Biyolojik saat ile v\u00fccutta ila\u00e7 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 senkronize etmek \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131lar yapabilir. Ancak veriler uzun zamand\u0131r devam eden engelleri a\u015fmak i\u00e7in yeterli olursa\u2026<\/p>\n
Carole Godain, dokuz y\u0131l \u00f6nce kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 klinik deneyin ince detaylar\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla hat\u0131rl\u0131yor. Kemoterapi ila\u00e7lar\u0131n\u0131 almak i\u00e7in bast\u0131\u011f\u0131 mavi bir d\u00fc\u011fme ve ilac\u0131n damarlar\u0131na akt\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in yanan ye\u015fil bir \u0131\u015f\u0131k vard\u0131. Sonra, tabii ki her tedavi i\u00e7in \u015fa\u015fmayan bir saat vard\u0131; ak\u015fam 22.00.<\/p>\n
Herkesin s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, Godain\u2019in zaman\u0131 gittik\u00e7e daral\u0131yordu. Kolon kanseri i\u00e7in ilk tedavi ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftu ve son v\u00fccut taramas\u0131nda karaci\u011ferinde b\u00fcy\u00fcmekte olan 27 tane t\u00fcm\u00f6r tespit edilmi\u015fti. Bunun \u00fczerine Fransa\u2019dan bir psikolog olan Tours, ila\u00e7lar\u0131 g\u00fcn\u00fcn belirli bir zaman\u0131nda vermenin ilac\u0131n etkisini artt\u0131r\u0131p artt\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve toksik yan etkilerini azalt\u0131p azaltmayaca\u011f\u0131n\u0131 test etmeyi ama\u00e7layan, Villejuif\u2019teki Paul Brousse Hastanesi\u2019nde ger\u00e7ekle\u015ftirilecek bir deneyde yer alma f\u0131rsat\u0131n\u0131 Godain ile payla\u015ft\u0131. Fikir olarak, her ikisi de ba\u015far\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131. Godain, \u201cO s\u0131ralar, tedavi edilme \u015fans\u0131m\u0131 artt\u0131rmakla ilgileniyordum\u201d diyor.<\/p>\n
Bug\u00fcn, Godain 43 ya\u015f\u0131nda ve kanserden kurtulmu\u015f durumda. Godain\u2019i tedavi eden onkolog Francis L\u00e9vi, b\u00f6yle \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir sonucun g\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, ortaya \u00e7\u0131kan kan\u0131tlar\u0131n kronoterapi \u00a0-yani daha fazla etkili olmas\u0131 ve daha az zarar vermesi ad\u0131na, tedaviyi zamanlama ve programlama- kavram\u0131na daha fazla ilgi g\u00f6sterilmesini te\u015fvik etmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
40 y\u0131ldan fazla s\u00fcredir yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, sirkadyen ritim denilen v\u00fccudun g\u00fcnl\u00fck ritim d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn, ast\u0131mdan epileptik n\u00f6betlere kadar her \u015fey i\u00e7in verilen ila\u00e7 ve tedavi prosed\u00fcr\u00fcne verdi\u011fi yan\u0131t\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmalar, mide ek\u015fimesi ve erektil disfonksiyon ila\u00e7lar\u0131 dahil, \u00e7ok sat\u0131lan ila\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun g\u00fcn\u00fcn belirli bir saatinde al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda daha iyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. \u015eu an ayr\u0131ca Frans\u0131z Ulusal Biyomedikal Ara\u015ft\u0131rma Ajans\u0131 (INSERM) ile ba\u011flant\u0131s\u0131 olan bir ekibin liderli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 yer olan Bile\u015fik Devletler, Coventry, Warwick T\u0131p Okulu\u2019nda \u00e7al\u0131\u015fan L\u00e9vi, \u201cBir ila\u00e7 verdi\u011finiz zaman, her zaman hangi dozda verece\u011finizi biliyorsunuz\u201d diyor ve devam ediyor, \u201cZamanlaman\u0131n bazen dozdan daha \u00f6nemli oldu\u011funu bulduk.\u201d<\/p>\n
Bazen kronot\u0131p olarak da adland\u0131r\u0131lan kronoterapi, klinik uygulama ve ila\u00e7 geli\u015ftirme programlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalsa da bunun sebepleri \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6stermektedir. Yakla\u015f\u0131k on y\u0131l \u00f6ncesine kadar, biliminsanlar\u0131 sirkadyen etkilerin molek\u00fcler esaslar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayam\u0131yordu. Bunun yan\u0131nda klinik veriler tutars\u0131zl\u0131k g\u00f6steriyordu. L\u00e9vi\u2019nin ilk denemelerinden birka\u00e7\u0131, zamanlanm\u0131\u015f tedavi uygulanan insanlarda net faydalar g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermesine ra\u011fmen, daha sonradan ve daha geni\u015f kapsaml\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir deneme daha kar\u0131\u015f\u0131k sonu\u00e7lar g\u00f6sterdi. Hastalar\u0131n \u00e7o\u011fu Godain kadar \u015fansl\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n
Rochester, Minnesota\u2019daki Mayo Klinik\u2019te onkolog olan Axel Grothey, kronoterapinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131n iki y\u00f6nl\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cDaha sa\u011flam verilere ihtiya\u00e7 var ve bunun uygulanabilir oldu\u011funun g\u00f6sterilmesi gerekiyor.\u201d S\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, bu y\u00f6ntem kanser terapileri i\u00e7in uygun olmayabilir. Kendi kemoterapi \u00fcnitesindeki randevular\u0131n hepsi, t\u0131pk\u0131 bir film i\u00e7in ayr\u0131lan koltuklar gibi ayr\u0131l\u0131yormu\u015f. Grothey, \u201c16.00 g\u00f6sterimine a\u015f\u0131r\u0131 talep olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc terapiye o saatte ba\u015flamas\u0131 gereken \u00e7ok fazla hastam\u0131z var\u201d diyor.<\/p>\n
Yine de L\u00e9vi ve di\u011ferleri h\u00e2l\u00e2 iyimserler. K\u00fcresel k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir ara\u015ft\u0131rma kurumu olan Ludwig Kanser Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn bilim direkt\u00f6r\u00fc olan Chi Van Dang, kendisinin kronoterapide \u201cyeniden do\u011fu\u015f\u201d olarak nitelendirdi\u011fi \u015feyi, h\u0131zla geli\u015fme g\u00f6steren sirkadyen ritim biliminin ve bu yakla\u015f\u0131m\u0131 insanlar\u0131n kendi sirkadyen ritimlerine uyarlamay\u0131 ama\u00e7 edinen bir avu\u00e7 dolusu deneme ve teknolojilerin te\u015fvik etti\u011fini fark etti. L\u00e9vi, bu \u00e7abalar\u0131n klinik denemelerdeki tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 ayd\u0131nlatmaya ve kronoterapiyi doktorlar ve ayn\u0131 \u015fekilde hastalar i\u00e7in daha kullan\u0131\u015fl\u0131 hale getirmeye yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini savunuyor. Dang, ge\u00e7en Eyl\u00fcl ay\u0131nda, ABD Ulusal Kanser Enstit\u00fcs\u00fc (NCI) taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen kronoterapi seminerinde a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131 yapt\u0131. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck kanser ara\u015ft\u0131rma fon sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 olarak NCI, sirkadyen s\u00fcre\u00e7lerin hastal\u0131\u011f\u0131n ilerleyi\u015fini ve tedaviye yan\u0131t\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini inceleyen \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in birka\u00e7 ay \u00f6nce \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu. Dang, \u201cKan\u0131tlar\u0131n ortada bir fayda oldu\u011funu ve bu faydalar\u0131 g\u00f6rmezden gelemeyece\u011fimizi g\u00f6sterdi\u011fine inan\u0131yorum\u201d diyor ve devam ediyor, \u201cSadece, zorluklara nas\u0131l yakla\u015faca\u011f\u0131m\u0131za dair daha yarat\u0131c\u0131 olmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/p>\n
Saat g\u00f6zlemcileri<\/strong><\/p>\n Kronoterapi, ge\u00e7en y\u0131l, bir \u00e7e\u015fit tan\u0131t\u0131m deste\u011finin faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. NCI seminerinden sadece bir hafta sonra, Fizyoloji ve T\u0131p Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc, sirkadyen ritimleri kontrol eden h\u00fccresel mekanizmalar\u0131 a\u00e7\u0131klayan \u00fc\u00e7 biliminsan\u0131na verildi. Sirkadyen saat ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sistemdir. Hipotalamustaki merkezi zamanlay\u0131c\u0131, hemen hemen b\u00fct\u00fcn organ ve dokularda bulunan periferik saat a\u011f\u0131n\u0131n ahengini sa\u011flar, ila\u00e7lar\u0131n molek\u00fcler hedeflerini ve ila\u00e7lar\u0131 molek\u00fcllerine ay\u0131ran enzimleri kodlayan genler dahil olmak \u00fczere gen gruplar\u0131n\u0131 aktif ya da inaktif hale getirir. Bu saat genleri \u00f6zellikle kanserde \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00fccre d\u00f6ng\u00fclerini, h\u00fccre \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131, h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve DNA hasar onar\u0131m\u0131n\u0131, k\u0131sacas\u0131 kanserde karmakar\u0131\u015f\u0131k ve ayars\u0131z hale gelebilecek t\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6netir.<\/p>\n Hepsi olmasa da baz\u0131 kanser t\u00fcrlerinin de saatleri vard\u0131r ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ritimlerinden yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. St. Louis\u2019deki Washington \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi\u2019nde n\u00f6roonkolog olan Joshua Rubin ve meslekta\u015flar\u0131, glioblastoma olarak bilinen, yayg\u0131n ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan bir beyin t\u00fcm\u00f6r\u00fc formu \u00fczerine kronoterapi klinik deneyi y\u00fcr\u00fct\u00fcrken, kanserin zaman i\u00e7inde nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek zorundayd\u0131. Bunun sonucunda ekibi, merkezi saat genleri her a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda lusiferaz -ate\u015f b\u00f6ceklerini \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 yapan protein- sentezlenmesini sa\u011flamak i\u00e7in, hasta t\u00fcm\u00f6rlerinden h\u00fccreler \u00fcrettiler ve sonra sonucu izlediler. Rubin, \u201cG\u00f6zlemimiz \u00e7ok dinamikti\u201d diyor ve ekliyor, \u201cI\u015f\u0131k yand\u0131 ve s\u00f6nd\u00fc, tekrar yand\u0131 ve s\u00f6nd\u00fc.\u201d Ekip, t\u00fcm\u00f6r h\u00fccrelerini farkl\u0131 h\u00fccre d\u00f6ng\u00fcs\u00fc zamanlar\u0131nda ila\u00e7larla tedavi etmeye ba\u015flad\u0131 ve t\u00fcm\u00f6r h\u00fccrelerinin, en \u00e7ok \u201ctemozolomide\u201d ad\u0131 verilen a\u011f\u0131z yoluyla al\u0131nan ilaca kar\u015f\u0131 duyarl\u0131 oldu\u011funu buldu. Bu duyarl\u0131l\u0131k, yakla\u015f\u0131k olarak, Bmal1 <\/em>adl\u0131 \u00e7ekirdek saat geninin ifadesinin g\u00fcnl\u00fck zirvesinde oldu\u011fu zamanda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Rubin\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re, e\u011fer hastalar standart glioblastoma tedavisinin bir par\u00e7as\u0131 olan bu hap\u0131 Bmal1 <\/em>ifadesinin pik yapt\u0131\u011f\u0131 zamanda almaya y\u00f6nlendirilebilirse, ila\u00e7 daha etkili olabilirdi. Ekibi, \u015fu s\u0131ralar, hipotezi fare modelleri \u00fczerinde test ediyor ve iki d\u00fczineden fazla insana g\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 saatlerinde tedavi uygulan\u0131yor.<\/p>\n Bu deney, kronoterapiyi glioblastoma \u00fczerinde uygulayan ilk ve ABD\u2019de kanser \u00fczerine sirkadyen ritmini a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan tek g\u00fcncel deneme. ABD\u2019de daha \u00f6nceden yap\u0131lan birka\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fma, kronoterapinin yumurtal\u0131k, g\u00f6\u011f\u00fcs ve k\u00fc\u00e7\u00fck h\u00fccreli olmayan akci\u011fer kanserlerinin tedavisinde yararl\u0131 olabilece\u011fini belirtmi\u015fti. Yine de bug\u00fcn, 2016 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir ankete g\u00f6re, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda devam eden on binlerce \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sadece y\u00fczde 1 oran\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u201cg\u00fcn\u00fcn zamanlar\u0131\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini i\u00e7eriyor.<\/p>\n Buna kar\u015f\u0131n, ba\u015far\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 uygulaman\u0131n k\u0131smen kolay olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan baz\u0131 insanlar\u0131 heyecanland\u0131rd\u0131. San Diego Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nden n\u00f6roonkolog Jeremy Rich, \u201c\u0130nsanlar\u0131n daha az yan etkiyle daha iyi ve daha uzun ya\u015famas\u0131na, sadece zamanlamay\u0131 de\u011fi\u015ftirerek yard\u0131mc\u0131 olabilirsek, bu muhte\u015fem olur\u201d diyor. Bulgular\u0131n sezgisel bir \u00e7ekicili\u011fi var. \u00d6rne\u011fin, steroid seviyeleri do\u011fal olarak sirkadyen ritim ile d\u00f6ng\u00fcye girer. 1960\u2019lar\u0131n sonunda, biliminsanlar\u0131 sentetik kortikosteroid metilprednizolonun, artrit ve ast\u0131m\u0131 tedavi etmek i\u00e7in g\u00fcn\u00fcn di\u011fer zamanlar\u0131ndan ziyade sabah al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda daha g\u00fcvenli oldu\u011funu buldular. Bunun nedeni, kortizol sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 kontrol eden hipotalamusun geri besleme d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn, ketlemeye kar\u015f\u0131 sabahlar\u0131 daha dayan\u0131ks\u0131z olmas\u0131d\u0131r. Fred Hutchinson Kanser Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nde beyin cerrah\u0131 olan Eric Holland, \u201cBu ritimler, radyasyon tedavisine verilen yan\u0131t\u0131 da etkileyebilir\u201d diyor. Holland, kortikosteroidlerin insanlarda radyasyon tedavisinin etkisini azaltabildi\u011fini ve farelerde radyasyonun uygulanmas\u0131 i\u00e7in optimal zamanlar\u0131n oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n \u015eimdiye kadar en \u00e7ok al\u0131nt\u0131 yap\u0131lan kronoterapi kanser \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan birinde, L\u00e9vi ve ekibi hem kronoterapi tedavisi i\u00e7in hem de standart tedavi i\u00e7in rasgele 186 insan belirledi. Standart programdaki bireylerin y\u00fczde 29\u2019una kar\u015f\u0131l\u0131k, kemoterapi uygulanmas\u0131 sirkadyen ritimleriyle senkronize olarak yap\u0131lan bireylerin yakla\u015f\u0131k olarak yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131, t\u0131pk\u0131 Godain\u2019de oldu\u011fu gibi tedaviye olumlu yan\u0131t verdi. Bunun yan\u0131nda, 1999 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kalp ameliyat\u0131na \u00f6\u011fleden sonra girmesi i\u00e7in rasgele se\u00e7ilmi\u015f 298 hastan\u0131n maj\u00f6r kalp hasar\u0131na u\u011frama riskinin, sabah ayn\u0131 ameliyata giren 298 hastan\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 riskin yar\u0131s\u0131 oldu\u011funu buldu. Bu farkl\u0131l\u0131kta cerrah se\u00e7iminin sorumlu olmas\u0131n\u0131 engellemek ad\u0131na, sabah ve \u00f6\u011fleden sonra yap\u0131lan operasyonlar\u0131 ayn\u0131 doktorlar ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n \u00c7e\u015fitli prosed\u00fcrler i\u00e7in en uygun zaman, yani optimal zaman, de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6steriyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Londra\u2019daki Francis Crick Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde hekim ve biliminsan\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan Akhilesh Reddy, ilgili dokulardaki enzimlerin sentezlenmesinin pik yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeylere ba\u011fl\u0131 olarak se\u00e7ilmi\u015f zamanlarla birlikte, kalp ameliyat\u0131 bulgular\u0131n\u0131n di\u011fer ameliyatlar i\u00e7in de yorumlanabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Dang ve ekibi, radyasyon tedavisi i\u00e7in sabah vakitlerinin \u00f6\u011fleden sonra vakitlerine g\u00f6re daha tercih edilebilir oldu\u011funu buldular. Ancak, Dang, kemoterapinin uygulanmas\u0131nda oldu\u011fu gibi, farkl\u0131 tipteki t\u00fcm\u00f6rlerin ve farkl\u0131 hastalar\u0131n, birbirinden farkl\u0131 yan\u0131tlar verebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. L\u00e9vi ve di\u011ferleri, bunun zamanlanm\u0131\u015f ila\u00e7 uygulamas\u0131n\u0131n faydalar\u0131n\u0131 derlemeye \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n neden karma\u015f\u0131k bulgular g\u00f6sterdi\u011fini a\u00e7\u0131klayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Yine L\u00e9vi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve \u015fimdiye kadarki en b\u00fcy\u00fck kanser kronoterapi deneyi olan \u00e7al\u0131\u015fma, kronoterapi ve geleneksel kanser kemoterapi uygulamas\u0131n\u0131, metastatik kolorektal kanseri olan 594 birey \u00fczerinde test etti. Genel olarak, iki grubun da hayatta kalma s\u00fcreleri benzer olarak g\u00f6zlendi. Ancak sonu\u00e7lar cinsiyete g\u00f6re ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, erken \u00f6l\u00fcm riski erkekler i\u00e7in y\u00fczde 25 azal\u0131rken, kad\u0131nlar i\u00e7in y\u00fczde 38 artt\u0131.<\/p>\n L\u00e9vi bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlamland\u0131rmaya ba\u015flasa da, cinsiyete ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan bu fark\u0131n sebepleri hen\u00fcz net de\u011fil. Ekibi, 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n Eyl\u00fcl ay\u0131nda bulgular\u0131 sunarken, erkeklerin kad\u0131nlara g\u00f6re g\u00fcn\u00fcn 4 ile 7 saat aras\u0131nda de\u011fi\u015fen daha erken vakitlerde belirli bir kanser ilac\u0131na daha dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler. L\u00e9vi ayr\u0131ca kad\u0131nlar\u0131n erkeklere g\u00f6re genel olarak, kanser tedavisinden kaynakl\u0131 daha fazla toksik etki deneyimlediklerini ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n Ya\u015f, bireylerin v\u00fccut ritmini etkileyebilecek bir di\u011fer fakt\u00f6rd\u00fcr. \u0130nsanlar\u0131n v\u00fccut saatleri b\u00fcy\u00fcme \u00e7a\u011f\u0131nda kayma e\u011filimi g\u00f6sterir -ergenlerin gece ge\u00e7 saatlerde yatmalar\u0131 ve g\u00fcn\u00fcn ge\u00e7 saatlerine kadar uyumay\u0131 tercih etmeleri bu y\u00fczdendir – ve ya\u015f ald\u0131k\u00e7a tekrar eski hallerine d\u00f6ner. Genel olarak L\u00e9vi, hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n benzer sirkadyen yap\u0131lara sahip oldu\u011funu bulmu\u015ftur. Bir \u00e7eyrek daha erken ba\u015flayan d\u00f6ng\u00fclere, geri kalan \u00e7eyrek ise daha ge\u00e7 ba\u015flayan d\u00f6ng\u00fclere sahiptir. Bu iki grup, muhtemelen \u201csabah\u201d ve \u201cgece ku\u015fu\u201d adland\u0131rmalar\u0131na tekab\u00fcl etmektedir. Uzun laf\u0131n k\u0131sas\u0131, kronoterapide tek bir zaman dilimi herkes i\u00e7in i\u015fleyecek diye bir \u015fey yoktur.<\/p>\n \u00c7etrefilli zamanlar <\/strong><\/p>\n Chicago\u2019daki Northwestern \u00dcniversitesi Feinberg T\u0131p Okulu\u2019nda uyku t\u0131bb\u0131 alan\u0131nda \u015fef olan Phyllis Zee, kronoterapinin b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahip oldu\u011funu, fakat klinisyenlerin tedavi i\u00e7in optimal zaman\u0131 tan\u0131mlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in uygulanabilir biyobelirte\u00e7lere ihtiya\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Zee, \u201cBunlar kronoterapinin ger\u00e7ekten yorumlanabilmesi i\u00e7in gereken temel fakt\u00f6rlerdendir\u201d diyor ve devam ediyor, \u201c\u0130zleyici kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmaya hen\u00fcz haz\u0131r olmayabilir.\u201d<\/p>\n L\u00e9vi bireysel v\u00fccut ritimlerini daha iyi takip etme \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. Godain\u2019in evdeki kronoterapi ya\u015fam d\u00fczenine ba\u015flamadan \u00f6nce, g\u00fcnl\u00fck ritimlerini kaydeden saat benzeri belden ba\u011flanan bir cihaz kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Godain, L\u00e9vi\u2019nin ba\u015far\u0131l\u0131 tedavisine muhtemelen katk\u0131da bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ok d\u00fczenli uyku ve uyanma d\u00f6ng\u00fclerine sahipti. L\u00e9vi ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, art\u0131k, g\u00f6\u011f\u00fcs \u00fczerine giyilen ya da yutulan s\u0131cakl\u0131k sens\u00f6rleri, kan \u00f6rnekleri ve t\u00fck\u00fcr\u00fck testleri de dahil olmak \u00fczere fazlas\u0131yla geli\u015fmi\u015f y\u00f6ntemler kullan\u0131yor. Philadelphia\u2019daki Pennsylvania \u00dcniversitesi\u2019nden bir ara\u015ft\u0131rma ekibi; her bir ki\u015finin \u201ckronobiyom\u201dunu ve kronoterapiyi optimize etmeyi sa\u011flayacak en iyi \u00f6ng\u00f6r\u00fcc\u00fcleri tam olarak belirlemek amac\u0131yla, giyilebilir cihazlardan, ak\u0131ll\u0131 telefon uygulamalar\u0131ndan ve fizyolojik \u00f6rneklerden toplan\u0131lan verileri bir araya getirmektedir.<\/p>\n Bir bak\u0131ma, kronoterapi tedaviyi ki\u015fiselle\u015ftirmek amac\u0131yla ba\u015fka bir kolu temsil edebilir. Blacksburg, Virginia Tech\u2019te molek\u00fcler biyolog olan Carla Finkielstein, \u201cKi\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f t\u0131p alan\u0131nda, zaman boyutunun eklenmesi muazzam bir fark yaratabilir\u201d diyor, \u201cArt\u0131k \u00e7ok iyi molek\u00fcler bir dayana\u011fa sahibiz. Umar\u0131m bu sadece ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r\u201d diye ekliyor.<\/p>\n Uygulamadaki di\u011fer zorluklar devam ediyor. Maliyetler ve elveri\u015flilik, bir hastanede \u00e7o\u011fu planlama karar\u0131n\u0131n merkezinde yer almaktad\u0131r. Fransa\u2019daki Lille \u00dcniversitesi\u2019nden molek\u00fcler farmakolog ve kalp cerrahisi ile ilgili olan makalenin ba\u015fyazar\u0131 Bart Staels, kalp ameliyatlar\u0131n\u0131 belirli bir zamana s\u0131n\u0131rlaman\u0131n ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. \u201cAncak doktorlar, y\u00fcksek komplikasyon riski ta\u015f\u0131yan hastalar\u0131 belirleyebilir ve ameliyat\u0131 \u00f6\u011fleden sonra olmalar\u0131 i\u00e7in onlara \u00f6ncelik tan\u0131yabilir. Ya da belki bir g\u00fcn klinik \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 hastaya, kalbinin sabah ger\u00e7ekle\u015ftirilen ameliyat\u0131 \u00f6\u011fleden sonra ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f gibi alg\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, yapay bir \u2018jet lag\u2019 ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ila\u00e7 verebilecekler\u201d diyor Staels.<\/p>\n \u0130ngiltere\u2019deki Manchester \u00dcniversitesi\u2019nde endokrinolog olan David Ray, ila\u00e7 \u015firketlerinin \u00e7e\u015fitli sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc kronoterapi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimsemekte isteksiz oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Zamana bakmaks\u0131z\u0131n, hastalar\u0131n ila\u00e7 almalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak yeteri kadar zor olabilir. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re, kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan insanlar\u0131n sadece y\u00fczde 50\u2019si tedavi \u00f6nerilerini dikkate al\u0131yor. Dahas\u0131 y\u00f6neticiler, g\u00fcn\u00fcn belirli bir zaman\u0131 i\u00e7in optimize edilmi\u015f bir ilac\u0131n pazarlanmas\u0131n\u0131n, programdan sapman\u0131n getirece\u011fi riskler hakk\u0131nda ek uyar\u0131lar gerektirdi\u011fi konusunda \u0131srarc\u0131 olabilir. Bu, sorumluluk ta\u015f\u0131yan bir ila\u00e7 \u00fcreticisi i\u00e7in iyi bir sat\u0131\u015f noktas\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda, zamana dayal\u0131 bir yan\u0131t\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n fiyat etiketi de ucuz de\u011fildir. Ray, bir ilac\u0131 bir kere vermenin ba\u015fka bir zamanda vermekten daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in \u015fu an olan\u0131n neredeyse iki kat\u0131 kadar \u00e7al\u0131\u015fma ekibi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ve zaten \u015firketler, halihaz\u0131rda para kazand\u0131ran ila\u00e7lar i\u00e7in geri d\u00f6nmek ve kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in g\u00fcn\u00fcn belirli bir saatini belirlemek iste\u011finde de\u011filler.<\/p>\n Ray ve di\u011ferleri, ayr\u0131ca, ila\u00e7 \u015firketleri aras\u0131nda g\u00fcnde bir kez al\u0131nan ve daha uzun s\u00fcreli etkisi olan ila\u00e7 form\u00fclleri \u00fcretmek \u00fczerine olan trend hakk\u0131nda endi\u015fe duyduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. S\u00f6ylediklerine g\u00f6re, bunu yapmak beklenmeyen sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Ray, \u00f6rnek olarak, hedefi iltihaplanma mekanizmas\u0131nda rol oynayan TNF-a <\/em>molek\u00fcl\u00fc olan bir ilac\u0131n v\u00fccutta uzun s\u00fcreli kalmas\u0131n\u0131n, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin g\u00fcn boyunca eksik ve i\u015flevsiz halde kalmas\u0131na sebep olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ve romatoid artrit gibi durumlar i\u00e7in, \u201cTNF-a<\/em>\u2019y\u0131 sadece 4 saatten 5 saate kadar uzayan kritik bir \u00e7er\u00e7evede engellemeniz gereklidir\u201d diyor.<\/p>\n Pennslyvania \u00dcniversitesi\u2019nde sirkadyen biyolog olan John Hogenesch, tedavilerin zamanlanmas\u0131na \u00f6nem vermenin, sonunda \u015firketlerin maliyetlerini azaltabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Hogenesch, \u201cBence zihinleri de\u011fi\u015ftirecek olan \u015fey, insanlara \u2018g\u00fcn\u00fcn zaman dilimlerini\u2019 dikkate ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, p\u00fcr\u00fczleri azaltabilece\u011finizi ve kontroller ile klinik alan aras\u0131ndaki sinyali geli\u015ftirebilece\u011finizi g\u00f6stermek olacak\u201d diyor. Ray, bunun ayn\u0131 zamanda, geli\u015fiminin erken a\u015famalar\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131z olan ila\u00e7 adaylar\u0131n\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Ray, Rubin ve ekibinin, ABD\u2019deki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir sonraki a\u015famas\u0131na do\u011fru ilerledik\u00e7e, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n v\u00fccut ritimlerini \u00f6l\u00e7mek ve bireylere bu \u00f6l\u00e7\u00fcmlere g\u00f6re temozolamid vermek niyetinde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu arada, Avrupa\u2019daki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, geleneksel hipertansiyon ila\u00e7lar\u0131n\u0131n gece kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n en iyi olaca\u011f\u0131na dair kan\u0131tlar\u0131 elde etmek i\u00e7in binlerce hastada kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 aral\u0131ks\u0131z \u015fekilde takip eden ta\u015f\u0131nabilir cihazlar kullanmaktad\u0131r. \u015eubat ay\u0131nda yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fma, ilac\u0131 sabah kullanan insanlara k\u0131yasla, yatmak \u00fczereyken kullanan insanlarda kalp krizi, fel\u00e7 ve di\u011fer geni\u015f \u00e7apl\u0131 kardiyovask\u00fcler olaylarda y\u00fczde 67\u2019lik bir azalma oldu\u011funu tespit etti. \u0130spanya Vigo \u00dcniversitesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan ve hipertansiyon \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bilinen bir doktor olan Juan Crespo Sabar\u00eds, \u0130spanya\u2019n\u0131n kendi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgesindeki doktorlar\u0131n, \u015fimdilerde ilac\u0131n yatmak \u00fczereyken al\u0131nmas\u0131n\u0131 tavsiye etti\u011fini ve bunun kronoterapinin basit ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli bir \u015fekli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Yakla\u015f\u0131m\u0131n yarat\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in, misal L\u00e9vi i\u00e7in, kronoterapi i\u00e7in ba\u015far\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha \u00f6nce hi\u00e7 bu kadar iyi g\u00f6r\u00fcnmemi\u015fti. Ancak, \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen kar\u0131\u015f\u0131k sonu\u00e7lar ve hayata ge\u00e7irme a\u015famas\u0131ndaki uygulama zorluklar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bir\u00e7ok biliminsan\u0131, \u00f6zellikle kanser tedavileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ihtiyatl\u0131 olmaya devam etmektedir. Grothey, \u201cBir noktada, kronoterapiyi tekrardan tamamen g\u00f6zden ge\u00e7irmemiz ve daha fazla veri elde etmek ve bu i\u015fi yapmak ad\u0131na daha fazla \u00e7aba sarf etmemiz gerekiyor\u201d diyor, \u201cYa da, \u2018Peki, bu sadece onkoloji tarihine d\u00fc\u015f\u00fclen bir yan nottu\u2019 deriz\u201d diye ekliyor. Yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l \u00f6nce kanser alan\u0131na girdi\u011finde, kronoterapiye olan k\u0131sa s\u00fcreli heyecan\u0131 hat\u0131rl\u0131yor ve \u201cBir\u00e7o\u011fumuz kronoterapiyi \u00e7ok karma\u015f\u0131k bir \u015fey olarak g\u00f6r\u00fcp bir kenara b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131k. O zamanlar gerekli teknolojiye sahip de\u011fildik. \u015eimdi her \u015fey farkl\u0131 olabilir\u201d diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Biyolojik saat ile v\u00fccutta ila\u00e7 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 senkronize etmek \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131lar yapabilir. Ancak veriler uzun zamand\u0131r devam eden engelleri a\u015fmak i\u00e7in yeterli olursa\u2026 Carole Godain, dokuz y\u0131l \u00f6nce kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 klinik deneyin ince detaylar\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla hat\u0131rl\u0131yor. Kemoterapi ila\u00e7lar\u0131n\u0131 almak i\u00e7in bast\u0131\u011f\u0131 mavi bir d\u00fc\u011fme ve ilac\u0131n damarlar\u0131na akt\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in yanan ye\u015fil bir \u0131\u015f\u0131k vard\u0131. Sonra, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1191,"featured_media":24020,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,33],"tags":[2419,1548,2972,2969,2970,2971],"class_list":["post-24019","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-saglik-bilimleri","tag-kanser-tedavisi","tag-kemoterapi","tag-kortizon","tag-kronoterapi","tag-kronotip","tag-sirkadyen-ritim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24019"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24019\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}