{"id":23549,"date":"2018-04-20T05:50:18","date_gmt":"2018-04-20T02:50:18","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23549"},"modified":"2018-04-20T10:51:58","modified_gmt":"2018-04-20T07:51:58","slug":"kuslar-gibi-sakiyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/04\/20\/kuslar-gibi-sakiyoruz","title":{"rendered":"Ku\u015flar gibi \u015fak\u0131yoruz…"},"content":{"rendered":"

\u0130nsanlar\u0131n konu\u015fmas\u0131na dayanak olu\u015fturan ve sesli \u00f6\u011frenme yetene\u011fini kapsayan onlarca genin baz\u0131 \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flarda da var oldu\u011fu tespit edildi. Bu ke\u015fif, konu\u015fma bozukluklar\u0131 ve konu\u015fma \u00fcretimi konusundaki ara\u015ft\u0131rmalarda ku\u015flar\u0131n standart bir model olu\u015fturmas\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n

Kompleks dil yetene\u011fi insana \u00f6zg\u00fc bir nitelikken sesli \u00f6\u011frenme, yeni sesleri \u00f6\u011frenebilme ve bunlar\u0131 kopyalama yetene\u011fi sadece insana has bir durum de\u011fil. Yunus, balina, fil gibi baz\u0131 memeliler yeni sesleri \u00f6\u011frenme konusundaki yeteneklerimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan bizlerle ayn\u0131 \u00f6zellikte. Sesleri \u00f6\u011frenme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar, papa\u011fanlar ve sinekku\u015flar\u0131 da bizim gibiler.<\/p>\n

\u0130nsanlar ve ku\u015flar aras\u0131ndaki sesli \u00f6\u011frenme benzerlikleri, geli\u015fig\u00fczel bir durum de\u011fil. \u00d6rne\u011fin, insanlar\u0131n konu\u015fmas\u0131na arac\u0131l\u0131k eden, \u00f6zelle\u015fmi\u015f sesli \u00f6\u011frenme beyin h\u00fccrelerinin,birbirine benzer \u015fekilde \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flarda da var oldu\u011fu biliniyor.<\/p>\n

\u00dcstelik on y\u0131l kadar \u00f6nce insan dilini kapsayan FOXP2 geninin \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar\u0131n \u201carea X\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan \u00f6zelle\u015fmi\u015f sesli \u00f6\u011frenme b\u00f6lgesinde aktif olarak bulundu\u011fu ke\u015ffedildi.<\/p>\n

Ku\u015f beyni<\/strong><\/p>\n

Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Andreas Pfenning ve meslekta\u015flar\u0131, zebra ispinozu, muhabbetku\u015fu ve sinekku\u015fu gibi ses taklidi yapabilen ku\u015f t\u00fcrlerinden ald\u0131klar\u0131 beyin dokular\u0131 yard\u0131m\u0131yla, bu canl\u0131lar\u0131n genetik etkinlik haritas\u0131n\u0131 olu\u015fturma \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Daha sonra elde ettikleri genetik harita sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, seslendirme yetene\u011fi olmayan ku\u015flar, primatlar ve Seattle\u2019daki Allen Brain Enstit\u00fcs\u00fc\u2019ne dokular\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flayan 6 insan don\u00f6r ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n

Sonu\u00e7lar FOXP2 geninin, insanlarda ve seslendirme yetene\u011fi olan ku\u015flarda yer alan, benzer y\u00f6nde aktivite g\u00f6steren 55 genden sadece bir tanesi oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Ayn\u0131 genlerin, seslendirme yetene\u011fi olmayan hayvanlar\u0131n beyinlerinde farkl\u0131 \u015fekillerde etkinlik g\u00f6sterdi\u011fi tespit edildi.<\/p>\n

Pfenning, benzerliklerin sadece bir avu\u00e7 gen ile kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 seslendirme yetene\u011fi olan ku\u015flar ile insanlar aras\u0131nda molek\u00fcler olarak da sistematik benzerlikler bulundu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bulgular, konu\u015fma olu\u015fumunun geneti\u011fi \u00fcst\u00fcne yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar\u0131n ideal birer model olabilece\u011fini \u00f6neriyor. Pfenning, \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar\u0131n n\u00f6ronlar\u0131n hasar g\u00f6rmesi sonucu olu\u015fan hastal\u0131klar\u0131n -\u00f6zellikle Huntington hastal\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi-ara\u015ft\u0131rmalarda kullan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahip oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Huntington hastal\u0131\u011f\u0131 \u015fark\u0131 s\u00f6yleme, konu\u015fma gibi karma\u015f\u0131k motor davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol eden, beynin ilgili b\u00f6l\u00fcmlerine zarar veriyor. Ku\u015flarla yap\u0131lacak deneyler, hastal\u0131\u011f\u0131 etkileyen genlerin, su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir basamak olabilir.<\/p>\n

Pfenning ve tak\u0131m arkada\u015flar\u0131n\u0131n 48 ana ku\u015f grubu \u00fczerinde gen dizilimlerini elde etmek i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar, Ku\u015f Geneti\u011fi Birli\u011fi\u2019nde (Avian Genome Consortium) yay\u0131mlanan 28 \u00e7al\u0131\u015fmadan biri.<\/p>\n

Di\u015flerin kaybolmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda bulunan yeni genler, ku\u015flar\u0131n di\u015flerini ne zaman ve nas\u0131l kaybetti\u011fine dair fikir verme ve ku\u015flar\u0131n evrim a\u011fac\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz ediyor. Ku\u015f Geneti\u011fi Birli\u011fi\u2019nde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ile bir\u00e7ok soru cevap bulurken, h\u00e2l\u00e2 cevaplanmam\u0131\u015f sorular ve yeni ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir s\u00fcr\u00fc soru bulunuyor.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, en yak\u0131n ortak atalar\u0131 310 milyon y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f olan ku\u015f t\u00fcrleri ve insanlar aras\u0131ndaki genetik benzerli\u011fin nedeni h\u00e2l\u00e2 belirsizli\u011fini koruyor. Bu durum genlerin \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bir sonucu mu, yoksa ses taklidi yapmak sadece bu 55 genle mi m\u00fcmk\u00fcn; bunlar da cevab\u0131 beklenen sorular.<\/p>\n

Pfenning \u201cBu genlerin sesli \u00f6\u011frenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda etkenlikte aday olmas\u0131 ger\u00e7ekten harika. Ancak, bunu test etmek \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkileyen etmenleri izlememiz gerekmektedir\u201d diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsanlar\u0131n konu\u015fmas\u0131na dayanak olu\u015fturan ve sesli \u00f6\u011frenme yetene\u011fini kapsayan onlarca genin baz\u0131 \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flarda da var oldu\u011fu tespit edildi. Bu ke\u015fif, konu\u015fma bozukluklar\u0131 ve konu\u015fma \u00fcretimi konusundaki ara\u015ft\u0131rmalarda ku\u015flar\u0131n standart bir model olu\u015fturmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Kompleks dil yetene\u011fi insana \u00f6zg\u00fc bir nitelikken sesli \u00f6\u011frenme, yeni sesleri \u00f6\u011frenebilme ve bunlar\u0131 kopyalama yetene\u011fi sadece insana has bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":850,"featured_media":23550,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[168,19,21,214],"tags":[694,2094,2892,661,494],"class_list":["post-23549","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-131-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-dilbilim","tag-dil","tag-genler","tag-insan-dili","tag-kuslar","tag-ogrenme"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t