Menopoz, hayvanlar aras\u0131nda t\u00fcm\u00fcyle tuhaf bir \u201cdurum\u201ddur. \u0130nsan d\u0131\u015f\u0131nda sadece di\u015fi balinalar\u0131n 2 t\u00fcr\u00fc, \u00fcretkenlik s\u00fcrecinden daha uzun ya\u015far. Di\u015fi katil balinalar 12-40 ya\u015f aras\u0131nda do\u011fum yapabilirler, ancak \u00f6m\u00fcrleri 90 y\u0131ldan fazla olabilmektedir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda erkeklerin \u00f6mr\u00fc nadiren 50 y\u0131l\u0131 ge\u00e7mektedir.
\nCell Press Journal Current Biology\u2019de 5 Mart 2015 g\u00fcn\u00fc yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar evrimsel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu dikkat \u00e7ekecek kadar uzun s\u00fcrecin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Eri\u015fkin bireyler lider g\u00f6revi \u00fcstlenerek daha gen\u00e7 \u00fcyelere, \u00f6zellikle de kendi \u00e7ocuklar\u0131na lezzetli bir yemek olan somon bal\u0131\u011f\u0131 hazinesini nerede bulacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterirler. Bu yapt\u0131klar\u0131yla kendi miras\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n hayatta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. \u00d6zellikle somonun azald\u0131\u011f\u0131 zorlu d\u00f6nemlerde bu davran\u0131\u015f\u0131n \u00f6nemi iyice belirginle\u015fir.
\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar, elde ettikleri sonu\u00e7lar\u0131n, \u00fcretkenlik d\u00f6neminden sonra devam eden uzun ya\u015fam\u0131n, di\u015fileri adeta \u201cekolojik bilgi deposu\u201d haline getirdi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fini belirttiler.
\nExeter \u00dcniversitesi\u2019nden Lauren Brent\u2019e g\u00f6re menopoz, do\u011fan\u0131n b\u00fcy\u00fck gizemlerinden biridir. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 belki de ilk kez, bilgeli\u011fin verdi\u011fi k\u0131ymetli bilgilerin, \u00fcretkenlik d\u00f6neminden sonra bile, di\u015fi katil balinalar\u0131n \u00e7ok uzun s\u00fcreli ya\u015fam s\u00fcrmelerini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.
\nMenopozun neden bir \u201cgizem\u201doldu\u011funu anlamak i\u00e7in, evrimin t\u00fcm\u00fcyle \u201c\u00fcreme\u201d ve \u201chayatta kalabilme\u201dyle ilgili oldu\u011funu hat\u0131rlamam\u0131z gerekir. Bireyler \u00f6zelliklerini, bir sonraki ku\u015faklara ge\u00e7irerek onlar\u0131n daha fazla hayatta kalmas\u0131n\u0131na olanak sa\u011flarlar. O halde burada sorulmas\u0131 gereken di\u015fi katil balinalar\u0131n genlerini do\u011frudan ge\u00e7irme yeteneklerinin \u00f6tesinde neden onlarca y\u0131l ya\u015fad\u0131klar\u0131d\u0131r.
\nExeter \u00dcniversitesi\u2019nden Brent ve arkada\u015flar\u0131 ile Balina Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi, balinalarda menopozun oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u015filerin, gen\u00e7 miras\u00e7\u0131lar\u0131na hayatta kalma ve \u00fcreme konusunda yard\u0131mc\u0131 olabildiklerini, bunu da y\u0131llarca s\u00fcren \u201cyiyecek bulma\u201d deneyimlerini payla\u015fmak yoluyla yapt\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyorlar.
\nAra\u015ft\u0131rma ekibi bu sonu\u00e7lara, Balina Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi\u2019nin 35 y\u0131l s\u00fcren verileriyle ula\u015ft\u0131. Ekip ayr\u0131ca 102 katil balinay\u0131 birebir izledi. Veriler, balinalar\u0131n do\u011fum-\u00f6l\u00fcm tarihlerini, genetik ve sosyal ili\u015fkilerini i\u00e7ermekteydi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu verilere somon bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n bol oldu\u011fu zamanlarda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k verilerini de ekleyince, ortaya daha g\u00f6ze \u00e7arpan bir d\u00fczen \u00e7\u0131kt\u0131. \u00dcreme d\u00f6nemini bitirmi\u015f ya\u015ftaki di\u015filer, somon n\u00fcfusunun azald\u0131\u011f\u0131 bu avlanma zamanlar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc grup liderli\u011fi \u00f6zellikleri g\u00f6steriyorlard\u0131. Bulgular, insanlarda da menopoz s\u00fcrecinin k\u00f6keninin buna benzer bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n olabilece\u011fini vurguluyor.
\nExeter \u00dcniversitesi\u2019nden Darren Croft\u2019a g\u00f6re, insanlarda menopozun, insan eliyle modern t\u0131p arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla meydana getirilmi\u015f bir ya\u015fam durumu oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Oysa t\u00fcm veriler birle\u015ftirildi\u011finde, bunun bir do\u011faya adaptasyon oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Balinalarda di\u015filer kendi akrabalar\u0131na yiyecek bulmadaki bilgeliklerini aktararak kendi genlerini aktarma y\u00fczdelerini de artt\u0131rm\u0131\u015f oluyorlard\u0131. Menopozdaki kad\u0131nlar da belki ba\u015fka bir yararl\u0131 \u015fey olan \u201cbilgi\u201dyi payla\u015farak bu durumu s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordur.<\/p>\n
\u00c7eviren: Dr. Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n Kaynak:<\/strong> http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/03\/150305125359.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Menopoz, hayvanlar aras\u0131nda t\u00fcm\u00fcyle tuhaf bir \u201cdurum\u201ddur. \u0130nsan d\u0131\u015f\u0131nda sadece di\u015fi balinalar\u0131n 2 t\u00fcr\u00fc, \u00fcretkenlik s\u00fcrecinden daha uzun ya\u015far. Di\u015fi katil balinalar 12-40 ya\u015f aras\u0131nda do\u011fum yapabilirler, ancak \u00f6m\u00fcrleri 90 y\u0131ldan fazla olabilmektedir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda erkeklerin \u00f6mr\u00fc nadiren 50 y\u0131l\u0131 ge\u00e7mektedir. Cell Press Journal Current Biology\u2019de 5 Mart 2015 g\u00fcn\u00fc yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar evrimsel olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21],"tags":[],"class_list":["post-2283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t