{"id":23205,"date":"2014-02-01T19:20:37","date_gmt":"2014-02-01T17:20:37","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23205"},"modified":"2018-04-17T11:29:10","modified_gmt":"2018-04-17T08:29:10","slug":"akpnin-sekulerizmi-ne-anlama-geliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/02\/01\/akpnin-sekulerizmi-ne-anlama-geliyor","title":{"rendered":"AKP\u2019nin \u2018sek\u00fclerizmi\u2019 ne anlama geliyor?"},"content":{"rendered":"

ABD\u2019deki sek\u00fclerizmin bize \u00f6zg\u00fc laikli\u011fin yerine ge\u00e7mesi, cemaat ve tarikatlar\u0131n yaln\u0131z toplumsal alana de\u011fil, siyasal ya\u015fama da egemen olmas\u0131 sonucunu do\u011furur. Ku\u015fkusuz AKP iktidar\u0131n\u0131n iste\u011fi, ABD t\u00fcr\u00fc bir sek\u00fclerizmin T\u00fcrkiye\u2019de de benimsenmesidir. Laiklik \u201cdin ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr\u201d; laiklik \u201cdevletin t\u00fcm dinlere e\u015fit durmas\u0131, kar\u0131\u015fmamas\u0131n\u0131 gerektirir\u201d s\u00f6ylemleri bunun i\u00e7indir. Yani \u201cbize \u00f6zg\u00fc laiklik\u201d yerine \u201csek\u00fclerizm\u201din yerle\u015fmesi onlar\u0131n \u00f6zlemidir.<\/em><\/p>\n

\u015eu s\u0131ralar g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir d\u00fcello ya\u015fan\u0131yor. AKP ve cemaatin taraflar\u0131 oldu\u011fu bu d\u00fcellodan sa\u011f \u00e7\u0131kan kim olursa olsun, T\u00fcrkiye\u2019de siyasetin y\u0131llard\u0131r \u00fczerine oturtuldu\u011fu muhafazak\u00e2r zeminin de\u011fi\u015fmesi zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Peki, bu zeminde laiklik nas\u0131l konumlanacak? Farkl\u0131 co\u011frafyalarda farkl\u0131 laiklik anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 do\u011furan dinamikler nelerdir? Cumhuriyet nas\u0131l bir laikli\u011fi benimsemi\u015fti? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde laiklik yerine sek\u00fclerizmin dillendirilmeye ba\u015flamas\u0131 ne anlama geliyor? Muhafazak\u00e2r \u201claiklik\u201d nas\u0131l bi\u00e7imleniyor? T\u00fcrkiye siyasetinin ve laikli\u011fin gelece\u011fine ili\u015fkin bu sorular\u0131 Anayasa Mahkemesi eski genel sekreteri B\u00fclent Serim yan\u0131tlad\u0131.<\/p><\/blockquote>\n

Laiklik, genel olarak \u201cdin ve devlet i\u015flerinin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131\u201d olarak biliniyor. Laikli\u011fin daha geni\u015f bir tan\u0131m\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n

Laiklik, en geni\u015f tan\u0131m\u0131yla, iktidar g\u00fcc\u00fcne ya\u015fam veren egemenli\u011fin g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden yery\u00fcz\u00fcne indirilmesidir; yani egemenli\u011fin kayna\u011f\u0131n\u0131n ilahi g\u00fc\u00e7 de\u011fil, halk olmas\u0131d\u0131r. 1921, 1924, 1961 ve 1982 anayasalar\u0131nda \u201cEgemenlik kay\u0131ts\u0131z ko\u015fulsuz ulusundur\u201d kural\u0131na yer verilmi\u015ftir. Demek ki Cumhuriyet d\u00f6nemi anayasalar\u0131m\u0131zda laiklik en geni\u015f anlam\u0131yla yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Laiklik akl\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesidir. Akl\u0131n dinden, bilimin inan\u00e7tan ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. D\u00fcnya i\u015flerinin akl\u0131n ve bilimin yol g\u00f6stericili\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesidir.<\/p>\n

Laik sistemde din, bireylerin \u00f6zel ya\u015fam alanlar\u0131nda b\u0131rak\u0131l\u0131r. Bireyler inan\u0131p inanmamakta, neye inanacaklar\u0131nda, inand\u0131klar\u0131 dinin gereklerini yerine getirip getirmemekte \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anayasayla g\u00fcvenceye al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r; hi\u00e7 kimse din ve inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale edemez.<\/p>\n

Sizin belirtti\u011finiz, \u201cdin ve devlet i\u015flerinin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131\u201d bi\u00e7imindeki tan\u0131m, laikli\u011fin klasik tan\u0131m\u0131d\u0131r. Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerde, daha \u00e7ok Anglo-Sakson uygarl\u0131klarda kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bu tan\u0131ma g\u00f6re \u201cdin i\u015fleri\u201d ile \u201cdevlet i\u015fleri\u201d kesin \u00e7izgilerle birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Birbirlerinin alanlar\u0131na kesinlikle kar\u0131\u015fmazlar.<\/p>\n

Bu anlamda laisizm, sek\u00fclerizme mi denk d\u00fc\u015f\u00fcyor? <\/em><\/strong><\/p>\n

\u201cSek\u00fclerizm\u201d ve \u201claisizm\u201d genelde ayn\u0131 anlamda, birbirlerinin yerine kullan\u0131lmakla birlikte; asl\u0131nda farkl\u0131 i\u00e7erikteler. Fakat klasik anlam\u0131yla laiklik uygulamas\u0131na sek\u00fclerizmi benimsemi\u015f \u00fclkelerde rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n

Laikli\u011fe yakla\u015f\u0131mlardaki bu farkl\u0131la\u015fma nereden kaynaklan\u0131yor?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bir \u00fclkenin tarihi, siyasal ve sosyal ko\u015fullar\u0131 ile o \u00fclkede yayg\u0131n olarak benimsenmi\u015f dinin \u00f6zellikleri, o \u00fclke i\u00e7in gerekli ve ge\u00e7erli olan laiklik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve uygulamas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler.<\/p>\n

Anayasa Mahkemesi de kararlar\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli olan bu konuya de\u011finir; laiklik ilkesinin din ve devlet i\u015flerini d\u00fczenleyen bir ilke olmas\u0131 nedeniyle,\u00a0 \u00fclkelerin ve o \u00fclkede ge\u00e7erli dini ko\u015fullar\u0131n bu ilkeyi etkiledi\u011fini; ko\u015fullar aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klar\u0131n, \u00fclkelere g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren, de\u011fi\u015fik laiklik modellerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgular.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, H\u0131ristiyanl\u0131k dinini kabul etmi\u015f Bat\u0131l\u0131 toplumlarla \u0130slam dinini kabul etmi\u015f toplumlar\u0131n laiklik anlay\u0131\u015f\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n temel gerek\u00e7esi budur. H\u0131ristiyanl\u0131kta dinin devleti y\u00f6netmek gibi bir istemi yoktur. Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n \u201cBenim h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131m bu d\u00fcnyada de\u011fildir\u201d ve \u201cSezar\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 Sezar\u2019a veriniz\u201d s\u00f6ylemlerindeki anlam, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n devleti y\u00f6netmek gibi bir istemi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz orta\u00e7a\u011fda din adamlar\u0131n\u0131n devlet y\u00f6netimine egemen oldu\u011fu bir d\u00f6nem olmu\u015ftur. Bu, kilisenin g\u00fc\u00e7lenmesi \u00fczerine din adamlar\u0131n\u0131n ihtiraslar\u0131 sonucudur; dinin gere\u011fi olarak ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Din adamlar\u0131 da yakla\u015f\u0131k 300 y\u0131l s\u00fcren kanl\u0131 sava\u015flar sonucu derslerini alm\u0131\u015flard\u0131r. 16-17. y\u00fczy\u0131ldan bu yana devlet y\u00f6netimi kiliseden t\u00fcm\u00fcyle uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

H\u0131ristiyan dinini kabul etmi\u015f Bat\u0131l\u0131 toplumlara bug\u00fcn bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu toplumlarda ya\u015fayan bireylerin laikli\u011fi tam anlam\u0131yla i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fini, insanlar\u0131n b\u0131rak\u0131n \u201cistemeyi\u201d, dinin d\u00fcnya i\u015flerinde egemen olmas\u0131n\u0131 \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnemez bile\u201d duruma geldiklerini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerde dinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi, siyaseten kullan\u0131lmas\u0131 olgusu da yoktur. \u00a0Bu nedenle, \u201cdin ve devlet i\u015flerinin\u201d birbirinden tamamen ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir laiklik anlay\u0131\u015f\u0131, bu toplumlarda sak\u0131nca yaratmaz.<\/p>\n

Yine bu toplumlarda, laiklik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n farkl\u0131 olmas\u0131n\u0131n bir nedeni de H\u0131ristiyanl\u0131kta \u201cruhban s\u0131n\u0131f\u201d bulunmas\u0131d\u0131r. Bilindi\u011fi gibi bu toplumlarda inan\u00e7lar\u0131 gere\u011fi Tanr\u0131 ile kul aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi din adamlar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Hatta Tanr\u0131 ad\u0131na af yetkileri bile vard\u0131r. Papa, kutsal nitelikte dini bir ba\u015fkan olarak kabul edilir; kilise t\u00fcm\u00fcyle ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmi\u015f Bat\u0131 \u00fclkelerinde din ve devlet i\u015flerinin birbirinden t\u00fcm\u00fcyle ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n ve din i\u015flerinin topluma b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n bir nedeni de budur.<\/p>\n

\u0130slam toplumlar\u0131nda durum nas\u0131l?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00c7ok farkl\u0131. Bir kez dinimiz yaln\u0131z inan\u00e7 kurallar\u0131n\u0131 i\u00e7ermez. Bunun yan\u0131nda bireysel, toplumsal ve kamusal ili\u015fkileri de i\u00e7eren kurallara sahiptir. Yani devlet y\u00f6netimine taliptir. Nitekim g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm \u0130slam \u00fclkelerinde \u015feriat y\u00f6netimi vard\u0131r. Parantez i\u00e7inde belirtmek gerekir ki, son 11 y\u0131ll\u0131k AKP iktidar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ni getirdi\u011fi nokta, onu da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Kuramsal anlat\u0131m\u0131yla \u0130slamiyet, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl (totaliter) bir dindir. B\u00fct\u00fcnc\u00fcll\u00fck \u015feriat kavram\u0131 ile tan\u0131mlan\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fi nedeniyle derhal uygulamaya sokulmak \u00fczere tetikte bekler. B\u00fct\u00fcnc\u00fcll\u00fck her t\u00fcrl\u00fc ya\u015fam alan\u0131n\u0131 kapsar; bireysel, toplumsal ve kamusal alanlar bu kapsamdad\u0131r. \u0130slam \u015feriat\u0131yla bu alanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u015eeriat da toplumsal ve kamusal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n akla ve bilime g\u00f6re d\u00fczenlenmesine kar\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130kincisi, \u0130slam dininde \u201cruhban s\u0131n\u0131f\u201d yoktur. Din g\u00f6revlileri kutsal nitelikte de\u011fildir. Tanr\u0131 ile kul aras\u0131na kimse giremez.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu nedenlerle, \u0130slam dinini kabul etmi\u015f \u00fclkelerde \u201cdin ve devlet i\u015flerinin birbirinden t\u00fcm\u00fcyle ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131n\u0131\u201d \u00f6ng\u00f6ren laiklik ya\u015fayamaz. Peki, ne yap\u0131lmas\u0131 gerekir? Dinin \u00fclke y\u00f6netimine kar\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Bu ko\u015fullar, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde nas\u0131l bir laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011furmu\u015ftur?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bu soruya iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yan\u0131t vermek gerekir. Birincisi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ni kuran iradenin, yani Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn, yani Kemalizm\u2019in laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 nas\u0131l olmu\u015ftur? \u0130kincisi anayasalar\u0131m\u0131zda, \u00f6zellikle 1982 Anayasas\u0131\u2019ndaki laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 nas\u0131ld\u0131r?<\/p>\n

\u00d6nce kurucu iradenin laiklik anlay\u0131\u015f\u0131na bakal\u0131m. Kurucu irade, \u0130slam dininin \u00f6zelli\u011finden ve Osmanl\u0131 Devleti\u2019ndeki uygulamalardan yola \u00e7\u0131karak; tam da kendimize \u00f6zg\u00fc diyebilece\u011fimiz bir laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 benimser. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin teokratik yap\u0131s\u0131n\u0131n Cumhuriyet\u2019le terk edilmesine kar\u015f\u0131n toplumun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun kulluk etkisinden kurtulamam\u0131\u015f olmas\u0131, laikli\u011fin Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndaki anlam\u0131ndan farkl\u0131 bi\u00e7imde ele al\u0131nmas\u0131na neden olur. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile kabul edilen laiklik ilkesi, ge\u00e7irilen tarihsel deneyimlere, devrimlere, ulusun dinsel ve siyasal \u00f6zelliklerine ve yurdumuz ko\u015fullar\u0131na uygun bir anlam ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Bug\u00fcn bile, kimi ki\u015filerin, \u00f6rg\u00fctlerin ve hatta siyasal partilerin dini nas\u0131l s\u00f6m\u00fcrd\u00fckleri ve k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, Kurucular\u0131n laiklik anlay\u0131\u015f\u0131ndaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131 daha iyi anla\u015f\u0131labilir. Kurucu iradenin laiklik anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re; T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin amac\u0131 ve hedefi \u201c\u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k\u201d d\u00fczeyine ula\u015fmak; \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131\u011f\u0131n temeli ise d\u00fcnya i\u015flerinde akl\u0131 ve bilimi egemen k\u0131lmakt\u0131r. D\u00fcnya i\u015flerinde akl\u0131 ve bilimi egemen k\u0131labilmek i\u00e7inse din ve inan\u00e7 bireysel alanda kalmal\u0131d\u0131r. Dinin bireysel alandan \u00e7\u0131karak toplumsal ve kamusal alana m\u00fcdahale etmesine asla izin verilemez. Bu m\u00fcdahaleyi \u00f6nlemek i\u00e7in devlet, gerekli \u00f6nlemleri al\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131 Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00e7e\u015fitli konu\u015fmalar\u0131nda ve Mahmut Esat Bozkurt\u2019un yazd\u0131\u011f\u0131 Medeni Yasa gerek\u00e7esinde bulabiliriz.<\/p>\n

Buradan yola \u00e7\u0131karak anayasal d\u00fczenimizdeki laikli\u011fin yerine geliyorum. \u201cBuradan yola \u00e7\u0131karak\u201d dememin nedeni, kurucu iradenin laiklik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n Cumhuriyet d\u00f6neminin t\u00fcm anayasalar\u0131na, yani 1924, 1961 ve 1982 anayasalar\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Hatta laikli\u011fin temelini olu\u015fturan \u201cEgemenlik kay\u0131ts\u0131z ko\u015fulsuz ulusundur\u201d ilkesi, Kurtulu\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131n anayasas\u0131 olan 1921 Anayasas\u0131\u2019nda bile yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

1982 Anayasas\u0131\u2019na bakarak anayasal d\u00fczenimizdeki laikli\u011fin tan\u0131m\u0131n\u0131 ve i\u00e7eri\u011fini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. \u00d6nce bir saptama yapal\u0131m: Anayasam\u0131za g\u00f6re anayasal d\u00fczenin temeli Atat\u00fcrk ilke ve devrimleri, Atat\u00fcrk ilke ve devrimlerinin temeli ise laiklik ilkesidir. Bak\u0131n\u0131z Anayasa\u2019da nerelerde Atat\u00fcrk ilke ve devrimlerine g\u00f6nderme yap\u0131l\u0131yor:<\/p>\n

– Bu Anayasa, Atat\u00fcrk devrimlerine ve ilkelerine dayanmaktad\u0131r; bu do\u011frultuda anla\u015f\u0131l\u0131p, yorumlan\u0131p, uygulanmak zorundad\u0131r. (Ba\u015flang\u0131\u00e7 ve 2. madde)<\/p>\n

– Hi\u00e7bir etkinlik Atat\u00fcrk ilke ve devrimlerine ayk\u0131r\u0131 olamaz. (Ba\u015flang\u0131\u00e7)<\/p>\n

– E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim Atat\u00fcrk ilke ve devrimleri do\u011frultusunda yap\u0131l\u0131r. (m.42)<\/p>\n

– Cumhuriyet\u2019in emanet edildi\u011fi gen\u00e7ler Atat\u00fcrk ilke ve devrimleri do\u011frultusunda yeti\u015ftirilir.<\/p>\n

– Cumhurba\u015fkan\u0131 ve milletvekilleri, Atat\u00fcrk ilke ve devrimlerine ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131na yemin ederler. (m.103 ve 81)<\/p>\n

– Atat\u00fcrk ilke ve devrimlerini ara\u015ft\u0131rmak, tan\u0131tmak, yaymak ve bu konuda yay\u0131nlar yapmak g\u00f6revi, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn manevi himayesinde kurulan Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil, Tarih Y\u00fcksek Kurumu\u2019na verilmi\u015ftir. (m.134)<\/p>\n

Bu kurallar, anayasal d\u00fczenin T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ni kuran iradeye dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131, laikli\u011fin de bu iradenin anlad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n

Anayasa koyucu bununla da yetinmemi\u015f, Atat\u00fcrk ilke ve devrimlerinin temelini olu\u015fturan laiklik ilkesinin sat\u0131rba\u015flar\u0131na da Anayasa\u2019da yer vermi\u015ftir. Buna g\u00f6re;<\/p>\n

– Laiklik ilkesi gere\u011fi olarak kutsal din duygular\u0131, devlet i\u015flerine ve politikaya kesinlikle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz. (Ba\u015flang\u0131\u00e7)<\/p>\n

– Devlet\u2019in sosyal, siyasal, hukuksal ve ekonomik d\u00fczeni k\u0131smen de olsa din kurallar\u0131yla d\u00fczenlenemez. (m.24)<\/p>\n

– Din, din duygular\u0131 ve dince kutsal say\u0131lan de\u011ferler, siyasal ya da ki\u015fisel \u00e7\u0131kar ya da n\u00fcfuz sa\u011flama amac\u0131yla k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lamaz. (m.24)<\/p>\n

– \u0130badet, dini ayinler ve t\u00f6renler, 14. madde kurallar\u0131na, yani laik Cumhuriyet ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmamak ko\u015fuluyla serbesttir. (m.24) Yani, ibadet, dini ayin ve t\u00f6renler laik Cumhuriyet ilkesi g\u00f6zetilerek s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n

– Anayasa\u2019da yer verilen hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin hi\u00e7biri, laik Cumhuriyeti ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan etkinlikler bi\u00e7iminde kullan\u0131lamaz. Kullananlar hakk\u0131nda cezai yapt\u0131r\u0131mlar yasayla d\u00fczenlenir. (m.14)<\/p>\n

– Laiklik ilkesini koruma amac\u0131 g\u00fcden Devrim Yasalar\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n g\u00fcvencesi alt\u0131ndad\u0131r. (m.174)<\/p>\n

\u0130\u015fte Anayasam\u0131zdaki laikli\u011fin anlam\u0131, tan\u0131m\u0131 ve i\u00e7eri\u011fi budur.<\/p>\n

Bu a\u015famada bir soru daha sormak gerekir: Acaba, \u201cAnayasal D\u00fczeni Koruma Kurulu\u201d i\u015flevi de g\u00f6ren Anayasa Mahkemesi\u2019nin konuya yakla\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131ld\u0131r?<\/p>\n

Anayasa Mahkemesi, 1970 y\u0131l\u0131ndan beri verdi\u011fi onlarca karar\u0131nda, kurucu iradenin ve biraz \u00f6nce a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anayasal kurallar\u0131n \u00f6z\u00fcne ba\u011fl\u0131 kalarak laiklik ilkesini \u015f\u00f6yle nitelemi\u015ftir:<\/p>\n

– Din, devlet i\u015flerinde egemen ve etkili olamaz.<\/p>\n

– Din, bireylerin manevi ya\u015fam\u0131na ili\u015fkin dini inan\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131narak anayasal g\u00fcvenceye al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

– Din, vicdanlardaki sayg\u0131n yerinde kalmal\u0131, d\u00fcnya i\u015flerine ak\u0131l ve bilim egemen olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

– Dinin, bireyin manevi ya\u015fam\u0131n\u0131 a\u015farak toplumsal ya\u015fam\u0131 etkilemesine izin verilemez.<\/p>\n

– Devlete, kamu d\u00fczeninin ve haklar\u0131n\u0131n koruyucusu s\u0131fat\u0131yla dini hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler \u00fczerinde denetim ve s\u0131n\u0131rlama, dinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini yasaklama yetkisi verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Fransa \u00f6rne\u011fi<\/strong><\/p>\n

Ko\u015fullardaki farkl\u0131la\u015fmaya ra\u011fmen, T\u00fcrkiye\u2019deki laiklik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Fransa\u2019dakinin kopyas\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Ger\u00e7ekten Fransa ile T\u00fcrkiye\u2019nin laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 bire bir ayn\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n

Fransa\u2019n\u0131n laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin laiklik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkilemi\u015ftir. <\/strong>Bire bir ayn\u0131d\u0131r denemese de, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin laiklik ilkesini netle\u015ftirirken Frans\u0131z \u00f6rne\u011finden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yararland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Frans\u0131z Devrimi, soylu s\u0131n\u0131f ile ruhban s\u0131n\u0131fa kar\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, devlet ile dinin ayr\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131na ve laiklik d\u00fc\u015f\u00fcncesinin somut olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na \u00f6nderlik eder. Bu nedenle devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirenler, kamusal alan\u0131n dinin etkisinden kurtar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba g\u00f6stermi\u015ftir. Bunun yolunun da dinsel ya\u015fam\u0131 devlet denetimine alan bir laiklik anlay\u0131\u015f\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Fransa\u2019da devlet ile kilise, \u00e7\u0131kar\u0131lan Laiklik Yasas\u0131 ile 1905\u2019te kesin olarak ayr\u0131lm\u0131\u015f ve kilise kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 gerisine ve \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131na \u00e7ekilmi\u015ftir. Laiklik 1946 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z Anayasas\u0131\u2019na birinci madde olarak girmi\u015ftir. Fransa kendini bir \u201claik cumhuriyet\u201d olarak ilan etmi\u015ftir. Frans\u0131z halk\u0131 ve devleti laiklik konusunda son derece duyarl\u0131d\u0131r. Bu duyarl\u0131l\u0131k bug\u00fcn de s\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Fransa\u2019da laikli\u011fin korunmas\u0131 i\u00e7in nas\u0131l \u00f6nlemler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bir kez, Frans\u0131z Anayasa Konseyi, bizde Anayasa Mahkemesi gibi, bu koruman\u0131n ba\u015f akt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bunun yan\u0131nda Frans\u0131zlar laiklik konusunda \u00e7ok duyarl\u0131d\u0131rlar. Fransa\u2019da \u201ckonusu ve \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131\u201d yaln\u0131zca laiklik olan, laikli\u011fi anlatan, koruyan, savunan say\u0131lar\u0131 on binlerle ifade edilen \u201claikli\u011fi koruma dernekleri\u201d vard\u0131r. Bu dernekler mahallelere dek yay\u0131lm\u0131\u015f olup, laiklikle ilgili en k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u201csapma\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda hemen aya\u011fa kalkarlar. Nitekim Scientology<\/em> adl\u0131 tarikat\u0131n Fransa\u2019ya s\u0131zmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu dernekler an\u0131nda tepki verip, tarikat\u0131n \u00fclkelerinde \u00e7\u00f6reklenmesini \u00f6nlemi\u015flerdir.<\/p>\n

Yani k\u0131saca laikli\u011fi \u00f6z\u00fcmsemi\u015f halk, korumak i\u00e7in de g\u00f6rev \u00fcstlenmi\u015ftir. B\u00f6yle bir yap\u0131da devletin laikli\u011fi koruma konusunda do\u011frudan m\u00fcdahalede bulunmas\u0131na bile gerek kalmaz. Fakat laiklik konusundaki duyarl\u0131l\u0131k, zaman zaman devletin de devreye girmesine neden olur. \u00d6rne\u011fin, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Fransa\u2019n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerinden gelen g\u00f6\u00e7menlerle ba\u015f\u0131 derttedir. Sorunlardan biri, devlet okullar\u0131ndaki t\u00fcrban konusudur. Fransa, bunun \u00f6nlenmesi i\u00e7in Eyl\u00fcl 2013\u2019te \u201cOkullarda Laiklik Yasas\u0131\u201dn\u0131 \u00e7\u0131karmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ncesinde bir \u201cLaiklik Komisyonu\u201d kurulmu\u015f ve uzun \u00e7al\u0131\u015fmalardan sonra b\u00f6yle bir yasaya gerek bulundu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slamc\u0131 direni\u015f, okullarda \u00f6rt\u00fcnme, beden e\u011fitimi ve y\u00fczme derslerini boykot etmenin \u00f6tesine ge\u00e7ip neredeyse b\u00fct\u00fcn derslere s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131. Herhangi bir derste, bir M\u00fcsl\u00fcman \u00f6\u011frenci, \u00f6\u011fretmene \u201cAnlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyler benim dini inanc\u0131ma ters d\u00fc\u015f\u00fcyor, bu nedenle \u00f6\u011frenmek zorunda de\u011filim\u201d diyebiliyordu. Yasa, Fransa\u2019da art\u0131k laiklik ve cumhuriyet ilkelerini umursamaz duruma gelen siyasal \u0130slamc\u0131 \u00f6rg\u00fct ve ak\u0131mlar\u0131 denetim alt\u0131nda tutmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Devlet, laikli\u011fin giderek tehlikeye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcp, derhal m\u00fcdahale etmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00a0Y\u00f6netenlerle birlikte laiklik de de\u011fi\u015fiyor<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihi boyunca laiklik ilkesi ayn\u0131 m\u0131 kald\u0131? Farkl\u0131 anayasalarda farkl\u0131 laiklik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 oldu\u011fundan s\u00f6z edebilir miyiz?<\/em><\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, farkl\u0131 anayasalarda farkl\u0131 laiklik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 oldu\u011fundan s\u00f6z edemeyiz. S\u00f6yledi\u011fim gibi, Anayasalar\u0131m\u0131z\u0131n t\u00fcm\u00fc kurucu iradenin laiklik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsemi\u015f ve ona g\u00f6re kurallar getirmi\u015ftir. Ancak devleti y\u00f6neten iktidarlar\u0131n farkl\u0131 laiklik anlay\u0131\u015flar\u0131 olmu\u015ftur. Ne yaz\u0131k ki oy kayg\u0131s\u0131yla 1950\u2019den beri laiklikten \u00f6d\u00fcn verildi\u011fine tan\u0131k oluyoruz. Ama bu \u00f6d\u00fcnler bile, siyasal iktidarlar\u0131n laikli\u011fi t\u00fcm\u00fcyle yok etmesi sonucunu do\u011furmam\u0131\u015ft\u0131r; Erbakanl\u0131 koalisyonlar d\u0131\u015f\u0131nda b\u00f6yle bir ama\u00e7 da yoktur. Ne var ki AKP iktidar\u0131n\u0131 hepsinden ayr\u0131 tutmak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok kez s\u00f6yleyip yazd\u0131\u011f\u0131m gibi, AKP\u2019nin bir b\u00fcy\u00fck projesi vard\u0131r. Bu, Atat\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019ni \u0130slam cumhuriyetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme projesidir. AKP, bu projeye ba\u011fl\u0131 olarak laikli\u011fi suland\u0131rmak i\u00e7in, onu \u201cdin ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d bi\u00e7iminde tan\u0131mlama ve hen\u00fcz tam anlam\u0131yla hukuken olmasa bile fiilen yok etme \u00e7abas\u0131na girmi\u015ftir.<\/p>\n

Laikli\u011fi \u201cdin ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d olarak tan\u0131mlaman\u0131n sak\u0131ncas\u0131 nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bak\u0131n\u0131z, T\u00fcrkiye\u2019deki gericilerin, gericiler derken T\u00fcrkiye\u2019yi orta\u00e7a\u011f karanl\u0131\u011f\u0131na s\u00fcr\u00fcklemek, \u0130slami kurallar\u0131n egemen oldu\u011fu bir d\u00fczende ya\u015famak isteyenleri kastediyorum, bir tezleri vard\u0131r; bu tezi \u0130slami rejimi getirebilmek i\u00e7in kullan\u0131rlar. Derler ki, \u201cT\u00fcrk Devrimi\u2019ni ger\u00e7ekle\u015ftirenler y\u00fczlerini \u0130slam uygarl\u0131\u011f\u0131ndan Bat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131na \u00e7evirdiler. Ancak toplum yerinde sayd\u0131. Bu durum devrimi ger\u00e7ekle\u015ftiren elitler ile halk aras\u0131nda kopukluk olu\u015fturdu. Devleti millet ile bar\u0131\u015ft\u0131rmak gerek. Bunun i\u00e7in de Cumhuriyet, \u0130slami de\u011ferlere g\u00f6re yeniden olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n

\u0130\u015fte oynanan oyunun kodlar\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015fte yat\u0131yor. Bu s\u00f6ylem k\u0131saca \u201claikli\u011fi yok edelim\u201d demektir. Ancak onlar bu s\u00f6ylemin tepki \u00e7ekece\u011fini bildikleri i\u00e7in, \u201claikli\u011fi yok edelim\u201d demiyorlar; \u201claikli\u011fi yeniden tan\u0131mlayal\u0131m\u201d diyorlar. Bunu yaparken de \u201claiklik din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr\u201d diyerek, laikli\u011fi nas\u0131l yok edeceklerinin sinyalini veriyorlar. Ba\u015fbakan Erdo\u011fan ve Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7\u2019\u0131n s\u00f6ylemlerine bakarsak bunu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n

Laikli\u011fi din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne indirgemek, yok etmekle e\u015f anlaml\u0131d\u0131r. E\u011fer laiklik din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne indirgenirse, toplumun dinselle\u015ftirilmesine hizmet eden bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr duruma gelir.<\/p>\n

Bu s\u00f6yledi\u011fimizin kan\u0131t\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019dir. Bildi\u011finiz gibi Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde \u201cdin ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d vard\u0131. T\u00fcm az\u0131nl\u0131klar inan\u00e7lar\u0131nda ve bunu ya\u015famakta \u00f6zg\u00fcrd\u00fcler. Ama Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin dini \u0130slam\u2019d\u0131 ve \u015feriat devleti vard\u0131. Ve M\u00fcsl\u00fcmanlar dinlerini inand\u0131klar\u0131 gibi ya\u015fayam\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

\u201cBirey laik olmaz, devlet laik olur\u201d diyenler de bunlard\u0131r. Hem \u201cbirey laik olmaz\u201d diyeceksiniz, hem \u201cHem M\u00fcsl\u00fcman, hem laik olunmaz\u201d diyeceksiniz, hem de \u201claiklik din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr\u201d diyeceksiniz. T\u00fcm bunlar\u0131 s\u00f6yleyen Milli G\u00f6r\u00fc\u015f ekol\u00fcnde yeti\u015fmi\u015f Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019d\u0131r. Bu \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn bir arada s\u00f6ylenmesi bile laikli\u011fi yok etme projesini yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n

Asl\u0131nda toplumsal ve kamusal ya\u015fam\u0131 dinselle\u015ftirmek istediklerini Refah Partisi milletvekili Abdullah G\u00fcl y\u0131llar \u00f6ncesinde s\u00f6ylemi\u015fti. An\u0131msayal\u0131m, ne demi\u015fti G\u00fcl, \u201cBiz \u0130slam\u2019\u0131 camiden \u00e7\u0131kar\u0131p toplumsal ya\u015fama sokaca\u011f\u0131z\u201d ve \u201c\u015feriata uygun olmayan yasalar kalkacak\u201d demi\u015fti.<\/p>\n

\u201cBirey laik olmaz, devlet laik olur\u201d s\u00f6ylemi, muhafazak\u00e2rlarla birlikte liberaller taraf\u0131ndan da \u00e7ok\u00e7a kullan\u0131lmakta. Laik bir devletin var olmas\u0131 i\u00e7in bireylerin laik olmas\u0131 gerekir mi?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bilinmelidir ki, birey laik olmadan toplum ve devlet laik olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc laiklik bir ya\u015fam bi\u00e7emidir; laik birey isterse inanc\u0131n\u0131 i\u00e7inde ta\u015f\u0131r, ibadetini yapar ve toplumsal ve kamusal ya\u015famda da laikli\u011fin gere\u011fini yapar; kimsenin inanc\u0131na ve ibadetine kar\u0131\u015fmaz. Laik birey \u00f6zet olarak bu demektir.<\/p>\n

Birey laik olmadan toplumsal ve kamusal ya\u015famda laikli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmenin olana\u011f\u0131 yoktur. Siyasal iktidar\u0131n istedi\u011fi tam da budur. Nitekim T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcn bu durum ya\u015fanmaktad\u0131r. Yani laik toplum ve devlet yok edilmi\u015ftir. \u0130slami rejim b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yerle\u015fmi\u015f; \u0130slami cumhuriyete eri\u015fmede epeyce yol al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Peki, AKP bunu nas\u0131l ba\u015fard\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n

AKP, bunu sivil darbe yaparak, \u201cParti Devleti\u201d kurarak ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Parti devletinde de tek yetkili ki\u015fi egemenli\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n

\u015eunun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir: AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde, \u00fcnlem i\u015fareti koyarak ve parantez i\u00e7inde s\u00f6yl\u00fcyorum, ba\u015far\u0131y\u0131 sa\u011flayan s\u00fcre\u00e7te d\u00f6rt k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 vard\u0131r. Bunlardan ilki, Cumhuriyet\u2019e sonuna kadar sahip \u00e7\u0131kan Ahmet Necdet Sezer\u2019in g\u00f6rev s\u00fcresinin dolmas\u0131 ve yerine bir AKP\u2019li olan Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn, yaln\u0131zca AKP oylar\u0131yla cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesidir. \u0130kinci k\u0131r\u0131lma noktas\u0131, Anayasa Mahkemesi\u2019nce \u201claiklik kar\u015f\u0131t\u0131 eylemlerin oda\u011f\u0131 olmakla\u201d su\u00e7lanan AKP\u2019nin kapat\u0131lmayarak, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ni y\u00f6netmesini s\u00fcrd\u00fcrmesine olanak sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, 2010 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fiyle yarg\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesidir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 da, 2011 genel se\u00e7imlerinde AKP\u2019nin oylar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p, neredeyse y\u00fczde 50\u2019ye varan oy oran\u0131yla yeniden iktidar olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu k\u0131r\u0131lmalar AKP iktidar\u0131na Cumhuriyet\u2019i yok etme, laik Cumhuriyet\u2019i \u0130slami cumhuriyete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme yolunda \u00f6nemli kolayl\u0131klar ve olanaklar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Atamalarla, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irme operasyonunda yarg\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesi iki \u00f6nemli sonu\u00e7 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r: 1) T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019nin Atat\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019ni ve ulusun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunan hemen hemen t\u00fcm \u00fcst kademe g\u00f6revlileri tutuklan\u0131p, mahk\u00fbm edilmi\u015ftir. 2) Anayasa Mahkemesi, HSYK, Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n \u00fcyeliklerine ve \u00f6nemli yarg\u0131 yerlerine, AKP iktidar\u0131n\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc payla\u015fan yarg\u0131\u00e7 ve savc\u0131lar atanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6ylece Anayasa Mahkemesi\u2019nin laikli\u011fin tan\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi; Dan\u0131\u015ftay\u2019\u0131n t\u00fcrban\u0131n kamuda serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamas\u0131; \u00f6zel yetkili mahkemelerin, siyasal iktidar\u0131n isterleri do\u011frultusunda karar vermesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bundan sonras\u0131na bakacak olursak, laikli\u011fin olas\u0131 bir yeni anayasada ne \u015fekilde yer alaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? \u00d6rne\u011fin, tarikat ve cemaatlerin siyasette me\u015fru olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ABD usul\u00fc sek\u00fclerizm anayasada yer bulabilir mi?<\/em> <\/strong><\/p>\n

\u00d6nce k\u0131sa bir saptama yapal\u0131m. Daha \u00f6nce de a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi Bat\u0131l\u0131 toplumlar laikli\u011fi i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f, bilin\u00e7 d\u00fczeyi y\u00fcksek, e\u011fitimli bireylerden olu\u015ftu\u011fu ve devletler bu yolda gerekli \u00f6nlemleri ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in dinin devlet y\u00f6netimi y\u00f6n\u00fcnden riski yoktur.<\/p>\n

ABD\u2019de de bu gerek\u00e7elere bir de derin devleti eklemek gerekir. Hani T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131k s\u0131k derin devletten s\u00f6z edilir ya, asl\u0131nda ger\u00e7ek derin devlet ABD\u2019dedir ve rejimin bir arpa boyu sapt\u0131r\u0131lmas\u0131na asla izin vermez. Kald\u0131 ki ABD\u2019de cemaat ve tarikatlar marjinal gruplard\u0131r. Y\u00f6netime talip olmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez bile. Tersi durumda ise devlet derhal \u00f6nlemini al\u0131r.<\/p>\n

Bak\u0131n\u0131z ABD, d\u00fcnya d\u00fczeyindeki okullar\u0131ndan yararland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Fethullah G\u00fclen\u2019i \u00fclkesinde korumaya alm\u0131\u015ft\u0131r ve onunla i\u015fbirli\u011fi yapmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n, G\u00fclen okullar\u0131n\u0131n ABD\u2019de \u00e7o\u011fal\u0131p, \u00e7ok sonralar\u0131 i\u00e7in bile olsa rejim y\u00f6n\u00fcnden tehlike g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptad\u0131\u011f\u0131 anda d\u00fc\u011fmeye basm\u0131\u015f ve bu okullar\u0131 denetime alm\u0131\u015ft\u0131r. O nedenle ABD\u2019deki sek\u00fclerizmin bize \u00f6zg\u00fc laikli\u011fin yerine ge\u00e7mesi, cemaat ve tarikatlar\u0131n yaln\u0131z toplumsal alana de\u011fil, siyasal ya\u015fama da egemen olmas\u0131 sonucunu do\u011furur.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ku\u015fkusuz AKP iktidar\u0131n\u0131n iste\u011fi, ABD t\u00fcr\u00fc bir sek\u00fclerizmin T\u00fcrkiye\u2019de de benimsenmesidir. Laiklik \u201cdin ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr\u201d; laiklik \u201cdevletin t\u00fcm dinlere e\u015fit durmas\u0131, kar\u0131\u015fmamas\u0131n\u0131 gerektirir\u201d s\u00f6ylemleri bunun i\u00e7indir. Yani \u201cbize \u00f6zg\u00fc laiklik\u201d yerine \u201csek\u00fclerizm\u201din yerle\u015fmesi onlar\u0131n \u00f6zlemidir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin laiklik anlay\u0131\u015f\u0131, AKP d\u00f6neminde Anayasa\u2019n\u0131n ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 sonucu fiilen sona erdirilmi\u015ftir. Bug\u00fcn ad\u0131 konulmayan bir dinci rejim h\u0131zla yerle\u015fmektedir.<\/p>\n

Bunun son ad\u0131m\u0131 olarak, daha do\u011frusu yarat\u0131lan fiili durumun anayasal dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in AKP iktidar\u0131n\u0131n yeni anayasa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 co\u015fkuyla destekledi\u011fi, hatta ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bilinen ger\u00e7ektir.<\/p>\n

Yeni anayasa istenmesinin ana amac\u0131 da \u0130slami cumhuriyetin hukuksal alt yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmakt\u0131r. Bunun g\u00fcvencesi olarak da ba\u015fkanl\u0131k sistemi \u00fczerinde durulmu\u015ftur.<\/p>\n

Sevinerek belirmek gerekir ki, yeni anayasa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Anayasa Uzla\u015fma Komisyonu da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak AKP\u2019nin ve liderinin bundan vazge\u00e7ece\u011fi san\u0131lmamal\u0131d\u0131r. E\u011fer 2015 genel se\u00e7imlerinde AKP yine tek ba\u015f\u0131na iktidar olursa yapaca\u011f\u0131 ilk i\u015f, tek ba\u015f\u0131na yeni anayasa yapmak olacakt\u0131r. Fakat bir c\u00fcmleyle belirtmeliyim ki, hem hukuksal, hem anayasal nedenlerle ve hem \u00f6\u011freti elvermedi\u011fi i\u00e7in, TBMM\u2019nin yeni bir anayasa yapma hakk\u0131 ve yetkisi yoktur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ABD\u2019deki sek\u00fclerizmin bize \u00f6zg\u00fc laikli\u011fin yerine ge\u00e7mesi, cemaat ve tarikatlar\u0131n yaln\u0131z toplumsal alana de\u011fil, siyasal ya\u015fama da egemen olmas\u0131 sonucunu do\u011furur. Ku\u015fkusuz AKP iktidar\u0131n\u0131n iste\u011fi, ABD t\u00fcr\u00fc bir sek\u00fclerizmin T\u00fcrkiye\u2019de de benimsenmesidir. Laiklik \u201cdin ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr\u201d; laiklik \u201cdevletin t\u00fcm dinlere e\u015fit durmas\u0131, kar\u0131\u015fmamas\u0131n\u0131 gerektirir\u201d s\u00f6ylemleri bunun i\u00e7indir. Yani \u201cbize \u00f6zg\u00fc laiklik\u201d yerine \u201csek\u00fclerizm\u201din yerle\u015fmesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":23209,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[157,38],"tags":[839,229,1179],"class_list":["post-23205","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-120-sayi","category-dergi-sayilari","tag-devlet","tag-din","tag-laiklik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/448"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23205"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23205\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}