{"id":22911,"date":"2014-01-01T13:36:00","date_gmt":"2014-01-01T11:36:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=22911"},"modified":"2018-04-13T16:58:31","modified_gmt":"2018-04-13T13:58:31","slug":"2013te-fizik-ve-kimya-laboratuvarlarinin-yildizlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/01\/01\/2013te-fizik-ve-kimya-laboratuvarlarinin-yildizlari","title":{"rendered":"2013\u2019te Fizik ve Kimya laboratuvarlar\u0131n\u0131n y\u0131ld\u0131zlar\u0131"},"content":{"rendered":"

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

2013 y\u0131l\u0131nda kimya laboratuarlar\u0131, baz\u0131lar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirecek geli\u015fmelere sahne oldu. Chemistry World<\/em> dergisinin uzmanlar e\u015fli\u011finde belirledi\u011fi, kimya alan\u0131nda y\u0131l\u0131n en \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rma ve makalelerini sunuyoruz.<\/p>\n

Haz\u0131rlayanlar: <\/strong>N\u0131vart Ta\u015f\u00e7\u0131 \u2013 Ebru Oktay \u2013 Nihan Avc\u0131 \u2013 G\u00f6rkem Giray<\/p><\/blockquote>\n

DNA\u2019yla oynamak<\/strong><\/p>\n

Bu y\u0131l da bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma grubu DNA nanoteknolojisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlad\u0131. Harvard \u00dcniversitesi\u2019nden (ABD) Peng Yin ve meslekta\u015flar\u0131 lego par\u00e7alar\u0131 gibi birbirine kenetlenebilen DNA birimlerinden olu\u015fan ve bu yolla \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 \u015fekil alabilen nanocetveller geli\u015ftirdiler. Her birim, lego par\u00e7alar\u0131ndaki topuzlar gibi d\u0131\u015far\u0131 do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 yapan iki \u201cba\u015f\u201d b\u00f6lgesi ile topuzlar\u0131n i\u00e7ine oturabilecek iki \u201ckuyruk\u201d b\u00f6lgesine sahip 32-n\u00fckleotidlik DNA zincirinden olu\u015fuyor. Belli bir \u015fekle ula\u015fmak istendi\u011finde tam olarak hangi birimlerin gerekli oldu\u011funu bildiren bir bilgisayar kullan\u0131l\u0131yor; ard\u0131ndan par\u00e7alar kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p kendili\u011finden birbirlerine kenetlenmeleri sa\u011flan\u0131yor. \u00dc\u00e7 boyutlu yap\u0131lar olu\u015fturmak \u00fczere buna benzer DNA origamisi y\u00f6ntemlerinden daha \u00f6nce de faydalan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; ancak mod\u00fcler yap\u0131ta\u015f\u0131 y\u00f6ntemi nanoteknoloji uzmanlar\u0131n\u0131n gelecekte \u00e7ok i\u015fine yarayacak yeni bir yol.<\/p>\n

\"\"
32 n\u00fckleotidli DNA bloklar\u0131ndan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fekiller olu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcn<\/figcaption><\/figure>\n

Bu arada \u0130talya\u2019daki Turin Politeknik \u00dcniversitesi\u2019nden Giulio Malucelli ve meslekta\u015flar\u0131 tekstilde kullan\u0131lmak \u00fczere ate\u015fe dayan\u0131kl\u0131 kuma\u015f elde etmek i\u00e7in ringa bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n sperminden safla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f DNA kulland\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, DNA\u2019n\u0131n, ate\u015fe maruz kald\u0131\u011f\u0131nda, alev almay\u0131 geciktirici geleneksel maddelerle benzer \u015fekilde davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetmi\u015fler. Buna g\u00f6re DNA\u2019n\u0131n fosfat iskeletindeki fosforik asit deoksiribozu dehidrate ederek \u0131s\u0131 yal\u0131t\u0131m\u0131 sa\u011flayan karbonu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131yor; ayr\u0131ca, nitrojen i\u00e7eren bazlar yan\u0131c\u0131 olmayan, dolay\u0131s\u0131yla fiziksel bir bariyer te\u015fkil eden amonyak gaz\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Ekip, DNA-temelli kuma\u015flar\u0131n mevcut alev geciktiricilere k\u0131yasla daha g\u00fcvenilir ve ekolojik bir se\u00e7enek olarak kullan\u0131labilece\u011fini, fakat temizleme i\u015fleminden zarar g\u00f6rmemesini sa\u011flamak i\u00e7in daha fazla \u00e7al\u0131\u015fma yapmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

DNA\u2019n\u0131n daha geleneksel kullan\u0131mlar\u0131ndan birine d\u00f6necek olursak: Milyarlarca y\u0131ld\u0131r DNA\u2019n\u0131n d\u00f6rt harfli kodu h\u00fccreler i\u00e7in bilgi deposu i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc. Avrupa Biyoinformatik Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Nick Goldman liderli\u011findeki \u0130ngiltere \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir ekibin son ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, Shakespeare\u2019in sonelerinden biri ile Martin Luther King\u2019in \u201cBir hayalim var!\u201d konu\u015fmas\u0131n\u0131n ses kayd\u0131 gibi ba\u015fka tip verilerin depolanmas\u0131nda da DNA\u2019n\u0131n kullan\u0131labilece\u011fi g\u00f6sterildi. \u00d6zg\u00fcn verileri ikili sisteme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ekip \u00fcyeleri, her bayt\u0131 bir DNA dizisine \u00e7evirmek i\u00e7in de\u011fi\u015fik bilgi kuram\u0131 algoritmalar\u0131ndan yararland\u0131lar. Safla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p kuru ortama al\u0131nm\u0131\u015f DNA \u015fu anda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z depolama ayg\u0131tlar\u0131ndan \u00e7ok daha uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc ve geni\u015f kapasiteli. Kim bilir, belki de gelece\u011fin veri depolama sistemi DNA ve di\u011fer polimerlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Terminat\u00f6r polimerler: \u201cD\u00f6nece\u011fim\u201d\u2026<\/strong><\/p>\n

\u0130spanya\u2019da biliminsanlar\u0131 bir polimerin, d\u0131\u015far\u0131dan hi\u00e7bir m\u00fcdahale olmaks\u0131z\u0131n kendi kendini tamir edebildi\u011fini belirlediler. Materyal, ikiye b\u00f6l\u00fcnd\u00fckten sonra oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda iki saat i\u00e7inde kendini sorunsuz bir \u015fekilde tamir edebiliyordu. Elektrokimya Teknolojileri Merkezi\u2019nde (CIDETEC) ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan Ibon Odriozok ve ekibi yarat\u0131mlar\u0131na, Terminat\u00f6r 2<\/em> filmindeki \u015fekil de\u011fi\u015ftirme \u00f6zelli\u011fi olan robot T-1000\u2019den esinlenerek \u201cterminat\u00f6r polimer \u201c dediler.<\/p>\n

Kendini yenileyen polimerler daha \u00f6nce de \u00fcretilmi\u015fti. Ancak yenileme s\u0131ras\u0131nda gereken enerjiyi sa\u011flamak i\u00e7in genellikle kataliz\u00f6re veya belirli sabit \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na ihtiya\u00e7 duyuluyordu. Daha \u00f6nce silikon elostomerlerin ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7in g\u00fcm\u00fc\u015f nanopartik\u00fcller kullanarak bu konuyu \u00e7al\u0131\u015fan grup, kendili\u011finden yenilenme sonucuna \u00e7ok yakla\u015fm\u0131\u015f ancak yine de d\u0131\u015far\u0131dan bir deste\u011fe ihtiya\u00e7 g\u00f6stermi\u015flerdi. \u015eimdi ise art\u0131k aromatik dis\u00fclfidlerin\u00a0 metatez reaksiyon denilen tepkimesiyle \u00fcre-\u00fcretan yap\u0131da, kendini iyile\u015ftirebilen elastomerik bir materyal \u00fcretilmi\u015f oldu.<\/p>\n

Bu yeni \u00fcr\u00fcn basit ve ucuz olaca\u011f\u0131ndan elektronik \u00fcr\u00fcnlerin plastik k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n biyomateryallere ba\u011flanan k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda da ideal olabilir.<\/p>\n

Olay yeri kimyas\u0131<\/strong><\/p>\n

Bu y\u0131l, adli t\u0131p tekniklerindeki geli\u015fmeleri konu alan \u00e7al\u0131\u015fmalar da oldu. ABD\u2019de bir grup, parmak ucuna tak\u0131larak h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde patlay\u0131c\u0131 ve silah at\u0131\u011f\u0131 izi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen bir cihaz geli\u015ftirdiler. Elektrod y\u00fczeyli bir alg\u0131lay\u0131c\u0131 i\u00e7eren esnek k\u0131l\u0131f i\u015faret parma\u011f\u0131na, kat\u0131 durumdaki elektrolitle kapl\u0131 bir \u00a0k\u0131l\u0131f da ba\u015fparma\u011fa tak\u0131ld\u0131. Her iki parmak hafif\u00e7e analiz edilecek y\u00fczeyde dola\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p birbirine bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen elektrokimyasal reaksiyon, voltametrik bir i\u015faret verdi. Bu i\u015faret, barut at\u0131\u011f\u0131 izinin en \u00e7ok g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerlere kar\u015f\u0131l\u0131k geliyordu. B\u00fct\u00fcn bu i\u015flem \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre ald\u0131\u011f\u0131ndan uzun soluklu laboratuvar analizlerinden kurtulmu\u015f olundu.<\/p>\n

\"\"
\u00c7inli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ilk kez bir hidrojen ba\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc elde etti. Solda, sa\u011fdaki modelin AFM ile elde edilmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Bir di\u011fer grup, geli\u015ftirdi\u011fi ba\u015fka bir biyolojik inceleme y\u00f6ntemiyle \u015f\u00fcphelinin etnik k\u00f6kenini basit bir kan \u00f6rne\u011finden analiz edebildi. ABD Clarkson \u00dcniversitesi\u2019nden Evgeny Katz ve New York \u00dcniversitesi\u2019nden Jan Halamek beyaz \u0131rk ve Afro-amerikal\u0131lar\u0131n v\u00fccutlar\u0131nda bulunan iki biyomark\u0131r\u0131n seviyelerini analiz ettiler. Bunlar kreatininn kinaz ve laktat dihidrogenazd\u0131. \u0130ki \u0131rk\u0131n aras\u0131ndaki seviye farklar\u0131 belirlenerek bir de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece bir g\u00fcnl\u00fck beklemi\u015f bir kan \u00f6rne\u011finde bile bu farkl\u0131l\u0131klar sayesinde \u015f\u00fcphelinin k\u00f6kenine ait h\u0131zl\u0131 bir fikir edinilebilece\u011fi belirtiliyor. Fakat etnik k\u00f6ken ile su\u00e7un nas\u0131l ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 merak uyand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

Kapanmam\u0131\u015f eski dosyalardan s\u00f6z edersek, Filistin\u2019in bir \u00f6nceki lideri Yaser Arafat\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi\u011fi t\u00fcm y\u0131l boyunca konu\u015fuldu. Bedeni 2012 y\u0131l\u0131nda mezar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131larak Frans\u0131z, \u0130sve\u00e7li ve Rus biliminsanlar\u0131 taraf\u0131ndan incelendi. Giysilerinde polonyum 210 bulundu\u011fundan akla zehirlenme iddias\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu geldi. Fakat 2004\u2019teki \u00f6l\u00fcm\u00fcnden bu yana ge\u00e7en s\u00fcrede pek \u00e7ok radyon\u00fcklidin radyoaktif yar\u0131lanma \u00f6mr\u00fc olaya kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan bu konuda kesin bir karara varmak ve bunu ispatlamak zor oldu.<\/p>\n

\u0130sve\u00e7li ekip ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, kemik ve doku \u00f6rneklerinde normalde olmas\u0131 gerekenden fazla miktarda polonyum 210 bulundu\u011funu belirleyerek bu sebepten \u00f6lm\u00fc\u015f olabilece\u011fi sav\u0131n\u0131 desteklerken; Frans\u0131z ekip \u00f6l\u00fcm\u00fcn do\u011fal sebeplerden oldu\u011funu savundu. Bu durumda adli t\u0131p, kesin sonu\u00e7 i\u00e7in tek ba\u015f\u0131na yeterli olamayacak gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n

Mikroskop alt\u0131nda hidrojen ba\u011flar\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00c7in\u2019de ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ilk kez bir hidrojen ba\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcksek kalitede g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemesi b\u00fcy\u00fck heyecan yaratt\u0131. Herkesin okulda kimyan\u0131n temellerini \u00f6\u011frenirken tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hidrojen ba\u011flar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekte g\u00f6rmek heyecan verici olurdu. Xiaohui Qiu ve arkada\u015flar\u0131 \u00c7in\u2019deki Ulusal Nanobilim ve Teknoloji Merkezi\u2019de 8-diroksikinolin molek\u00fclleri aras\u0131nda olu\u015fmu\u015f hidrojen ba\u011flar\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131c\u0131 resimlerini elde etmek i\u00e7in atomik kuvvet mikroskobu (AFM) kulland\u0131lar. \u0130lgin\u00e7 bir bi\u00e7imde AFM g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, y\u00fcksek derecede elektronegatif bir ba\u011fdan farkl\u0131 olarak, ba\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan hidrojenin, bir karbon atomu ile birle\u015fti\u011fi yerdeki hidrojen ba\u011flar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Uluslararas\u0131 Temel ve Uygulamal\u0131 Kimya Birli\u011fi (IUPAC) 2010 y\u0131l\u0131nda hidrojen ba\u011f\u0131n\u0131n yeniden tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 \u00f6nermi\u015fti.<\/p>\n

Daha \u00f6nce ABD\u2019de Kaliforniya \u00dcniversitesi, Berkeley\u2019de Felix Fischer\u2018in grubu kovalent ba\u011flar\u0131n olu\u015fumunu yakalamak i\u00e7in reaksiyon \u00f6ncesi ve sonras\u0131 molek\u00fclleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in AFM\u2019yi kullanm\u0131\u015ft\u0131. Qiu ve grubu, inceleme i\u00e7in 8-kinolini se\u00e7ti; \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7erdi\u011fi hidrojen ba\u011flar\u0131 d\u00fcz halka yap\u0131da ve d\u00fczlem d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r ve bu onlar\u0131 daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr yapar. Qiu ve arkada\u015flar\u0131 NMR ve k\u00fctle spektrometresi gibi AFM\u2019nin de bir g\u00fcn molek\u00fclleri incelemede rutin bir ara\u00e7 haline gelece\u011fini umut ediyorlar.<\/p>\n

\"\"
Criosity Mars’ta ya\u015fam olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n

Curiosity ile ilerlemek<\/strong><\/p>\n

A\u011fustos 2012\u2019de k\u0131z\u0131l gezegene inen Mars Curiosity K\u00e2\u015fif Robotu bu sene \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131n sinyalini verdi. Portatif bir laboratuvar ve numune toplayabilmesi i\u00e7in bir robotik kolla donanm\u0131\u015f olan robot, Mars\u2019\u0131n jeolojik ve atmosferik kompozisyonunun dok\u00fcmantasyonunu yap\u0131yor.<\/p>\n

Curiosity i\u00e7lerinde gezegende \u00f6nceden ya\u015fam\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 da olan \u00f6nemli sorular\u0131 cevaplamaya \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in g\u00f6nderildi. Baz\u0131 erken g\u00f6zlemleri olduk\u00e7a \u00fcmit verici g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Karbon, hidrojen, oksijen, s\u00fclf\u00fcr ve k\u00fck\u00fcrd\u00fcn yan\u0131nda, Mars\u2019taki \u00f6rnek analizi, y\u00fczeyden al\u0131nan toprak \u00f6rneklerinde kompleks organik molek\u00fcllerin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden klorlu hidrokarbonlar tespit etti. Araziden al\u0131nan toprak \u0131s\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, topraktan di\u011fer u\u00e7ucu maddelerin yan\u0131 s\u0131ra, klorun organik maddelerle tepkime ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini destekleyen klorometan sal\u0131n\u0131m\u0131 g\u00f6zlendi. Tabii ki kimse karbonun d\u00fcnyadan getirilen ekipmanlardan gelme ihtimalini g\u00f6z ard\u0131 edemez. NASA\u2019da \u00e7al\u0131\u015fan biliminsanlar\u0131 arazi y\u00fczeyinin alt\u0131ndan al\u0131nan \u00f6rneklerden \u00e7\u0131kacak sonu\u00e7larda daha \u015fansl\u0131 olmay\u0131 umut ediyor.<\/p>\n

Y\u0131l\u0131n ilerleyen zamanlar\u0131nda, Mars\u2019\u0131n Yellowknife Koyu -eski, kurumu\u015f bir g\u00f6l yata\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor- olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgesinden al\u0131nan bir kaya \u00f6rne\u011finin kimyasal analizi bir kez daha gezegen y\u00fczeyindeki \u015fartlar\u0131n ya\u015fama daha uygun oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Kayan\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20\u2019si, k\u0131smen n\u00f6tr suyla volkanik minerallerin tepkime \u00fcr\u00fcn\u00fc olan kil mineralleriydi. Kalsiyum s\u00fclfat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 civardaki topra\u011f\u0131n n\u00f6tr veya biraz bazik oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Oksitle\u015fmenin farkl\u0131 evrelerindeki bile\u015fik maddelerin bulunmas\u0131 ise \u00e7evrenin vah\u015fice oksitleyici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekliyor. T\u00fcm bu fakt\u00f6rler \u00e7evrenin eski mikrobiyal ya\u015fam\u0131 desteklemi\u015f olabilece\u011finin kan\u0131tlar\u0131 niteli\u011finde.<\/p>\n

NASA\u2019n\u0131n bir sonraki Mars misyonu olan ve atmosferin daha \u00fcst\u00fcn\u00fc ara\u015ft\u0131rmay\u0131 sa\u011flayacak Maven uydusu uzaya f\u0131rlat\u0131ld\u0131 bile.<\/p>\n

Klasik karbokatyon dosyas\u0131 kapand\u0131<\/strong><\/p>\n

Bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Alman biliminsanlar\u0131 uzun zamand\u0131r 2-norbornil karbokatyon \u00fczerinden tart\u0131\u015f\u0131lan konuyu a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fturdu.<\/p>\n

1949 y\u0131l\u0131nda Saul Winstein\u2019\u0131n klasik olmayan karbokatyonlar\u0131 ilk kez sunmas\u0131 ile uzun soluklu bir tart\u0131\u015fma ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk zamanlarda kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar karbonun ba\u015fka d\u00f6rt atomla ba\u011f kurabilece\u011fi fikrinden hareket ediyorlard\u0131. Daha sonraki tart\u0131\u015fmalarda 2-norbonil karbokatyonlar tart\u0131\u015fman\u0131n merkezine oturdu ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek b\u00f6yle devam etti.<\/p>\n

\"\"
Saul Winstein’\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 iki norbonil karbokatyonlar\u0131n klasik olmayan yap\u0131s\u0131 do\u011fruland\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu y\u0131l, Friedrich Alexander \u00dcniversitesi\u2019nden Karsten Mayer ve meslekta\u015flar\u0131 2-norbornil karbokatyon kristallerinin yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zerek sonuca ula\u015ft\u0131lar.<\/p>\n

Tak\u0131m, Mayer\u2019in \u201c\u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131k\u201d olarak nitelendirdi\u011fi kristallografi y\u00f6ntemini izledi. Hassas 2-norbornil katyon kristalleri so\u011futulmu\u015f helyum bar\u0131nd\u0131ran difraktometrede olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131kta elde edildi ve \u00e7atlamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u00fczere gittik\u00e7e so\u011futuldu. K\u0131sa bir s\u00fcre helyumla ayn\u0131 kaderi payla\u015ft\u0131ktan sonra, \u00e7al\u0131\u015fma nihayetinde sonu\u00e7 verdi ve gereken kan\u0131t bulundu.<\/p>\n

\u2018Pringle\u2019 ve t\u00fcpler<\/strong><\/p>\n

Bu y\u0131l, nanokarbon d\u00fcnyas\u0131 bir s\u0131\u00e7rama ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Japonya\u2019da Nagoya \u00dcniversitesi\u2019nde Kenchi Itami\u2019nin ekibi ve Amerikan meslekta\u015flar\u0131 \u201cPringle\u201d ad\u0131nda yeni bir grafen yaratt\u0131klar\u0131nda, kimyac\u0131lar nanokarbon ailesinin en yeni \u00fcyesini kar\u015f\u0131lad\u0131lar. B\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f, \u00e7ifte \u00e7ukur nanografen (Pringles cipslerinin \u015feklini and\u0131r\u0131yor), alt\u0131gen olmayan halkalar\u0131n grafen \u00f6rg\u00fcs\u00fcne yerle\u015ftirilmeleriyle olu\u015fturuldu.\u00a0 B\u00f6ylece malzeme b\u00fck\u00fcld\u00fc. Bu yolla e\u011frilebilir olan grafen malzemenin yak\u0131n bir gelecekte ni\u015f cihazlar ve uygulamalar i\u00e7in bi\u00e7ilmi\u015f kaftan olmas\u0131 olas\u0131. Ayr\u0131ca daha fazla b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f grafenlerin ke\u015ffinin de yolda oldu\u011funa \u015f\u00fcphe yok.<\/p>\n

Itami\u2019nin grubu ayr\u0131ca karbon nanot\u00fcplerin (elektronik alan\u0131nda yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lan bir \u015fey) \u00e7ap\u0131n\u0131 kontrol eden bir yol ke\u015ffettiler.\u00a0 \u015eu anda CNT \u00fcretmenin en yayg\u0131n yolu olan kimyasal buhar \u00e7\u00f6keltimi, \u00fcr\u00fcnlerin \u00f6zellikleri konusunda \u00e7ok az kontrol olana\u011f\u0131 sunuyor. Itami\u2019nin ekibi k\u00fc\u00e7\u00fck safir par\u00e7ac\u0131klar\u0131, \u00fczerinlerini yar\u0131\u00e7ap\u0131 belirlenmi\u015f sikloparafinilen nano halkalar\u0131 ile kaplayarak y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131ktaki etanol buhar\u0131na maruz b\u0131rakt\u0131lar. B\u00f6ylece k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 karbon nano t\u00fcpleri \u00fcretebildiler. Daha fazla geli\u015ftirilmesi gerekiyorsa da bu teknik, elektronik end\u00fcstrisinde gerekli g\u00f6r\u00fclen hassasl\u0131kta karbon nano t\u00fcplerin \u00fcretilmesi konusunda b\u00fcy\u00fck potansiyeli g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Karbon nano t\u00fcplerine ili\u015fkin umut vaat eden \u00e7al\u0131\u015fmalar bu kadarla kalm\u0131yor. \u00c7in\u2019de Tsinghua \u00dcniversitesi, yar\u0131m metreyi a\u015fan nano t\u00fcp \u00fcreterek bir \u00f6nceki de kendine ait olan rekoru k\u0131rd\u0131. Nano t\u00fcplerin b\u00fcy\u00fcmesinde kineti\u011fin \u00f6nemini kavrayan biliminsanlar\u0131, tekniklerini kataliz\u00f6r faaliyetinin ko\u015fullar\u0131n\u0131 en iyi tutmaya odaklad\u0131. Belki gelecek y\u0131l nano t\u00fcpler bir metre \u00e7izgisini de ge\u00e7er\u2026<\/p>\n

ABD\u2019li biliminsanlar\u0131 ise ilk nano t\u00fcp bilgisayar\u0131 \u00fcrettiler. Stanford \u00dcniversitesi\u2019nden Max Shulaker ve meslekta\u015flar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 nano t\u00fcp \u00e7ipler ile baz\u0131 zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelebilecek durumdalard\u0131 ve basit bir i\u015fletim sistemine sahip prototip bir bilgisayar \u00fcrettiler. Uzun zamand\u0131r nano t\u00fcp teknolojisinin geleneksel silikon \u00e7iplerin yerini alaca\u011f\u0131 tahmin ediliyordu. Minyat\u00fcr d\u00fczeyinde de olsa bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc do\u011frulanm\u0131\u015f oldu. Fakat tabii ki daha ilerlenecek \u00e7ok yol var\u2026<\/p>\n

\"\"
Biyonik kulak, kulaktaki koklear yap\u0131s\u0131n\u0131 taklit eden spiral bir antene sahip.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n

\u00dc\u00e7 boyutlu yaz\u0131c\u0131dan kulak \u00e7\u0131kt\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00dc\u00e7 boyutlu yazd\u0131rma (bask\u0131) teknolojisi g\u00fcnbeg\u00fcn geli\u015fmeye devam ederken Amerika\u2019da bulunan Princeton \u00dcniversitesi\u2019nden Michael McAlpine\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fma grubu, bu y\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri olan \u201cbiyonik kulak\u201d\u0131n yap\u0131m\u0131na imza att\u0131. Bu yapay kulak, biyolojik doku ile elektronik devrelerin b\u00fct\u00fcnle\u015ftirildi\u011fi ilk cihazlardan biri olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yor. (1)<\/p>\n

Cihaz\u0131n yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda grup, yaz\u0131c\u0131lar\u0131nda \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit \u201cm\u00fcrekkep\u201d kulland\u0131: Elektronik aksam i\u00e7in silikon katk\u0131l\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f nanopar\u00e7ac\u0131klar, yap\u0131sal destek i\u00e7in silikon, son olarak da k\u0131k\u0131rdak h\u00fccresi i\u00e7eren ve b\u00f6ylece k\u0131k\u0131rdak dokusu \u00fcreten bir jel. Ard\u0131ndan kulak, \u00fc\u00e7 boyutlu yaz\u0131c\u0131da detayl\u0131 tasarlanm\u0131\u015f bir planla yazd\u0131r\u0131ld\u0131 ve k\u0131k\u0131rdak dokusunun olu\u015fumu i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr ortam\u0131nda bekletildi.<\/p>\n

Sonu\u00e7ta elde edilen kulak, derisi olmasa da ger\u00e7ek bir kula\u011fa benziyor ve merkezinde bulunan spiral duyarga, mevcut koklear implant\u0131 ile ayn\u0131 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fma ve di\u011fer gruplar\u0131n benzer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde dikkatler \u00fc\u00e7 boyutlu yazd\u0131rma y\u00f6nteminin doku m\u00fchendisli\u011finde kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00fczerinde topland\u0131. Bir sonraki a\u015famada \u00fc\u00e7 boyutlu yazd\u0131rma y\u00f6ntemiyle v\u00fccudun hangi k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00fcretilece\u011fini merak etmemek elde de\u011fil.<\/p>\n

Laboratuvar ortam\u0131nda ilk \u00e7a\u011f<\/strong><\/p>\n

Sonunda bu y\u0131l bizlere, biliminsanlar\u0131n\u0131n gelece\u011fi \u015fekillendirdi\u011fi gibi ge\u00e7mi\u015fi de derinlemesine ara\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. 2000 ya\u015f\u0131ndaki bir bat\u0131kta, bir doktorun sand\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan ecza kutusunun i\u00e7indekiler \u0130talya\u2019da ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan analiz edilerek ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Teneke kaplar\u0131n i\u00e7erisinde bulunan yakla\u015f\u0131k 4 cm geni\u015fli\u011finde ve 1 cm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck tabletlerden \u00f6rnekler al\u0131nd\u0131. Tayf \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc sonucunda elde edilen verilere g\u00f6re bulgunun bile\u015fiminde en \u00e7ok bulunan elementin smitsonit (\u00e7inko karbonat (2)) ve hidrozinkit (\u00e7inko hidrokarbonat) yap\u0131s\u0131nda \u00e7inko oldu\u011fu tespit edildi. Ya\u015fl\u0131 Plinius (Gaius Plinius Secundus) ve Dioscorides (Pedanius Dioscorides) gibi yazarlar\u0131n kaydetti\u011fi ila\u00e7 form\u00fclerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00e7inko i\u00e7eren bile\u015fimlerin g\u00f6z ve deri tedavisinde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Tan\u0131mlanan bile\u015fimlerin baz\u0131lar\u0131 ila\u00e7 yap\u0131m\u0131nda bug\u00fcn halen kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Di\u011fer bir yandan geleneksel mutfaklar\u0131m\u0131z\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle baharatl\u0131 yemeklere d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn, tahmin etti\u011fimizden \u00e7ok daha k\u00f6kl\u00fc bir ge\u00e7mi\u015fi var. Uluslararas\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma grubu 6000 y\u0131l \u00f6nce Avrupal\u0131 avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 kabilelerin pi\u015firmede kulland\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6mleklerin \u00fczerinde sar\u0131msakl\u0131 ac\u0131l\u0131 hardal izi buldular. Ayr\u0131ca \u00e7\u00f6mleklerde deniz canl\u0131lar\u0131na ait belirleyici ya\u011f asitlerine rastlanmas\u0131, bal\u0131k ve kabuklu deniz canl\u0131lar\u0131n\u0131 tatland\u0131rmak i\u00e7in baharat kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumland\u0131.<\/p>\n

Atlantik\u2019in \u00f6tesinde 2000 y\u0131ll\u0131k bir \u00e7\u00f6mle\u011fin i\u00e7erisindeki tortular\u0131n kimyasal analizi, Meksika\u2019n\u0131n g\u00fcneyinde k\u0131rm\u0131z\u0131biberin yemeklerde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n y\u00fczlerce y\u0131l gerilere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. K\u0131rm\u0131z\u0131biber ve t\u00fcrevi bitkilerin izlerinin ak\u0131tmal\u0131 kaplarda da bulunmas\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131biberin s\u0131v\u0131lara da konuldu\u011funu g\u00f6steriyor. T\u00f6renlerde kullanmak \u00fczere ac\u0131 i\u00e7ecekler ya da yemekleri tatland\u0131rmak i\u00e7in k\u0131rm\u0131z\u0131biberli ac\u0131 soslar haz\u0131rlam\u0131\u015f olmalar\u0131 da muhtemel.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar tarihi eser incelemelerinde eserlere daha az zarar veren y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmeye devam ediyorlar. Londra\u2019da bulunan Queen Mary \u00dcniversitesi\u2019nde Graham Davis\u2019in ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu ara\u015ft\u0131rma grubu, \u00e7ok hassas elyazmalar\u0131n\u0131n X-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131 yard\u0131m\u0131yla a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f rulo halinde okunabilmesini sa\u011flayan bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc alma tekni\u011fi geli\u015ftirdiler. Bu y\u00f6ntem, y\u00fcksek yo\u011funlukta X-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131 mikrotomografisi kullanarak rulo halindeki par\u015f\u00f6menleri tar\u0131yor ve demir bile\u015fimli m\u00fcrekkebi tespit ediyor (yap\u0131m\u0131nda demir tuzlar\u0131 ve genellikle sebzelerden elde edilen tanik asit kullan\u0131lan bu m\u00fcrekkep, 12. y\u00fczy\u0131l ile 19. y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda Avrupa\u2019da yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r). \u00d6zel olarak haz\u0131rlanan yaz\u0131l\u0131m sayesinde, i\u00e7eri\u011fine ula\u015fmak amac\u0131yla sanal olarak a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan dok\u00fcman\u0131n bilgisayarda \u00fc\u00e7 boyutlu modeli \u00e7\u0131kar\u0131labiliyor. Ara\u015ft\u0131rma grubu, 19. y\u00fczy\u0131ldan kalma, olduk\u00e7a ciddi bi\u00e7imde zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f olan bir par\u015f\u00f6menin i\u00e7eri\u011fini okuyabilmek i\u00e7in ayn\u0131 y\u00f6ntemi kulland\u0131. Biliminsanlar\u0131, yaz\u0131l\u0131m\u0131 daha etkile\u015fimli bir hale getirerek okunamayan dok\u00fcmanlar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ve \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 konusunda tarih\u00e7ilere yard\u0131mc\u0131 olabilmeyi umut ediyorlar.<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

1) http:\/\/www.rsc.org\/chemistryworld\/2013\/05\/3d-printer-bionic-ear adresinden cihaz\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ili\u015fkin videoyu izleyebilirsiniz.<\/p>\n

2) \u201ckalamin\u201d ya da \u201cdo\u011fal \u00e7inko silikat\u201d isimleri de kullan\u0131lmaktad\u0131r. (\u00e7.n.)<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sunu\u015f 2013 y\u0131l\u0131nda kimya laboratuarlar\u0131, baz\u0131lar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirecek geli\u015fmelere sahne oldu. Chemistry World dergisinin uzmanlar e\u015fli\u011finde belirledi\u011fi, kimya alan\u0131nda y\u0131l\u0131n en \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rma ve makalelerini sunuyoruz. Haz\u0131rlayanlar: N\u0131vart Ta\u015f\u00e7\u0131 \u2013 Ebru Oktay \u2013 Nihan Avc\u0131 \u2013 G\u00f6rkem Giray DNA\u2019yla oynamak Bu y\u0131l da bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma grubu DNA nanoteknolojisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlad\u0131. Harvard \u00dcniversitesi\u2019nden (ABD) Peng Yin […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":22922,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[156,19,22,231],"tags":[2802,272,2803,344,2801],"class_list":["post-22911","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-119-sayi","category-bilim-gundemi","category-kimya","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-curiosity","tag-dna","tag-hidrojen","tag-nanoteknoloji","tag-yapay-kulak"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t