{"id":2272,"date":"2015-03-13T13:48:27","date_gmt":"2015-03-13T11:48:27","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=2272"},"modified":"2015-03-13T13:48:27","modified_gmt":"2015-03-13T11:48:27","slug":"bombus-arilari-da-sahte-ani-uretebiliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/03\/13\/bombus-arilari-da-sahte-ani-uretebiliyor","title":{"rendered":"Bombus ar\u0131lar\u0131 da sahte an\u0131 \u00fcretebiliyor"},"content":{"rendered":"<p>Haf\u0131zam\u0131z\u0131n bizi hataya d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fi iyi bilinir. \u0130nsanlar unutkan olabilir ve bazen de s\u0131n\u0131ftaki, mahkemedeki ve hayat\u0131n di\u011fer alanlar\u0131ndaki y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7larla bir \u015feyleri yanl\u0131\u015f hat\u0131rlayabilirler. 26 \u015eubat\u2019ta <em>Current Biology<\/em> dergisinde, bombus ar\u0131lar\u0131n\u0131n da g\u00fcvenilmez tan\u0131klar olabilece\u011fi ilk kez g\u00f6sterildi.<br \/>\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar yeni \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, hayvanlarda sahte an\u0131lar\u0131n ke\u015ffedildi\u011fi bir ilk oldu\u011funu dile getiriyor. Bu olgunun hayvanlar \u00e2leminde yayg\u0131n olabilece\u011finden \u015f\u00fcpheleniyorlar. Londra Queen Mary \u00dcniversitesi\u2019nden Lars Chittka, \u201cBiz iki uyar\u0131c\u0131 i\u00e7in an\u0131 belirtilerinin birle\u015febilece\u011fini ve farkl\u0131 e\u011fitim s\u00fcrelerinde sonradan edinilen \u00f6zelliklerin hayvan zihninde birle\u015fti\u011fini ke\u015ffettik. Sonu\u00e7 olarak kesinlikle daha \u00f6nceden hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, ancak e\u011fitim esnas\u0131nda ortaya konulan \u00f6zelliklerin bir birle\u015fimi olan uyar\u0131c\u0131lar, an\u0131y\u0131 hat\u0131rlama esnas\u0131nda se\u00e7ilirler\u201d diyor.<br \/>\nBombus ar\u0131lar\u0131, Chittka\u2019n\u0131n b\u00f6cek t\u00fcrlerindeki \u00f6\u011frenme ve haf\u0131za \u00fczerine son 20 y\u0131ld\u0131r \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sebebini a\u00e7\u0131klayan olduk\u00e7a ak\u0131ll\u0131 hayvanlard\u0131r. Ar\u0131lar desenleri, renkleri ve \u00e7e\u015fitli \u00e7i\u00e7ek t\u00fcrlerinin kokular\u0131n\u0131 hat\u0131rlayabilir ve ayn\u0131 zamanda bu \u00e7i\u00e7ekleri gezinerek uzun mesafelerden tekrar evlerine d\u00f6nebilirler.<br \/>\n\u0130nsanlar hayvanlardaki haf\u0131za \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda, \u00e7o\u011fu kez performanstaki hatalar, hayvanlar\u0131n g\u00f6revi \u00f6\u011frenmeleri konusunda ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131 veya belki de \u00f6\u011frendikleri ve daha sonra unuttuklar\u0131 \u015feklinde sonu\u00e7land\u0131. Ancak Chittka ve meslekta\u015f\u0131 Kathryn Hunt\u2019\u0131n merak etti\u011fi bir konu vard\u0131: Ya hayvanlar daha ilgin\u00e7 bir tip bellek hatas\u0131 ya\u015fayabiliyorsa?<br \/>\nBunu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in, Chittka ve Hunt sar\u0131 sert bir yapay \u00e7i\u00e7ek ve arkas\u0131nda siyah beyaz veya tersi halkal\u0131 olanlar\u0131n takip etti\u011fi \u00e7i\u00e7eklerle bombus ar\u0131lar\u0131n\u0131 e\u011fitti. Sonraki testler esnas\u0131nda ar\u0131lara \u00fc\u00e7 tip \u00e7i\u00e7ek se\u00e7ene\u011fi verildi. \u0130ki tanesi daha \u00f6nceden g\u00f6rd\u00fckleri sar\u0131 olan ve siyah beyaz olan t\u00fcrlerdi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u00fcr \u00e7i\u00e7ek ise di\u011fer iki t\u00fcr \u00e7i\u00e7e\u011fin kar\u0131\u015f\u0131k versiyonu olan sar\u0131 beyaz halkalar\u0131n oldu\u011fu bir \u00e7i\u00e7ekti. E\u011fitimden sonraki dakikalarda ar\u0131lar \u00e7i\u00e7ek konusunda net bir tercih yapt\u0131. Ar\u0131lar\u0131n \u00e7i\u00e7ekler \u00fczerindeki k\u0131sa s\u00fcreli haf\u0131zas\u0131 iyiydi.<br \/>\nAncak,  iki \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra bombus ar\u0131lar\u0131n\u0131n haf\u0131zas\u0131 test edildi\u011finde \u00e7ok farkl\u0131 bir \u015fey ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130lk \u00f6nce, ar\u0131lar \u00f6nceki testlerle ayn\u0131 tercihi g\u00f6sterdi, ancak g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e ar\u0131lar kafalar\u0131 kar\u0131\u015fm\u0131\u015f bir \u015fekilde geli\u015fme g\u00f6sterdiler. S\u00fcrenin yar\u0131s\u0131nda, e\u011fitim s\u0131ras\u0131nda \u00f6nceden kesinlikle hi\u00e7 g\u00f6rmemelerine ra\u011fmen sar\u0131 halkal\u0131 olan \u00e7i\u00e7ekleri tercih etmeye ba\u015flad\u0131lar.<br \/>\nChittka ve Hunt b\u00f6ceklerin uzun s\u00fcreli haf\u0131zalar\u0131nda g\u00f6zlenen kar\u0131\u015fman\u0131n insanlar\u0131n bazen yapt\u0131klar\u0131 bellek ba\u011flant\u0131 hatalar\u0131yla benzer oldu\u011funu dile getirdi. Bu hatal\u0131 an\u0131lar\u0131n, insanlarda ya da bombus ar\u0131lar\u0131nda basit bir \u201csistem hatas\u0131\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlar, ama onlar\u0131n olduk\u00e7a iyi \u00e7al\u0131\u015fan uyarlay\u0131c\u0131 bir bellek sisteminin yan etkileri oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Asl\u0131nda, Chittka\u2019n\u0131n ekibi nesneleri s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya dayal\u0131 \u00f6\u011frenme kurallar\u0131nda iyi olan insanlar\u0131n da, bu sahte an\u0131 yan\u0131lsamalar\u0131na yatk\u0131n olduklar\u0131n\u0131 buldular.<br \/>\nChittka, \u201c\u00c7evremizdeki farkl\u0131 olaylar\u0131n aras\u0131ndaki ortakl\u0131klar\u0131 ve \u00f6rnek \u015fablonu ortaya koymak yetene\u011fimiz konusunda \u015f\u00fcphemiz yok. Ger\u00e7ekten, bir dizi farkl\u0131 olay\u0131n kapsay\u0131c\u0131 ilkelerini belle\u011fimize y\u00fckleme becerisi bize yeni durumlara cevap bulmak konusunda yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ancak bu beceriler, her bir detay\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde hat\u0131rlama pahas\u0131na gelebilir\u201d diyor.<br \/>\nS\u0131n\u0131rl\u0131 beyin kapasiteleri olan ar\u0131larda her bir nesneyi tek ba\u015f\u0131na ele almak yerine, nesneleri bir s\u0131n\u0131f \u015feklinde kapsay\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini haf\u0131zaya alarak \u201ctasarruf\u201d ama\u00e7l\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak \u00e7ok daha yo\u011fun ya\u015fan\u0131yor olabilir. Chittka\u2019n\u0131n laboratuvar\u0131 \u015fu an ar\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n \u00e7i\u00e7ek tercihlerini \u00f6m\u00fcr boyu takip etmek ad\u0131na radar izleme sistemi kullan\u0131yor.<br \/>\nChittka, \u201cAr\u0131lar\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 nas\u0131l biriktirdiklerini ve g\u00fcnl\u00fck yiyecek arama konusunda karar verme durumlar\u0131n\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu nas\u0131l tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fimizde b\u00fcy\u00fclendik\u201d diyor.<\/p>\n<p><strong>\u00c7eviren: Ya\u011fmur \u0130\u015feri<\/strong><br \/>\n<em><strong>\u0130T\u00dc End\u00fcstri M\u00fchendisli\u011fi<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/02\/150226131940.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haf\u0131zam\u0131z\u0131n bizi hataya d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fi iyi bilinir. \u0130nsanlar unutkan olabilir ve bazen de s\u0131n\u0131ftaki, mahkemedeki ve hayat\u0131n di\u011fer alanlar\u0131ndaki y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7larla bir \u015feyleri yanl\u0131\u015f hat\u0131rlayabilirler. 26 \u015eubat\u2019ta Current Biology dergisinde, bombus ar\u0131lar\u0131n\u0131n da g\u00fcvenilmez tan\u0131klar olabilece\u011fi ilk kez g\u00f6sterildi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yeni \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, hayvanlarda sahte an\u0131lar\u0131n ke\u015ffedildi\u011fi bir ilk oldu\u011funu dile getiriyor. Bu olgunun hayvanlar \u00e2leminde yayg\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2273,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21],"tags":[],"class_list":["post-2272","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2272"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2272\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}