{"id":24264,"date":"2018-05-01T00:00:04","date_gmt":"2018-04-30T21:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24264"},"modified":"2018-05-01T10:25:46","modified_gmt":"2018-05-01T07:25:46","slug":"ne-isaya-ne-musaya-yaranabilmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/05\/01\/ne-isaya-ne-musaya-yaranabilmek","title":{"rendered":"Ne \u0130sa\u2019ya ne Musa\u2019ya yaranabilmek"},"content":{"rendered":"<p>Sempatiyle bak\u0131lmayan baz\u0131 meslekler vard\u0131r. \u00a0\u0130nsanlar o mesle\u011fi yapanlar\u0131 kafalar\u0131ndaki haz\u0131r kal\u0131plara g\u00f6re de\u011ferlendirirler. <em>Ele\u015ftirmenleri Vurun<\/em>\u2019u okuyunca sinema ele\u015ftirmenlerinin de bu gruba sokulabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n<p>Tunca Arslan y\u0131llar\u0131n sinema ele\u015ftirmeni. S\u0130YAD ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f, h\u00e2l\u00e2 <em>Ayd\u0131nl\u0131k<\/em> gazetesinde film ele\u015ftirileri yazan, benim de yak\u0131ndan takip etti\u011fim bir isim. Kitab\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nca vakit kaybetmeden okumaya ba\u015flad\u0131m. Bir filme gitmeden \u00f6nce filmin konusuna, y\u00f6netmenine, oyuncular\u0131na bakar\u0131m, ama \u00f6nem verdi\u011fim konulardan biri de sinema ele\u015ftirmenlerinin bu film hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmelerdir. Y\u0131llar i\u00e7erisinde tavsiyeleri dinleyip izledi\u011fim filmlerden keyif ald\u0131\u011f\u0131m ya da \u00f6nerilmeyen filmleri izleyip pi\u015fman oldu\u011fum \u00e7ok olmu\u015ftur. O y\u00fczden bir filme gitmeden \u00f6nce muhakkak takip etti\u011fim ele\u015ftirmenlerin g\u00f6r\u00fc\u015flerini okurum. Ele\u015ftiri kavram\u0131n\u0131 da \u00e7ok yararl\u0131 bulurum. Sadece sinema sekt\u00f6r\u00fcnde de\u011fil, t\u00fcm alanlar i\u00e7in ge\u00e7erlidir bu d\u00fc\u015f\u00fcncem. Gelin g\u00f6r\u00fcn ki, sinema ele\u015ftirmenleri sadece \u00fclkemizde de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n her yerinde b\u00fcy\u00fck tepkilerle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Sinema tarihine y\u00f6n vermi\u015f b\u00fcy\u00fck y\u00f6netmenler, oyuncular yap\u0131mc\u0131lar, her k\u00f6t\u00fc yorumda, ele\u015ftiride ele\u015ftirmenleri yerden yere vurmu\u015f. Kitab\u0131 okurken hayretler i\u00e7erisinde kald\u0131\u011f\u0131m anlar oldu. Tunca Arslan, \u201cd\u00fcnyadan se\u00e7me s\u00f6zler\u201d ad\u0131nda bir k\u0131s\u0131mla ba\u015flam\u0131\u015f ki bu se\u00e7mece yorumlar, kitab\u0131n \u00f6zeti gibi. Bir iki \u00f6rnek verebilirim.<\/p>\n<p>\u201cYapan yapar, yapamayan ele\u015ftirmen olur.\u201d: George Bernard Shaw<\/p>\n<p>\u201cEle\u015ftirmenler harema\u011falar\u0131na benzer, seyrederler ama beceremezler.\u201d: Otto Preminger<\/p>\n<p>\u201cO kadar aptalca \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlar ki kendimi bunlardan kurtarmam gerekiyor.\u201d: Oliver Stone<\/p>\n<p>\u00d6rnekler \u00e7o\u011falt\u0131labilir. Durum \u00fclkemizde de pek farkl\u0131 de\u011fil. Hatta Ye\u015fil\u00e7am\u2019da daha ileriye gidilerek ele\u015ftirmenlerin d\u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc durumlar da var. Belki de \u015fa\u015f\u0131rmamak gerekiyor. Hangi alanda \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar olumsuz ele\u015ftirileri, yorumlar\u0131 olgunlukla kar\u015f\u0131layabiliyor ki? Siyaset, spor, sanat insanlar\u0131 genellikle ele\u015ftiriye tahamm\u00fclden uzaklar. Ama konu sinema olunca d\u0131\u015far\u0131dan bakan biri bu sekt\u00f6r\u00fcn i\u00e7inde \u00e7ok g\u00fczel tart\u0131\u015fmalar\u0131n d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, insanlar\u0131n birbirleri hakk\u0131nda sert yorumlar yapsa bile, \u00e7ok verimli, entelekt\u00fcel bir ortam oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor. En az\u0131ndan ben \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum, ama <em>Ele\u015ftirmenleri Vurun<\/em>\u2019u okudu\u011fumda g\u00f6rd\u00fcm ki, ger\u00e7ek hi\u00e7 de sand\u0131\u011f\u0131m gibi de\u011filmi\u015f. Hakiki sinemaseverler olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ele\u015ftirmenler y\u0131llar boyunca \u00e7e\u015fitli tepkilere maruz kalm\u0131\u015f. Neredeyse hi\u00e7bir y\u00f6netmen ya da yap\u0131mc\u0131 olumsuz ele\u015ftiriyi kabul edip, kendini geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Ye\u015fil\u00e7am\u2019da ve T\u00fcrk sinemas\u0131nda i\u015fler ele\u015ftirmenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha acayip gitmi\u015f. Duayen ele\u015ftirmen Ag\u00e2h \u00d6zg\u00fc\u00e7, misafir olarak gitti\u011fi C\u00fcneyt Ark\u0131n\u2019\u0131n evinde Ark\u0131n\u2019dan dayak yiyerek \u00f6l\u00fcm\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131na geliyor. Bir di\u011fer ele\u015ftirmen Sungu \u00c7apan da yine C\u00fcneyt Ark\u0131n\u2019dan nasibini alanlardan. Ark\u0131n\u2019\u0131n 1979 y\u0131l\u0131 yap\u0131m\u0131 <em>Kanun G\u00fcc\u00fc<\/em> filminde gaddar seri katilin ad\u0131 Sungur \u00c7apan\u2019d\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda isim benzerli\u011fi oyunlar\u0131 yap\u0131larak ba\u015fka ele\u015ftirmenler de filmlerde \u201cele\u015ftirilmi\u015f\u201d.<\/p>\n<p>Ye\u015fil\u00e7am ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sinemas\u0131nda ya\u015fananlar bunlarla s\u0131n\u0131rd\u0131 de\u011fil elbet. Arslan kitab\u0131nda bir s\u0131ralama ile belli ba\u015fl\u0131 b\u00fct\u00fcn ya\u015fanan olaylara de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerde \u00f6zellikle kendisine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar \u00fczerinden T\u00fcrk sinemas\u0131nda sinema ele\u015ftirilerine ve ele\u015ftirmenlere yap\u0131lanlara bir ayna tutmu\u015f. Kitab\u0131n ilerleyen sayfalar\u0131nda ilgi \u00e7ekici b\u00f6l\u00fcmlerden biri de Sinan \u00c7etin\u2019in ele\u015ftirmenlerle ve Tunca Arslan\u2019la ya\u015fad\u0131klar\u0131 olmu\u015f. Sinan \u00c7etin, mevzu filmlerinden birinin afi\u015finde \u201cyalan\u201d beyan vermeye kadar gitmi\u015f.<\/p>\n<p>Atilla Dorsay da sald\u0131r\u0131lardan nasibini alan ele\u015ftirmenlerden, yeri gelmi\u015f bo\u011faz\u0131na sar\u0131lm\u0131\u015flar, yeri gelmi\u015f \u00f6l\u00fcm tehdidi alm\u0131\u015f. \u00d6l\u00fcm tehdidi \u015eerif G\u00f6ren\u2019den olunca, biraz daha ilgi \u00e7ekici oluyor tabii. Ele\u015ftirmenlere sald\u0131r\u0131lar sadece \u201csinema yapanlardan\u201d de\u011fil ele\u015ftirmen \u201colamayan\u201d gazetecilerden de gelmi\u015f. H\u0131ncal Ulu\u00e7, Selahattin Duman, Fatih Altayl\u0131\u2019n\u0131n zaman\u0131nda yazd\u0131klar\u0131 ve s\u00f6yledikleri de evlere \u015fenlik.<\/p>\n<p><em>Ele\u015ftirmenleri Vurun <\/em>kitab\u0131n\u0131 sinema tarihine farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f olarak de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fimdiye kadar \u00e7o\u011funlukla filmleri, y\u00f6netmenleri, senaristleri ve oyuncular\u0131 okuduk. Bu kez sinema ele\u015ftirmeni g\u00f6z\u00fcyle sineman\u0131n ele\u015ftiriyle ili\u015fkisinin tarihine bakmak sinemaseverler ve okurlar i\u00e7in farkl\u0131 olabilir. <em>Ele\u015ftirmenleri Vurun<\/em> yaln\u0131zca sinema tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, ele\u015ftiri kavram\u0131n\u0131n nas\u0131l anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya da anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da de\u011ferli bir \u00e7al\u0131\u015fma olmu\u015f.<\/p>\n<p><em>&#8211;\u00a0Ele\u015ftirmenleri Vurun, K\u0131rm\u0131z\u0131 Kedi Yay\u0131nlar\u0131, 2017, 264 s.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sempatiyle bak\u0131lmayan baz\u0131 meslekler vard\u0131r. \u00a0\u0130nsanlar o mesle\u011fi yapanlar\u0131 kafalar\u0131ndaki haz\u0131r kal\u0131plara g\u00f6re de\u011ferlendirirler. Ele\u015ftirmenleri Vurun\u2019u okuyunca sinema ele\u015ftirmenlerinin de bu gruba sokulabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Tunca Arslan y\u0131llar\u0131n sinema ele\u015ftirmeni. S\u0130YAD ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f, h\u00e2l\u00e2 Ayd\u0131nl\u0131k gazetesinde film ele\u015ftirileri yazan, benim de yak\u0131ndan takip etti\u011fim bir isim. Kitab\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nca vakit kaybetmeden okumaya ba\u015flad\u0131m. Bir filme gitmeden \u00f6nce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":672,"featured_media":24261,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2985,513],"tags":[3026,376,3025],"class_list":["post-24264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-171-sayi","category-kitapcil","tag-elestirmenler","tag-sinema","tag-sinema-elestirisi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/672"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24264"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24264\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}