{"id":23609,"date":"2015-01-01T15:36:55","date_gmt":"2015-01-01T13:36:55","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23609"},"modified":"2018-04-18T15:55:20","modified_gmt":"2018-04-18T12:55:20","slug":"yildizlararasinin-bilimi-evrenin-yapisindan-zihnin-dogasina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/01\/01\/yildizlararasinin-bilimi-evrenin-yapisindan-zihnin-dogasina","title":{"rendered":"Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131\u2019n\u0131n bilimi: Evrenin yap\u0131s\u0131ndan zihnin do\u011fas\u0131na"},"content":{"rendered":"

Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 <\/em>(Interstellar<\/em>) filmi g\u00fcndemimize, i\u00e7erdi\u011fi bilimsellikle girdi. Tipik Holywood yap\u0131mlar\u0131ndan farkl\u0131 olarak, Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131<\/em> i\u00e7in, oyuncular, teknik \u00f6zellikler vs.\u2019den \u00e7ok, bilimsel ger\u00e7eklere uygunluk bir pazarlama unsuru olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f gibiydi. Bilimsel dan\u0131\u015fman\u0131 ve ayn\u0131 zamanda yap\u0131mc\u0131lar\u0131ndan biri, k\u00fctle\u00e7ekim, k\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131, karadelikler ve solucan delikleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bilinen teorik fizik\u00e7i Prof. Kip Thorne\u2019du. Thorne Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131<\/em>\u2019n\u0131n temelinde yatan bilimsel kuramlar\u0131, film \u00f6zelinde anlatt\u0131\u011f\u0131, filmle ayn\u0131 anda piyasaya \u00e7\u0131kan Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131\u2019n\u0131n Bilimi <\/em>ad\u0131nda bir pop\u00fcler bilim kitab\u0131 yazd\u0131. Discovery Channel ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan bir belgesel haz\u0131rlad\u0131. Cosmos<\/em>\u2019un g\u00fcncel serisiyle en pop\u00fcler biliminsanlar\u0131 aras\u0131na giren Neilde Grasse Tyson sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131nda, filmin bilimselli\u011fini \u00f6vd\u00fc; \u201cEinstein\u2019\u0131n zaman\u0131n g\u00f6relili\u011fiyle ilgili kuram\u0131n\u0131 en iyi yans\u0131tan film oldu\u011fu\u201d de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n

Pop\u00fcler bir bilim dergisi olarak biz de Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131<\/em> filmine kay\u0131ts\u0131z kalmad\u0131k. Yaz\u0131 Kurulumuzda, \u00c7eviri Kolektifimizde ve ki\u015fisel sohbetlerimizde filmi tart\u0131\u015ft\u0131k; bu sunu\u015fta yer verilen de\u011ferlendirmeler, bu anlamda kolektif de\u011finilerdir. Filmin dayand\u0131\u011f\u0131 fizi\u011fi, fizik\u00e7i ve ayn\u0131 zamanda Kip Thorne\u2019un Alfa Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kacak Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131\u2019n\u0131n Bilimi<\/em> kitab\u0131n\u0131n edit\u00f6r\u00fc olan Kerem Canko\u00e7ak\u2019a dan\u0131\u015ft\u0131k. N\u00f6robiyoloji ve psikiyatri uzman\u0131 Saffet Murat Tura ile filmden yola \u00e7\u0131karak, felsefi, biyolojik, n\u00f6robiyolojik ve psikolojik boyutlar\u0131 olan geni\u015f bir \u00e7er\u00e7evede sohbet ettik. \u0130lham verici, kafa a\u00e7\u0131c\u0131 fikirler i\u00e7eren bu sohbete, \u00f6zellikle \u201csosyobiyolojik\u201d olarak de\u011ferlendirilebilecek yakla\u015f\u0131mlar ve kimi ba\u015fka a\u00e7\u0131lardan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar olacakt\u0131r. Gelecek say\u0131lar\u0131m\u0131zda de\u011ferlendirmek isteyece\u011fimiz, verimli tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7mas\u0131n\u0131 umuyoruz.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz filmin dramatik yap\u0131s\u0131, \u201cHolywood kli\u015fesi\u201d diye ele\u015ftirilebilecek bol unsur i\u00e7eriyordu. Bunlar hem alan\u0131m\u0131z, hem konumuz d\u0131\u015f\u0131. Ama filmin politik ve ideolojik altmetinlerini g\u00f6rmeden ge\u00e7mek olmaz: \u0130lk elde s\u00f6ylenmesi gereken, kurtar\u0131c\u0131 ABD propagandas\u0131. D\u00fcnya Amerika\u2019dan ibaretmi\u015f gibi g\u00f6steriliyor, d\u00fcnyan\u0131n sonunun gelmi\u015f olmas\u0131 sadece NASA\u2019n\u0131n derdiymi\u015f gibi sunuluyor, gidilen gezegenlere ABD bayra\u011f\u0131 dikiliyor ve uzay istasyonunda adeta k\u00fc\u00e7\u00fck bir Amerika yarat\u0131l\u0131yor. \u0130nsan\u0131n yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ABD temsil ediyor, d\u00fcnyay\u0131 gene ABD kurtar\u0131yor, ama kimin i\u00e7in; muhtemelen ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 Amerikal\u0131lar i\u00e7in! Filmde toplumsal ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na dair bir perspektif yok.<\/p>\n

Bir \u015ferh daha d\u00fc\u015felim: Filmin d\u00fcnyaya bak\u0131\u015f\u0131 insan-merkezli. Do\u011fa ile ili\u015fkimizde, onar\u0131c\u0131, d\u00fczeltici, \u00fcretici de\u011fil, t\u00fcketici bir perspektif vurgulan\u0131yor: D\u00fcnya insana hizmet etmek i\u00e7in var ve onu \u201ct\u00fcketen\u201d insan, bir yenisini arayabilir. D\u00fcnyan\u0131n sonunu getirmekte olan tehdit, ekoloji ve biyoloji alanlar\u0131ndan geldi\u011fi halde; \u00e7\u00f6z\u00fcm bilimsel ve teknolojik imk\u00e2nlar\u0131n bu alanlara seferber edilmesinden de\u011fil, \u00e7ok daha riskler i\u00e7eren bir olas\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nlendirilmesinden geliyor. Senaryonun oda\u011f\u0131na ba\u015fka bir d\u00fcnya aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in di\u011fer \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na yo\u011funla\u015fmad\u0131\u011f\u0131, bu alanlarda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na dair bir bilgi i\u00e7ermedi\u011fi s\u00f6ylenebilir. D\u00fcnyan\u0131n kendi dinamikleri i\u00e7inde geli\u015fen bir tehdide, \u201cba\u015fka bir d\u00fcnya aray\u0131\u015f\u0131yla\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm bulman\u0131n kendisinde, b\u00f6yle bir bak\u0131\u015f\u0131n i\u00e7kin oldu\u011fu yan\u0131t\u0131n\u0131 verebiliriz.<\/p>\n

Filmin bizim i\u00e7in heyecan verici yan\u0131, bilimin evreni, fiziksel d\u00fcnyay\u0131 kavrama g\u00fcc\u00fcn\u00fc ortaya koyabilmesindeydi. Bilimsel bilginin s\u0131n\u0131rlar\u0131nda dola\u015f\u0131yor; kesin bilimsel ger\u00e7eklerle, varolan birikimimizle tutarl\u0131 ama hen\u00fcz spek\u00fclasyon d\u00fczeyinde olan bilimsel varsay\u0131mlar\u0131 i\u00e7eriyordu. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi, Amerika\u2019da da bilim-kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Bush d\u00f6neminde y\u00fckseli\u015fe girdi\u011fini, NASA gibi kurumlar\u0131n ekonomik krizden paylar\u0131na d\u00fc\u015fen b\u00fct\u00e7e k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 nedeniyle kimi projelerini ask\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek; bilimsel bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn pop\u00fcler bir \u00fcr\u00fcn arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kitleselle\u015ftirilmesi \u00e7abas\u0131n\u0131, bir t\u00fcr kar\u015f\u0131-atak olarak da de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Nitekim filmde de, kaynaklar\u0131 koruma kayg\u0131s\u0131yla bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bilimin prestijinin kalmad\u0131\u011f\u0131, Ay\u2019a inildi\u011fi bilgisinin ders kitaplar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p, asl\u0131nda hi\u00e7 gidilmedi\u011fine dair komplo teorilerinin okutulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131, NASA\u2019n\u0131n kamuoyu tepkisinden uzakta, adeta yeralt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya itildi\u011fi bir ortam \u00e7iziliyordu. Bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncenin topluma yay\u0131lmas\u0131na arac\u0131l\u0131k etmeyi hedefleyen bir yay\u0131n olarak, bu kar\u015f\u0131 ata\u011f\u0131 co\u015fkuyla selamlamakla birlikte, son \u015ferhimizi d\u00fc\u015felim: Toplumsal bir perspektif i\u00e7ermeyen bilim ve teknoloji, kimi, neyi kurtar\u0131r?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 (Interstellar) filmi g\u00fcndemimize, i\u00e7erdi\u011fi bilimsellikle girdi. Tipik Holywood yap\u0131mlar\u0131ndan farkl\u0131 olarak, Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 i\u00e7in, oyuncular, teknik \u00f6zellikler vs.\u2019den \u00e7ok, bilimsel ger\u00e7eklere uygunluk bir pazarlama unsuru olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f gibiydi. Bilimsel dan\u0131\u015fman\u0131 ve ayn\u0131 zamanda yap\u0131mc\u0131lar\u0131ndan biri, k\u00fctle\u00e7ekim, k\u00fctle\u00e7ekim dalgalar\u0131, karadelikler ve solucan delikleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bilinen teorik fizik\u00e7i Prof. Kip Thorne\u2019du. Thorne Y\u0131ld\u0131zlararas\u0131\u2019n\u0131n temelinde yatan […]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":23610,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[168,30,1464],"tags":[248,657,2904,2903],"class_list":["post-23609","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-131-sayi","category-astronomi","category-dosya","tag-astronomi","tag-evren","tag-interstellar","tag-yildizlararasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t