{"id":22770,"date":"2018-04-07T11:56:44","date_gmt":"2018-04-07T08:56:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=22770"},"modified":"2018-04-07T14:16:07","modified_gmt":"2018-04-07T11:16:07","slug":"samanyolunun-merkezinde-bir-duzine-karadelik-bulundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/04\/07\/samanyolunun-merkezinde-bir-duzine-karadelik-bulundu","title":{"rendered":"Samanyolu\u2019nun merkezinde bir d\u00fczine karadelik bulundu!"},"content":{"rendered":"

Samanyolu Galaksisi\u2019nin merkezi, bir d\u00fczine karadeli\u011fin yuvas\u0131 olabilir. \u0130lk kez, galaksinin en i\u00e7 k\u0131sm\u0131ndaki birka\u00e7 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131n\u0131 kapsayan alan\u0131n i\u00e7erisinde, bir d\u00fczine\u00a0 karadelik oldu\u011fu fark edildi; bu karadeliklerin say\u0131s\u0131 binleri bulabilir.<\/p>\n

Columbia \u00dcniversitesi\u2019nden Astrofizik\u00e7i Charles Hailey ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 karadeliklerin, i\u00e7 k\u0131s\u0131mlara do\u011fru yava\u015f\u00e7a spiral y\u00f6r\u00fcngeler izleyen y\u0131ld\u0131zlar ile etkile\u015fimleri sayesinde bu durumu fark ettiler ve 4 Nisan\u2019da Nature<\/em> dergisine rapor ettiler. \u0130zole karadelikler herhangi bir \u0131\u015f\u0131n\u0131m yapmazlar ancak, yak\u0131n y\u00f6r\u00fcngelerde hareket eden y\u0131ld\u0131zlar\u0131n maddelerinden \u00e7alarak bu maddeleri X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00fcretene dek \u0131s\u0131t\u0131rlar. B\u00f6ylece bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lgede izole bir karadelik oldu\u011funu anlayabiliriz.<\/p>\n

\"\"
Biliminsanlar\u0131, Samanyolu\u2019nun 3,26 \u0131\u015f\u0131k-y\u0131l\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde olan i\u00e7 b\u00f6lgesindeki (sar\u0131 \u00e7ember) karadelikleri (mavi) g\u00f6zlemlemek i\u00e7in Chandra X-I\u015f\u0131n\u0131 Teleskobu\u2019nu kulland\u0131lar. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7emberler, n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 ve beyaz c\u00fcce gibi X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 yayma mekanizmalar\u0131na sahip ve bir\u00e7ok galaksinin etraf\u0131nda sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir halde bulunan di\u011fer cisimleri g\u00f6steriyor. \u00a9 Hailey et al., Nature 2018.<\/figcaption><\/figure>\n

Hailey ve arkada\u015flar\u0131, NASA\u2019n\u0131n Chandra X-I\u015f\u0131n\u0131 Teleskopu\u2019nun 12 y\u0131ll\u0131k verisi i\u00e7erisinde b\u00f6yle bir X-\u0131\u015f\u0131n enerjisine sahip olan sadece 12 tane karadelik-y\u0131ld\u0131z \u00e7ifti bulabildiler. Ka\u00e7 tane karadeli\u011fin bir e\u015flik\u00e7i y\u0131ld\u0131za sahip oldu\u011funa dair teorik varsay\u0131mlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, galaksinin sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda 20.000\u2019in \u00fczerinde bir e\u015flik\u00e7isi olmayan, dolay\u0131s\u0131yla da bize g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmayan karadelikler olabilir.<\/p>\n

Ke\u015ffe, s\u00fcper k\u00fctleli karadeli\u011fin bulundu\u011fu galaksimizin merkezinde, k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fctleli karadelikleri arayan astronomlar\u0131n onlarca y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde ula\u015f\u0131ld\u0131. Teori, galaksimizin merkeze yak\u0131n b\u00f6lgede birikmi\u015f, say\u0131ca \u00e7ok fazla karadelik ile birlikte, genel olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda milyonlarca, hatta 100 milyonlarca karadelik i\u00e7ermesi gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Ancak bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclere dair hen\u00fcz hi\u00e7bir \u015fey bulunamad\u0131.<\/p>\n

Hailey, \u201cBu konu, her zaman bizim i\u00e7in adeta bir gizem gibiydi. E\u011fer, bu karadeliklerden bir s\u00fcr\u00fc varsa, bunlar\u0131n hepsinin merkez parsek (3,26 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131) i\u00e7erisinde s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekiyor, peki biz neden hi\u00e7bir iz g\u00f6remedik?\u201d diyor ve bunlardan 12 tanesini bulman\u0131n ekip i\u00e7in ger\u00e7ekten de \u201c\u00e7ok zorlay\u0131c\u0131\u201d olmu\u015f oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

Karadeliklerin galaksinin merkezine nas\u0131l gelmi\u015f olduklar\u0131 h\u00e2l\u00e2 bir muamma. K\u00fctle\u00e7ekimini ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu karadeliklerin \u00e7oktan merkezde bulunan s\u00fcper k\u00fctleli karadelik taraf\u0131ndan \u00e7ekilmi\u015f olmas\u0131 gerekiyordu. Di\u011fer bir yandan, Columbia\u2019dan astronom Aleksey Generozov, ortaya att\u0131\u011f\u0131 yeni bir teoride, karadeliklerin s\u00fcper k\u00fctleli karadeli\u011fin etraf\u0131nda bulunan disk \u00fczerinde do\u011fmu\u015f olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 ve beyaz c\u00fcceler gibi X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00fcreten ba\u015fka cisimleri olay\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tuttular, ancak bulduklar\u0131 cisimlerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n karadelikler yerine milisaniye pulsar\u0131 ad\u0131 verilen, \u00e7ok h\u0131zl\u0131 d\u00f6nen \u00f6l\u00fc y\u0131ld\u0131zlar oldu\u011funu belirttiler. Bu yan ke\u015fif, merkez b\u00f6lgesinden gelen yo\u011fun gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n pulsarlardan m\u0131 yoksa karanl\u0131k maddeden mi kaynakl\u0131 oldu\u011fu tart\u0131\u015fmalar\u0131na bir a\u00e7\u0131kl\u0131k getirebilir. Bu noktada elimizden, ke\u015ffin daha iyi anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in teorisyenlerin bu konu \u00fczerine kozlar\u0131n\u0131 payla\u015fmalar\u0131n\u0131 ve asl\u0131nda arka planda ne oldu\u011funu anlamalar\u0131n\u0131 beklemekten ba\u015fka bir \u015fey gelmiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Samanyolu Galaksisi\u2019nin merkezi, bir d\u00fczine karadeli\u011fin yuvas\u0131 olabilir. \u0130lk kez, galaksinin en i\u00e7 k\u0131sm\u0131ndaki birka\u00e7 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131n\u0131 kapsayan alan\u0131n i\u00e7erisinde, bir d\u00fczine\u00a0 karadelik oldu\u011fu fark edildi; bu karadeliklerin say\u0131s\u0131 binleri bulabilir. Columbia \u00dcniversitesi\u2019nden Astrofizik\u00e7i Charles Hailey ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 karadeliklerin, i\u00e7 k\u0131s\u0131mlara do\u011fru yava\u015f\u00e7a spiral y\u00f6r\u00fcngeler izleyen y\u0131ld\u0131zlar ile etkile\u015fimleri sayesinde bu durumu fark ettiler […]<\/p>\n","protected":false},"author":812,"featured_media":22772,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,26],"tags":[2239,1084,1883,2780],"class_list":["post-22770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-karadelik","tag-karanlik-madde","tag-pulsar","tag-samanyolu-galaksisi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/812"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22770"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22770\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}