\u0130spanya\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7 b\u00f6lgesinde bulunan \u00e7izimler, ilk insan\u0131n Avrupa\u2019ya geli\u015finin tahmin edilenden en az 20.000 y\u0131l daha \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Science<\/em>1 <\/sup>dergisinde yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re Neandertaller, bug\u00fcnk\u00fc kuzenleri olan Homo sapiens<\/em>\u2019lerden \u00f6nce Avrupa\u2019ya geldiler ve \u0130spanya\u2019daki ma\u011fara duvarlar\u0131na \u00e7izimler yapt\u0131lar. Bu bulgu, soyu t\u00fckenmi\u015f hominidlerin, bir zamanlar entelekt\u00fcel olarak insanlardan a\u015fa\u011f\u0131 olduklar\u0131 varsay\u0131ma kar\u015f\u0131n karma\u015f\u0131k inan\u00e7lara sahip sanat\u00e7\u0131lar olabileceklerini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Emma Marris\u2019in Nature\u2019da yay\u0131mlanan yaz\u0131s\u0131na g\u00f6re, \u0130spanya\u2019daki \u00fc\u00e7 b\u00f6lgede, ma\u011faralar\u0131n derinliklerine \u00e7izilmi\u015f durumda basama\u011f\u0131 and\u0131ran \u015fekiller, noktalar ve el izleri yer almaktad\u0131r. Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019taki Southampton \u00dcniversitesi\u2019nden arkeolog ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazar\u0131 Alistair Pike, bunlar\u0131n bug\u00fcn i\u00e7in kesin olarak anlamlar\u0131n\u0131n bilinemeyece\u011fini ama kaybolan akrabalar\u0131m\u0131z i\u00e7in kesinlikle birer anlamlar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Pike \u015funlar\u0131 da ekliyor: \u201cSadece ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 s\u00fcslemiyorlard\u0131. \u0130nsanlar karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine do\u011fru yolculuk ediyorlard\u0131.\u201d<\/p>\n \u0130nsanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k 40.000\u201345.000 y\u0131l \u00f6nce Avrupa\u2019ya geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u0130spanya\u2019n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerindeki \u00fc\u00e7 ma\u011farada yer alan eserler \u00fczerinde yer alan kalsiyumkarbonat \u00fczerine yap\u0131lan uranyum-toryum tarihlendirmesine g\u00f6re en az 65.000 y\u0131ll\u0131klar.<\/p>\n Bu mineral birikintileri yava\u015f yava\u015f geli\u015fir. Kalsiyum i\u00e7eren su, ma\u011fara y\u00fczeyleriyle temas eder. Kaya\u00e7taki su ayr\u0131ca bir miktar uranyum i\u00e7erir. Kalsiyumkarbonat suda \u00e7\u00f6kt\u00fckten sonra, uranyum sabitli\u011finin belirli bir h\u0131zda toryuma d\u00f6nmesiyle bir t\u00fcr zamanlay\u0131c\u0131 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n Uranyum-toryum tarihlendirmesi jeolojide on y\u0131llard\u0131r kullan\u0131lmaktad\u0131r, ancak ma\u011fara sanat\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131 tahmin etmek i\u00e7in nadiren kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 arkeologlar buna ku\u015fkuyla yakla\u015f\u0131yor: Kalsiyumkarbonat\u0131n ilk olu\u015fumdan sonra \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini ve yeniden kristalle\u015febilece\u011fini ileri s\u00fcrerler. Baz\u0131s\u0131 uranyumu da y\u0131kayarak, mineral \u00f6rne\u011finin oldu\u011fundan daha ya\u015fl\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7ebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n \u015eimdiye kadar bilinen en eski ma\u011fara sanat\u0131, yakla\u015f\u0131k 40.000 ya\u015f\u0131ndayd\u0131 – 2014 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan Endonezya\u2019daki bir arazide2<\/sup> \u015fablon halinde eller ve hayvanlar\u0131n resmedildi\u011fi \u00e7izimler bulundu. Pike ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n 2012 y\u0131l\u0131nda buldu\u011fu \u0130spanya, Cantabria\u2019daki3<\/sup> bir ma\u011farada ise disk ve el \u015fablonlar\u0131 bulunuyordu.<\/p>\n \u00c7izim sonu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n Tarihlendirme y\u00f6ntemiyle ilgili itirazlar\u0131 tahmin eden Pike\u2019\u0131n ekibi, kalsiyumkarbonat kabu\u011funun d\u0131\u015f, orta ve i\u00e7 katmanlar\u0131ndan \u00f6rnekler toplad\u0131 ve ayr\u0131 ayr\u0131 tarihlendirdi. Beklendi\u011fi gibi, \u00e7izimlere en yak\u0131n olan i\u00e7 numuneler en eski tarihleri ortaya \u00e7\u0131kard\u0131 ve d\u0131\u015f \u00f6rneklerin daha gen\u00e7 d\u00f6nemlere ait oldu\u011fu belirlendi; \u00e7\u00fcnk\u00fc daha sonra olu\u015fan \u00e7\u00f6kelti tabakalar\u0131yd\u0131. Pike, \u201cKalsiti yeniden kristalize edecek ve onlar\u0131 stratigrafik d\u00fczende tutacak herhangi bir s\u00fcre\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnemiyoruz\u201d diyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insan \u00f6ncesi ilk belirgin tarihi kay\u0131tlar\u0131 bulduktan sonra sonu\u00e7lar\u0131 yay\u0131nlamak i\u00e7in \u00fc\u00e7 y\u0131l beklediler, b\u00f6ylece \u00e7ok say\u0131da \u00f6rnek toplay\u0131p metodolojilerini yay\u0131nlayabilirlerdi.<\/p>\n