{"id":23914,"date":"2018-04-23T06:00:32","date_gmt":"2018-04-23T03:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=23914"},"modified":"2018-04-22T10:57:49","modified_gmt":"2018-04-22T07:57:49","slug":"insanlar-nicin-et-yemeye-basladilar-beslenmemiz-icin-onemli-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/04\/23\/insanlar-nicin-et-yemeye-basladilar-beslenmemiz-icin-onemli-mi","title":{"rendered":"\u0130nsanlar ni\u00e7in et yemeye ba\u015flad\u0131lar? Beslenmemiz i\u00e7in \u00f6nemli mi?"},"content":{"rendered":"

Meredith Knight\u2019in haberine g\u00f6re, \u201cEtsiz Pazartesiler\u201d, (insanlar\u0131 haftada bir g\u00fcn et yememeye te\u015fvik eden k\u00fcresel bir hareket \u00e7.n.) Amerikal\u0131 hep\u00e7illeri haftada bir g\u00fcn ete ara vermeye cesaretlendiriyor. Hareketin misyonu, sa\u011fl\u0131k ve \u00e7evresel nedenlerle, et t\u00fcketimini azaltmak. Baz\u0131lar\u0131 sera etkisinin azalt\u0131lmas\u0131 yoluyla iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine k\u00fc\u00e7\u00fck bir yard\u0131m oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130ronik bi\u00e7imde, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, yakla\u015f\u0131k 2,5 milyon y\u0131l \u00f6nce insans\u0131 atalar\u0131m\u0131z\u0131n et yemeye ba\u015flamalar\u0131n\u0131n da sebebidir.<\/p>\n

Gezegen \u0131s\u0131nd\u0131k\u00e7a ve ya\u011fmurlar azald\u0131k\u00e7a, atalar\u0131m\u0131z\u0131 esasen besleyen sulu meyveleri ve sebzeleri bulmak gittik\u00e7e daha zor hale geldi. Ormanlar k\u00fc\u00e7\u00fclerek, hayvanlar\u0131n beslendi\u011fi b\u00fcy\u00fck otlaklara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130nsans\u0131lar yeni yiyecek kaynaklar\u0131 bulmak zorundayd\u0131lar. \u201cKay\u0131plar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k baz\u0131lar\u0131 etin pe\u015finden gitmeyi tercih etti ve di\u011ferleri sebzelere ve meyvelere ba\u011fl\u0131 kald\u0131\u201d diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor The Athlantic<\/em>\u2019te Marta Zaraska: \u201cOcak\u2019tan Nisan\u2019a dek s\u00fcren kuru d\u00f6nemde, atalar\u0131m\u0131z yeterli yiyece\u011fi elde etmekte ve ola\u011fan besini bulmakta zorlanm\u0131\u015f olmal\u0131. Daha fazla zaman ve kalori harcamak zorundayd\u0131lar. Erken insans\u0131lar evrimsel bir kav\u015faktayd\u0131.\u00a0 Baz\u0131lar\u0131, australopitekler gibi, b\u00fcy\u00fck miktarda d\u00fc\u015f\u00fck kaliteli bitkileri yemeyi tercih etti; di\u011ferleri, erken Homo gibileri, eti tercih etti. Australopitekler yok oldu, fakat erken Homo t\u00fcrleri modern insana evrilecek kadar hayatta kald\u0131.\u201d<\/p>\n

\u0130nsans\u0131lar b\u00fcy\u00fck ihtimalle daha iri etoburlar\u0131n avlar\u0131n\u0131 temizlemekle ba\u015flad\u0131lar ve kemiklerde kalan etleri kestiler. Arkeologlar, ta\u015f aletlerden yap\u0131lma b\u0131\u00e7ak izleriyle birlikte b\u00fcy\u00fck memelilere ait kemikler buldular. Bu kemikler yakla\u015f\u0131k 2,5 milyon y\u0131ll\u0131k. \u0130nsanlar, bildi\u011fimiz kadar\u0131yla 800 biny\u0131l \u00f6nce pi\u015firmeye ba\u015flad\u0131lar. Paleoantropolog Brina Pobiner\u2019e g\u00f6re, yakla\u015f\u0131k iki milyon y\u0131l boyunca \u00e7i\u011f et t\u00fckettik.<\/p>\n

\"\"Et yemek, sindirici enzimler gerektirir -ve onlardan \u015fifrelenmi\u015f genler- ki atalar\u0131m\u0131z\u0131n do\u011fas\u0131nda hemen var olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 bir anatomiye de ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131, \u00f6zellikle bunu destekleyecek ba\u011f\u0131rsaklara. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta atalar\u0131m\u0131z muhtemelen az miktarda et t\u00fckettiler, at\u0131k yiyecekleri y\u0131rt\u0131c\u0131lardan almak olduk\u00e7a zordu. Erken insanlar\u0131n ya\u011f bak\u0131m\u0131ndan zengin f\u0131nd\u0131k ve tohum diyetine erken y\u00f6nelimi bu ge\u00e7i\u015fe yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f olabilir. Bu ge\u00e7i\u015fle birlikte ya\u011flar\u0131 hazmetmeye ba\u015flayabilecek bir yetene\u011fe s\u0131\u00e7ram\u0131\u015f olabilirler. Tohumlar, ta\u015f alet geli\u015fiminde de \u00f6nemli olmu\u015f olabilir. Tohumlar\u0131 kabuklar\u0131ndan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, erken \u00f6\u011f\u00fctme ve ezme aletleri, b\u0131\u00e7aklar\u0131n geli\u015fiminde yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f olabilir:<\/p>\n

\u201c\u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki v\u00fccudumuz yava\u015f yava\u015f uyum g\u00f6stermek zorundayd\u0131, \u00f6nce ya\u011f bak\u0131m\u0131ndan zengin fakat lif bak\u0131m\u0131ndan zay\u0131f tohumlara ve kabuklu yemi\u015flere ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu. E\u011fer atalar\u0131m\u0131z bunlardan \u00e7ok yeseydi, b\u00f6ylesi bir beslenme k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131z\u0131n (lipidlerin \u00f6\u011f\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yer) geli\u015fmesini ve k\u00f6r ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n (liflerin \u00f6\u011f\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yer) k\u00fc\u00e7\u00fclmesini desteklerdi. Bu etleri \u00f6\u011f\u00fctebilmek i\u00e7in ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131z\u0131 daha iyi yapard\u0131. Tohum ve kabuklu yemi\u015f diyeti, ayn\u0131 zamanda, atalar\u0131m\u0131z\u0131 ba\u015fka bir yolla et\u00e7il bir ya\u015fam tarz\u0131na haz\u0131rlayabilirdi: le\u015fleri kaz\u0131mak i\u00e7in aletler kazand\u0131rabilirdi. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar tohumlar\u0131 ve kabuklu yemi\u015fleri k\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan basit ta\u015f aletlerin kolayl\u0131kla hayvan kemikleri k\u0131rmak ve et par\u00e7alar\u0131n\u0131 kesmek i\u00e7in de de\u011ferlendirilmi\u015f olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.\u201d<\/p>\n

Di\u011fer modern primatlar bu et-merkezli evrimsel de\u011fi\u015fimi izlemedi. Duruma g\u00f6re et yiyen \u015fempanzelerde modern bir insan\u0131n diyetine uyum g\u00f6sterecek fiziksel ve anatomik donan\u0131ma sahip de\u011fildir. \u201cPrimatlar y\u00fcksek d\u00fczeyde ya\u011f ve protein sindirimini hafifletecek genlere sahip de\u011fildir\u201d diyor ekolog Craig Stanford: \u201cBir t\u00fcr olarak bizler ya\u011f\u0131n ve kolesterol\u00fcn zararl\u0131 etkilerine ba\u011f\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131z. B\u00fcy\u00fck maymunlarla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, ya\u011f ve kolesterol zengini bir diyetle ba\u015f edebiliriz, fakat onlar edemezler. Buna ra\u011fmen, ya\u015fland\u0131k\u00e7a kalp rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6rne\u011findeki gibi bu problemleri ya\u015far\u0131z. E\u011fer Bat\u0131 toplumlar\u0131nda oldu\u011fu gibi et-seven bir diyeti bir gorile verirseniz, bu goril 20\u2019lerinde \u00f6lecektir; ki normal \u00f6mr\u00fc 50 y\u0131ld\u0131r. Sadece bu tarz bir diyetle ba\u015f edemeyeceklerinden.\u201d<\/p>\n

Sebze a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ve et a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 diyetleri destekleyen genler halen modern insanlar aras\u0131nda da\u011f\u0131n\u0131kt\u0131r. K\u00fclt\u00fcrel beslenme geleneklerinin bile belirleyici olabildi\u011fi, farkl\u0131 gruplara ayr\u0131l\u0131rlar. Yiyecek kaynaklar\u0131n\u0131n beynin geli\u015fimi i\u00e7in \u00f6nemli olan Omega 3 ve Omega 6 ya\u011flar\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc i\u00e7in destekleyen bir gen \u00e7e\u015fitlili\u011fi genellikle, \u00e7o\u011fun insan\u0131n vejetaryen oldu\u011fu, Hindistan\u2019da bulunur. Washington Post<\/em>\u2019tan g\u00fcncel bir Cornell \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6re, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yava\u015flatan bir ba\u015fka \u00e7e\u015fitlilik, halihaz\u0131rda bu ya\u011flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bal\u0131k-a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 diyete sahip kutup b\u00f6lgesi insanlar\u0131nda bulundu.<\/p>\n

\u201c(Vejetaryen alel) \u015fempanze veya orangutan maymun akrabalar\u0131m\u0131zda bulunmaz fakat erken hominitlerden Neadderthal ve Denisovanlarda olmu\u015f olabilece\u011fini dair kan\u0131tlar vard\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n de\u011ferlendirmesi, bunun g\u00f6\u00e7 s\u00fcre\u00e7leriyle ve belirli \u00e7evrelerde yiyecek kaynaklar\u0131na ula\u015fma yahut ula\u015famama bask\u0131s\u0131yla ilgisi olmal\u0131.\u201d<\/p>\n

Baz\u0131 paleoantropologlar, et yemenin ve pi\u015firmeyi \u00f6\u011frenmenin homininlerin daha geni\u015f beyinlere sahip olmalar\u0131n\u0131n itici g\u00fcc\u00fc oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Daha ileri savunucular, eti \u015fimdi pop\u00fcler olan \u201cpaleolitik diyetin\u201d temeli sayd\u0131lar. Fakat di\u011ferleri et-merkezlili\u011fin yanl\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Palebiyolog Amanda Henry, \u201cEte odaklan\u0131yoruz fakat ayn\u0131 zamanda tubor pi\u015firmek ve \u00f6\u011f\u00fctmek yetene\u011fi de geli\u015ftirdik\u201d diyor.<\/p>\n

Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde (Leipzig) paleobiyolog olan Henry, avlanman\u0131n bizi tan\u0131mlayan ve bunun da bizi insan yapan tutarl\u0131 bir \u00f6yk\u00fcs\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cA\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, bence bu hik\u00e2yenin yar\u0131s\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131yor.\u201d Dahas\u0131, o, fosil di\u015fler ve ta\u015f aletler \u00fczerinde, insanlar\u0131n en az\u0131ndan (gerekli yetene\u011fin evrimle\u015fmesine yeterli olan) 100 biny\u0131l boyunca, yumru k\u00f6kler gibi tah\u0131llar\u0131 yemi\u015f olabileceklerini destekleyen bitkilere ait ni\u015fasta tanecikleri buldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Meredith Knight\u2019in haberine g\u00f6re, \u201cEtsiz Pazartesiler\u201d, (insanlar\u0131 haftada bir g\u00fcn et yememeye te\u015fvik eden k\u00fcresel bir hareket \u00e7.n.) Amerikal\u0131 hep\u00e7illeri haftada bir g\u00fcn ete ara vermeye cesaretlendiriyor. Hareketin misyonu, sa\u011fl\u0131k ve \u00e7evresel nedenlerle, et t\u00fcketimini azaltmak. Baz\u0131lar\u0131 sera etkisinin azalt\u0131lmas\u0131 yoluyla iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine k\u00fc\u00e7\u00fck bir yard\u0131m oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130ronik bi\u00e7imde, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, yakla\u015f\u0131k 2,5 milyon […]<\/p>\n","protected":false},"author":673,"featured_media":23915,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19,32],"tags":[200,2945],"class_list":["post-23914","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-evrim","tag-evrim","tag-paleolitik-diyet"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t