{"id":23461,"date":"2015-03-01T15:20:02","date_gmt":"2015-03-01T13:20:02","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23461"},"modified":"2018-04-17T15:24:55","modified_gmt":"2018-04-17T12:24:55","slug":"ingiltere-parlamentosu-uc-ebeveynli-cocuga-onay-verdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/03\/01\/ingiltere-parlamentosu-uc-ebeveynli-cocuga-onay-verdi","title":{"rendered":"\u0130ngiltere Parlamentosu \u00fc\u00e7 ebeveynli \u00e7ocu\u011fa onay verdi"},"content":{"rendered":"

\u0130ngiltere Parlamentosu tarihi bir karar vererek, iki kad\u0131n ve bir erkek DNA\u2019s\u0131 kullan\u0131larak uygulanan t\u00fcp bebek y\u00f6ntemine onay verdi. \u00dc\u00e7 ebeveyne izin veren y\u00f6ntem ve bunun olas\u0131 etik boyutlar\u0131 \u0130ngiliz Parlamentosu ve kamuoyunda hararetle tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Y\u00f6ntemin teknik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve tart\u0131\u015fmalar\u0131 derleyen yaz\u0131y\u0131 sunuyoruz.<\/em><\/p>\n

Sunu\u015f<\/strong><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k bilimleri ilerledik\u00e7e, genetik hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in k\u00f6ktenci ad\u0131mlar at\u0131l\u0131yor. Mitokondriya kaynakl\u0131 ve anneyle aktar\u0131lan genetik hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, \u00fc\u00e7 ebeveynli bir t\u00fcp bebek y\u00f6ntemi geli\u015ftirildi. BBC\u2019nin internet sitesinde, y\u00f6ntemin teknik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na ve hem parlamentoda, hem kamuoyunda ya\u015fanan tart\u0131\u015fmalara yer veren geni\u015f bir haber yer ald\u0131. (http:\/\/www.bbc.com\/news\/health-31069173) adresinde bulunabilecek haberi, Do\u00e7. Dr. Serta\u00e7 Yaz\u0131c\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n \u00e7evirisiyle yay\u0131ml\u0131yoruz. Yaz\u0131n\u0131n sonundaki kaynaklar, ileri okuma yapmak isteyenler i\u00e7in \u00e7evirmen taraf\u0131ndan derlenmi\u015ftir. Yaz\u0131n\u0131n araba\u015fl\u0131klar\u0131na ufak tefek m\u00fcdahalelerde bulunduk.<\/p><\/blockquote>\n

\u0130ngiltere Parlamentosu tarihi bir karar vererek, iki kad\u0131n ve bir erkek DNA\u2019s\u0131 kullan\u0131larak uygulanan t\u00fcp bebek y\u00f6ntemine onay verdi. B\u00f6ylece Birle\u015fik Krall\u0131k, \u00fc\u00e7 ebeveynli bebeklerin yasal olarak \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an ilk \u00fclke oldu. Tart\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda ilgili bakanlar bu tekni\u011fin karanl\u0131k bir t\u00fcnelin ucundaki \u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylediler ve oylama sonucu anneden \u00e7ocu\u011fa ge\u00e7en genetik hastal\u0131klar\u0131 ortadan kald\u0131racak bu yeni y\u00f6ntem kabul edildi. Yasan\u0131n Lordlar Kamaras\u0131\u2019nda da kabul edilmesi gerekecek ve her \u015fey yolunda giderse \u00fc\u00e7 ebeveynli ilk bebek gelecek y\u0131l i\u00e7inde do\u011fmu\u015f olabilecek. Yasay\u0131 savunanlar bu durumun progresif t\u0131p i\u00e7in iyi bir haber oldu\u011funu s\u00f6ylerken, yasay\u0131 ele\u015ftirenler \u00e7ok fazla etik ve g\u00fcvenlik endi\u015fesi nedeniyle bu tekni\u011fe kar\u015f\u0131 sava\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcreceklerini belirtiyor. Tahminlere g\u00f6re her y\u0131l bu y\u00f6ntemle 150 bebek do\u011facak.<\/p>\n

Ba\u015fbakan David Cameron, Tanr\u0131y\u0131 oynamad\u0131klar\u0131n\u0131, sadece sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bebek isteyen ebeveynlere yard\u0131mc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n

Hayat kurtar\u0131c\u0131 teknik<\/strong><\/p>\n

Newcastle\u2019da geli\u015ftirilen bu y\u00f6ntem Sharon Bernardi gibi mitokondrial hastal\u0131ktan yedi \u00e7ocu\u011funu kaybetmi\u015f kad\u0131nlara yard\u0131mc\u0131 olacak.<\/p>\n

Mitokondriler her h\u00fccre i\u00e7inde bulunan ve enerji \u00fcreten k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6zlerdir. Kendilerine \u00f6zg\u00fc DNA dizilimleri vard\u0131r ve fenotip gibi \u00f6zellikler \u00fczerinde etkileri yoktur. Kusurlu mitokondriler, sadece anne taraf\u0131ndan yavruya genetik ge\u00e7i\u015f g\u00f6sterirler. Her 6500 bebekten biri mitokondriyal hastal\u0131kla do\u011fmaktad\u0131r. Bu durum beyin hasar\u0131, kas kayb\u0131, kalp yetmezli\u011fi ve k\u00f6rl\u00fckle sonu\u00e7lanabilir.<\/p>\n

Yeni geli\u015ftirilen teknikte, IVF\u2019in (in vitro fertilizasyon, yani t\u00fcp bebek y\u00f6ntemi) modifiye edilmi\u015f versiyonu kullan\u0131larak iki ebeveynin DNA\u2019s\u0131 don\u00f6r bir kad\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 mitokondrisi ile birle\u015ftirilmektedir. Sonu\u00e7ta elde edilen embriyo, don\u00f6r ikinci kad\u0131n\u0131n y\u00fczde 0,1\u2019lik DNA\u2019s\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir ve bu ku\u015faklar boyunca iletilecek kal\u0131c\u0131 bir de\u011fi\u015fikliktir.<\/p>\n

M\u00fczakereler<\/strong><\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Jane Ellison, m\u00fczakereler s\u0131ras\u0131nda parlamentonun cesur bir ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131n\u0131, ama bunun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve bilgilendirilmi\u015f bir ad\u0131m oldu\u011funu ve bu durumdan etkilenen bir\u00e7ok aile i\u00e7in karanl\u0131k bir t\u00fcnelin ucundaki \u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n

Congleton Milletvekili Fiona Bruce ise, bu durumun ku\u015faklar boyunca aktar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve etkileri tahmin edilemeyece\u011fi i\u00e7in yasaya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u201cKesin olan tek bir \u015fey var. Bu de\u011fi\u015fiklik bir kere yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, yani birilerinin dedi\u011fi gibi cin bir kere \u015fi\u015feden \u00e7\u0131karsa, bug\u00fcn onaylamam\u0131z istenen bu prosed\u00fcrler ilerledi\u011finde toplum i\u00e7in art\u0131k geriye d\u00f6n\u00fc\u015f olmayacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n

Parlamentodaki di\u011fer bir tart\u0131\u015fma ise yasan\u0131n genetik modifikasyonu i\u00e7erip i\u00e7ermemesi konusundayd\u0131. Stoke-on-Trent G\u00fcney temsilcisi Robert Flello, geli\u015ftirilen teknikteki belirsizlikler nedeniyle ailelerin trajik bir \u015fekilde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011framas\u0131ndan ve toplumun, yeni tekni\u011fin geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bireylere y\u00f6nelik bir \u00f6neri oldu\u011funu sanarak ayaklanmas\u0131ndan korktu\u011funu belirtti. Ancak eski Sa\u011fl\u0131k Sekreteri Frank Dobson, belirsizli\u011fin t\u0131bb\u0131n ve bilimin do\u011fas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kesin ihtiya\u00e7 olmasayd\u0131 IVF\u2019in bu kadar ilerleyemeyece\u011fini iddia etti.<\/p>\n

Bu tekni\u011fi geli\u015ftiren ekibin lideri, Newcastle \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Douglass Turnbull, s\u00f6z konusu yeni IVF tekni\u011finin geli\u015ftirilmesinin \u00f6nemli bir sorun oldu\u011funu ama Lordlar Kamaras\u0131\u2019nda durumun halen tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha da \u00f6nemlisinin HFEA (Human Fertilisation and Embryology Authority, \u0130nsan Fertilizasyon ve Embriyoloji Kurumu) taraf\u0131ndan ruhsatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u201cSonu\u00e7 olarak, bug\u00fcnk\u00fc tart\u0131\u015fman\u0131n kalitesi \u0130ngiltere\u2019de IVF tedavilerine y\u00f6nelik olarak ne kadar bilimsel, etik ve kanuni prosed\u00fcrlere sahip oldu\u011fumuzu g\u00f6stermektedir. Bu \u00f6nemli ve gurur duyulacak bir durumdur.\u201d Sa\u011fl\u0131k Dairesi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dame Sally Davies ise Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019\u0131n bilimsel geli\u015fmelerde her zaman \u00f6n saflarda oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tasarlanm\u0131\u015f ku\u015faklara do\u011fru bir ad\u0131m m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Mitokondriyal hastal\u0131ktan etkilenen aileler ve t\u00fcm toplum i\u00e7in, bu \u00e7ok \u00f6nemli bir geli\u015fme. \u0130ngiltere, \u00fc\u00e7 insan\u0131n DNA\u2019s\u0131 kullan\u0131larak bir embriyo geli\u015ftirilmesine kanuni olarak izin veren ilk \u00fclke olmak \u00fczere. Mitokondriyal hastal\u0131ktan etkilenen ailelerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bebek sahibi olmas\u0131 i\u00e7in tek se\u00e7enek bu yeni teknik. Baz\u0131 insanlar mitokondri DNA\u2019s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmenin kan nakli ile benzer oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, fakat bu tekni\u011fin etkileri \u00e7ok daha geni\u015f olacakt\u0131r. Bu, ku\u015faklar boyunca devam edecek bir de\u011fi\u015fikliktir. Ayr\u0131ca gelece\u011fi de sorgulamaktad\u0131r. Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re, \u00e7ocuklar\u0131n genetik modifikasyonlar\u0131na kadar gidebilecek kaygan bir zemin \u00fczerindeyiz.<\/p>\n

\u0130ngiltere\u2019deki Katolik ve Anglikan Kiliseleri, bu tekni\u011fin embriyolar\u0131n tahrip edilmesini i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in g\u00fcvenli veya etik bulmad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar. HGA (Human Genetics Alert-\u0130nsan Geneti\u011fi Alarm\u0131) gibi di\u011fer gruplar ise, bu yasan\u0131n gelecekte geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f \u00e7ocuklara y\u00f6nelik bir kap\u0131 a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 ve genetik olarak g\u00fczelle\u015ftirilmi\u015f, zek\u00e2 seviyesi artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veya hastal\u0131ks\u0131z \u00e7ocuklar gibi \u00f6nceden tasarlanm\u0131\u015f bebekler ile sonu\u00e7lanabilece\u011fini belirttiler. Kampanya grubundan David King\u2019e g\u00f6re, etik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n bir kere a\u015f\u0131lmas\u0131 halinde, bir sonraki ad\u0131m\u0131n tasar\u0131mlanm\u0131\u015f bebekler i\u00e7in olmamas\u0131 hi\u00e7 de zor de\u011fil. Bununla birlikte \u00fcreme eti\u011fi uzman\u0131 Dr. Gillian Lockwood, yasada \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fiklik\u201d oldu\u011funu, en \u00f6nemli problemin yeni tekni\u011fin \u00fc\u00e7-ebeveynli t\u00fcp bebek y\u00f6ntemi olarak tarif edilmesi oldu\u011funu, ama ger\u00e7ek durumun 2,001 ebeveynli t\u00fcp bebek y\u00f6ntemi oldu\u011funu belirtti. \u201cGenomun y\u00fczde 1\u2019inin sadece onda biri bu teknik ile etkilenecektir. Bizi genetik olarak belirleyen b\u00f6l\u00fcm, bu b\u00f6l\u00fcm de\u011fildir. Boy, g\u00f6z rengi, zek\u00e2 ve m\u00fczikalite etkilenmeyecektir\u201d dedi.<\/p>\n

HFEA\u2019n\u0131n Toplum Dan\u0131\u015fman\u0131 Nuffield Biyoetik Konseyi, \u00fc\u00e7 ebeveynli embriyolar\u0131n geli\u015ftirilmesini etik buldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. HFEA kaynakl\u0131 \u00fc\u00e7 bilimsel derlemede ise, tekni\u011fin \u201cg\u00fcvensiz olmad\u0131\u011f\u0131\u201d belirtildi. Ancak baz\u0131 biliminsanlar\u0131na g\u00f6re bu derlemeler kusurlu.<\/p>\n

Sussex \u00dcniversitesi\u2019nden Dr. Ted Morrow\u2019a g\u00f6re, halen, \u00f6zellikle g\u00fcvenlikle ilgili baz\u0131 belirsizlikler mevcut. HFEA Eski Ba\u015fkan\u0131 Porf. Lisa Jardine\u2019e g\u00f6re ise g\u00fcvenlik konusu, dikkati ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7ekmeye y\u00f6nelik olarak ortaya at\u0131lm\u0131\u015f bir konu. Jardine, \u201cB\u00fct\u00fcn bu konular ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bilimsel komiteye g\u00f6re bu prosed\u00fcr\u00fcn g\u00fcvensiz oldu\u011funu g\u00f6steren bir kan\u0131t bulunmamaktad\u0131r, ama b\u00fct\u00fcn iyi bilim insanlar\u0131n\u0131n dedi\u011fi gibi dikkatli bir ilerlemeyi gerektirmektedir\u201d dedi.<\/p>\n

Swindon Ppiskoposu Dr. Lee Rayfield\u2019a g\u00f6re, bu prosed\u00fcr kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z bir ad\u0131m ve baz\u0131 meslekta\u015flar\u0131n\u0131n, yasa bir kere onayland\u0131ktan sonra uygulaman\u0131n nas\u0131l kontrol edilece\u011fine dair endi\u015feleri mevcut. Rayfield, \u201cE\u011fer gerekli \u00f6nlemler al\u0131n\u0131rsa \u0130ngiltere Kilisesi bunun arkas\u0131nda olacakt\u0131r\u201d yorumunu yapt\u0131.<\/p>\n

Teyzesi mitokondriyal hastal\u0131ktan \u00f6len Rachel Kean, yasan\u0131n kabulu halinde bu zalim ve y\u0131k\u0131c\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n gelecek ku\u015faklar i\u00e7in \u00f6nlenmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. HFEA\u2019n\u0131n pek yak\u0131nda Newcastle\u2019a prosed\u00fcr i\u00e7in lisans vermesi beklenmekte. \u0130lk denemenin bu y\u0131l olmas\u0131 halinde, 2016 y\u0131l\u0131nda ilk do\u011fum ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n

\u0130leri okumalar i\u00e7in kaynaklar:<\/strong><\/p>\n

1) Craven L, Tuppen HA, Greggains GD, et al., (2010); \u201cPronuclear transfer in human embryos to prevent transmission of mitochondrial DNA disease\u201d, Nature<\/em>, 465: 82-7.<\/p>\n

2) Craven L, Elson JL, Irving L, et al., (2011); \u201cMitochondrial DNA disease: new options for prevention\u201d, Human Mol Gen<\/em>, 20(2): R168-R174.<\/p>\n

3) Holmes D., (2010); \u201cNew IVF techniques put mitochondrial diseases in focus\u201d,\u00a0 Lancet Neurol<\/em>, 9: 829-40.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130ngiltere Parlamentosu tarihi bir karar vererek, iki kad\u0131n ve bir erkek DNA\u2019s\u0131 kullan\u0131larak uygulanan t\u00fcp bebek y\u00f6ntemine onay verdi. \u00dc\u00e7 ebeveyne izin veren y\u00f6ntem ve bunun olas\u0131 etik boyutlar\u0131 \u0130ngiliz Parlamentosu ve kamuoyunda hararetle tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Y\u00f6ntemin teknik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve tart\u0131\u015fmalar\u0131 derleyen yaz\u0131y\u0131 sunuyoruz. Sunu\u015f Sa\u011fl\u0131k bilimleri ilerledik\u00e7e, genetik hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in k\u00f6ktenci ad\u0131mlar at\u0131l\u0131yor. Mitokondriya […]<\/p>\n","protected":false},"author":622,"featured_media":23463,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[170,21,231,33],"tags":[272,431,425,2876,2875],"class_list":["post-23461","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-133-sayi","category-biyoloji","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","category-saglik-bilimleri","tag-dna","tag-gen","tag-saglik","tag-tup-bebek","tag-uc-ebeveynli-cocuk"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t