{"id":24031,"date":"2018-04-29T06:00:36","date_gmt":"2018-04-29T03:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24031"},"modified":"2018-04-30T15:48:05","modified_gmt":"2018-04-30T12:48:05","slug":"kasifinin-kaleminden-viral-insulinlerin-kesfi-seker-hastaligina-virusler-mi-yol-aciyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/04\/29\/kasifinin-kaleminden-viral-insulinlerin-kesfi-seker-hastaligina-virusler-mi-yol-aciyor","title":{"rendered":"K\u00e2\u015fifinin kaleminden viral ins\u00fclinlerin ke\u015ffi:\u00a0\u015eeker hastal\u0131\u011f\u0131na vir\u00fcsler mi yol a\u00e7\u0131yor?"},"content":{"rendered":"

Dr. Emrah Alt\u0131ndi\u015f<\/strong><\/p>\n

Harvard \u00dcniversitesi\u2019nde ikinci doktora sonras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten Dr. Emrah Alt\u0131ndi\u015f, viral ins\u00fclin ve viral hormonlar\u0131n ke\u015ffinde \u00f6nc\u00fc rol oynad\u0131. Bu \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fme, t\u00fcm d\u00fcnyada geni\u015f ilgi g\u00f6rd\u00fc. Viral hormonlar\u0131n ke\u015ffinin bu kadar heyecan yaratmas\u0131n\u0131n temel sebebi, asl\u0131nda bug\u00fcne kadar hi\u00e7 fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kavram\u0131\/konsepti kuruyor olmas\u0131. Bug\u00fcne kadar geli\u015fmi\u015f canl\u0131larda pek \u00e7ok fonksiyonu kontrol eden hormonlar\u0131n, mikroplarca taklit edildi\u011fini fark etmek ve bu mekanizman\u0131n sebep olabilece\u011fi olas\u0131 hastal\u0131klar, mikrobiyal endokrinoloji olarak adland\u0131r\u0131labilecek yeni bir alan\u0131 yaratma potansiyeli ta\u015f\u0131yor.<\/em><\/p>\n

Emrah Alt\u0131ndi\u015f “Bilim ve Gelecek” dergisinin May\u0131s say\u0131s\u0131 i\u00e7in, viral ins\u00fclinlerin ke\u015ffine giden yolu, ke\u015ffin ne anlama geldi\u011fini ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 son derece yal\u0131n bir dille anlatt\u0131. Bu \u00f6nemli makalenin bir \u00f6zetini sunuyoruz.<\/em><\/p>\n

\u0130ns\u00fclin ve diyabet<\/strong><\/p>\n

\u0130nsan metabolizmas\u0131 karma\u015f\u0131k ve \u00e7ok boyutlu bir i\u015fleyi\u015fe sahip ve bu i\u015fleyi\u015f hormonlarla kontrol ediliyor. Bu hormonlar\u0131n en \u00e7ok bilineni de kan \u015fekeri (glikoz) de\u011ferlerimizi kontrol eden ins\u00fclin. Pankreasta bulunan B h\u00fccreleri taraf\u0131ndan \u00fcretilen ins\u00fclin, besinlerden elde etti\u011fimiz ve ba\u011f\u0131rsaklarda emildikten sonra kan ile v\u00fccuda da\u011f\u0131t\u0131lan glikozun kandan h\u00fccrelere ge\u00e7mesini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

V\u00fccuttaki ins\u00fclin mekanizma bozuldu\u011funda, organizma kan \u015fekeri seviyesini kontrol edemiyor ve Tip 2 diyabet hastal\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bug\u00fcn d\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k 500 milyon insan\u0131 etkileyen, T\u00fcrkiye\u2019de \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 olarak da bilinen \u00e7ok \u00f6nemli bir metabolik hastal\u0131k, diyabet. T\u00fcrkiye Diyabet Vakf\u0131\u2019na g\u00f6re bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de yeti\u015fkin n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 15\u2019i diyabet hastas\u0131 ve toplum hastal\u0131k konusunda olduk\u00e7a bilin\u00e7siz.<\/p>\n

\u00c7o\u011funlukla \u00e7ocuklarda ortaya \u00e7\u0131kan ve en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kronik otoimm\u00fcn hastal\u0131klardan olan Tip 1 diyabet hastal\u0131\u011f\u0131nda ise halen bilmedi\u011fimiz bir sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bir anda v\u00fccutta ins\u00fclin \u00fcreten tek h\u00fccre tipi olan beta h\u00fccrelerine sald\u0131r\u0131p, yok etmeye ba\u015fl\u0131yor ve \u00e7ocuklar ins\u00fclin \u00fcretemez hale geliyorlar. Tip 1 diyabet hastal\u0131\u011f\u0131nda baz\u0131 genlerde bulunan mutasyonlar hastal\u0131\u011fa yatk\u0131nl\u0131k sa\u011flasa da, hastal\u0131k sadece genlerle a\u00e7\u0131klanabilecek bir hastal\u0131k de\u011fil, zira ayn\u0131 genetik materyale sahip ikizler ile yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ikizlerin sadece y\u00fczde 65\u2019inde her iki ikizin de Tip 1 diyabet geli\u015ftirdi\u011fi g\u00f6steriliyor. Dolay\u0131s\u0131yla genler d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7evresel fakt\u00f6r, hastal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir role sahip ve maalesef o fakt\u00f6r\u00fcn ne oldu\u011fu konusunda herhangi bir fikre sahip de\u01e7iliz.<\/p>\n

1921\u2019de ins\u00fclinin ke\u015ffiyle o g\u00fcne kadar \u00e7o\u011funlukla kurtar\u0131lamayan Tip 1 diyabet hastalar\u0131, hayvan pankreaslar\u0131ndan elde edilen ins\u00fclin ile tedavi edilmeye ba\u015fl\u0131yor ve t\u0131p alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir devrim ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oluyor.<\/p>\n

Otoimm\u00fcn hastal\u0131klar<\/strong><\/p>\n

Burada bir parantez a\u00e7\u0131p otoimm\u00fcn hastal\u0131klar\u0131 k\u0131saca anlatmak gerek. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizin en \u00f6nemli sorumluluklar\u0131ndan birisi, bize ait yap\u0131larla, bize ait olmayan yabanc\u0131 (antijen) yap\u0131lar\u0131 ay\u0131rt edebilmesi. Bu \u015fekilde v\u00fccut kendisine ait olmayan mikrop proteinlerini belirleyip, yok ederken, kendi proteinlerine kar\u015f\u0131 bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yan\u0131t\u0131 olu\u015fturmuyor. Bu mekanizma bozuldu\u011funda otoimm\u00fcn hastal\u0131klar olu\u015fuyor. Otoimm\u00fcn hastal\u0131k mekanizmalar\u0131ndan birisi molek\u00fcler benzerlik\/taklit diye \u00e7evirebilece\u011fimiz \u201cmolecular mimicry\u201d mekanizmas\u0131. K\u0131saca bir mikrop proteini, insan proteinlerine benziyorsa, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccreleri bu \u00e7ok benzer proteinler aras\u0131ndaki fark\u0131 ay\u0131rt edemiyor.<\/p>\n

Tip 1 diyabet otoimm\u00fcn hastal\u0131klar\u0131n en \u00f6nemlilerinden birisi. Giri\u015fte de a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi h\u00e2l\u00e2 gizemini \u00e7\u00f6zemedi\u011fimiz bir biyolojik uyaran sonucunda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi v\u00fccutta ins\u00fclin \u00fcretme kapasitesine sahip tek h\u00fccre olan beta h\u00fccrelerini yok ediyor. Tip 1 diyabette v\u00fccut bir anda ins\u00fclini ve ins\u00fclin \u00fcreten h\u00fccreleri d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6rmeye ve otoantikorlarla i\u015faretlemeye ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

Tip 1 diyabet hastal\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n tamamen diyabet olmadan, yani h\u00e2l\u00e2 kan glikoz seviyelerini koruyabiliyorken, \u00f6nce kanlar\u0131nda kendi proteinlerine kar\u015f\u0131 antikorlar (otoantikorlar) g\u00f6zlemlendi\u011fini ve bu antikorlar olu\u015ftuktan belli bir s\u00fcre sonra \u00e7ocuklar\u0131n tamamen beta h\u00fccrelerini kaybedip, ins\u00fclin \u00fcretemez hale geldiklerini \u00f6\u011frendikten sonra bir hipotez olu\u015fturdum: V\u00fccuda giren mikroplardan birisinin insan ins\u00fclinine benzer bir proteini var. Bu yabanc\u0131 mikrobiyal ins\u00fcline kar\u015f\u0131, v\u00fccut bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k yan\u0131t\u0131 olu\u015fturuyor ve sonras\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccreleri, insan ins\u00fclini ile bu mikrop ins\u00fclinini ay\u0131rt edemiyor ve insan ins\u00fclinine sald\u0131rmaya ba\u015fl\u0131yor. Hipotezimin en \u00f6nemli eksikli\u011fi ise, bu tarihe kadar hi\u00e7bir mikropta ins\u00fclinin ke\u015ffedilmemi\u015f olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Viral ins\u00fclinlerin ke\u015ffi<\/strong><\/p>\n

Yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fma sonuunda, d\u00f6rt farkl\u0131 vir\u00fcs\u00fcn insan ins\u00fclin genine \u00e7ok benzer genlere sahip olduklar\u0131n\u0131 ke\u015ffettim ve viral ins\u00fclinlerin ke\u015ffi bu beklenmedik g\u00f6zlemle ba\u015flam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Viral ins\u00fclinleri, Iridoviridae <\/em>ailesine ba\u011fl\u0131 d\u00f6rt farkl\u0131 vir\u00fcs\u00fcn genomunda tespit ettik. Bu d\u00f6rt vir\u00fcs de bal\u0131klardan izole edilmi\u015f ve pek \u00e7ok bal\u0131k t\u00fcr\u00fcnde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klara yol a\u00e7an vir\u00fcsler. Bu vir\u00fcsler hayvanlar\u0131n y\u00fczeyinde t\u00fcm\u00f6r benzeri yap\u0131lara yol a\u00e7\u0131yor ve biz bunun viral ins\u00fclinlerin h\u00fccrelerin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 uyaran aktivitesinden oldu\u011funu tahmin ediyoruz.<\/p>\n

Viral ins\u00fclinleri laboratuvarda \u00fcreterek, ger\u00e7ekten de ins\u00fclin i\u015flevlerine sahip olduklar\u0131n\u0131 son \u00fc\u00e7 y\u0131lda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z pek \u00e7ok karakterizasyon deneyleriyle kan\u0131tlam\u0131\u015f olduk. Viral ins\u00fclinlerin insan ins\u00fclin resept\u00f6r\u00fcne ba\u011flanabildi\u011fini, onu aktive edebildi\u011fini, laboratuvarda insan h\u00fccrelerinin \u00e7o\u011falmas\u0131na ve temel ins\u00fclin fonksiyonu olan ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 h\u00fccrenin glikoz almas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdik. B\u00fct\u00fcn projenin en heyecan verici deneyleri ise ya\u015fayan bir canl\u0131dan geldi: Viral ins\u00fclini farelere enjekte etti\u011fimizde ins\u00fclin etkisi yap\u0131p kan \u015fekerini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdik ve bu \u015fekilde sadece h\u00fccrelerde de\u011fil, canl\u0131 organizmada da aktif olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlam\u0131\u015f olduk.<\/p>\n

Bizim bu noktada hipotezimiz viral ins\u00fclinlerin insanlarda hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131. \u015eimdi bu hipotezi daha iyi anlamak i\u00e7in hem h\u00fccre sistemlerini, hem de hayvan modellerini kullanarak deneylere devam ediyoruz. Viral ins\u00fclinleri \u00fcreten vir\u00fcslerin insanlarda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdik. \u015eimdi soru bu vir\u00fcslerin a) Bir otoimm\u00fcn yan\u0131ta yol a\u00e7\u0131p Tip 1 diyabeti tetikleyip tetiklemedi\u011fi b) \u0130ns\u00fclin resept\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 etkileyip Tip 2 diyabete yol a\u00e7\u0131p a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 ve son olarak da c) \u0130ns\u00fclin ve ins\u00fclin benzeri b\u00fcy\u00fcme hormonunun en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi olan h\u00fccre \u00e7o\u011falmas\u0131 \u00f6zelli\u011fi ile insanlarda h\u00fccrelerin kontrols\u00fcz b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7\u0131p, kanseri tetikleyip tetiklemedi\u011fi.<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n di\u011fer bir \u00f6nemi de, d\u00fcnyada ilk kez mikroplar\u0131n enfeksiyon s\u0131ras\u0131nda kulland\u0131klar\u0131 yeni bir mekanizmay\u0131 ke\u015ffetmi\u015f olmam\u0131z. Vir\u00fcslerin memelilerin hormonlar\u0131n\u0131n benzerlerini \u00fcretecek genlere sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdik. \u015eu anda toplam 7500 vir\u00fcs\u00fcn genomunun bilgisine sahibiz, ama do\u011fada milyonun \u00fczerinde vir\u00fcs \u00e7e\u015fidi oldu\u011fu, memeli vir\u00fcs say\u0131s\u0131n\u0131n ise 350.000 oldu\u011fu tahmin ediliyor. Dolay\u0131s\u0131yla viral ins\u00fclinler\/hormonlar projesini anlat\u0131rken hep \u201cbuzda\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fc\u201d metaforunu kullan\u0131yorum. Biz 7500 vir\u00fcs\u00fcn d\u00f6rd\u00fcnde ins\u00fclin genlerini bulduysak, gelecekte pek \u00e7ok yeni ins\u00fclin ya da di\u011fer hormonlara sahip vir\u00fcsleri ke\u015ffedebilece\u011fimizi \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Makalede her ne kadar ins\u00fclin \u00fczerine yo\u011funla\u015fsak da adipsin, resistin, endothelin, fibroblast b\u00fcy\u00fcme fakt\u00f6r\u00fc-21 ve -19 gibi pek \u00e7ok \u00f6nemli hormonun da vir\u00fcslerce taklit edildi\u011fini g\u00f6sterdik. Bu hem mikrobiyoloji alan\u0131na, hem de hormonlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 hastal\u0131klara, endokrinoloji alan\u0131na bakarken kullanabilece\u011fimiz yepyeni ve \u00e7ok \u00f6nemli bir bilgi ve bunun gelecekte pek \u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumunda etkisini ke\u015ffetme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z var. Bir vir\u00fcs\u00fcn neden ins\u00fcline ihtiya\u00e7 duydu\u011fu da yine bir ara\u015ft\u0131rma sorusu olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor ve bu konuda da deneylerimizi ba\u015flatt\u0131k. Viral ins\u00fclinlerin ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok yeni soru ve mekanizma ile yeni bir alan\u0131n kurucu ilk \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 umuyoruz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. Emrah Alt\u0131ndi\u015f Harvard \u00dcniversitesi\u2019nde ikinci doktora sonras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten Dr. Emrah Alt\u0131ndi\u015f, viral ins\u00fclin ve viral hormonlar\u0131n ke\u015ffinde \u00f6nc\u00fc rol oynad\u0131. Bu \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fme, t\u00fcm d\u00fcnyada geni\u015f ilgi g\u00f6rd\u00fc. Viral hormonlar\u0131n ke\u015ffinin bu kadar heyecan yaratmas\u0131n\u0131n temel sebebi, asl\u0131nda bug\u00fcne kadar hi\u00e7 fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kavram\u0131\/konsepti kuruyor olmas\u0131. Bug\u00fcne kadar geli\u015fmi\u015f canl\u0131larda pek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1419,"featured_media":24034,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,231,33],"tags":[2761,1633,2976,2975,2977],"class_list":["post-24031","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","category-saglik-bilimleri","tag-diyabet","tag-hormon","tag-otoimmun-hastaliklar","tag-seker-hastaligi","tag-viral-insulin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24031","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1419"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24031"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24031\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}