin nicel bir \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fc sunmak deneysel olarak m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u0130kinci t\u00fcrle\u015fme \u00f6rne\u011fimiz \u015f\u00f6yle: Dr. D. J. Reish, 1964\u2019de, Los Angeles \/ Long Beach Harbor B\u00f6lgesi\u2019nden bir deniz halkal\u0131 solucan\u0131 olan <em>Nereis acuminata<\/em>\u2019ya ait 5-6 bireyi \u00f6rnek olarak alm\u0131\u015f ve bunlar\u0131 binlere varacak \u015fekilde \u00e7o\u011faltm\u0131\u015ft\u0131r. 1986\u2019da bu gruptan d\u00f6rt \u00e7ift Woods Hole Oceanographic \u0130nstitution\u2019a getirilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla Woods Hole\u2019deki pop\u00fclasyon iki dar bo\u011fazdan ge\u00e7mi\u015f, iki kez yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bu dar bo\u011fazlar\u0131n genetik s\u00fcr\u00fcklenmeyle solucanlar\u0131n evrimini y\u00f6nlendirmesi gerekir. 1977-78 y\u0131llar\u0131nda Long Beach yak\u0131nlar\u0131ndan ve Newport Beach\u2019den iki adet yeni <em>N. acuminata<\/em> k\u00fclt\u00fcr\u00fc al\u0131nm\u0131\u015f, bunlar Woods Hole \u00f6rne\u011finin bulundu\u011fu ko\u015fullarda b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Bu \u00fc\u00e7 pop\u00fclasyon daha sonra kendi aralar\u0131nda \u00e7iftle\u015ftirilmi\u015f ve sadece Woods Hole \u00f6rneklerinin iki yeni k\u00fclt\u00fcrle yapt\u0131klar\u0131 \u00e7iftle\u015fmelerin ya\u015fayamayacak yavrular verdi\u011fi belirlenmi\u015ftir. Bu t\u00fcrle\u015fmeden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir ve \u00fcstelik laboratuvar ko\u015fullar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcrde say\u0131s\u0131z deney yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7ok daha \u00e7arp\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n elde edildi\u011fi bir\u00e7ok makale yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da konuyu ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla incelemek isteyen merakl\u0131 okurlar i\u00e7in birka\u00e7 kaynak \u00f6neriyoruz.<\/p>\n<p><strong>Kaynaklar<\/strong><\/p>\n<p>1) Dodd, D. M. B, \u201cReproductive isolation as a consequence of adaptive divergence in Drosophila pseudoobscura\u201d, Evolution 43, pp.1308-1311.<\/p>\n<p>2) Ridley, M. (Ed.); Evolution, Oxford University Press, New York, 1997.<\/p>\n<p>3) Ridley, M., Evolution, Blackwell Science Inc., 1996.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n iddias\u0131: Yeni bir t\u00fcr\u00fcn evrimi g\u00f6zlenmemi\u015ftir Bilimin yan\u0131t\u0131: T\u00fcrle\u015fmenin g\u00f6zlendi\u011fi canl\u0131lar vard\u0131r \u201cBiyologlar hi\u00e7bir zaman bir t\u00fcr\u00fcn evrimini g\u00f6zlememi\u015flerdir.\u201d (Harun Yahya, Yarat\u0131l\u0131\u015f Atlas\u0131, s.608) T\u00fcrle\u015fmeye dair \u00f6rnekler vermeden \u00f6nce \u201ct\u00fcr\u201d kavram\u0131yla ilgili birka\u00e7 hat\u0131rlatmada bulunmak faydal\u0131 olacakt\u0131r. \u00d6ncelikle t\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 dura\u011fan bir konsepte yerle\u015ftirmekten ka\u00e7\u0131nmak gerekiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcrler \u00fcreyerek durmaks\u0131z\u0131n yeni kombinasyonlar olu\u015fturan topluluklard\u0131r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":22621,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[21,32,231],"tags":[1637,200,2754,2755,1691],"class_list":["post-22592","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biyoloji","category-evrim","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-dogal-secilim","tag-evrim","tag-tur","tag-turlerin-evrimi","tag-turlesme"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22592","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22592"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22592\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}