{"id":23098,"date":"2018-04-14T00:00:35","date_gmt":"2018-04-13T21:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23098"},"modified":"2018-04-13T23:12:52","modified_gmt":"2018-04-13T20:12:52","slug":"komsusu-acken-tok-yatan-bizden-degildir-bonobolar-ziyafeti-paylasirken-goruntulendi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/04\/14\/komsusu-acken-tok-yatan-bizden-degildir-bonobolar-ziyafeti-paylasirken-goruntulendi","title":{"rendered":"\u201cKom\u015fusu a\u00e7ken tok yatan bizden de\u011fildir\u201d: Bonobolar ziyafeti payla\u015f\u0131rken g\u00f6r\u00fcnt\u00fclendi"},"content":{"rendered":"

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar,\u00a0 ilk kez yabani maymunlar\u0131n yiyeceklerini yak\u0131ndaki yabanc\u0131larla payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 rapor etti.<\/p>\n

\u0130nsanlar, en az\u0131ndan di\u011fer hayvanlarla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, yiyeceklerini sadece arkada\u015flar\u0131yla ve ailesiyle de\u011fil, yabanc\u0131larla dahi payla\u015fmak gibi garip \u00f6zellikler ta\u015f\u0131r. Nicole Jones\u2019un haberine g\u00f6re, \u015fimdi, yaban hayattaki bonobolar da hemen hemen ayn\u0131 \u015feyi yaparken g\u00f6zlemlendiler: Kendi sosyal grubu d\u0131\u015f\u0131ndakilere lezzetli yiyecek par\u00e7alar\u0131 veriyorlard\u0131.<\/p>\n

Antropologlar, yakla\u015f\u0131k 6-7 milyon y\u0131l \u00f6nceki ortak akrabam\u0131z\u0131n hayat\u0131n\u0131n neye benzedi\u011fini ayd\u0131nlatabilmek i\u00e7in, s\u0131kl\u0131kla bonobolar ve \u015fempanzeler gibi en yak\u0131n akrabalar\u0131m\u0131z\u0131 inceleyerek sosyal davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n evrimiyle ilgilenir. Bilhassa \u201cyiyecek payla\u015f\u0131m\u0131\u201d, grup politikalar\u0131, dayan\u0131\u015fma ve toplumsal ho\u015fg\u00f6r\u00fc hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey s\u00f6yledi\u011fi gibi, g\u00f6zlemlemek i\u00e7in de ilgin\u00e7 bir pratiktir.<\/p>\n

Kimi zaman, yabanc\u0131larla yiyecek payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, insans\u0131lar\u0131n toplu avlanmay\u0131 ve ganimet payla\u015f\u0131m\u0131ndan faydalanmay\u0131 \u00f6\u011frenmelerinden evrilmi\u015f \u00f6zg\u00fcl bir insan davran\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Fakat \u015fempanzeler ve bonobolar da avlan\u0131r ve kendi topluluklar\u0131 i\u00e7inde yiyeceklerini payla\u015f\u0131rlar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u015fimdi, yaban hayattaki bir bonobo toplulu\u011funun bir ba\u015fkas\u0131yla yiyecek payla\u015f\u0131m\u0131 hakk\u0131ndaki ilk g\u00f6zlemlerini raporla\u015ft\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n

\u0130ngiltere\u2019de Liverpool John Moores \u00dcniversitesi\u2019nde primat davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Barbara Fruth, \u201cS\u0131kl\u0131kla olan bir \u015fey de\u011fil, ama m\u00fcmk\u00fcn ve muhte\u015fem\u201d diyor. Fruth, Almanya\u2019daki Max Planck Enstit\u00fcs\u00fc, Evrimsel Antropoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Gottfried Hohmann\u2019la birlikte, Human Nature<\/em> dergisindeki yeni makalenin e\u015f-yazarlar\u0131ndan birisi.<\/p>\n

Yeni ara\u015ft\u0131rmaya dahil olmayan fakat \u015fempanzelerde sosyal zek\u00e2 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan, St. Andrews \u00dcniversitesi\u2019nden (\u0130ngiltere,Fife) evrimsel antropolog Christopher Krupenye, \u201cBu bulguyla alt\u0131 \u00e7izilen bir di\u011fer en \u00f6nemli \u015fey de ortak atam\u0131z\u0131 anlamak i\u00e7in \u015fempanze ve bonobolarla \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemidir. Bug\u00fcn s\u00f6z konusu iki t\u00fcrle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zellikler ve davran\u0131\u015flar muhtemelen ortak k\u00f6klerimize kadar geri gidiyor\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve ekliyor, \u00a0\u201cOrtak atam\u0131zda muhtemelen bir yiyecek payla\u015f\u0131m\u0131 d\u00fczeyi vard\u0131.\u201d<\/p>\n

Davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z farkl\u0131 oldu\u011fu halde, \u015fempanzeler ve bonobolar, insanlarla birlikte genomlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 99\u2019unu payla\u015f\u0131r. \u015eempanzeler \u00e7ok sald\u0131rgan olmakla bilinir: Topluluk s\u0131n\u0131rlar\u0131nda devriye gezerler ve genellikle \u00f6l\u00fcm\u00fcne kavga ederler. Fakat \u015fempanzeler h\u00e2l\u00e2 bazen av etini grup i\u00e7inde arkada\u015f yahut cinsel e\u015f edinmek i\u00e7in payla\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Bonobolar, di\u011fer primatlarla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, daha a\u00e7\u0131k sosyal davran\u0131\u015flar\u0131yla genellikle sava\u015f\u00e7\u0131 de\u011fil sevi\u015fgen olarak tan\u0131mlan\u0131r: Farkl\u0131 gruplardan yabanc\u0131lar aras\u0131nda bile, s\u0131k cinsel birliktelikleri iyi bilinir. Krupenye bonobolar i\u00e7in, \u201cGerilimi azaltmak ve sosyal ili\u015fki kurmak i\u00e7in seksi kullanmalar\u0131yla adlar\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r\u201d diyor. Meyve ve etten olu\u015fan yiyeceklerini de payla\u015f\u0131rlar. Bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, kapal\u0131 alanda tutulan bonobolar bir ba\u015fka bonoboyla kilitli bir odaya b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yaln\u0131z yemek yerine payla\u015fmay\u0131 tercih ediyor; kapal\u0131 alanda tutulan hayvanlarla ba\u015fka bir deneyde ise, bonobolar\u0131n, muhtemelen sosyal gruplar\u0131n\u0131 geni\u015fletebilmek i\u00e7in, kendi ailesi yahut arkada\u015flar\u0131ndansa yabanc\u0131larla payla\u015fmay\u0131 tercih ettikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Yeni g\u00f6zlem, yaban bonobolarda payla\u015f\u0131m ve gruplar aras\u0131 dayan\u0131\u015fma ruhuna dair kan\u0131t\u0131 bir seviye daha y\u00fckseltiyor. Krupenye, \u201cBildi\u011fim kadar\u0131yla farkl\u0131 topluluklar aras\u0131nda, yard\u0131mla\u015fman\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6rne\u011fi olan yiyecek payla\u015f\u0131m\u0131 hakk\u0131nda bug\u00fcne de\u011fin kan\u0131t yoktu\u201d diyor.<\/p>\n

\"\"
\u015eempanzeler yabanc\u0131lara kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a sald\u0131rgand\u0131r, fakat bu davran\u0131\u015flar\u0131 tamamen savunma ama\u00e7l\u0131 de\u011fildir.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu yeni davran\u0131\u015f\u0131, Fruth\u2019un meslekta\u015flar\u0131, Demokratik Kongo Cumhuriyeti\u2019nde bir nehrin iki yakas\u0131ndaki farkl\u0131 bonobo gruplar\u0131n\u0131 takip ederken g\u00f6zlemledi. Bu gruplar 30 ve 40 bonobodan olu\u015fuyor ve 60 kilometreyi kapsayan kendi b\u00f6lgelerinde ya\u015f\u0131yorlar. Y\u0131lda sadece iki defa, kendilerini uzaktan tan\u0131d\u0131klar yapacak \u015fekilde, kar\u015f\u0131 grubun i\u00e7erisine giriyorlar. Fruth, \u201cGer\u00e7ekten yabanc\u0131lar,\u201d diyor, \u201ckimi zaman alan\u0131 payla\u015fmaktan sonras\u0131nda vazge\u00e7seler de, genellikle bir yiyecek alan\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda ba\u011fr\u0131\u015fmalar ve di\u015f g\u00f6stermeler de oluyor.\u201d<\/p>\n

Bir g\u00fcn Camillo (Bat\u0131 grubunun alfa erke\u011fi) yemek i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir antilop \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Takip eden yar\u0131m saat boyunca, her iki gruptan di\u015filer ona yard\u0131m i\u00e7in sab\u0131rla ve cilveyle bakarak ellerini uzatt\u0131lar; sonunda grubundaki t\u00fcm di\u015filer ve di\u011fer gruptan Agbaya ad\u0131ndaki bir di\u015fi yiyece\u011fin biraz\u0131n\u0131 ald\u0131. Daha sonra Agbaya av\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 alarak nehrin her iki yakas\u0131ndaki gruplar\u0131n di\u015fileriyle payla\u015ft\u0131. Fruth, \u201cAntilobu ald\u0131lar ve payla\u015ft\u0131lar. Bu ger\u00e7ekten s\u0131rad\u0131\u015f\u0131yd\u0131\u201d diyor.<\/p>\n

Krupenye de kat\u0131l\u0131yor, \u201cGenel olarak belgelemek i\u00e7in \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir olay, herhangi bir hayvan\u0131n bunu yapmas\u0131 olduk\u00e7a \u00e7arp\u0131c\u0131. Fakat bonobolar hakk\u0131nda bildiklerimize ba\u011fl\u0131 olarak, bekleyebilece\u011fimiz de bir \u015fey.\u201d Bonobolarda yayg\u0131n oldu\u011fu \u00fczere, hayvanlar\u0131n ikisi (do\u011fudaki gruptan bir erkek ve bat\u0131daki gruptan bir di\u015fi), ayn\u0131 zamanda yemek olay\u0131n\u0131n devam\u0131nda seks de yapt\u0131lar.<\/p>\n

Bu gibi kolektif ziyafetler belki de ili\u015fkileri iyile\u015ftirmek i\u00e7in yiyecek payla\u015fan modern insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131ndan o kadar farkl\u0131 de\u011fildir. Fruth, \u201cDi\u011fer \u00fclkelerden misafirlerinizi yeme\u011fe davet edersiniz. Bu diplomasidir, bizim i\u00e7in normaldir,\u201d diyor ve ekliyor \u201cson ortak atam\u0131zda da k\u00f6kleri olmal\u0131.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar,\u00a0 ilk kez yabani maymunlar\u0131n yiyeceklerini yak\u0131ndaki yabanc\u0131larla payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 rapor etti. \u0130nsanlar, en az\u0131ndan di\u011fer hayvanlarla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, yiyeceklerini sadece arkada\u015flar\u0131yla ve ailesiyle de\u011fil, yabanc\u0131larla dahi payla\u015fmak gibi garip \u00f6zellikler ta\u015f\u0131r. Nicole Jones\u2019un haberine g\u00f6re, \u015fimdi, yaban hayattaki bonobolar da hemen hemen ayn\u0131 \u015feyi yaparken g\u00f6zlemlendiler: Kendi sosyal grubu d\u0131\u015f\u0131ndakilere lezzetli yiyecek par\u00e7alar\u0131 veriyorlard\u0131. Antropologlar, yakla\u015f\u0131k […]<\/p>\n","protected":false},"author":673,"featured_media":23100,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19,32],"tags":[243,2832,200],"class_list":["post-23098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-evrim","tag-antropoloji","tag-bonobolar","tag-evrim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/673"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23098"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23098\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23100"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}