{"id":23677,"date":"2015-01-01T12:23:49","date_gmt":"2015-01-01T10:23:49","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23677"},"modified":"2018-04-19T12:29:39","modified_gmt":"2018-04-19T09:29:39","slug":"rusyada-eylemi-sanatla-bulusturan-devrim-ekim-1917","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/01\/01\/rusyada-eylemi-sanatla-bulusturan-devrim-ekim-1917","title":{"rendered":"Rusya’da eylemi sanatla bulu\u015fturan devrim: Ekim 1917"},"content":{"rendered":"

Rusya’da Eylemin Sanatla Bulu\u015fmas\u0131<\/em>, 1917 Ekim devrimi \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda, edebiyat ve sinema alan\u0131nda devrimin izlerini s\u00fcr\u00fcyor. Birbirinden farkl\u0131 bak\u0131\u015fa sahip olan yazarlar\u0131n eserlerinde toplumu ilgilendiren meseleleri yans\u0131tan k\u0131s\u0131mlar\u0131n alt\u0131 \u00e7iziliyor. Kitapta Herzen, Turgenyev, \u00c7erni\u015fevski, Pisarev, Gorki, Gippius, Blok, Tolstoy, Pasternak, Mayakovski, Ostrovski, \u015eolohov, Vertov, Ayzen\u015ftayn gibi yarat\u0131c\u0131lar ve eserleri \u00fczerine incelemeler bulunuyor. Gazi \u00dcniversitesi Rus Dili ve Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nden ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlilerinin yo\u011funluklu olarak yer ald\u0131\u011f\u0131 kolektif bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc bu kitap.<\/p>\n

Ba\u015fta g\u00f6z\u00fcm daha \u00f6nce okudu\u011fum yazarlar\u0131 se\u00e7mi\u015f olsa da kitab\u0131 okurken kronolojik s\u0131ray\u0131 takip etmeyi tercih ettim. B\u00f6ylece ya\u015fanan de\u011fi\u015fimi eserler \u00fczerindeki etkileriyle g\u00f6rme \u015fans\u0131m oldu. Zaten edit\u00f6r Gamze \u00d6ks\u00fcz de s\u0131ralaman\u0131n buna benzer bir ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00d6ns\u00f6z’de belirtiyor. Kendini tamamen devrime adayan, devrim kar\u015f\u0131t\u0131 olan, fikren \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc olup da devrim s\u00fcrecindeki uygulamalardan hayalk\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayan, \u00f6nce devrimi desteklemeyip sonradan s\u0131cak bakan,… \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015ften yazarlar\u0131n bulu\u015ftu\u011fu bir kitap bu. \u0130ncelemelerde yazarlar\u0131n-ister devrim yanl\u0131s\u0131, ister devrim kar\u015f\u0131t\u0131 olsun- zaman i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimleriyle birlikte birbirinden farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imlerini sergileme \u00e7abas\u0131 g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor.<\/p>\n

Devrim \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda yazarlar\u0131n de\u011fi\u015fen ve de\u011fi\u015fmeyen tutumlar\u0131yla birlikte ilgim daha \u00e7ok yazarlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 trajediler \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131 bu okumada. Gazeteci-ele\u015ftirmen Pisarev’inki bunlardan biri. Pisarev edebiyat eserleri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, onlar\u0131 incelemeyi sever. \u00c7a\u011fda\u015f edebiyat\u0131 yak\u0131ndan takip eder. Yay\u0131mland\u0131klar\u0131 y\u0131l (1859) Gon\u00e7arov’un Oblomov<\/em>, Turgenyev’in Asilzade Yuvas\u0131<\/em>, Tolstoy’un \u00dc\u00e7 \u00d6l\u00fcm <\/em>eserlerini analiz etmi\u015ftir. Pisarev’in, d\u00f6nemin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden Solovyev’in deyimiyle \u201cG\u00fcne\u015f’i ve Ay’\u0131 ink\u00e2ra varan mutlak \u015f\u00fcphecili\u011fi\u201d ruhsal durumunu etkiler. Bu sebeple Pisarev 1859 y\u0131l\u0131nda ak\u0131l hastanesine yat\u0131r\u0131l\u0131r. Hastanede yatt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre i\u00e7inde iki kez intihara kalk\u0131\u015f\u0131r, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ay\u0131n sonunda hastaneden ka\u00e7ar.<\/p>\n

\u0130kincisi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip kimi yazarlar\u0131 devrim-kar\u015f\u0131t\u0131 propaganda yapmaya kadar g\u00f6t\u00fcren sebeplerdi ilgimi uyand\u0131ran. Bunun temel nedeni ‘devrimin gerekliliklerinden biri’ olarak g\u00f6r\u00fclen \u015fiddettir. Bu \u015fiddeti en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan Pasternak’\u0131n Doktor Jivago<\/em>‘su \u00fczerine yap\u0131lan inceleme, bana kal\u0131rsa. Siyasetten uzak kalmay\u0131 tercih eden Doktor Jivago’nun amac\u0131, ya\u015fanan yoksulluk ve kaos ortam\u0131nda hayatta kalmak ve ailesini hayatta tutmakt\u0131r, k\u0131sacas\u0131 ya\u015fam m\u00fccadelesidir. Pasternak’a g\u00f6re, devrim sayesinde art\u0131k herkes e\u015fittir; soylular da \u201codun \u00e7alacak hale\u201d gelmi\u015ftir. Doktor Jivago<\/em> d\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan ele\u015ftirilere maruz kal\u0131r. Yazara kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenen kampanyalar, kendisinin SSCB Yazarlar Birli\u011fi’nden ihrac\u0131na sebep olur. Kitap neredeyse otuz y\u0131l boyunca do\u011fdu\u011fu topraklarda yay\u0131mlanmaz. Kitaptaki u\u00e7 \u00f6rneklerden biri belki de \u015fair Gippius. \u00d6nceleri devrim fikrini destekleyen ancak devrimle birlikte ya\u015fanan olaylar nedeniyle hayalk\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan Gippius’un duydu\u011fu tepkinin doru\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ilgili yaz\u0131da kolayca g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Devrim s\u0131ras\u0131nda uygulanan \u015fiddeti kimileri me\u015fru g\u00f6r\u00fcrken, kimileri de ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemine yorarak bunun ge\u00e7ici bir sanc\u0131 oldu\u011funa inanm\u0131\u015f. Hayat\u0131n\u0131 devrime adam\u0131\u015f yazarlar\u0131n politik g\u00f6r\u00fc\u015fleri, \u00fcsluplar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131labilir ancak kimilerinin enerji ve \u00fcretkenlikleri hayranl\u0131k uyand\u0131r\u0131yor. Kitapta yer ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Mayakovski yorulmak nedir bilmez, g\u00fcnde sekiz-on sat\u0131r yazmay\u0131 i\u015f\u00e7ili\u011finin kural\u0131 sayar. 1929-1934 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda devrim yanl\u0131lar\u0131 ve toprak a\u011falar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan olaylar\u0131 konu alan eserlerin say\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 y\u00fcze ula\u015f\u0131r; m\u00fcthi\u015f bir k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretim de\u011fil mi?<\/p>\n

Bir zamanlar etkileyici buldu\u011fum yazarlarla ba\u015fka kitaplarda kar\u015f\u0131la\u015fmaktan mutluluk duyar\u0131m. B\u00fct\u00fcn bu \u00f6rneklerin aras\u0131nda bu kez Andr\u00e9 Gide’le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m! Benim i\u00e7in s\u00fcrpriz oldu. Yirminci y\u00fczy\u0131l Fransa’s\u0131nda pek \u00e7ok yazar\u0131n hayat\u0131na bir \u015fekilde dokunmu\u015f olan Gide, belirtildi\u011fine g\u00f6re, Sovyetler Birli\u011fi’ne yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuk s\u0131ras\u0131nda Ve \u00c7eli\u011fe Su Verildi <\/em>roman\u0131n\u0131n yazar\u0131 Ostrovski’yi ziyaret eder, SSCB’den D\u00f6n\u00fc\u015f<\/em> isimli kitab\u0131nda ondan \u00f6vg\u00fcyle bahseder. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m bir di\u011fer kar\u015f\u0131la\u015fma da Turgenyev’le. Yazar\u0131n Ham Toprak <\/em>roman\u0131n\u0131n incelemesini okurken, toplumsal meseleler \u00fczerine tart\u0131\u015fmalar nedeniyle kendimi Bilim ve Gelecek <\/em>toplant\u0131lar\u0131ndan birindeymi\u015fim gibi hissettim. Kitaptan al\u0131nan kesitlerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, Turgenyev birbirinden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip karakterlerini toplumsal meseleler \u00fczerine canl\u0131 bir \u015fekilde tart\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Bitirirken, Rusya’da Eylemin Sanatla Bulu\u015fmas\u0131<\/em> \u00fczerine birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6ylemek gerekirse, \u00f6ncelikle bir okur olarak bu kolektif \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in yazarlara te\u015fekk\u00fcr ederim. Yaz\u0131lar\u0131yla kitab\u0131n olu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayan isimleri anmadan ge\u00e7mek istemem: \u0130mge Alpay, Esra Kad\u0131o\u011flu, Yasemin G\u00fcrsoy, Pelin Y\u0131lmaz, Rabiye \u00d6zberk, Tu\u011fba G\u00fcn\u00f6r, Gamze \u00d6ks\u00fcz, Sonnur Aktay, Canan Pa\u015fal\u0131o\u011flu, \u015eekip Aktay, Or\u00e7un Alpay, Esra Elmac\u0131o\u011flu, Salih Acar. Toplumsal hareketlili\u011fin izini sanat eserlerinde s\u00fcrme fikrini epey heyecan verici buldu\u011fumu belirtmeliyim. Kitap d\u00f6nemin havas\u0131n\u0131 iyi koklayan yazarlara yakla\u015fma imk\u00e2n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Hem konusu hem de konuyu ele al\u0131\u015f bi\u00e7imiyle de\u011ferli bir \u00e7al\u0131\u015fmayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebilirim. Okuma s\u0131ras\u0131nda akl\u0131mda yan\u0131p s\u00f6nen bir soru: T\u00fcrkiye’de toplumsal hareketliliklerin edebiyat eserlerine yans\u0131mas\u0131 \u00fczerine bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lsa nas\u0131l bir manzarayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z acaba? Eh, bu da ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n konusu…<\/p>\n

– Rusya’da Eylemin Sanatla Bulu\u015fmas\u0131, Edebiyatta ve Sinemada Devrim, Edit\u00f6r: Gamze \u00d6ks\u00fcz, \u00c7eviribilim Yay\u0131nlar\u0131, Kas\u0131m 2014, 202 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rusya’da Eylemin Sanatla Bulu\u015fmas\u0131, 1917 Ekim devrimi \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda, edebiyat ve sinema alan\u0131nda devrimin izlerini s\u00fcr\u00fcyor. Birbirinden farkl\u0131 bak\u0131\u015fa sahip olan yazarlar\u0131n eserlerinde toplumu ilgilendiren meseleleri yans\u0131tan k\u0131s\u0131mlar\u0131n alt\u0131 \u00e7iziliyor. Kitapta Herzen, Turgenyev, \u00c7erni\u015fevski, Pisarev, Gorki, Gippius, Blok, Tolstoy, Pasternak, Mayakovski, Ostrovski, \u015eolohov, Vertov, Ayzen\u015ftayn gibi yarat\u0131c\u0131lar ve eserleri \u00fczerine incelemeler bulunuyor. Gazi \u00dcniversitesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":486,"featured_media":23678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[168,513,562,222],"tags":[540,695,544],"class_list":["post-23677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-131-sayi","category-kitapcil","category-sanat","category-tarih","tag-ekim-devrimi","tag-sanat","tag-sovyetler-birligi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/486"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23677"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23677\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}