{"id":2298,"date":"2015-03-18T13:43:10","date_gmt":"2015-03-18T11:43:10","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=2298"},"modified":"2015-03-18T13:43:10","modified_gmt":"2015-03-18T11:43:10","slug":"kokladigima-memnun-oldum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/03\/18\/kokladigima-memnun-oldum","title":{"rendered":"\u201cKoklad\u0131\u011f\u0131ma memnun oldum\u201d"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar neden el s\u0131k\u0131\u015f\u0131r? Weizmann Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde yeni yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucuna g\u00f6re, atalar\u0131m\u0131zdan gelen bu eski al\u0131\u015fkanl\u0131k, belki de birbirimizin kokusunu ay\u0131rt edebilmek i\u00e7in edinilmi\u015fti. Bilin\u00e7li olarak yapmasak da el s\u0131k\u0131\u015fma, insanlar aras\u0131nda koku duyusu yoluyla ileti\u015fim kurman\u0131n sosyal kabul edilebilir \u015feklidir.<br \/>\nAra\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re, insanlar s\u0131kl\u0131kla bir tokala\u015fmadan uzun s\u00fcre sonra olsa da ellerini mutlaka kokluyor. eLife dergisinde yay\u0131mlanan makalede, ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n elini s\u0131kt\u0131ktan sonra denekler  (sa\u011f el 2 kat daha fazla olmak \u00fczere) saniyeler i\u00e7inde defalarca ellerini koklad\u0131.<br \/>\nWeizmann N\u00f6robiyoloji Departman\u0131\u2019nda Prof. Dr. Noam Sobel \u00f6nderli\u011findeki ara\u015ft\u0131rmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten Idan Frumin\u2019e g\u00f6re, insanlar sosyal belirleyici kimyasal sinyallere sadece pasif olarak maruz kalm\u0131yor, aktif olarak da bunlar\u0131 bulup \u00e7\u0131kar\u0131yor. Kemirgenler, k\u00f6pekler ve di\u011fer memeliler \u00e7o\u011funlukla kendilerini koklad\u0131klar\u0131 gibi, sosyal ileti\u015fim i\u00e7in di\u011ferlerini de koklarlar. Evrimsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu \u201ci\u015fe yarar\u201d davran\u0131\u015f, insanda da bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 d\u00fczeyde de olsa sakl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nEl s\u0131k\u0131\u015fman\u0131n ger\u00e7ekten \u201cbeden kokusunu\u201d aktar\u0131p aktarmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabilmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar ilk\u00f6nce kendi ellerine lastik eldiven giyerek deneklerle el s\u0131k\u0131\u015ft\u0131lar. Ve eldivende kalan kokuyu test ettiler. Sonu\u00e7lara g\u00f6re tek bir el s\u0131k\u0131\u015fmada bile memeliler i\u00e7in anlaml\u0131 kimyasal sinyaller i\u00e7eren \u00e7ok miktarda etkili v\u00fccut kokusu kar\u015f\u0131 tarafa aktar\u0131labiliyordu. Frumin\u2019e g\u00f6re, el s\u0131k\u0131\u015fmalarda deri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla mikroplar\u0131n ki\u015fiden ki\u015fiye aktar\u0131labildi\u011fini biliyorduk. Bu son \u00e7al\u0131\u015fmayla \u201ckemosinyaller\u201d dedi\u011fimiz potansiyel kimyasal mesajlar\u0131n da ayn\u0131 \u015fekilde aktar\u0131labilece\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk.<br \/>\nBir sonraki ad\u0131mda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu koku ileti\u015fiminde el s\u0131k\u0131\u015fman\u0131n tam olarak etkinli\u011fini anlayabilmek i\u00e7in 280 g\u00f6n\u00fcll\u00fcyle gizli kamera kayd\u0131 yapt\u0131lar. Burada bir ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fclerle selamla\u015f\u0131yordu. Baz\u0131lar\u0131yla el s\u0131k\u0131\u015f\u0131rken baz\u0131lar\u0131yla s\u0131k\u0131\u015fmad\u0131. Selamla\u015fman\u0131n \u00f6ncesi ve sonras\u0131 kay\u0131t edildi\u011finde, ayn\u0131 cinslerin el s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ktan bir s\u00fcre sonra kulland\u0131klar\u0131 ellerini (sa\u011f) 2 kereden fazla koklad\u0131klar\u0131 izlendi. \u0130lgin\u00e7 ve ters bir \u015fekilde, farkl\u0131 cinsle yap\u0131lan tokala\u015fma sonras\u0131 kar\u015f\u0131 cinsin tokala\u015fmad\u0131\u011f\u0131 sol elini daha fazla koklad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlendi. Yani el s\u0131k\u0131\u015fma sadece, daha \u00f6nceden kesinlikle bildi\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz farkl\u0131 cinsler aras\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 cinsler aras\u0131nda da bir koku duyusu ileti\u015fimi sa\u011flamaktayd\u0131.<br \/>\nBiliminsanlar\u0131 testi do\u011frulamak i\u00e7in bir dizi ara\u015ft\u0131rma daha yapt\u0131. \u00d6zellikle koku al\u0131m\u0131n\u0131n hakikaten olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle deney s\u0131ras\u0131nda ki\u015filerin burun hava ak\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fcler ve sadece ellerini burunlar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcp \u00e7ekmediklerini, ger\u00e7ekten ellerini koklad\u0131klar\u0131n\u0131 belirlediler.<br \/>\n\u0130kinci olarak el koklaman\u0131n belli ba\u015fka maddelerle manip\u00fcle edilebildi\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. \u00d6rne\u011fin reklamlarda s\u0131k\u00e7a boy g\u00f6steren bir parf\u00fcm\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 eline s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnde, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n elini koklama say\u0131s\u0131 artarken, seks hormonlar\u0131ndan olu\u015fan bir v\u00fccut kokusu ile bula\u015f\u0131kl\u0131k sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda koklaman\u0131n azald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. T\u00fcm bu testler el s\u0131k\u0131\u015fma ile koku duyusu aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015fti.<br \/>\nProf. Sobel\u2019e g\u00f6re el s\u0131kmadaki kuvvet, s\u00fcre, v\u00fccudun duru\u015fu gibi \u00f6zellikler \u00e7ok \u00e7e\u015fitlidir ve bunlar\u0131n hepsinin aktard\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 sosyal anlamlar olabilecektir. Ancak yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma, bu eski al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n direkt v\u00fccut kokusu aktar\u0131m\u0131yla bilin\u00e7alt\u0131na \u00e7ok farkl\u0131 ve anlaml\u0131 mesajlar iletebilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>\u00c7eviren:<\/strong><strong> Dr. Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/03\/150303105922.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar neden el s\u0131k\u0131\u015f\u0131r? Weizmann Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde yeni yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucuna g\u00f6re, atalar\u0131m\u0131zdan gelen bu eski al\u0131\u015fkanl\u0131k, belki de birbirimizin kokusunu ay\u0131rt edebilmek i\u00e7in edinilmi\u015fti. Bilin\u00e7li olarak yapmasak da el s\u0131k\u0131\u015fma, insanlar aras\u0131nda koku duyusu yoluyla ileti\u015fim kurman\u0131n sosyal kabul edilebilir \u015feklidir. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re, insanlar s\u0131kl\u0131kla bir tokala\u015fmadan uzun s\u00fcre sonra olsa da ellerini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2299,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21],"tags":[],"class_list":["post-2298","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2298"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2298\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}