{"id":229,"date":"2006-02-01T01:16:06","date_gmt":"2006-01-31T23:16:06","guid":{"rendered":"http:\/\/109.232.216.219\/~bilimvegelecek\/?p=229"},"modified":"2017-07-17T11:10:18","modified_gmt":"2017-07-17T08:10:18","slug":"s-o-s-h5n1-virus-meydan-okuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2006\/02\/01\/s-o-s-h5n1-virus-meydan-okuyor","title":{"rendered":"S.O.S H5N1 – Vir\u00fcs meydan okuyor"},"content":{"rendered":"

H5N1 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131ca iki \u00f6nemli riski s\u00f6z konusu: Birincisi, halen insanlara nadiren de olsa bula\u015fan vir\u00fcs\u00fcn, bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerde y\u00fczde 50\u2019yi a\u015fan oranda \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7mas\u0131. \u0130kinci ve daha da \u00f6nemli olan risk ise, vir\u00fcs\u00fcn insandan insana kolay bula\u015fan bir forma de\u011fi\u015fmesi ve bu \u015fekilde bir yayg\u0131n salg\u0131na yol a\u00e7ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131. <\/em>Her yeni \u00e7\u0131kan insan vakas\u0131, vir\u00fcs\u00fcn insandan insana bula\u015fabilecek bir forma d\u00f6n\u00fc\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor.\u00a0<\/em><\/h4>\n

Son d\u00f6nemlerde ku\u015f gribinin g\u00fcndemde olmas\u0131 unuttu\u011fumuz veya \u00f6nemsemedi\u011fimiz vir\u00fcsleri \u00f6n plana \u00e7\u0131kard\u0131. \u00c7e\u015fitli kaynaklardan ku\u015f gribi ile ilgili \u00e7ok say\u0131da ve de\u011fi\u015fik bilgiler yay\u0131nland\u0131. Bu yaz\u0131da, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ku\u015f gribi ve di\u011fer viral infeksiyonlar\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak genel bilgileri aktaraca\u011f\u0131z.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn hastal\u0131klar\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131ndan fazlas\u0131na vir\u00fcs infeksiyonlar\u0131 yol a\u00e7ar. Vir\u00fcs infeksiyonlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 klinik a\u015famaya gelmez ve belirgin semptomlar ortaya koymazlar. Fakat mutlaka hepimiz \u00f6nemli veya \u00f6nemsiz de\u011fi\u015fik viral k\u00f6kenli hastal\u0131k ge\u00e7irmi\u015fizdir ve bundan sonra da mutlaka ge\u00e7irece\u011fiz.<\/p>\n

Vir\u00fcsler hakk\u0131nda bilinmesi gereken en temel \u00f6zellik, vir\u00fcslerin zorunlu h\u00fccre i\u00e7i paraziti olmalar\u0131d\u0131r. Yani vir\u00fcsler protein sentezi ve metabolik enerjinin olu\u015fumu i\u00e7in gerekli sistemlerden yoksun olduklar\u0131ndan bakteri ve di\u011fer h\u00fccreler gibi canl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremez ve kendi ba\u015flar\u0131na \u00e7o\u011falamazlar. Varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in mutlaka konak h\u00fccreye ihtiya\u00e7 duyarlar. Yani bir bakteri, bir bitki h\u00fccresi veya bir hayvan h\u00fccresi, sentetik olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir besi ortam\u0131nda \u00e7o\u011falabilirken, vir\u00fcsler ayn\u0131 besi ortam\u0131nda h\u00fccre bulunmayan hi\u00e7bir ortamda \u00e7o\u011falamazlar. Vir\u00fcsler; bakteri h\u00fccresinde, bitki h\u00fccresinde veya hayvan h\u00fccresinde \u00e7o\u011falabilirler.<\/p>\n

Vir\u00fcslerin yap\u0131s\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

B\u00fct\u00fcn vir\u00fcsler, aralar\u0131nda baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klar olmakla birlikte, yap\u0131sal olarak, kal\u0131tsal materyal (DNA veya RNA) ve bunu ku\u015fatan bir kabuktan ibarettir. Baz\u0131 vir\u00fcslerde protein kabuk yap\u0131s\u0131na ilave olarak protein ve lipid i\u00e7eren bir zar yap\u0131s\u0131 da bulunabilmektedir. Vir\u00fcs kabuk veya zar yap\u0131s\u0131nda (\u00e7o\u011funlukla da vir\u00fcs\u00fcn antijenik \u00f6zelli\u011finden sorumlu olan ve konak h\u00fccreyi tan\u0131mas\u0131na ve h\u00fccreye tutunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan) uzant\u0131lar da bulunabilir. Ayr\u0131ca baz\u0131 vir\u00fcsler konak h\u00fccrelerde kullan\u0131lmak \u00fczere enzime de sahip olabilirler.<\/p>\n

Genel bir yakla\u015f\u0131m olarak, ekseri vir\u00fcsler bakterilerden \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcrler, fakat baz\u0131 vir\u00fcsler baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bakteriler kadar da b\u00fcy\u00fck olabilirler. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma amac\u0131yla ortalama bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck verecek olursak; vir\u00fcsler 10-300 nm, bakteriler 1000 nm ve k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccresi 7500 nm b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndedir (ortalama bir vir\u00fcs bir toplu i\u011fne ba\u015f\u0131n\u0131n 1\/10000\u2019i kadar bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe sahiptir, 1 nm = 10-9<\/sup> m\u2019dir).<\/p>\n

Herhangi bir zaman diliminde vir\u00fcsler ya h\u00fccre i\u00e7inde ya da h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131nda bulunurlar. Dolay\u0131s\u0131yla vir\u00fcslerin ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, biri h\u00fccre i\u00e7i di\u011feri de h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 olmak \u00fczere iki safhaya sahiptir; h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131 safhas\u0131 vir\u00fcs\u00fcn uyku safhas\u0131 veya ta\u015f\u0131nabilen (virion<\/strong>) safhas\u0131d\u0131r, h\u00fccre i\u00e7i safhas\u0131 ise vir\u00fcs\u00fcn aktif (infeksiy\u00f6z<\/strong>) safhas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131ca vir\u00fcslere benzer \u015fekilde hastal\u0131k yapabilen viroid ve vir\u00fcsoid olarak adland\u0131r\u0131lan ba\u015fka basit yap\u0131l\u0131 ajanlar da vard\u0131r.<\/p>\n

Viral kabuk (kapsid olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r), \u00e7ok y\u00fczl\u00fc, k\u00fcresel, silindirik veya \u015fekilsiz olabilir. Bu da vir\u00fcs\u00fcn \u015feklini belirler.<\/p>\n

Viral n\u00fckleik asit \u00e7ift-iplikli veya tek-iplikli ve dairesel veya do\u011frusal d\u00fczende olabilir. N\u00fckleik asit tek bir par\u00e7adan veya bir\u00e7ok par\u00e7adan (\u00f6r, grip etkeni influenza A vir\u00fcsleri 8 adet RNA i\u00e7erirler) ibaret olabilir.<\/p>\n

\"\"
\u015eekil 1. \u0130nfluenza vir\u00fcslerinin \u015fematik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc.<\/figcaption><\/figure>\n

Virion yap\u0131s\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klardan dolay\u0131 baz\u0131 virionlar di\u011ferlerinden daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin hepatit vir\u00fcs\u00fc k\u0131sa s\u00fcreli kaynamaya di\u011fer vir\u00fcslere k\u0131yasla daha dayan\u0131kl\u0131d\u0131r, oysa ku\u015f gribi vir\u00fcs\u00fc 70-80 \u00b0C\u2019de k\u0131sa s\u00fcrede inaktif hale gelebilmektedir.<\/p>\n

Vir\u00fcslerin s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 <\/em><\/strong><\/p>\n

Vir\u00fcsler genellikle \u00e7o\u011fald\u0131klar\u0131 konak h\u00fccre tiplerine g\u00f6re; bakteriyal vir\u00fcsler, bitkisel vir\u00fcsler ve hayvansal vir\u00fcsler olarak ayr\u0131l\u0131rlar. Vir\u00fcsler i\u00e7erdikleri kal\u0131tsal madde tipine ba\u011fl\u0131 olarak da iki ana gruba ayr\u0131l\u0131rlar: RNA i\u00e7eren vir\u00fcsler ve DNA i\u00e7eren vir\u00fcsler. Zarf\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ise bir zarfa sahip vir\u00fcsler zarfl\u0131, zarf i\u00e7ermeyen vir\u00fcsler ise zarfs\u0131z vir\u00fcsler olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Vir\u00fcslerin antijenik yap\u0131s\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

Vir\u00fcslerin kabuk proteinlerindeki belli amino asit dizileri veya zarfl\u0131 vir\u00fcslerdeki karbonhidrat bile\u015fenleri vir\u00fcslerin antijenik \u00f6zelliklerden sorumlu yap\u0131lard\u0131r (antijenler; v\u00fccutta ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini uyararak kendilerine kar\u015f\u0131 \u00e7e\u015fitli h\u00fccre ve antikorlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden olurlar). Kabuk proteinlerinin dizilerindeki \u00e7ok az de\u011fi\u015fiklikler bir vir\u00fcs\u00fcn farkl\u0131 alttiplerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olabilir.<\/p>\n

\u0130nfluenza vir\u00fcslerinin, antijenik\u00a0 (NP ve M antijenleri) farkl\u0131l\u0131klar\u0131na g\u00f6re influenza A, B ve C olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 tipi bulunur.<\/p>\n

\"\"
\u015eekil 2. \u0130nfluenza A vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn elektron mikroskobu resmi.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130nfluenza A vir\u00fcsleri ise antijenik (Hemaglutinin ve N\u00f6raminidaz) farkl\u0131l\u0131klar\u0131na g\u00f6re alttiplere (subtiplere) de ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bu alt tiplerin adland\u0131r\u0131lmas\u0131nda genellikle vir\u00fcs\u00fcn ilk izole edildi\u011fi konak, co\u011frafik yer, numaras\u0131 ve izole edildi\u011fi y\u0131l belirtilir (\u00f6rne\u011fin: A\/Domuz\/lowa\/15\/30 (H1N1)).<\/p>\n

\u0130nfluenza vir\u00fcs\u00fc y\u00fczeyinde bulunan hemaglutinin (H) molek\u00fcl\u00fc, vir\u00fcs\u00fcn h\u00fccreye tutunmas\u0131 ve h\u00fccre zar\u0131ndan i\u00e7eriye giri\u015finden sorumludur. H molek\u00fclleri h\u00fccre y\u00fczeyindeki sialik asit i\u00e7eren glikolipid veya glikoprotein yap\u0131lara tutunurlar. Bu yap\u0131ya sahip olmayan h\u00fccrelere, bu vir\u00fcslerin girmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130nfluenza A vir\u00fcslerinin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak insanlar, domuz, at ve ku\u015flar\u0131 infekte eden \u00e7ok say\u0131da hemaglutinin ve n\u00f6raminidaz alttipleri bulunur. \u0130nfluenza B ve C vir\u00fcsleri yaln\u0131zca insanlar\u0131 infekte ederler.<\/p>\n

\u0130nfluenza A vir\u00fcslerinin 16 H (hemagl\u00fctinin) ve 9 N (n\u00f6raminidaz) alttipi vard\u0131r. Bunlar i\u00e7inde sadece H5 ve H7 alttipleri k\u00fcmes hayvanlar\u0131 ve kanatl\u0131larda ciddi hastal\u0131\u011fa neden olur.<\/p>\n

Baz\u0131 vir\u00fcsler sadece tek bir t\u00fcr\u00fc infekte edebilirken, baz\u0131 vir\u00fcsler ise farkl\u0131 t\u00fcrleri infekte edebilmektedir. Ku\u015f gribine neden olan \u0130nfluenza A (avian influenza) vir\u00fcsleri t\u00fcre \u00f6zg\u00fcl (species spesific) olmakla birlikte son y\u0131llarda \u00e7e\u015fitli G\u00fcneydo\u011fu Asya \u00fclkelerinde ve \u00fclkemizde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere t\u00fcr engelini ge\u00e7erek, nadiren de olsa insanlarda infeksiyon olu\u015fturmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. 2003 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019da ba\u015flayan ve ciddi hastal\u0131k yapan vir\u00fcs salg\u0131n\u0131 \u015fimdiye dek saptananlar i\u00e7inde en yayg\u0131n ve en ciddi olan\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Vir\u00fcs\u00fcn bir h\u00fccreyi infekte edebilmesi i\u00e7in h\u00fccre y\u00fczeyinde ba\u011flanabilece\u011fi \u00f6zel resept\u00f6r yap\u0131lar\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bir vir\u00fcs \u00f6rne\u011fin solunum yolundaki h\u00fccreleri infekte ederken ayn\u0131 bireyin ba\u015fka tip h\u00fccrelerini infekte edememektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde baz\u0131 vir\u00fcsler sadece belli canl\u0131lar\u0131 infekte edebilmekte, di\u011fer canl\u0131 gruplar\u0131n\u0131 ise infekte edememektedir. Fakat meydana gelen mutasyonlar (de\u011fi\u015fiklikler) vir\u00fcslerin infeksiyon \u00f6zelliklerinde de\u011fi\u015fimlere neden olabilir.<\/p>\n

\"\"
\u015eekil 3. AIDS etkeni olan HIV vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn h\u00fccre y\u00fczeyine tutunma ve i\u00e7eri giri\u015f kademeleri.<\/figcaption><\/figure>\n

Vir\u00fcslerin \u00e7o\u011falmas\u0131<\/em><\/p>\n

Bir vir\u00fcs\u00fcn h\u00fccreyi infekte edip \u00e7o\u011falabilmesi i\u00e7in belli kademelerden ge\u00e7mesi gerekir. K\u0131saca, vir\u00fcs h\u00fccreye tutunur ve i\u00e7eri girer, daha sonra kal\u0131tsal materyali a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kabu\u011funu atar. \u00c7o\u011fu durumda baz\u0131 h\u00fccresel olaylar\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131na al\u0131r ve h\u00fccreyi kendi \u00e7\u0131kar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131r ve kendi genlerinin anlat\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flar. Daha sonra viral proteinler sentezlenir ve n\u00fckleik asitin \u00e7ok say\u0131da kopyas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Art\u0131k son a\u015famada da b\u00fct\u00fcn viral yap\u0131lar bir araya gelerek olgun vir\u00fcsler olu\u015fur. Olgun vir\u00fcsler ya h\u00fccreden tomurcuklanarak ya da h\u00fccreyi par\u00e7alayarak a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karlar ve ba\u015fka h\u00fccreleri infekte etmek \u00fczere yollar\u0131na devam ederler.<\/p>\n

Vir\u00fcslerin baz\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011falmada kendi enzimlerini kullan\u0131rken, baz\u0131lar\u0131 da konak h\u00fccre enzim sistemlerini kullan\u0131rlar.<\/p>\n

Vir\u00fcs infeksiyonlar\u0131n\u0131n bula\u015fma yollar\u0131 nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n

Vir\u00fcsler basit\u00e7e ifade edilecek olursa; vir\u00fcsle infekte bireylerle yak\u0131n temas, v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131n\u0131n ve dokular\u0131n\u0131n transferi, havadaki k\u00fc\u00e7\u00fck damlac\u0131klar yolu ile, besin yolu veya infekte aletlerin kullan\u0131m\u0131 gibi yollarla bula\u015fabilmektedir. Bazen infekte bireyle temas olmadan ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar vas\u0131tas\u0131yla da infeksiyon ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n

Ku\u015f gribi vakalar\u0131nda infekte kanatl\u0131 hayvanlarla veya bu hayvanlar\u0131n d\u0131\u015fk\u0131s\u0131 ile bula\u015fan y\u00fczeylerle direkt temas, halen bilinen ana bula\u015fma yoludur. \u015eu ana kadar bildirilen insan olgular\u0131nda, k\u0131rsal kesimde ya\u015fayan ve a\u00e7\u0131kta serbest\u00e7e dola\u015fan k\u00fcmes hayvanlar\u0131yla yak\u0131n temasta bulunma \u00f6yk\u00fcs\u00fc mevcuttur.<\/p>\n

Tedavi<\/em><\/strong><\/p>\n

Vir\u00fcslere kar\u015f\u0131 sava\u015fta iki temel yol izlenir. Biri vir\u00fcslerin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 engelleyen ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 (tedavi edici etki), di\u011feri de imm\u00fcn sistemi harekete ge\u00e7iren a\u015f\u0131lar\u0131n kullan\u0131m\u0131d\u0131r (koruyucu etki).<\/p>\n

Bilim d\u00fcnyas\u0131 bakterilere kar\u015f\u0131 sava\u015fta ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur, ama vir\u00fcslere kar\u015f\u0131 sava\u015fta tam anlam\u0131yla ba\u015far\u0131dan s\u00f6z edilemez. Bunun en \u00f6nemli nedeni \u015fudur: Bakterilerin kendilerine \u00f6zg\u00fc kademelerini antibiyotiklerle inhibe etmek kolayd\u0131r ama vir\u00fcsler, \u00e7o\u011funlukla konak h\u00fccre sistemlerini kulland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ila\u00e7larla bloke edilebilecek kendilerine \u00f6zg\u00fc kademeleri \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ku\u015f gribine kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan Tamiflu\u00ae veya Relenza\u00ae ila\u00e7lar\u0131 n\u00f6raminidaz inhibit\u00f6r\u00fc olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcrler. Yani vir\u00fcs\u00fcn h\u00fccreye tutunmas\u0131n\u0131 ve giri\u015fini engelleyerek bloke ederler.<\/p>\n

Ku\u015f gribini ger\u00e7ekten \u00f6nemseyelim mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

H5N1 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131ca iki \u00f6nemli riski s\u00f6z konusudur. Birincisi, halen insanlara nadiren de olsa bula\u015fan vir\u00fcs\u00fcn, bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerde y\u00fczde 50\u2019yi a\u015fan oranda \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r. \u0130kinci ve daha da \u00f6nemli olan risk ise, vir\u00fcs\u00fcn insandan insana kolay bula\u015fan bir forma de\u011fi\u015fmesi ve bu \u015fekilde bir yayg\u0131n salg\u0131na yol a\u00e7ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsandan insana ge\u00e7i\u015f s\u00f6z konusu mudur? <\/em><\/strong><\/p>\n

Olduk\u00e7a nadir olmakla birlikte k\u00fcmes hayvanlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen salg\u0131nlar s\u0131ras\u0131nda ku\u015f gribi etkeni olan vir\u00fcslerin (H5N1 ve di\u011fer tip ku\u015f gribi vir\u00fcsleri de dahil) insandan insana bula\u015fabildi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. Son zamanlarda yay\u0131nlanan olgu raporlar\u0131ndan birinde (New Engl J Med., 2005;352;333<\/em>) Tayland\u2019da hastalanan bir \u00e7ocu\u011fa ba\u015fka \u015fehirde ya\u015fayan ve korunma \u00f6nlemlerini almadan bak\u0131m veren anne ve hala, ku\u015f gribi nedeniyle ya\u015famlar\u0131n\u0131 yitirmi\u015flerdir. Anne ve haladan izole edilen vir\u00fcs\u00fcn \u00e7ocuktaki ile ayn\u0131 \u00f6zelli\u011fe sahip oldu\u011fu da g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

Grip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ku\u015f gribinden korunmada rol\u00fc var m\u0131d\u0131r? <\/em><\/strong><\/p>\n

Halen insanlarda kullan\u0131lan grip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ku\u015f gribine kar\u015f\u0131 koruyucu bir etkisi yoktur. Teorik olarak insan, gribi ile ku\u015f gribinin ayn\u0131 hastada infeksiyon yapmas\u0131 halinde, ciddi salg\u0131nlara yol a\u00e7abilecek yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015f (mutant) vir\u00fcs\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kabilmesi s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

H5N1 vir\u00fcs\u00fc ile olas\u0131 bir ciddi salg\u0131n geli\u015fme riski nedir? <\/em><\/strong><\/p>\n

\u015eu anda d\u00fcnyada ku\u015f gribi ile bir ciddi salg\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kma riski olduk\u00e7a y\u00fcksek g\u00f6r\u00fclmektedir. H5N1 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6nce Asya\u2019da ve \u015fimdi de \u00fclkemizde ve di\u011fer Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerindeki hayvan topluluklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmesi ve bu topluluklara salg\u0131nlar \u015feklinde yerle\u015fmesi, giderek artan say\u0131da insan vakalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Her yeni \u00e7\u0131kan insan vakas\u0131, vir\u00fcs\u00fcn insandan insana bula\u015fabilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni f\u0131rsatlar yaratmakta ve bu nedenle ciddi salg\u0131na yol a\u00e7abilecek bir alttipin geli\u015febilmesine olanak\u00a0 haz\u0131rlamaktad\u0131r. Vir\u00fcs\u00fcn yabani ku\u015flarla ta\u015f\u0131n\u0131yor olmas\u0131 da salg\u0131n riskini art\u0131ran fakt\u00f6rler aras\u0131ndad\u0131r. Ancak D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc olas\u0131 bir ciddi salg\u0131n\u0131n zaman\u0131 ve boyutlar\u0131 konusunda kesin bir tahmin yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131n salg\u0131n g\u00f6r\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir.<\/p>\n

Ciddi bir salg\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in gereken ko\u015fullar nelerdir?<\/em><\/strong><\/p>\n

H5N1 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn ciddi bir salg\u0131na neden olabilecek alttip haline gelebilmesi i\u00e7in gereken \u00f6n ko\u015ful, hemagl\u00fctinin geninde ortaya \u00e7\u0131kacak bir de\u011fi\u015fimle (mutasyonla) viral hemagl\u00fctinin\u2019in insan h\u00fccrelerindeki resept\u00f6rlere ba\u011flanma yetene\u011finin artmas\u0131 ve bu sayede vir\u00fcs\u00fcn h\u00fccre ile f\u00fczyonunun ger\u00e7ekle\u015febilmesidir. \u015eimdiye dek bu t\u00fcrde bir de\u011fi\u015fim g\u00f6steren ku\u015f gribi vir\u00fcs\u00fc izole edilememi\u015ftir.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131n 1918 pandemisinden sorumlu ve on milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7m\u0131\u015f olan y\u00fcksek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011fe sahip \u0130spanyol gribi vir\u00fcs\u00fcne benzer bir vir\u00fcs\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczde salg\u0131nlara neden olmas\u0131 halinde ortaya \u00e7\u0131kabilecek \u00f6l\u00fcmlerin say\u0131s\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksek olabilir.<\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n

1) Current Concepts: Avian Influenza A (H5N1) Infection in Humans<\/a> The Writing Committee of the World Health Organization (WHO) Consultation on Human Influenza A\/H5 N Engl J Med 2005; 353:1374-1385, Sep 29, 2005. http:\/\/content.nejm.org\/cgi\/content\/full\/353\/13\/1374?hits=20&where=fulltext&andorexactfulltext=and&searchterm=avian+influenza&sortspec=Score%2Bdesc%2BPUBDATE_SORTDATE%2Bdesc&excludeflag=TWEEK_element&searchid=1&FIRSTINDEX=0&resourcetype=HWCIT<\/a><\/p>\n

2) Virology Website<\/a> http:\/\/www.virology.net\/<\/p>\n

3) The Big Picture Book of Viruses<\/a> http:\/\/www.virology.net\/Big_Virology\/BVHomePage.html<\/p>\n

4) World Health Organization. Avian influenza frequently asked questions. http:\/\/www.who.int\/csr\/disease\/avian_influenza\/avian_faqs\/en\/print.html<\/a><\/p>\n

5) www.who.int<\/a> Bu adreste avian influenzaya ait en g\u00fcncel bilgiler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

6) http:\/\/www.cdc.gov\/flu\/pandemic\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

H5N1 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131ca iki \u00f6nemli riski s\u00f6z konusu: Birincisi, halen insanlara nadiren de olsa bula\u015fan vir\u00fcs\u00fcn, bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerde y\u00fczde 50\u2019yi a\u015fan oranda \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7mas\u0131. \u0130kinci ve daha da \u00f6nemli olan risk ise, vir\u00fcs\u00fcn insandan insana kolay bula\u015fan bir forma de\u011fi\u015fmesi ve bu \u015fekilde bir yayg\u0131n salg\u0131na yol a\u00e7ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131. Her yeni \u00e7\u0131kan […]<\/p>\n","protected":false},"author":480,"featured_media":238,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[197,198,204,199,202,205,203],"class_list":["post-229","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-24-sayi","tag-biyoloji","tag-cevre","tag-dogal-afetler","tag-ekoloji","tag-kus-gribi","tag-mikrobiyoloji","tag-tibbi-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t