{"id":23337,"date":"2014-01-01T13:25:21","date_gmt":"2014-01-01T11:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23337"},"modified":"2018-04-16T15:09:22","modified_gmt":"2018-04-16T12:09:22","slug":"kambriyen-patlamasi-yaratilisi-mi-kanitliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/01\/01\/kambriyen-patlamasi-yaratilisi-mi-kanitliyor","title":{"rendered":"Kambriyen patlamas\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 m\u0131 kan\u0131tl\u0131yor?"},"content":{"rendered":"

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f<\/em><\/strong>: <\/em>Kambriyen d\u00f6nemin ba\u015f\u0131nda ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n birdenbire ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, t\u00fcm canl\u0131 organizmalar\u0131n Tanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r. Evrimci g\u00f6r\u00fc\u015f<\/strong>: Kambriyen patlamas\u0131, D\u00fcnya \u00fczerinde canl\u0131 ya\u015fam\u0131n tarihini karakterize eden, g\u00f6rece h\u0131zl\u0131 ama hi\u00e7bir bi\u00e7imde mucizev\u00ee olmayan de\u011fi\u015fimlerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bir\u00e7ok \u00f6rnekten biridir.<\/em><\/p>\n

\u00c7ev. Fatma P\u0131nar<\/strong><\/p>\n

Kambriyen patlamas\u0131 konusundaki tart\u0131\u015fmalar, neredeyse evrimsel biyolojinin kendisi kadar geni\u015f bir temel gerektirir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu konuyla ilgili bilgi, paleontoloji (fosil bilimi), jeoloji, geli\u015fimsel biyoloji, molek\u00fcler biyoloji, ekoloji ve s\u0131n\u0131fland\u0131rma bilimini ve ba\u015fka baz\u0131 bilim dallar\u0131n\u0131 ilgilendirir. Fakat k\u0131saca anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Kambriyen d\u00f6nemi<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle, Kambriyen\u2019in ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamama izin verin. Kambriyen<\/strong> terimi, Paleozoik d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 ifade eden, g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 570 milyon y\u0131l \u00f6nce oldu\u011fu tahmin edilen (jeologlar\u0131n ve jeokimyac\u0131lar\u0131n tahminlerine g\u00f6re) bir d\u00f6nemdir. Jeologlar, D\u00fcnya tarihini 11 d\u00f6neme ay\u0131r\u0131rlar. En eski d\u00f6nem, Hadeyan\u2019d\u0131r; 4,56 milyar y\u0131l \u00f6nce (gezegenimizin tahmin edilen ya\u015f\u0131 budur) ba\u015flam\u0131\u015f ve 3,8 milyar y\u0131l \u00f6nce sona ermi\u015ftir. \u015eu an devam eden, Senozoik d\u00f6nemdir. Senozoik d\u00f6nem, 65 milyon y\u0131l \u00f6nce, dinozorlar\u0131n soyunun t\u00fckenmesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ve halen devam etmektedir. Dinozorlar, Senozoik\u2019ten \u00f6nceki d\u00f6nem olan Mezozoik d\u00f6nemin (65-245 milyon y\u0131l \u00f6nceyi kapsamaktad\u0131r) b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ya\u015fad\u0131lar. Mezozoik\u2019ten \u00f6nce, Paleozoik d\u00f6nem, 570 milyon y\u0131l \u00f6nce ba\u015flay\u0131p 245 milyon y\u0131l \u00f6nce sona erdi. Paleozoik ile Hadeyan d\u00f6nem aras\u0131nda, g\u00fcncel tart\u0131\u015fma i\u00e7in fazla \u00f6nem ta\u015f\u0131mayan yedi d\u00f6nem daha vard\u0131r. (1)<\/p>\n

Paleozoik d\u00f6nemin Kambriyen periyodu neden bu kadar \u00f6nemli? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok yak\u0131n zamana kadar, Kambriyen-\u00f6ncesi ta\u015flarda fosil kayd\u0131 bulunmam\u0131\u015ft\u0131. Kambriyen tortularda, bug\u00fcn ya\u015fayan omurgas\u0131z hayvanlar\u0131n temel tiplerininki (2) de dahil olmak \u00fczere, t\u00fcm fosil t\u00fcrlerinden bolca bulunur (omurgal\u0131lar, bir s\u00fcre sonra ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r; ilk kez Paleozoik d\u00f6nemin Ordovisyen periyoduna ait yakla\u015f\u0131k 510 milyon y\u0131l ya\u015f\u0131ndaki bir fosilde kaydedilmi\u015flerdir). Darwin, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada Kambriyen-\u00f6ncesi d\u00f6neme ait bir fosil bulunamam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 bir sorun olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr:<\/p>\n

\u201cE\u011fer teorim do\u011fruysa, en alt [Kambriyen] tabaka tortula\u015fmadan, [Kambriyen] d\u00f6nemden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ge\u00e7en t\u00fcm zaman aral\u0131\u011f\u0131 kadar, hatta muhtemelen bundan daha uzun bir s\u00fcrenin ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 ve bu uzun ve hen\u00fcz hakk\u0131nda bilgi sahibi olunmayan periyotlar s\u00fcresince d\u00fcnyan\u0131n canl\u0131 yarat\u0131klarla dolu olmas\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmazd\u0131r.\u201d<\/p>\n

Darwin, o d\u00f6nemde, fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131na dair bilginin kendi evrim teorisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcr\u00fcst\u00e7e kabul etmi\u015ftir. Sorun \u015fudur: Darwin\u2019in de\u011fi\u015ferek t\u00fcreme<\/strong> (Darwin\u2019in evrim s\u00fcrecine verdi\u011fi isim budur) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir unsuru, organizmalar\u0131n bir t\u00fcr\u00fc di\u011ferine ba\u011flayan bir\u00e7ok ara a\u015famayla, tedricen evrimle\u015fmesidir. E\u011fer 1859\u2019da bilinen fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131 incelenirse, biliminsanlar\u0131, herhangi bir \u015feyden evrimle\u015fmeyen karma\u015f\u0131k canl\u0131 formlar\u0131yla y\u00fczle\u015fmek zorunda kal\u0131rlar ki bu da Darwin\u2019in teorisiyle do\u011frudan \u00e7eli\u015fen bir durumdur.<\/p>\n

Asl\u0131nda, bu \u00e7eli\u015fik durum, T\u00fcrlerin K\u00f6keni<\/em>\u2019nin yay\u0131nlanmas\u0131ndan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, zaman\u0131n \u00fcnl\u00fc bir jeologu olan Roderick Impey Murchison taraf\u0131ndan dile getirilmi\u015ftir. Stephen Gould\u2019un Wonderful Life <\/em>(3) kitab\u0131nda al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Murchison 1854\u2019te \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

\u201cYarat\u0131m\u0131n ilk buyru\u011fu, hayvanlar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ortama tam adaptasyonlar\u0131n\u0131 kesin olarak sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r; ve b\u00f6ylece, jeolog bir ba\u015flang\u0131c\u0131n fark\u0131na var\u0131rken, en ilk kabuklunun g\u00f6z\u00fcn\u00fcn say\u0131s\u0131z \u00f6zelli\u011finde, omurgal\u0131 formunun tamamlanmas\u0131nda oldu\u011fu gibi, Her \u015eeye Kadir<\/strong>\u2019in varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden ayn\u0131 kan\u0131tlar\u0131 g\u00f6rebilir.\u201d<\/p>\n

Darwin bu konuya farkl\u0131 bakm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n eksik oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fiyle y\u00fczlemi\u015ftir. Teoriyi kan\u0131tlarla uzla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken iki tahmin y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr:<\/p>\n

1) D\u00fcnyan\u0131n olu\u015fmas\u0131yla Kambriyen d\u00f6nemin ba\u015flamas\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en zaman \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmal\u0131; b\u00fcy\u00fck ihtimalle, bu s\u00fcre, Kambriyen\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ge\u00e7en s\u00fcreden daha uzun olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

2) Kambriyen-\u00f6ncesi d\u00f6nem, milyonlarca y\u0131l i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan ve tedricen evrimle\u015fen ya\u015fam formlar\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu iki tahmin do\u011fruysa, Darwin\u2019in teorisini do\u011frulam\u0131\u015f olurlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar, kimse Kambriyen-\u00f6ncesi d\u00f6nem hakk\u0131nda ve bu d\u00f6nemde ya\u015fayan canl\u0131lar hakk\u0131nda bir \u015fey bilmezken ortaya at\u0131lan tahminlerdir.<\/p>\n

\u0130lk canl\u0131lara ait fosiller<\/strong><\/p>\n

Kan\u0131t, Darwin\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamandan \u00e7ok daha sonra, erken d\u00f6neme ait fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu fosiller, Kambriyen patlamas\u0131 hakk\u0131ndaki yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 ele\u015ftirileri anlamak i\u00e7in \u00f6nemlidir. D\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fama dair en eski kan\u0131t, paleontologlar\u0131n buldu\u011fu en eski ta\u015f kadar eskidir; yakla\u015f\u0131k 3,75 milyar y\u0131l \u00f6ncesine aittir. Bu fosiller, ger\u00e7ek organizmalar olarak da h\u00fccre olarak da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelmemi\u015ftir. Elimizdeki tek \u015fey, iki karbon t\u00fcr\u00fc, 12<\/sup>C ve 13<\/sup>C aras\u0131ndaki oran\u0131n de\u011fi\u015fim ge\u00e7irmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu iki atomik form (izotoplar) do\u011fada, belli bir oranda bulunur. Ancak, bitkiler ve di\u011fer fotosentetik organizmalar, 12<\/sup>C kullanmay\u0131 tercih ederler ve bu da dokular\u0131nda birikir. Organizma \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, t\u00fcm bedeni zaman i\u00e7inde kaybolabilir fakat toplad\u0131\u011f\u0131 karbon atomlar\u0131 tortusunda kal\u0131r ve bu da daha sonra ta\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Biliminsanlar\u0131, bu iki izotopun bir kaya\u00e7taki oran\u0131n\u0131, fotosenteze \u00f6zg\u00fc olan (ve organik s\u00fcre\u00e7lerin bir niteli\u011fi olan) oranla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilirler. E\u011fer iki oran ayn\u0131ysa, bu, fiziksel g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye dair her ipucu zaman i\u00e7inde yok olmu\u015f olsa bile, s\u00f6z konusu kaya\u00e7ta fosil olarak fotosentetik organizmalar g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011funun iyi bir g\u00f6stergesi olur. Bu bilgiyle, 3,75 milyar \u00f6nce, d\u00fcnyada fotosentetik organizmalar oldu\u011funu biliyoruz. (4)<\/p>\n

\"\"
3,5-3,6 milyar y\u0131l ya\u015f\u0131ndaki kaya\u00e7lar (foto\u011fraf Bat\u0131 Avustralya k\u0131y\u0131lar\u0131ndan), bakteri h\u00fccreleri ve stromatolit ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Stromatolitler, fotosentetik bakteri kolonileridir.<\/figcaption><\/figure>\n

Jeolojik kay\u0131tlarda, bundan bir s\u00fcre sonra, organizmalar\u0131n bug\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fekildeki ilk fosil kan\u0131tlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz: 3,5-3,6 milyar y\u0131l ya\u015f\u0131ndaki kaya\u00e7lar, bakteri h\u00fccreleri ve stromatolit ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar (Stromatolitler, \u015fimdi de s\u0131cak denizlerde ortaya \u00e7\u0131kan, fotosentetik bakteri kolonileridir). Ayr\u0131ca, 1,4 milyar y\u0131l \u00f6ncesine kadar giden \u00f6karyotik h\u00fccrelerin fosil kan\u0131tlar\u0131na da sahibiz. Bu h\u00fccreler, bakterilerden daha karma\u015f\u0131kt\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki t\u00fcm hayvan ve bitki hayat\u0131n\u0131n yap\u0131ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bilinen en eski \u00e7okh\u00fccreli canl\u0131lar, 700 milyon y\u0131l ya\u015f\u0131ndaki fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu, (jeolojik a\u00e7\u0131dan) 570 milyon y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan Kambriyen d\u00f6nemin biraz \u00f6ncesidir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 farkl\u0131 fauna<\/strong><\/p>\n

Kambriyen tart\u0131\u015fmas\u0131yla ilgili en \u00f6nemli \u00fc\u00e7 fosil tak\u0131m\u0131, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 fauna<\/strong>ya aittir; bu faunalar d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bulunan hayvanlar toplulu\u011fudur. Ediyakaran<\/strong> faunas\u0131 (\u0130lk kez tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 yer olan Avustralya\u2019daki b\u00f6lgenin ad\u0131 verilmi\u015ftir), yakla\u015f\u0131k 590 milyon y\u0131l \u00f6ncesine gitmektedir. Tamamen yumu\u015fak g\u00f6vdeli (bu nedenle nadiren fosille\u015febilmi\u015f) organizmalardan olu\u015fur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de paleontolojistler, Ediyakaran zaman\u0131nda tam olarak hangi organizmalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 konusunda anla\u015fmazl\u0131k ya\u015famaktad\u0131rlar. M. F. Glaessner, bu gruptan ilk fosilleri bulan ki\u015fi, bunlar\u0131, mercan ve yuvarlak solucan gibi modern, Kambriyen-sonras\u0131 formlar\u0131n do\u011frudan atas\u0131 olarak yorumlam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer yandan, A. Seichaler, bu yorumu sorgulam\u0131\u015f ve Ediyakaran d\u00f6nemin bir\u00e7ok organizmas\u0131n\u0131n ortak bir v\u00fccut formuna sahip olduklar\u0131n\u0131 (yani v\u00fccudun yap\u0131m bi\u00e7iminin ayn\u0131 oldu\u011funu) ve bunun sonraki hayvanlar\u0131n v\u00fccut formundan farkl\u0131 oldu\u011funu \u00f6nce s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Temel olarak Seichaler, Ediyakaran faunan\u0131n, iki e\u015fit, simetrik, yan yana par\u00e7adan olu\u015fan, d\u00fcz v\u00fccutlu organizmalardan olu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Bu yorum do\u011fruysa, Ediyakaran faunas\u0131, canl\u0131 tarihinde bir \u00e7\u0131kmazd\u0131r, bir \u00e7e\u015fit ba\u015far\u0131s\u0131z do\u011fal denemedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc bundan sonra bu v\u00fccut formunda organizma hayatta kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu \u00e7eli\u015fki hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fildir.<\/p>\n

Tart\u0131\u015fmam\u0131zla ilgili ikinci fauna, Tommotian<\/strong> faunas\u0131d\u0131r (bu t\u00fcrden fosillerin ilk bulundu\u011fu yer olan Rusya\u2019daki b\u00f6lgenin ad\u0131 verilmi\u015ftir), Kambriyen\u2019in ilk ba\u015f\u0131ndan itibaren devam eder. Daha kolay fosil haline gelen sert v\u00fccutlar, Tommotian\u2019\u0131 karakterize eden \u00f6zelliktir. Bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu (ama hepsi de\u011fil) modern formlar\u0131n akrabas\u0131 ve \u00f6nc\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Son olarak, Kambriyen\u2019in ba\u015flang\u0131c\u0131ndan hemen sonra, Burgess Shale<\/strong> faunas\u0131 gelir (\u0130ngiliz Kolombiyas\u0131\u2019ndaki bir b\u00f6lgenin ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r). Burgess formlar\u0131 birbirinden \u00e7ok farkl\u0131la\u015f\u0131r (\u015eekil 1) – baz\u0131lar\u0131 hayatta kalan ve sonradan farkl\u0131la\u015fan canl\u0131larla, \u00f6rne\u011fin y\u0131lanlar, midyeler ve baz\u0131 solucan t\u00fcrleriyle akrabad\u0131rlar. Ancak di\u011fer soylar, kendi temel karakteristiklerini s\u00fcrd\u00fcrecekleri hi\u00e7bir akraba b\u0131rakmadan yok olmu\u015ftur. Bu \u00f6z\u00fcnde, Kambriyen\u2019den sonra tekrar ger\u00e7ekle\u015fen bir \u015feydir: Bir\u00e7ok organizma, kitlesel yok olma d\u00f6nemlerinden sonra, hi\u00e7bir akrabalar\u0131n\u0131 geride b\u0131rakmadan tamamen yok olmu\u015flard\u0131r. Paleozoik d\u00f6nemin sonunda trilobitlerin, Mesozoik d\u00f6nem sonunda ammonitlerin ve dinozorlar\u0131n yok olmas\u0131 gibi.<\/p>\n

\"\"
\u015eekil 1: Burgess Shale faunan\u0131n (500-600 milyon y\u0131l \u00f6nce) temsili bir resmi. Bu hayvanlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n bilinen bir ard\u0131l\u0131 ya da modern akrabas\u0131 yoktur ve baz\u0131lar\u0131 eklem bacakl\u0131lar\u0131n (b\u00f6cekler ve kabuklular), solucanlar\u0131n ve mercanlar\u0131n \u00f6nc\u00fclleri olabilirler. (Al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yer: P. W. Price, Biological Evolution, [Fort Worth, TX: Saunders College Publishing, 1996]).<\/figcaption><\/figure>S\u0131n\u0131fland\u0131rma y\u00f6ntemleri<\/strong><\/p>\n

Kambriyen patlamas\u0131yla ilgili evrimci ve yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin tart\u0131\u015fmas\u0131na girmeden \u00f6nce anlamam\u0131z gereken bir di\u011fer nokta, biliminsanlar\u0131n\u0131n, organizmalar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri nas\u0131l belirledikleridir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, insanlar\u0131n \u015fempanzelerle, Yeni D\u00fcnya maymunlar\u0131yla (ya da fillerle) oldu\u011fundan daha yak\u0131n akraba olduklar\u0131n\u0131 nereden biliyoruz? \u00d6nc\u00fcl-ard\u0131l ili\u015fkileri hakk\u0131nda do\u011frulanabilir hipotezler olu\u015fturma becerisi burada \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Kambriyen patlamas\u0131 hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fman\u0131n bir k\u0131sm\u0131, Kambriyen \u00f6ncesi hangi formlar\u0131n (e\u011fer b\u00f6yle bir form varsa), modern hayvan gruplar\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc oldu\u011fu sorusuna dayan\u0131r.<\/p>\n

Biyolojinin aile a\u011fa\u00e7lar\u0131<\/strong> (teknik dilde filojeni) ile u\u011fra\u015fan alt dal\u0131 olan s\u0131n\u0131fland\u0131rma biliminin tarihi ve teorisi, uzun ve b\u00fcy\u00fcleyicidir. Temelde biyologlar, hayvan ya da bitki gruplar\u0131 i\u00e7indeki (ya da bu ikisi ve di\u011fer organizmalar aras\u0131ndaki) akrabal\u0131klar\u0131 yeniden d\u00fczenleme hedefini ger\u00e7ekle\u015ftirmenin \u00fc\u00e7 yolunu bulmu\u015flard\u0131r. Birincisi, klasik<\/strong> s\u0131n\u0131fland\u0131rma olarak bilinen, \u0130sve\u00e7li biyolog Carolus Linnaeous\u2019un Systema Naturae<\/em> isimli kitab\u0131n\u0131n 1735\u2019te yay\u0131nlanmas\u0131ndan beri kullan\u0131lan y\u00f6ntemdir. Basit\u00e7e a\u00e7\u0131klarsak, klasik s\u0131n\u0131fland\u0131rma yapanlar, b\u00fcy\u00fck karakteristik \u00f6zellikleri bak\u0131m\u0131ndan birbirine benzeyen organizmalar\u0131 ayn\u0131 gruba koyarlar. Bu \u015fu demektir: E\u011fer iki organizma temel y\u00f6nlerden birbirlerine benzer g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlarsa, muhtemelen ortak bir \u00f6nc\u00fclden geliyorlar demektir. Bir insan\u0131n, ebeveynlerine \u201cbenzedi\u011fi\u201d i\u00e7in, bir \u00e7iftin \u00e7ocu\u011fu oldu\u011funu tahmin etmemiz gibi. \u201cB\u00fcy\u00fck\u201d benzerli\u011fin ne oldu\u011funu belirleyen ise, s\u0131n\u0131fland\u0131rma yapan\u0131n deneyimi ve incelenen grup hakk\u0131ndaki bilgisidir. Bu, \u00f6znel bir unsudur; bu nedenle yak\u0131n zamanda iki yeni yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirilmi\u015ftir ve bunlardan biri, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde filojenileri olu\u015fturman\u0131n standart yolu olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n

Birinci modern yakla\u015f\u0131m, fenetik<\/strong> ya da n\u00fcmerik taksonomi<\/strong> olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n arkas\u0131ndaki fikir, basit\u00e7e, klasik taksonominin kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemi mant\u0131ksal s\u0131n\u0131rlar\u0131na g\u00f6t\u00fcrmektir. N\u00fcmerik taksonomi yapanlar, organizmalar\u0131n benzerli\u011fini baz\u0131<\/strong> karakteristiklere g\u00f6re ele almak yerine, g\u00fcvenilir \u015fekilde \u00f6l\u00e7\u00fclebilecek her<\/strong> karakteristikle ilgili bilgileri geni\u015f bir veri taban\u0131ndan toplarlar, bunu bir bilgisayara y\u00fcklerler ve makinenin, farkl\u0131 t\u00fcrler veya t\u00fcr gruplar\u0131 aras\u0131ndaki genel<\/strong> benzerli\u011fi belirlemesini isterler. Bu, klasik s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya g\u00f6re \u015f\u00fcphesiz daha az \u00f6znel olsa da, bir\u00e7ok sorun i\u00e7ermektedir. Birincisi, her muhtemel karakteristikle ilgili veri toplamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir; bu nedenle lojistikle ilgili tercihler ve g\u00f6reli \u00f6nemle ilgili yarg\u0131lar halen etkili olabilir. \u0130kincisi, fenetikte, t\u00fcm karakteristikler, verili hayvan ya da bitki grubunun ger\u00e7ek tarihinde ne kadar \u00f6nemli olduklar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, denkmi\u015f gibi ele al\u0131nmaktad\u0131r. Baz\u0131 \u00f6zelliklerin, belli bir t\u00fcr ya da t\u00fcr grubu i\u00e7in daha \u201ckarakteristik\u201d olmas\u0131 ve bu nedenle buna daha fazla \u00f6nem verilmesi daha mant\u0131kl\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, memeliler aras\u0131nda, iki bacak \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcme (bipedalizm) yetene\u011fi insanlara ve ona \u00e7ok yak\u0131n hominidlere \u00f6zg\u00fcd\u00fcr ve onlar\u0131, di\u011fer karakteristikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar benzer ya da farkl\u0131 olmalar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, di\u011fer t\u00fcm primatlardan ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Peki, klasik s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n \u00f6znel yarg\u0131lar\u0131na geri d\u00f6nmeden, birbirine e\u015fit olmayan \u00f6neme sahip olduklar\u0131n\u0131 sezdi\u011fimiz baz\u0131 \u00f6zelliklerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olacak? Kladistik<\/strong> denen faydal\u0131 bir y\u00f6ntem, 1960\u2019larda Willie Henning taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi. Kladistik y\u00f6ntemi kullananlar, karakteristikleri iki kategoriye ay\u0131r\u0131rlar: bir grup i\u00e7indeki t\u00fcrlerin \u00e7o\u011fu taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lanlar ve bir grup i\u00e7indeki \u00fcyelerin \u00e7ok az\u0131 taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lanlar. \u00d6rne\u011fin, t\u00fcm omurgal\u0131larda omurilik bulunur. Bu, muhtemelen hepsinin omurili\u011fi ayn\u0131 ortak atadan miras ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterse de, omurilik, hangi omurgal\u0131lar\u0131n hangi di\u011fer omurgal\u0131larla daha yak\u0131ndan akraba olduklar\u0131na dair bilgi vermez. Ancak, sadece iki omurgal\u0131da, ku\u015flar ve dinozorlarda lades kemi\u011fi bulunur. Bu durum (ve sadece bu iki grup taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan ba\u015fka \u00f6zelliklerin varl\u0131\u011f\u0131), biyologlar\u0131n, omurgal\u0131lar\u0131n \u201caile a\u011fac\u0131nda\u201d ku\u015flar ve dinozorlar\u0131n yak\u0131ndan ili\u015fkili olduklar\u0131 sonucuna varmalar\u0131na neden olmu\u015ftur. Di\u011fer bir deyi\u015fle, kladistik y\u00f6ntemi kullananlar, karakterlerin \u00f6nceden belirlenmi\u015f kriterlerle se\u00e7ildi\u011fi bir y\u00f6ntemin nesnelli\u011fi ile klasik s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 \u00f6zelliklerin di\u011ferlerinden daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 oldu\u011fu (ve bu nedenle bunlara daha fazla dikkat edilmesi gerekti\u011fi) y\u00f6n\u00fcndeki sezgiyi birle\u015ftirir.<\/p>\n

Kladistik y\u00f6ntemler (yeterince \u00f6zelli\u011fi \u00f6l\u00e7ebildi\u011fimiz s\u00fcrece) fosillere uygulanabilse de, fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu (en az\u0131ndan \u015fimdilik) zaman\u0131n sisleri i\u00e7inde kayboldu\u011funda, b\u00fcy\u00fck organizma gruplar\u0131n\u0131n birbirleriyle ili\u015fkili oldu\u011funu nereden bilebiliriz? S\u0131n\u0131fland\u0131rmac\u0131lar, bir noktaya kadar, canl\u0131 organizmalar\u0131n morfolojik karakteristiklerine (\u00f6rne\u011fin fiziksel g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe) g\u00fcvenebilirler, bunlar\u0131, ya\u015fam a\u011fac\u0131n\u0131n dallar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar fazlas\u0131n\u0131 yeniden olu\u015fturmak i\u00e7in kladistik y\u00f6nteme tabi tutabilirler.<\/p>\n

Ancak, genellikle canl\u0131 organizmalar birbirlerinden morfolojik olarak o kadar farkl\u0131d\u0131rlar ki, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilecek \u00f6zellikler bulunamayabilir. \u00d6rne\u011fin, bir\u00e7ok hayvan en az\u0131ndan baz\u0131 karakteristikleri payla\u015fsalar da, bitkiler, mantarlar, algler ve hayvanlar aras\u0131nda, hangisinin hangisine daha yak\u0131n akraba oldu\u011funu belirleyecek hangi ortak \u00f6zelli\u011fi \u00f6l\u00e7ebiliriz? Neyse ki, t\u00fcm organizmalar, filogenetik olarak bilgi verici \u00e7ok say\u0131da \u00f6zelli\u011fi payla\u015fmaktad\u0131r: DNA dizileri. Bilinen t\u00fcm t\u00fcrler, h\u00fccrelerinde DNA ta\u015f\u0131rlar (kimyasal olarak benzer RNA ta\u015f\u0131yan vir\u00fcsler ve di\u011ferleri istisnad\u0131r) ve her bir DNA molek\u00fcl\u00fc, d\u00f6rt kimyasal\u0131n, adenin, timin, sitozin ve guaninin milyonlarca farkl\u0131 kombinasyonundan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6rt temel kimyasal, s\u0131ras\u0131yla A, T, C ve G harfleriyle g\u00f6sterilirler.<\/p>\n

\"\"
Ediyakaran denizinde hayat.<\/figcaption><\/figure>\n

Belli bir gen \u00fczerinde her konumdaki \u201charf\u201d, filogenetik analizlerde kullan\u0131lacak bir karakteristik olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. \u0130lgili konumlardaki harfler, farkl\u0131 organizmalar aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir ve bunlar DNA molek\u00fcl\u00fc \u00fczerindeki konumlarda hangi harflerinin ortak oldu\u011fu bilgisine g\u00f6re ya\u015fam a\u011fac\u0131 \u00fczerinde gruplanabilirler. Bu pratikte, kula\u011fa geldi\u011fi kadar kolay olmasa da, modern bilgisayarlar gerekli bilgiyi i\u015fleyebilir, milyonlarca olas\u0131 alternatif filojeniyi kontrol edebilir ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya en olas\u0131 senaryoyu sunabilir. Molek\u00fcler filojeniler, Kambriyen patlamas\u0131 \u00f6ncesine ait fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 incelemek i\u00e7in do\u011frudan bir y\u00f6ntem olamaz ancak biyologlar\u0131n, fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndaki eksikliklere ra\u011fmen, eski formlar\u0131n (Kambriyen-\u00f6ncesi formlar da dahil) \u201caile a\u011fac\u0131\u201dn\u0131 bulmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00f6nemli bulgular\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n

Ni\u015f, rekabet ve adaptif yay\u0131lma terimleri<\/strong><\/p>\n

Paleontolojik ve molek\u00fcler verileri birle\u015ftirmek i\u00e7in biyologlar taraf\u0131ndan ya\u015fam\u0131n erken d\u00f6nemdeki geli\u015fmesiyle ilgili ortaya at\u0131lan senaryo, Kambriyen-\u00f6ncesi d\u00f6nem boyunca uzun aral\u0131klarla ortaya \u00e7\u0131kan basit organizmalar serisidir. Kambriyen d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 bir \u201cpatlama\u201d yapan \u015fey ise, fosil kal\u0131nt\u0131lardaki omurgas\u0131z t\u00fcrlerinin say\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6rece k\u0131sa bir zaman diliminde (15 ya da daha fazla milyon y\u0131l i\u00e7inde; bu k\u0131sa bir d\u00f6nemdir fakat anl\u0131k bir patlama say\u0131lmaz) \u00e7ok fazla artmas\u0131d\u0131r. Bu \u201cpatlama\u201dya ger\u00e7ekte neyin neden oldu\u011fu kesin de\u011fildir, ancak bir\u00e7ok hipotez ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu ni\u015f, rekabet ve adaptif yay\u0131lma gibi ekolojik terimler etraf\u0131nda d\u00f6nmektedir. Bu nedenle, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve evrimci iddialar\u0131 incelemeye ge\u00e7meden \u00f6nce bu kavramlar\u0131 anlamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

\u015eu iyi bilinmektedir ki, organizmalar, di\u011fer t\u00fcrlerle rekabetten olabildi\u011fince ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011frudan ve uzun rekabet, rekabet edenlerden birinin (bazen ikisinin de) yok olmas\u0131yla sonu\u00e7lan\u0131r. \u0130ki (ya da daha fazla) hayvan ya da bitki t\u00fcr\u00fc, ni\u015flerinde \u00f6nemli bir \u00e7ak\u0131\u015fma varsa birbirleriyle rekabete girerler. Ni\u015f<\/strong>, bir organizman\u0131n ya\u015fam\u0131nda \u00f6nemli rol oynayan \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin t\u00fcm\u00fcd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, baz\u0131 ku\u015flar\u0131n ni\u015finin temel bir y\u00f6n\u00fc, yiyebildikleri tohumlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle belirlenir. E\u011fer tohumlar \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckse, yeterince besin sa\u011flayamazlar. E\u011fer \u00e7ok b\u00fcy\u00fckse, ku\u015f onu gagas\u0131yla \u00e7i\u011fneyemez. E\u011fer s\u00f6z konusu tohumlar sadece bir bitki taraf\u0131ndan \u00fcretiliyorsa, bu t\u00fcr de ku\u015fun ni\u015f tan\u0131m\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olur \u00e7\u00fcnk\u00fc ku\u015fun ya\u015famas\u0131 i\u00e7in do\u011fru bitki ve do\u011fru b\u00fcy\u00fckl\u00fckte tohum olmal\u0131d\u0131r. Bunun gibi \u015feyler\u2026<\/p>\n

E\u011fer ba\u015fka bir ku\u015f t\u00fcr\u00fc de ayn\u0131 bitki t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tohumlar\u0131yla beslenmeye ba\u015flarsa, iki ku\u015fun ni\u015fleri \u00e7ak\u0131\u015f\u0131r. E\u011fer iki t\u00fcr de, sadece ayn\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki tohumlarla beslenebiliyorsa, iki t\u00fcr do\u011frudan kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelir. \u0130ki t\u00fcr\u00fcn de pop\u00fclasyonu k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011filse ve tohumlar\u0131n say\u0131s\u0131 yeterince fazla de\u011filse, rekabet giderek daha sert hale gelir, ku\u015f t\u00fcrlerinden birinin (ya da ikisinin de) yok olmas\u0131na neden olur. Bir\u00e7ok durumda ger\u00e7ekle\u015fen, iki ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tercih ettikleri yiyecek hedeflerini ayr\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131d\u0131r. Bir t\u00fcr, az\u0131c\u0131k daha k\u00fc\u00e7\u00fck tohumlar\u0131 yemeye, ayn\u0131 s\u00fcrede bunlardan daha fazla bulmak i\u00e7in strateji geli\u015ftirmeye ba\u015flarken, di\u011fer t\u00fcr biraz daha b\u00fcy\u00fck tohumlar\u0131 yemeye ba\u015flar, muhtemelen daha b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir gaga geli\u015ftirir. Zaman i\u00e7inde, yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndaki bu de\u011fi\u015fiklikler iki ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ni\u015fleri aras\u0131ndaki \u00e7ak\u0131\u015fmay\u0131 azalt\u0131r, ikisinin de hayatta kalma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Bu ni\u015f de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6nemli bir yan \u00fcr\u00fcn\u00fc, art\u0131k iki ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 morfolojilere ya da davran\u0131\u015flara sahip olmas\u0131, b\u00f6ylece belli bir yiyecek tipini bulmalar\u0131n\u0131n kolayla\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, ku\u015flar ars\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n derecesi rekabetten ka\u00e7\u0131nman\u0131n sonucu olarak artm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fa, vah\u015fi olmaktan uzak, sonsuz bir diplomat gibi davran\u0131r, olabildi\u011fince \u00e7ok say\u0131da t\u00fcr\u00fc olabildi\u011fince az \u00e7ak\u0131\u015fma ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ile bir arada tutar.<\/p>\n

Kambriyen patlamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ne olmu\u015f olabilece\u011fini anlamaya ba\u015flamadan \u00f6nce ihtiyac\u0131m\u0131z olan bir bilgi daha var. Ekolojistler art\u0131k biliyorlar ki, bir tek hayvan ya da bitki soyunun inan\u0131lmaz derecede ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu ve h\u0131zla \u00e7e\u015fitlendi\u011fi, bir\u00e7ok akraba ama farkl\u0131 t\u00fcr ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 istisnai d\u00f6nemler olmu\u015ftur. Bu olgu adaptif yay\u0131lma<\/strong> olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130ki nedenle ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bir yandan, bir t\u00fcr hi\u00e7 rekabet olmayan ya da \u00e7ok az rekabet olan bir habitatta, \u00f6rne\u011fin okyanusun ortas\u0131nda bir volkanik patlama sonucu olu\u015fan bir adada, kolonile\u015febilir. Bu ada ba\u015fta tamamen bo\u015ftur ve bitkilerin burada kolonile\u015fmesi i\u00e7in yeterli zaman ge\u00e7erse, adaya ilk varan ot\u00e7ullar burada fazlas\u0131yla yemek ve \u00e7ok az rekabet bulacaklard\u0131r. Fakat bunu bir n\u00fcfus patlamas\u0131 ve d\u0131\u015far\u0131dan gelen di\u011fer t\u00fcrlerin olas\u0131 kat\u0131l\u0131m\u0131 izleyecektir. Hepsi do\u011fal olarak, en fazla kayna\u011f\u0131n bulundu\u011fu yerleri arayacakt\u0131r. Avrupal\u0131lar Yeni D\u00fcnya\u2019y\u0131 ke\u015ffettikleri zaman insanlar aras\u0131nda olan \u015fey budur. Yeni gelenler rekabet d\u00fczeyini art\u0131r\u0131r ve daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olan ilkeden dolay\u0131, bu, kaynaklar\u0131n ayr\u0131 altk\u00fcmelerine y\u00f6nelecek yeni formlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eder. Do\u011fada, t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7 olduk\u00e7a h\u0131zl\u0131 ilerleyebilir, birka\u00e7 d\u00fczine ya da birka\u00e7 y\u00fcz ku\u015fak i\u00e7inde, formlar\u0131n \u201cpatlamas\u0131\u201d gibi g\u00f6z\u00fcken bir sonuca yol a\u00e7abilir.<\/p>\n

Adaptif yay\u0131lma (ya da patlama) ayr\u0131ca, baz\u0131 t\u00fcrler, do\u011fadan faydalanman\u0131n yeni bir yolunu bulduklar\u0131 zaman da ger\u00e7ekle\u015febilir. Bu yeni yollar anahtar adaptasyon<\/strong> ya da fenotipik de\u011fi\u015fiklik<\/strong> olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, birinin yeni bir makine ya da bir \u015feyleri yapman\u0131n yeni bir yolunu ke\u015ffetmesine benzer; \u00f6rne\u011fin paketleri postane yerine \u00f6zel giri\u015fimler sayesinde daha h\u0131zl\u0131 teslim etmek fikri gibi. \u00d6ncelikle, sadece bu fikri bulan ilk \u015firket (t\u00fcr) bundan b\u00fcy\u00fck bir fayda sa\u011flayacakt\u0131r. Fakat sonra di\u011fer \u015firketler de (t\u00fcrler de) onu takip edecektir. Ta ki rekabetin seviyesi tekrar artana ve hayatta kalman\u0131n tek yolu yine farkl\u0131la\u015fmak olana kadar (\u00f6rne\u011fin, sadece belli bir yerde \u00e7ok h\u0131zl\u0131 teslimat yapma, Pazar g\u00fcnleri da teslimat yapma ya ba\u015fka bir \u00f6zel hizmet sunma gibi).<\/p>\n

Kambriyen d\u00f6nemindeki kombinasyon<\/strong><\/p>\n

\"\"
Ediyakaran faunas\u0131na ait bir organizma fosili: Dickinsonia Costata<\/figcaption><\/figure>\n

Biliminsanlar\u0131, Kambriyen s\u0131ras\u0131nda hem anahtar adaptasyonun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini hem de kolonize edilecek yeni yerlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu ikisinin bir kombinasyonunun olu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Ayr\u0131nt\u0131lar bilinmese de (\u00e7\u00fcnk\u00fc fosil ni\u015flerini tekrar olu\u015fturmak \u00e7ok zordur), anahtar adaptasyon, baz\u0131 hayvanlar\u0131n sert v\u00fccut uzuvlar\u0131n\u0131 t\u00fcretmi\u015f olmalar\u0131 olabilir. Sert bir iskelet, yumu\u015fak bir v\u00fccuda g\u00f6re olduk\u00e7a avantajl\u0131d\u0131r; kendini y\u0131rt\u0131c\u0131lara kar\u015f\u0131 daha iyi koruma (ya da daha iyi bir y\u0131rt\u0131c\u0131 olma), daha karma\u015f\u0131k ve etkili i\u00e7 organlar \u00fcretme (ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olma), yeni ve daha etkili hareket etme yetene\u011fi, daha b\u00fcy\u00fck olma (ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olma) gibi. Sert v\u00fccutlu hayvanlar, daha \u00f6nce kullanamad\u0131klar\u0131 kaynaklar\u0131 kullanma ve ula\u015famad\u0131klar\u0131 alanlar\u0131 kolonize etme, b\u00f6ylece h\u0131zl\u0131 bir adaptif yay\u0131lma silsilesi ile biyo-\u00e7e\u015fitliliklerini daha da art\u0131rma yetene\u011fini kazand\u0131lar.<\/p>\n

Kambriyen patlamas\u0131nda esas \u00f6nemli olan \u015fey bu kombinasyondur. Kambriyen-\u00f6ncesi d\u00f6nemde de, anahtar adaptasyon adaylar\u0131 vard\u0131r; \u00f6rne\u011fin \u00e7okh\u00fccrelili\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00e7ok daha \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f, fakat etkilerinin b\u00fcy\u00fck bir adaptif yay\u0131lma yaratma noktas\u0131na gelmesi biraz zaman alm\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6nemlisi, adaptif yay\u0131lmalar D\u00fcnya tarihinin di\u011fer d\u00f6nemlerinde de g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (\u00f6rne\u011fin, dinozorlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131, ayr\u0131ca daha yak\u0131n zamanda ku\u015flar\u0131n ve memeliler yay\u0131lmas\u0131). Benzer olaylar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6l\u00e7ekte, yeni ve yeterince b\u00fcy\u00fck bir ada ya da ada grubu kolonize edildi\u011finde g\u00f6zlemlenebilir (Hawaii adalar\u0131 \u00f6nemli bir \u00f6rnektir).<\/p>\n

Stephen Gould, Wonderful Life <\/em>(5) kitab\u0131nda, adaptif yay\u0131lmalar\u0131n ayr\u0131ca, zaman i\u00e7inde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan \u00f6zel bir dinamikle de karakterize edildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir ya da birka\u00e7 formun yeni bir \u00e7evreyi ya da yeni bir anahtar bulu\u015fu kulland\u0131\u011f\u0131 ilk a\u015famay\u0131 zaten anlatt\u0131m. Bundan sonra yay\u0131lman\u0131n \u201cpatlamal\u0131\u201d k\u0131sm\u0131 gelir; Kambriyen\u2019in ba\u015f\u0131ndaki gibi o zamana \u00f6zg\u00fc t\u00fcrler ve formlar ortaya \u00e7\u0131kar. Gould\u2019un a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, bundan sonra bir dura\u011fanl\u0131k d\u00f6nemi gelir, bu d\u00f6nemde olaylar sakinle\u015fir ve \u00f6zel ko\u015fullardan dolay\u0131 ba\u015flarda ba\u015far\u0131l\u0131 olan baz\u0131 formlar elenir. Bu formlar\u0131n elenmesi, baz\u0131 karakteristiklerinin uzun d\u00f6nemli rekabete dayanamamas\u0131ndan olabilece\u011fi gibi, tamamen rastlant\u0131sal olaylardan da kaynaklanabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc herkes i\u00e7in yer yoktur ve birileri eninde sonunda yenik d\u00fc\u015fer. Bu s\u0131n\u0131rlama, neden Burgess Shale\u2019da bulunan baz\u0131 de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc canl\u0131lar\u0131n hayatta kalamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve neden t\u00fcm soylar\u0131n Kambriyen\u2019in erken d\u00f6nemlerinde yok oldu\u011funu a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n

T\u00fcm bu senaryo, yeni bir fikir ya da bulu\u015fun icat edilmesinden sonra ilk ba\u015fta \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerin filizlenmesiyle insan ili\u015fkilerinde ya\u015fanan de\u011fi\u015fikliklere benzer. \u00d6rne\u011fin bisiklet, 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131nda Avrupa\u2019da icat edildikten sonra, bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik ge\u00e7irdi ve model say\u0131s\u0131nda bir patlama meydana geldi. \u00d6nce 1855 Frans\u0131z velespiti, sonra 1873 \u0130ngiltere\u2019de y\u00fcksek tekerlekli bisiklet patenti al\u0131nd\u0131. Sonra, g\u00fcvenlik ihtiya\u00e7lar\u0131 piyasay\u0131 dura\u011fanla\u015ft\u0131rd\u0131 ve bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bisiklete \u00e7ok benzeyen bisiklet ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ayn\u0131 teman\u0131n bir\u00e7ok \u00e7e\u015fitlendirmeleri olsa da (da\u011f bisikleti, her arazide gidebilen bisiklet, hafif gezinti bisikleti vb.), bunlar\u0131n hepsi temel, \u201c\u00fcst\u00fcn gelen\u201d tasar\u0131m\u0131 yans\u0131t\u0131rlar. Buna benzer olarak, hayvanlar, \u00f6rne\u011fin omurgal\u0131 v\u00fccut yap\u0131s\u0131n\u0131 \u201cicat ettikten\u201d sonra (6), kurba\u011falardan fillere kadar say\u0131s\u0131z alt-form bi\u00e7iminde de olsa, onu korudular. Muhtemelen Kambriyen d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kan ilgin\u00e7 canl\u0131lar\u0131n baz\u0131lar\u0131, y\u00fcksek tekerlekli bisikletin ak\u0131betine u\u011frad\u0131lar; sadece ya\u015fam tarihinde hat\u0131rlanan tuhafl\u0131klar oldular.<\/p>\n

Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn arka plan\u0131na dikkat etmemizi gerektiren bir neden daha var. Bir yandan, Kambriyen patlamas\u0131na kadar ve ondan sonraya ait en eski ta\u015flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bir veri. Di\u011fer yandan, biyologlar\u0131n, patlaman\u0131n kendisinin dinamikleri ve nedenlerine dair oldu\u011fu kadar, o zamana ait bilinen organizmalar\u0131n bir\u00e7o\u011funun s\u0131n\u0131fland\u0131rmadaki yeriyle ilgili olarak ortaya koyduklar\u0131 ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme, tamamen hipotezlere dayal\u0131. Bu, paleontolojide olduk\u00e7a hareketli bir alan, fakat bu alanda ilerleme olduk\u00e7a zor \u00e7\u00fcnk\u00fc fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00e7ok nadir ve kontroll\u00fc deney yapmak imk\u00e2ns\u0131z. Hipotezler ancak dolayl\u0131 olarak ve yeni fosilleri bulmak konusundaki zorlu m\u00fccadelenin izin verdi\u011fi kadar test edilebilir.<\/p>\n

\"\"
Kambriyen patlamas\u0131 d\u00f6nemine tarihlenen trilobit fosilleri<\/figcaption><\/figure>\n

Kambriyen patlamas\u0131na ili\u015fkin yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler<\/strong><\/p>\n

\u015eimdi, Frair ve Davis\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerinde \u00f6zetlenebilecek olan, Kambriyen patlamas\u0131 hakk\u0131ndaki yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc inceleyelim: (7)<\/p>\n

\u201cBizim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131zdan anlaml\u0131 olan \u015fey \u015fudur; farz edilen jeolojik takvimin belli bir yerinde, yayg\u0131n olarak Kambriyen d\u00f6nem denen zamanda, daha eski kaya katmanlar\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olan bir fosil toplam\u0131 bulunmu\u015ftur. Sadece bilimsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu zamanda ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kambriyen olarak adland\u0131r\u0131lan d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen ani de\u011fi\u015fimin, Tanr\u0131\u2019n\u0131n yarat\u0131c\u0131 faaliyetinin bir sonucu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek makuld\u00fcr.\u201d<\/p>\n

Daha yak\u0131n zamanda, David Buckna ve Denis Laidlaw bunu \u015f\u00f6yle dile getirdiler:<\/p>\n

\u201cEvrimciler, yeni hayat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olan Kambriyen patlamas\u0131n\u0131n 525 ila 520 milyon y\u0131l \u00f6nce ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorlar\u2026 Milyarlarca ve milyarlarca bilgi par\u00e7as\u0131n\u0131n kodlanmas\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, bu 5 milyon y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem boyunca, y\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gereken faydal\u0131 mutasyon say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak ka\u00e7t\u0131r?\u201d (8)<\/p>\n

\u0130ki farkl\u0131 ama ili\u015fkili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc burada sunduk. \u0130lk g\u00f6r\u00fc\u015f, Kambriyen patlamas\u0131n\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n ya\u015fam\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 ana denk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. \u00c7e\u015fitli ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n bir anda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, \u0130ncil<\/em>\u2019de nakledilen yarat\u0131l\u0131\u015f hik\u00e2yelerinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan cazip g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar, Kambriyen patlamas\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 temposunu vurgularken, Stephen Gould gibi \u00f6nde gelen evrimcilerin (kas\u0131tl\u0131 olmayan) yard\u0131m\u0131na ba\u015fvuruyorlar:<\/p>\n

\u201cYa\u015fam\u0131n tarihi, geli\u015fmenin bir s\u00fcreklili\u011fi de\u011fildir; k\u0131sa, bazen jeolojik olarak ani kitlesel yok olma ve bunu izleyen farkl\u0131la\u015fma d\u00f6nemleriyle sekteye u\u011frayan bir kay\u0131tt\u0131r.\u201d (9)<\/p>\n

\u0130kinci tez, Kambriyen patlaman\u0131n, \u0130ncil<\/em>\u2019deki yarat\u0131l\u0131\u015f s\u00fcreciyle ayn\u0131 zamana denk gelmese bile, do\u011fal bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ele al\u0131namayaca\u011f\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kadar k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde bu kadar fazla faydal\u0131 mutasyon ger\u00e7eklemesinin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir olas\u0131l\u0131k oldu\u011fu iddias\u0131d\u0131r. E\u011fer Kambriyen d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan canl\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011fini \u00fcretmek i\u00e7in milyarlarca mutasyon gerekliyse ve t\u00fcm bu mutasyonlar\u0131n faydal\u0131 olmas\u0131 zorunluysa, biyologlar birka\u00e7 milyon y\u0131ll\u0131k bir \u00f6l\u00e7ek i\u00e7inde b\u00f6yle bir \u015feyin ger\u00e7ekle\u015fmesi ne kadar m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamak zorundad\u0131rlar. (10)<\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir nokta, Kambriyen\u2019den sonra yeni bir filumun (dal) ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00d6nceden ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, bir filum, organizman\u0131n en temel bir \u201ct\u00fcr\u201d\u00fcd\u00fcr, belirgin olarak ay\u0131rt edilebilen bir v\u00fccut yap\u0131s\u0131 ile ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bug\u00fcn bunun gibi \u00e7ok az v\u00fccut yap\u0131s\u0131 vard\u0131r ve Kambriyen\u2019in ba\u015f\u0131nda sadece birka\u00e7 tane daha vard\u0131. E\u011fer evrim tedrici, ilerlemeli bir s\u00fcre\u00e7se, neden en \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler ayn\u0131 zamanda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f de, t\u00fcm yararl\u0131 hedefler i\u00e7in, daha sonra ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir? Tanr\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcm bu temel organizma \u201ct\u00fcr\u201dlerini ayn\u0131 anda D\u00fcnya\u2019ya koydu\u011fu ve soy t\u00fckenmelerinin ancak bundan sonra ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek daha mant\u0131kl\u0131 de\u011fil midir?<\/p>\n

Tek bir yarat\u0131l\u0131\u015f varsa, Kambriyen \u00f6ncesi ve sonras\u0131 ne olacak? <\/strong><\/p>\n

\u015eimdi evrimci biyologlar\u0131n bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne bakal\u0131m. Onlar Kambriyen patlamas\u0131 ile ilgileniyorlar, fakat ondan endi\u015fe duymuyorlar. Onunla ilgilenmelerinin nedeni, daha \u00f6nce a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m gibi bu patlaman\u0131n modern biyolojinin en b\u00fcy\u00fck zorluklar\u0131ndan biri olmas\u0131. Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fcleyici bir olay; \u00e7ok fazla olmasa da baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan \u00f6zg\u00fcn, ayn\u0131 zamanda ya\u015fam tarihini anlamam\u0131z i\u00e7in \u00e7ok gerekli ama zaman\u0131m\u0131zdan uzakl\u0131\u011f\u0131 ve eldeki ipu\u00e7lar\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan incelenmesi zor bir olay. Evrimci biyologlar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 iddialarla ilgili olarak endi\u015fe etmemelerinin nedeni ise bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131tlanm\u0131\u015f olmas\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n daha dikkatli incelenince mant\u0131ks\u0131z olmas\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n da bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan ciddiye al\u0131nmamas\u0131 ve evrimci teori a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir eksikli\u011fe i\u015faret etmemesidir.<\/p>\n

Murchison ve Frair-Davis\u2019in al\u0131nt\u0131lanan ifadelerindeki nokta, Kambriyen patlamas\u0131n\u0131n, \u0130ncil<\/em>\u2019in \u201cYarat\u0131l\u0131\u015f\u201d k\u0131sm\u0131nda tan\u0131mlanan \u015fekliyle ya\u015fam\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 ile ayn\u0131 anlama geldi\u011finin kabul edilebilece\u011fidir (bu ba\u011flant\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131k hale getirmezler, \u201cyarat\u0131c\u0131 patlama\u201ddan s\u00f6z ederler ve \u0130ncil<\/em>\u2019de sadece bir tane yarat\u0131l\u0131\u015f patlamas\u0131 vard\u0131r). Bu, \u0130ncil<\/em>\u2019in binlerce paleontolo\u011fun \u015fu anki fikirlerine g\u00f6re eldeki verilerle daha fazla uyum i\u00e7inde oldu\u011fu yeg\u00e2ne \u00f6rnek olurdu. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte bu etkileyici olsa da, Yarat\u0131l\u0131\u015f\u2019\u0131n ger\u00e7ekte ne dedi\u011fini ve fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131n bize ne s\u00f6yledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, bu ikisi aras\u0131nda hi\u00e7bir benzerlik bulunmamaktad\u0131r. E\u011fer Kambriyen patlamas\u0131, Tanr\u0131\u2019n\u0131n D\u00fcnya \u00fczerindeki hayat\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 an olsayd\u0131, Kambriyen\u2019den 3 milyar y\u0131ldan daha fazla zaman \u00f6nceye ait \u00e7e\u015fitli formlar\u0131n fosillerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klayacakt\u0131k? Bu canl\u0131lar\u0131 ba\u015fka biri mi yaratt\u0131, yoksa \u0130ncil<\/em> daha \u00f6nceki bir yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 yok mu sayd\u0131? Dahas\u0131, Kambriyen\u2019den sonra<\/strong> ortaya \u00e7\u0131kan ya\u015fam formlar\u0131 ne olacak?<\/p>\n

Baz\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar, \u201cmikro evrimin\u201d ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini kabul ederler, fakat ilk patlamadan sonra herhangi bir yeni \u201ct\u00fcr\u201d\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmemek konusunda kat\u0131d\u0131rlar. Bir \u201ct\u00fcr\u201d\u00fcn ne oldu\u011funu net olarak tan\u0131mlamay\u0131 rahatl\u0131kla reddetseler de (11), bir filum, ya da bir filum i\u00e7indeki bir s\u0131n\u0131f, yeni bir \u201ct\u00fcr\u201d olarak kabul edilmelidir. Sonu\u00e7ta, filumlar ve s\u0131n\u0131flar, taksonomik hiyerar\u015finin en y\u00fcksek iki seviyesini ifade eder. Kambriyen\u2019den sonra bir\u00e7ok organizma s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi biliyoruz (\u00f6rne\u011fin, \u00e7i\u00e7eklenen bitkiler ve daha etkileyici olarak, bal\u0131klar, amfibiler, s\u00fcr\u00fcngenler, ku\u015flar ve memeliler dahil t\u00fcm omurgal\u0131lar).<\/p>\n

Ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n uzun bir d\u00f6nem boyunca da\u011f\u0131n\u0131k bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmalar\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 tahminlerle \u00e7eli\u015fse de, evrim teorisinin beklentisine uygundur. Darwin\u2019in, Kambriyen-\u00f6ncesine ait fosillerin bulunaca\u011f\u0131, bunlar\u0131n zaman aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Kambriyen ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz aras\u0131ndaki zaman aral\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha uzun olmas\u0131 gerekti\u011fi konusundaki tahminlerini hat\u0131rlay\u0131n. Bir bu\u00e7uk y\u00fczy\u0131ll\u0131k paleontolojik ara\u015ft\u0131rma, Darwin\u2019in iki tahminini de desteklemi\u015ftir. Birincisi, Kambriyen-\u00f6ncesinin uzunlu\u011fu hakk\u0131nda g\u00fcncel tahminler, 4 milyar y\u0131l civar\u0131ndad\u0131r; bu s\u00fcre, Kambriyen\u2019in ba\u015f\u0131ndan bug\u00fcne ge\u00e7en s\u00fcreden (570 milyon y\u0131l) \u00e7ok daha uzundur. \u0130kincisi, \u015fimdi Kambriyen-\u00f6ncesi d\u00f6neme da\u011f\u0131lm\u0131\u015f fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131na sahibiz ve bunlar (bir yere kadar) Darwin\u2019in daha basit formlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki tahminlerine uymaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kabuklular grubunun bir \u00fcyesi \u00e7ok erken Kambriyen d\u00f6nemde bulundu ve grubun k\u00f6keninin Kambriyen-\u00f6ncesi d\u00f6nemde olmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterdi. (12) Bu yeni fosil, kalsiyum fosfatta kalm\u0131\u015f narin bacaklar\u0131na var\u0131ncaya kadar, fazlas\u0131yla iyi korunmu\u015f. Dolay\u0131s\u0131yla bu hayvan\u0131n, yenge\u00e7, karides ve \u0131stakozun dahil oldu\u011fu grupla yak\u0131ndan akraba oldu\u011fu konusunda hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok. Bu tek bulu\u015f bile yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 iddian\u0131n temel zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor: \u0130ddia, \u015fu anki cehaletimize dayan\u0131yor, fakat bilim bu bo\u015fluklar\u0131 dolduran yeni olgular\u0131 bulmak i\u00e7in bir y\u00f6nteme sahip. Bu kabuklu ve di\u011fer fosiller nedeniyle art\u0131k yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n uzun zamand\u0131r yapt\u0131klar\u0131 gibi, Kambriyen \u201cpatlama\u201ds\u0131n\u0131n yeni formlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan \u00e7ok ani bir patlama oldu\u011funu iddia etmek makul de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu formlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 asl\u0131nda yeni filumlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in s\u00fcreyi on milyonlarca y\u0131l uzatt\u0131lar.<\/p>\n

\"\"
Burgess Shale faunas\u0131n\u0131 betimleyen bir \u00e7izim<\/figcaption><\/figure>\n

Kambriyen-\u00f6ncesine ait fosiller neden az?<\/strong><\/p>\n

Peki, paleontologlar\u0131n Kambriyen-\u00f6ncesi fosilleri ortaya \u00e7\u0131karmalar\u0131 neden bu kadar uzun s\u00fcrd\u00fc ve bu fosiller evrimci biyologlar\u0131n tahminlerine uygunlar m\u0131? Art\u0131k jeolojik formasyonlarda Kambriyen\u2019in ba\u015f\u0131ndan daha eski fosiller oldu\u011funu bilsek de, bunlar, Kambriyen\u2019den sonraki fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n zenginli\u011fi yan\u0131nda halen \u00e7ok azlar. Darwin (bu fenomeni a\u00e7\u0131klarken), Kambriyen-\u00f6ncesi ta\u015flar\u0131n \u00e7ok eski olduklar\u0131n\u0131, bu nedenle D\u00fcnya \u00fczerindeki di\u011fer (daha yeni) olu\u015fumlara g\u00f6re daha fazla a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kambriyen-\u00f6ncesine ait fosillerin azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ikinci bir nedeni, Kambriyen-\u00f6ncesi ta\u015flar\u0131n, D\u00fcnya tarihinin sonraki d\u00f6nemlerine g\u00f6re \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fclmeye maruz kalmalar\u0131d\u0131r. Kambriyen-\u00f6ncesi ta\u015flar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclme miktar\u0131, \u00f6zellikle Hadeyan d\u00f6nemde ve sonraki d\u00f6nemlerde, gezegenin jeolojik olarak \u00e7ok daha aktif olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekte, 3,8 milyar y\u0131ldan daha uzun ya\u015fl\u0131 bir kaya bilinmemektedir. Bu nedenle, bu ta\u015flar i\u00e7inde \u00e7ok ilkel ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n fosilleri saklanm\u0131\u015f olsa bile, hi\u00e7bir zaman bunlar\u0131 inceleme \u015fans\u0131m\u0131z olmayacak. Kambriyen-\u00f6ncesi fosillerin azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nedeni ise, o d\u00f6nemde do\u011fal seleksiyonla \u201csert\u201d v\u00fccut par\u00e7alar\u0131n\u0131n hen\u00fcz geli\u015ftirilmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bilinen fosillerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, Kambriyen-sonras\u0131na ait olanlar da dahil, organizmalar\u0131n, kabuk ve kemik gibi sert ve y\u00fcksel mineralli malzemeden olu\u015fan v\u00fccut par\u00e7alar\u0131n\u0131 korumu\u015flard\u0131r. Bu par\u00e7alar\u0131n, fosille\u015fme s\u00fcrecinin bir\u00e7ok tehlikesinden kurtulma ihtimalleri daha fazlad\u0131r, bu nedenle bize kadar neredeyse hi\u00e7 bozulmam\u0131\u015f olarak gelirler. Kambriyen\u2019den \u00f6nce hi\u00e7bir canl\u0131 b\u00f6yle v\u00fccut par\u00e7alar\u0131 \u00fcretmi\u015f de\u011fildi. T\u00fcm ya\u015fam formlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki solucanlar ve denizanas\u0131 gibi yumu\u015fak v\u00fccutluydu. Yumu\u015fak v\u00fccutlu organizmalar (ya da sert v\u00fccutlu organizmalar\u0131n yumu\u015fak par\u00e7alar\u0131, \u00f6rne\u011fin dinozorlar\u0131n ve ku\u015flar\u0131n t\u00fcyleri) bazen yok olmaktan kurtulur ve tan\u0131mlanabilir fosille\u015fmi\u015f bir bi\u00e7imde bize kadar gelirler. Ancak, \u00e7ok uzun zaman \u00f6nceden yumu\u015fak v\u00fccutlu bir canl\u0131n\u0131n fosille\u015fmesinin ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Kambriyen-\u00f6ncesi kayalar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 birle\u015ftirdi\u011fimizde, neden 570 milyon y\u0131ldan daha \u00f6ncesine ait ya\u015fam kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 bulman\u0131n bu kadar zor oldu\u011fu anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Yeterli zaman tart\u0131\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan ortaya at\u0131lan ba\u015fka bir iddia (\u00f6rne\u011fin Buckna ve Laidlaw) ise, \u201cpatlama\u201dn\u0131n do\u011fal bir s\u00fcrecin sonucu olamayacak kadar h\u0131zl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Maalesef, bu g\u00f6r\u00fc\u015f, Stephen Gould gibi evrimsel biyologlar\u0131n birazc\u0131k dikkatsiz yaz\u0131lar\u0131ndan da destek alm\u0131\u015ft\u0131r. Gould\u2019un Wonderful Life <\/em>kitab\u0131ndan aktard\u0131\u011f\u0131m al\u0131nt\u0131, ya\u015fam tarihinde s\u0131\u00e7ramalara yol a\u00e7an \u201cjeolojik olarak\u201d ani olaylara de\u011finiyordu. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar genellikle evrimcilerin bu gibi ifadelerini aktard\u0131klar\u0131nda iki konuyu dile getirmezler. Birincisi, jeolojik olarak<\/strong> ani olaylar demek, g\u00fcnl\u00fck<\/strong> kullan\u0131mdaki ani<\/strong> kelimesiyle ayn\u0131 anlama gelmemektedir. Bir \u015feyin jeolojik olarak ani olmas\u0131 i\u00e7in, fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ola\u011fan de\u011fi\u015fim h\u0131z\u0131na g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Fakat bu yine de on milyonlarca y\u0131l ve bir organizman\u0131n ya\u015fam \u00e7evriminin uzunlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak, y\u00fcz binlerce ya da milyonlarca nesil anlam\u0131na gelebilir. Teknik bilgiye sahip meslekta\u015flar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, \u00e7ok geni\u015f bir kitlenin okumas\u0131 i\u00e7in yazan Gould bu fark\u0131 belirtmek konusunda dikkatli olmak zorunda olsa da, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar da bu ve bunun gibi c\u00fcmleleri, en hafif deyi\u015fle umursamazca kullanmaktad\u0131rlar. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar i\u00e7in, bir \u015feyi ba\u011flam\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p, herhangi bir a\u00e7\u0131klama getirmeden, kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n da kendileriyle ayn\u0131 fikirde olduklar\u0131n\u0131n bir kan\u0131t\u0131 olarak ortaya s\u00fcrmek \u00e7ok kolayd\u0131r. Bu strateji, kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n, kamuoyu \u00f6n\u00fcnde fikirlerinden caymak istemeyen hilek\u00e2r ya da yetersiz ki\u015filer olduklar\u0131 fikrini ima eder ve bu da d\u00fcr\u00fcst\u00e7e bir tart\u0131\u015fma olmaktan \u00e7ok uzakt\u0131r.<\/p>\n

\u0130kincisi, okuyucu, biliminsanlar\u0131n\u0131n da insan oldu\u011funu ve herkes gibi insani tutkular ve zay\u0131fl\u0131klar ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 unutmamal\u0131d\u0131r. Bir biliminsan\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle geni\u015f bir kitleye yazarken, insanlar\u0131 ikna etmek istedi\u011fi senaryoya uygun olan bir noktay\u0131 b\u00fcy\u00fctmesi, ho\u015f g\u00f6r\u00fclecek bir durum olmasa da, anla\u015f\u0131lmaz de\u011fildir. Gould\u2019un b\u00fcy\u00fck bilimsel ba\u015far\u0131s\u0131, kesintili dengeler<\/strong> olarak kavramla\u015ft\u0131r\u0131lan yeni-Darwinci teoriyi geli\u015ftirmesidir. Kambriyen olaylar\u0131n\u0131n \u201cjeolojik olarak ani\u201d oldu\u011fu iddias\u0131, Gould\u2019un evrim fikrine uygundur. Teknik literat\u00fcrde b\u00f6yle geli\u015fig\u00fczel bir ifade kullan\u0131p ge\u00e7emezdi; hakem de\u011ferlendirmesinde bu ifade g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve bunu daha net bir ifadeyle de\u011fi\u015ftirmesi istenirdi. Fakat genel kamuoyu s\u00f6z konusu oldu\u011funda ki\u015finin hareket alan\u0131 daha geni\u015ftir ve iyi yazma kadar yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feyden co\u015fku duymas\u0131 da gereklidir. Hepimiz biliyoruz ki, co\u015fku, birinin kesin olarak inand\u0131\u011f\u0131 bir durumu abartmas\u0131na neden olabilir. Bu durum o ki\u015fiyi yalanc\u0131 yapmaz, o ki\u015finin ortaya koydu\u011fu durumu da \u00e7\u00fcr\u00fctmez.<\/p>\n

Kambriyen patlamas\u0131n\u0131n birka\u00e7 on milyon y\u0131l i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini kabul etsek bile, bu fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131nda g\u00f6rebildi\u011fimiz ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011finin do\u011fal yollarla olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterli bir zaman m\u0131d\u0131r? Bunu kesin olarak s\u00f6yleyemeyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc kimse ya\u015fam\u0131n kasetini geri sar\u0131p notlar alarak tekrar dinleyemez. Ancak, elimizde bulunan t\u00fcm bilimsel kan\u0131tlar buna i\u015faret etmektedir. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar tek do\u011fal olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n, ak\u0131llara durgunluk verecek say\u0131da mutasyonun ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve tek bir s\u0131\u00e7ramal\u0131 olayla yeni bir organizma ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olmas\u0131 (bir dinozor yumurtas\u0131ndan tam bir ku\u015f \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi) oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar.<\/p>\n

\"\"
Kambriyen d\u00f6nemi ortalar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen opabinia adl\u0131 canl\u0131n\u0131n temsili resmi ve fosili.<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"Benzer bir sorundan Richard Goldschmidt\u2019in \u201c\u00fcmit veren canavarlar\u201d\u0131 i\u00e7in de s\u00f6z edebiliriz. Genetik materyalin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yeniden d\u00fczenlendi\u011fi \u201cgenetik devrimler\u201din, bazen yeni ve al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hayvan ve bitki formlar\u0131n\u0131n birdenbire ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beraberinde getirece\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla a\u015famal\u0131 evrimi ve ara halkalar\u0131 t\u00fcm\u00fcyle gereksiz k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren Goldschmidt taraf\u0131ndan tarif edilen s\u00fcrecin ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011fini art\u0131k biliyoruz. (13) Ama ayn\u0131 zamanda genetik ve geli\u015fimsel biyoloji alan\u0131nda Goldschmidt\u2019in bildi\u011finden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 sahibiz (Goldschmidt\u2019in kitab\u0131n\u0131n bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada kimsenin DNA yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bir \u015fey bilmedi\u011fini hat\u0131rlay\u0131n). Modern molek\u00fcler geli\u015fimsel genetik sonunda evrim teorisiyle geli\u015fimsel biyoloji aras\u0131ndaki bo\u015flu\u011fu doldurmaya ba\u015flad\u0131. Art\u0131k t\u00fcm mutasyonlar\u0131n ayn\u0131 etkiye sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n bir organizman\u0131n morfolojisini (ya da davran\u0131\u015f\u0131n\u0131) g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebildi\u011fini biliyoruz. Hi\u00e7bir \u00e7a\u011fda\u015f biyolog Goldschmidt\u2019inkine benzer bir canavar olu\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmese de, d\u00fczenleyici genlerdeki de\u011fi\u015fiklikler bir\u00e7ok ilgi \u00e7ekici formlar yaratabiliyorlar ve bunlar da bize, D\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam\u0131n tarihi boyunca birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f yeni organizma t\u00fcrleri aras\u0131nda genetik olarak ba\u011f kurabilece\u011fimizi g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Yeni bitki ve hayvan tiplerinin k\u00f6keninde bulunan genetik mekanizma ne olursa olsun, yeterli zaman sorusu ortada duruyor. Ancak, ben, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n bir\u00e7o\u011funun \u201cbirka\u00e7\u201d d\u00fczine milyon y\u0131l gibi bir zaman aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekte ne anlama geldi\u011fini anlad\u0131klar\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. Asl\u0131nda herhangi bir insan i\u00e7in bunun ne anlama geldi\u011fini alg\u0131lamak \u00e7ok zor. Fikirlerimizi yo\u011funla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, bir nesil s\u00fcresi 25 y\u0131l olan bir organizma d\u00fc\u015f\u00fcnelim; bir mutasyonun ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 milyonda bir (her nesilde her gen i\u00e7in, ampirik olarak makul bir tahmin) olsun ve t\u00fcr\u00fcn toplam n\u00fcfusu 1 milyon birey olsun (bu bir\u00e7ok t\u00fcr i\u00e7in ger\u00e7e\u011fin alt\u0131nda bir tahmin). Bu, Kambriyen patlamas\u0131n\u0131n 15 milyon y\u0131l\u0131 boyunca, her genin 600.000 kez mutasyona u\u011fram\u0131\u015f olmas\u0131 anlam\u0131na geliyor! A\u00e7\u0131k ki bu, do\u011fal seleksiyon i\u00e7in gerekli hammaddeleri elde etmek i\u00e7in yeterli olandan daha fazla bir de\u011fi\u015fiklik demek.<\/p>\n

Ba\u015far\u0131s\u0131z Yarat\u0131c\u0131!<\/strong><\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 iddialar\u0131n daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir yorumu, Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n, kendi istedi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in do\u011fal ara\u00e7lar\u0131 kullanm\u0131\u015f olabilece\u011fidir. B\u00f6yle bir \u00f6nermeyi tamamen reddetmenin hi\u00e7bir yolu olmasa da, bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 detayl\u0131ca ele almak faydal\u0131 olabilir. Fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi\u011fimiz modeli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, \u00f6zellikle basit formlar\u0131n milyarlarca y\u0131l i\u00e7inde yava\u015f ve kesintiye u\u011fram\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini. Bu d\u00f6nemi, formlar\u0131n h\u0131zl\u0131ca farkl\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 ba\u015fka bir d\u00f6nem takip etti, bunu da her \u015fey yerine oturdu\u011fu zaman \u00e7ok say\u0131da formun yok oldu\u011fu ba\u015fka bir s\u00fcre\u00e7. Bu model, bir ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m\u0131n sonucu ise, bize Tasar\u0131mc\u0131 hakk\u0131nda nas\u0131l bir bilgi veriyor? T\u00fcm s\u00fcre\u00e7, ba\u015far\u0131s\u0131z deneylerle ge\u00e7en milyar y\u0131llar\u0131 da i\u00e7ine alan, \u00e7ok k\u00f6t\u00fc planlanm\u0131\u015f bir s\u00fcre\u00e7 gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Sonra birdenbire ba\u015far\u0131 elde edildi\u011finde, Tasar\u0131mc\u0131, Kambriyen\u2019den hemen sonra (jeolojik olarak) gelen k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde yaratt\u0131\u011f\u0131 milyonlarca yarat\u0131\u011f\u0131n yok olmas\u0131na izin verecek kadar dikkatsiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu tarz bir yarat\u0131c\u0131n\u0131n, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n Kambriyen patlamas\u0131 temelinde itirazlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltirken hayal ettikleri yarat\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan eminim. Asl\u0131nda, bu yarat\u0131c\u0131, do\u011fal, y\u00f6netilmeyen ve denetlenmeyen bir s\u00fcre\u00e7ten beklenen \u015fekilde davran\u0131yor.<\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n sa\u00e7ma mant\u0131k y\u00fcr\u00fctmeleri<\/strong><\/p>\n

Sadece Kambriyen patlamas\u0131yla ilgili de\u011fil, yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131-evrimci tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n di\u011fer konular\u0131nda da \u00e7irkin kafas\u0131n\u0131 uzatan, hi\u00e7 bitmeyen bir sorun hakk\u0131nda, kay\u0131p halkalar ve ara fosiller sorunu hakk\u0131nda birka\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnceyle bitirmeme izin verin. Ku\u015fkucu Michael Shermer, tipik bir yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131n\u0131n takti\u011finin \u015f\u00f6yle ilerledi\u011fini belirtiyor: Biliminsan\u0131 iki formu, diyelim modern bir balina ve onun en uzak \u00f6nc\u00fcllerinden birini g\u00f6steriyor. Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 biliminsan\u0131na bu ikisi aras\u0131ndaki bir ara fosili de g\u00f6stermesini istiyor; gayet mant\u0131kl\u0131 bir istek. Ara fosil g\u00f6sterildi\u011finde (tabi ki bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma ve alan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra), yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131, \u015fimdi fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131 i\u00e7inde iki bo\u015fluk oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyor! Bunun \u00e7ok sa\u00e7ma bir mant\u0131k y\u00fcr\u00fctme oldu\u011fu a\u00e7\u0131k: Ne kadar ara fosil bulunursa, o kadar bo\u015fluk ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yeni veriler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a durum iyile\u015fece\u011fi yerde, daha umutsuz hale geliyor.<\/p>\n

Bu sadece t\u00fcm\u00fcyle sa\u00e7ma de\u011fil; ayn\u0131 zamanda, bilimin nas\u0131l ilerledi\u011finin tamamen yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6steriyor. Paleontolojinin amac\u0131, bir kal\u0131t\u0131m \u00e7izgisi boyunca t\u00fcm ara basamaklar\u0131 tek tek bulmak de\u011fildir (zaten bir\u00e7ok birey fosille\u015fmedi\u011fi i\u00e7in imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r da). Ayr\u0131ca, evrimci teori, uygun jeolojik tabakalarda ara fosillerin g\u00f6r\u00fclmesiyle kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r; bu fosillerin birbirlerinin do\u011frudan \u00f6nc\u00fcl\u00fc ya da ard\u0131l\u0131 oldu\u011fundan emin olmak \u00e7ok zor olsa da. Bu durum, bir ki\u015finin, anne ve babas\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 bulamay\u0131p sadece karde\u015flerininkini bulabildi\u011fi i\u00e7in, aile a\u011fac\u0131na dahil oldu\u011funu inkar etmek gibi bir \u015fey. \u201cMant\u0131kl\u0131\u201d bir\u00e7ok ki\u015finin yapaca\u011f\u0131 bir \u015fey de\u011fil.<\/p>\n

\u0130kinci ba\u015f edilemez (bu nedenle entelekt\u00fcel olarak k\u0131s\u0131r) yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 strateji, Yarat\u0131l\u0131\u015f Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Daune Gish taraf\u0131ndan s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131yor. Gish, insan-\u00f6ncesi t\u00fcrlere ait fosillerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bunlar\u0131n ya tamamen maymun ya da tamamen insan oldu\u011funu iddia ediyor, b\u00f6ylece ara formlar\u0131n olma ihtimalini ortadan kald\u0131r\u0131yor. \u00dcstelik bunu, bu fosillerin sadece birer hata olmak zorunda<\/strong> oldu\u011funa t\u00fcm\u00fcyle ikna olmu\u015f \u015fekilde, fosilleri bizzat incelemeden yap\u0131yor. \u0130nsan beyninin bazen burnunun ucundaki kan\u0131t\u0131 reddetmek i\u00e7in ne kadar u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek hayret verici.<\/p>\n

\"\"D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n

1) Tak\u0131nt\u0131l\u0131 okuyucular i\u00e7in, bunlar Sinian (570-800 milyon y\u0131l \u00f6nce), Riphean (800 milyon y\u0131l \u00f6nce-1,65 milyar y\u0131l \u00f6nce), Animikean (1,65-2,2 milyar y\u0131l \u00f6nce), Huronian (2,2-2,45 milyar y\u0131l \u00f6nce), Randian 2,45-2,8 milyar y\u0131l \u00f6nce), Swazian (2,8-3,5 milyar y\u0131l \u00f6nce) ve Isuan\u2019d\u0131r (3,5-3,8 milyar y\u0131l \u00f6nce).<\/p>\n

2) Tip<\/strong> burada, taksonomik hiyerar\u015fide, filum<\/strong> olarak bilinen \u00e7ok \u00f6zel bir kademedir. \u00d6rne\u011fin t\u00fcm omurgal\u0131lar (bal\u0131klar, amfibiler, s\u00fcr\u00fcngenler, ku\u015flar ve memeliler) Notokorda <\/em>denen b\u00fcy\u00fck filumun bir s\u0131n\u0131f\u0131<\/strong> idiler.<\/p>\n

3) S. J. Gould, Wonderful Life: The Burgess Shale and the Nature of History <\/em>(New York: Norton, 1989).<\/p>\n

4) A\u00e7\u0131k\u00e7a bu organizmalar bitki de\u011fillerdi, bitkiler daha sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar; bunlar\u0131n modern fotosentetik bakterilere benzer olmas\u0131 daha olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

5) 3. nota bak\u0131n\u0131z.<\/p>\n

6) Tabi ki, do\u011falc\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, do\u011fal \u201cicatlar\u201d ve \u201ctasar\u0131m\u201d bilin\u00e7li bir tasar\u0131mc\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermez, fakat kendi \u00e7evrelerine uyum sa\u011flayan karma\u015f\u0131k formlar\u0131 \u00fcretebilen bir do\u011fal seleksiyon gibi bir s\u00fcrecin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n

7) W. Frair ve P. W. Dawis, The Case for Creation, <\/em>2. Bask\u0131 (Chicago: Moody Press, 1972).<\/p>\n

8) D. Buckna ve D. Laidlaw, \u201cShould Evolution Be Immune from Critical Analysis in the Science Classroom?\u201d Impact, <\/em>Say\u0131 282 (1996), Yarat\u0131l\u0131\u015f Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n

9) 3. nota bak\u0131n\u0131z.<\/p>\n

10) Bu \u201cpatlama\u201dn\u0131n ger\u00e7ek s\u00fcresi h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Genelde belirtilen ortalama 15 milyon y\u0131ld\u0131r. Gould\u2019un tahmini \u00e7ok daha azd\u0131r: 5 milyon y\u0131l. Son zamanlardaki ara\u015ft\u0131rmalar, Kambriyen olay\u0131n\u0131n \u00e7ok daha yava\u015f, birka\u00e7 on milyon y\u0131l ya da daha fazla s\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmektedir. Her durumda, bu, D\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam\u0131n jeolojik \u00f6l\u00e7e\u011fi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir de\u011fi\u015fimdir.<\/p>\n

11) Bunu, evrimcilerin t\u00fcr kavram\u0131n\u0131 tam olarak a\u00e7\u0131klamaya harcad\u0131klar\u0131 binlerce makale ve ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131klar\u0131 onlarca y\u0131lla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n.<\/p>\n

12) Bak\u0131n\u0131z R. Fortey, \u201cThe Cambrian Explosion Exploded?\u201d Science<\/em> 293 (2001): 438.<\/p>\n

13) R. Goldschmidt, The Material Basis of Evolution (New Haven, Yale University Press, 1940).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f: Kambriyen d\u00f6nemin ba\u015f\u0131nda ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n birdenbire ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, t\u00fcm canl\u0131 organizmalar\u0131n Tanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r. Evrimci g\u00f6r\u00fc\u015f: Kambriyen patlamas\u0131, D\u00fcnya \u00fczerinde canl\u0131 ya\u015fam\u0131n tarihini karakterize eden, g\u00f6rece h\u0131zl\u0131 ama hi\u00e7bir bi\u00e7imde mucizev\u00ee olmayan de\u011fi\u015fimlerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bir\u00e7ok \u00f6rnekten biridir. \u00c7ev. Fatma P\u0131nar Kambriyen patlamas\u0131 konusundaki tart\u0131\u015fmalar, neredeyse evrimsel biyolojinin kendisi kadar geni\u015f bir temel […]<\/p>\n","protected":false},"author":573,"featured_media":23338,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[156,21,38,32],"tags":[200,816,2860,2340,2859],"class_list":["post-23337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-119-sayi","category-biyoloji","category-dergi-sayilari","category-evrim","tag-evrim","tag-fosil","tag-hadeyan","tag-kambriyen-donemi","tag-paleozoik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t