{"id":22751,"date":"2014-11-01T23:09:30","date_gmt":"2014-11-01T21:09:30","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=22751"},"modified":"2018-04-20T16:51:05","modified_gmt":"2018-04-20T13:51:05","slug":"sanatin-kokeninin-avrupamerkezci-yorumu-yanlis-cikti-endonezya-magara-resimleri-avrupadakiler-kadar-eski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/11\/01\/sanatin-kokeninin-avrupamerkezci-yorumu-yanlis-cikti-endonezya-magara-resimleri-avrupadakiler-kadar-eski","title":{"rendered":"Sanat\u0131n k\u00f6keninin Avrupamerkezci yorumu yanl\u0131\u015f:\u00a0Endonezya ma\u011fara resimleri, Avrupa\u2019dakiler kadar eski"},"content":{"rendered":"

\u00c7a\u011fda\u015f ele\u015ftirmenler, bir zamanlar Endonezya\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f ve ya\u015fayacak olan sanat\u00e7\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck ihtimalle topa tutacaklard\u0131r. Sulawesi\u2019nin tropik ormanlar\u0131na kurulu Maros kentinin d\u0131\u015f\u0131nda bulunan yakla\u015f\u0131k y\u00fcz kadar ma\u011fara, el izleri, olduk\u00e7a canl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen soyut domuz ve c\u00fcce s\u0131\u011f\u0131r resimleriyle dolu. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze bu sanat eserinin k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131 kal\u0131rken, gizemli sanat\u00e7\u0131lar\u0131 yok olal\u0131 uzun zaman oldu.<\/p>\n

\u015eu an i\u00e7in tek bildi\u011fimiz, bu duvarlar\u0131n tahminen ne zaman boyand\u0131\u011f\u0131. Nature<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada belirtildi\u011fi \u00fczere, Maros-Pangkep Ma\u011faralar\u0131\u2019ndaki boyamalar\u0131n tarihi 17.400 ile 39.000 y\u0131l \u00f6ncesine gidiyor. Bu tarih aral\u0131\u011f\u0131 da, Avrupa\u2019da bulunan ma\u011fara resimleriyle yakla\u015f\u0131k olarak ayn\u0131 d\u00f6neme denk d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n

Avustralya\u2019n\u0131n Griffith \u00dcniversitesi\u2019nden Arkeolog Maxime Aubert, \u201cBu bulu\u015f bize modern insan\u0131n k\u00f6kleriyle ilgili, onun ne zaman bili\u015fsel olarak modernle\u015fti\u011fi hakk\u0131nda yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sa\u011flad\u0131\u201d diyor ve ekliyor: \u201cAyr\u0131ca kendi t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn ne zaman ve nerede benli\u011finin fark\u0131na var\u0131p boyama ve heykelcik yapmak i\u00e7in soyut d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 olgusunu verdi\u011fimiz yan\u0131t\u0131 da de\u011fi\u015ftirdi.\u201d<\/p>\n

\"\"
Endonezya Maros-Pangkep Ma\u011faralar\u0131\u2019nda g\u00f6r\u00fclen \u00f6rnekteki gibi, el izini \u015fablon izi olarak kullanmaya tarih\u00f6ncesi sanatta s\u0131k rastlan\u0131yor. \u00a9 Kines R\u0131za.<\/figcaption><\/figure>\n

1905-1906 aras\u0131nda Endonezya\u2019ya yapt\u0131klar\u0131 bilimsel ke\u015fif gezisinden d\u00f6nen \u0130svi\u00e7reli do\u011fabilimciler Fritz ve Paul Sarasin\u2019in ellerinde, detaylardan \u00e7ok, antik ta\u015f bar\u0131naklar, eserler ve ma\u011fara resimleriyle ilgili hik\u00e2yeler vard\u0131. Maros civar\u0131ndaki ma\u011fara resimleri ilk kez 1950 y\u0131l\u0131nda Hollandal\u0131 Arkeolog H. R. van Heereken taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmas\u0131na ra\u011fmen, Endonezyal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bu ma\u011faralardaki \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleri bu tan\u0131mlamaya \u00e7ok az bir katk\u0131 sa\u011flayabilmi\u015fti. Yerel ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, en son \u00e7izilen karakalem (k\u00f6m\u00fcrle yap\u0131lm\u0131\u015f) resimlerin, evcil hayvanlar ve geometrik \u015fekilleri tasvir etti\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmada ayr\u0131ca, muhtemelen daha eski bir sanat olan, demirce zengin oldu\u011fundan k\u0131rm\u0131z\u0131 ton veren bir toprak boyas\u0131yla s\u00fcslenmi\u015f ma\u011fara giri\u015fleri, tavan ve ula\u015f\u0131lmas\u0131 zor odalardan da s\u00f6z ediliyor. Daha \u00f6nceki tahminlerde Maros ma\u011fara resimlerinin 10.000 y\u0131ldan daha eski olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Bu konuyla ilgili Aubert \u201c\u0130nsanlar tropik bir \u00e7evredeki ma\u011fara resimlerinin bu kadar uzun s\u00fcre kalabilece\u011fine inanmam\u0131\u015flard\u0131\u201d diyor.<\/p>\n

Ma\u011fara resimlerinin ya\u015f\u0131 zor bir i\u015flemle belirleniyor. Radyokarbon tarihleme y\u00f6ntemi, sanat eserine olduk\u00e7a zararl\u0131 olabilmekte ve yaln\u0131zca pigment i\u00e7eren karbonlarda, \u00f6zellikle karakalemlerde kullan\u0131labilmekte. Bu metot sadece k\u00f6m\u00fcr\u00fcn kendisini de\u011fil, ayr\u0131ca bu k\u00f6m\u00fcr\u00fcn devrilmi\u015f bir a\u011fa\u00e7tan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmemize de yar\u0131yor; o nedenle tarihleme i\u015fi daha da zorla\u015f\u0131yor. Bakteriler, kire\u00e7ta\u015f\u0131 ve di\u011fer organik materyaller tarihleme i\u015fleminin \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131na sebep olabiliyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmadan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak Southampton \u00dcniversitesi\u2019nden Arkeolog Alistair Pike, \u201cAyn\u0131 ma\u011fara resmi \u00f6rne\u011finden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7lar\u0131n, olduk\u00e7a \u00e7e\u015fitli radyokarbon tarihlerine sahip olabildi\u011fini g\u00f6rd\u00fck\u201d \u00a0diyor.<\/p>\n

Avustralya\u2019n\u0131n Wollongong \u00dcniversitesi\u2019nden arkeolog Adam Brumm, ma\u011faralardaki arkeolojik kaz\u0131lar s\u0131ras\u0131nda, baz\u0131 eserlerde \u201cpatlam\u0131\u015f ma\u011fara m\u0131s\u0131r\u0131\u201d (cave popcorn) ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi maddeler oldu\u011funu fark etti. Engebeli kalsitten olu\u015fan bu tabaka, yol boyunca bin y\u0131ll\u0131k sark\u0131t ve dikitlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, ancak en \u00f6nemlisi resimlerin ya\u015f\u0131n\u0131 tahmin edebilmemizi sa\u011flayan radyoaktif uranyum elementini de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

Aubert ve meslekta\u015flar\u0131, yedi adet ma\u011fara ve 14 adet resim kesitinden, toplam 19 \u00f6rnek toplad\u0131lar. Resimler, basit el \u015fablonlar\u0131ndan karma\u015f\u0131k hayvan tasvirlerine kadar s\u0131raland\u0131. Laboratuvarda ise bu resimlerden al\u0131nan \u00f6rneklerdeki uranyum izotoplar\u0131na g\u00f6re resimlerin ya\u015f\u0131 tahmin edildi. Baz\u0131 durumlarda kalsit tabakalar\u0131 resmin \u00fcst\u00fcnde ya da alt\u0131nda bulundu. Aubert \u201c\u00dcstten bir \u00f6rnek alarak en d\u00fc\u015f\u00fck, alttan bir \u00f6rnek alarak en y\u00fcksek ya\u015f\u0131 elde ettik\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n

G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019n\u0131n en eski sanat eserleri aras\u0131na giren bu eserlerin \u00e7o\u011fu 25.000 ya\u015f\u0131nda. Fakat baz\u0131lar\u0131n\u0131n tahmin edilenden daha da eski oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6rne\u011fin eli \u015fablon olarak kullanan bir resim, en az 39.900 y\u0131ll\u0131k ya\u015f\u0131 ile d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelmi\u015f en eski el izi. Di\u015fi bir geyik domuzu resmi de 35.400 y\u0131ll\u0131k ya\u015f\u0131yla kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n

\"\"
Fransa\u2019da \u00fcnl\u00fc Lascaux Ma\u011faras\u0131\u2019ndaki bu karma\u015f\u0131k do\u011fal hayvan resimleri yakla\u015f\u0131k 20.000 y\u0131l \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu tarihler Avrupa\u2019n\u0131n en eski kaya resimleri ve eserleriyle denk tarihlere d\u00fc\u015f\u00fcyor. Daha \u00f6nce, \u0130spanya\u2019n\u0131n El Castillo Ma\u011faras\u0131ndaki resimlerin tarihlemesi, gene Pike ve ekibi taraf\u0131ndan uranyum y\u00f6ntemi kullan\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015f, kay\u0131tlardaki en eski tarih olarak 40.800 y\u0131l olarak belirlemi\u015fti. Fransa\u2019da \u00fcnl\u00fc Lascaux Ma\u011faras\u0131\u2019ndaki daha karma\u015f\u0131k do\u011fal hayvan resimleri 20.000 ya\u015f\u0131ndayken, Chauvet\u2019dekilerin 32.000 y\u0131ll\u0131k oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclse de, daha sonra bu tarih \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Almanya\u2019daki ma\u011faralarda bulunan hayvan heykellerinin de ayn\u0131 d\u00f6neme denk geldi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Biliminsanlar\u0131 insanlar\u0131n sanat \u00fcretmeye ilk olarak Afrika\u2019dan Avrupa\u2019ya ge\u00e7ince ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sanat\u0131n d\u00fcnyaya buradan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Bunun, \u201cd\u00fcnyaya Avrupa-merkezli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131\u201d oldu\u011funu s\u00f6yleyen Aubert, \u201c\u015eu an bunun \u00e7ok daha \u00f6tesine ge\u00e7tik\u201d diye belirtiyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fma Asyal\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, Avrupa\u2019dakilerle ayn\u0131 zamanlarda resimler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ikna edici bir \u015fekilde g\u00f6steriyor. Her iki grup da muhtemelen avlad\u0131klar\u0131 hayvanlar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde \u00e7iziyordu.<\/p>\n

Pike, \u201cBu bulu\u015f bir\u00e7ok ilgin\u00e7 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131yor\u201d diyor. Duvar sanat\u0131 birbirinden tamamen farkl\u0131 yerlerde, birbirinden ayr\u0131 bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilir. D\u00fcnyan\u0131n her yerinden el izi resimleri, bu fikrin \u00e7ok ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ayr\u0131ca, modern insanlar\u0131n 70.000 y\u0131l \u00f6nce Afrika\u2019dan ayr\u0131l\u0131rken sanatsal y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmi\u015f olup, Avrupa ve Asya\u2019ya bu y\u00f6ntemlerle yerle\u015fti\u011fi ihtimali var. E\u011fer bu do\u011fruysa, tahmin edilenden \u00e7ok daha fazla antik ma\u011fara sanat\u0131 Avrupa ve Endonezya\u2019da ke\u015ffedilmeyi bekliyor demektir. Aubert, bu fikre yak\u0131n duruyor: \u201cBu sadece bizim hen\u00fcz neleri bulmad\u0131\u011f\u0131m\u0131zla ilgili. Bence bu sadece bir zaman meselesidir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7a\u011fda\u015f ele\u015ftirmenler, bir zamanlar Endonezya\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f ve ya\u015fayacak olan sanat\u00e7\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck ihtimalle topa tutacaklard\u0131r. Sulawesi\u2019nin tropik ormanlar\u0131na kurulu Maros kentinin d\u0131\u015f\u0131nda bulunan yakla\u015f\u0131k y\u00fcz kadar ma\u011fara, el izleri, olduk\u00e7a canl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen soyut domuz ve c\u00fcce s\u0131\u011f\u0131r resimleriyle dolu. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze bu sanat eserinin k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131 kal\u0131rken, gizemli sanat\u00e7\u0131lar\u0131 yok olal\u0131 uzun zaman oldu. \u015eu an i\u00e7in tek […]<\/p>\n","protected":false},"author":786,"featured_media":22752,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[166,20,19,562],"tags":[244,230,1176,695],"class_list":["post-22751","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-129-sayi","category-arkeoloji","category-bilim-gundemi","category-sanat","tag-arkeoloji","tag-insanlik-tarihi","tag-magara-resimleri","tag-sanat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t