{"id":24284,"date":"2018-05-02T06:00:03","date_gmt":"2018-05-02T03:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24284"},"modified":"2018-04-30T23:36:45","modified_gmt":"2018-04-30T20:36:45","slug":"dinozorlarin-sonu-gibi-baslangici-da-bir-patlamaya-mi-dayaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/05\/02\/dinozorlarin-sonu-gibi-baslangici-da-bir-patlamaya-mi-dayaniyor","title":{"rendered":"Dinozorlar\u0131n sonu gibi ba\u015flang\u0131c\u0131 da bir patlamaya m\u0131 dayan\u0131yor?"},"content":{"rendered":"

Dinozorlar\u0131n sonlar\u0131n\u0131n, 66 milyon y\u0131l \u00f6nce D\u00fcnya\u2019ya b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6kta\u015f\u0131n\u0131n \u00e7arpmas\u0131yla meydana gelen bir patlama ve sonras\u0131nda olu\u015fan ko\u015fullarla geldi\u011fi yayg\u0131n olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n

Ama dinozorlar\u0131n k\u00f6kenleri \u00e7ok daha az \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada, \u0130talya, Trento\u2019daki Bilim M\u00fczesi\u2019nden (MUSE), gene \u0130talya\u2019daki Ferrara ve Padova \u00dcniversiteleri\u2019nden ve \u0130ngiltere -Bristol \u00dcniversitesi\u2019nden biliminsanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir ekip, 232 milyon y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fen kitlesel yok olu\u015fa dikkat \u00e7ekiyorlar ve dinozorlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n bu kriz taraf\u0131ndan tetiklendi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

Nature Communications<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan makalede, Karniyen Pl\u00fcviyal Zaman\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan kitlesel yok olu\u015f d\u00f6nemi ve dinozorlar\u0131n ilk \u00e7e\u015fitlenmesi olaylar\u0131n\u0131 e\u015fle\u015ftiren kan\u0131tlardan s\u00f6z ediliyor.<\/p>\n

Dinozorlar, bu patlamadan daha \u00f6nce, Triyas D\u00f6nemi\u2019nin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, yakla\u015f\u0131k 245 milyon y\u0131l \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131, ancak 13 milyon y\u0131l sonra ger\u00e7ekle\u015fek Karniyen\u2019deki \u015fok olaylar\u0131na dek \u00e7ok nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Yeni \u00e7al\u0131\u015fmada, \u0130talya\u2019n\u0131n kuzeyindeki Dolomitler\u2019deki kaya sekanslar\u0131ndan elde edilen ayr\u0131nt\u0131l\u0131 kan\u0131tlar kullan\u0131larak dinozorlar\u0131n egemenli\u011fi ele ge\u00e7irdikleri g\u00f6steriliyor; ki burada dinozorlar ayak izlerinden tespit edilmi\u015fler.<\/p>\n

\"\"
Bir dinozor iskeleti.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00d6nceleri hi\u00e7bir dinozor izi yokken, sonras\u0131nda \u00e7ok\u00e7a ele ge\u00e7iriliyor. Bu onlar\u0131n patlama an\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor, ki Dolomitler\u2019deki kaya par\u00e7alar\u0131 \u00e7ok iyi tarihlendirilmi\u015f. Dinozorlara ait geni\u015f iskeletlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Arjantin ve Brezilya\u2019daki kaya par\u00e7alar\u0131yla yap\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar, patlaman\u0131n orada da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

MUSE k\u00fcrat\u00f6r\u00fc ve Bristol \u00dcniversitesi\u2019nin Do\u011fa Bilimleri Okulu\u2019nda ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olan ba\u015fyazar Dr. Massimo Bernardi \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cAyak izlerinin ve iskeletlerin ayn\u0131 hik\u00e2yeyi anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek bizi heyecanland\u0131rd\u0131. Dolomitler\u2019deki ayak izlerini bir s\u00fcredir ara\u015ft\u0131r\u0131yorduk ve bu ara\u015ft\u0131rma, dinozorlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemden \u00a0t\u00fcm dinozorlara ge\u00e7i\u015fi \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koyuyordu.\u201d<\/p>\n

Dinozorlar\u0131n patlama noktas\u0131, kuru iklimlerin nemli hale geldi\u011fi ve tekrar kurumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir zaman dilimi olan Karniyen Pl\u00fcviyal Zaman\u0131\u2019n\u0131n sonuyla e\u015fle\u015fiyor.<\/p>\n

Bu olay\u0131n karada ve denizde canlanmalara neden olmu\u015f olabilece\u011finden uzun zamandan beri \u015f\u00fcpheleniliyordu, ancak detaylar a\u00e7\u0131k de\u011fildi. Daha sonra, 2015 y\u0131l\u0131nda, kaya par\u00e7alar\u0131n\u0131n tarihlendirilmesi ve oksijen ve karbon de\u011ferlerinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi olup bitene dair bir g\u00f6r\u00fc\u015f sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fcy\u00fck Wrangellia bazaltlar\u0131nda ortaya konan b\u00fcy\u00fck patlamalar, Kanada\u2019n\u0131n bat\u0131s\u0131nda meydana gelmi\u015fti. Bunlar k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 ve asit ya\u011fmurlar\u0131n\u0131 tetikledi ve karada ve okyanuslarda kitlesel \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Ferrara \u00dcniversitesi\u2019nden ortak yazar Piero Gianolla \u015funlar\u0131 belirtiyor: \u201cDolomitler\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine dair kan\u0131tlar tespit ettik. Bir milyon y\u0131l i\u00e7inde d\u00f6rt \u0131s\u0131nma at\u0131l\u0131m\u0131 ve iklim pert\u00fcrbasyonlar\u0131 vard\u0131. Bu, tekrar eden yok olu\u015flara yol a\u00e7m\u0131\u015f olmal\u0131yd\u0131.\u201d<\/p>\n

Bristol \u00dcniversitesi\u2019nden di\u011fer ortakyazar olan Prof. Mike Benton da \u015funlar\u0131 ekliyor: \u201cDinozorlar\u0131n ilk \u00e7e\u015fitlenmesi ve k\u00fcresel bir kitlesel yok olu\u015f aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 oldu\u011funu ke\u015ffetmek \u00f6nemlidir. Kitlesel yok olu\u015f sadece dinozorlar \u00e7a\u011f\u0131na giden yolu temizlemedi; ayn\u0131 zamanda kertenkeleler, timsahlar, kaplumba\u011falar ve memeliler de dahil olmak \u00fczere, bug\u00fcnk\u00fc kilit kara hayvanlar\u0131ndan bir\u00e7ok modern grubun k\u00f6kenlerini de olu\u015fturdu.<\/p>\n

Doi:\u00a010.1038\/s41467-018-03996-1<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dinozorlar\u0131n sonlar\u0131n\u0131n, 66 milyon y\u0131l \u00f6nce D\u00fcnya\u2019ya b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6kta\u015f\u0131n\u0131n \u00e7arpmas\u0131yla meydana gelen bir patlama ve sonras\u0131nda olu\u015fan ko\u015fullarla geldi\u011fi yayg\u0131n olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ama dinozorlar\u0131n k\u00f6kenleri \u00e7ok daha az \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada, \u0130talya, Trento\u2019daki Bilim M\u00fczesi\u2019nden (MUSE), gene \u0130talya\u2019daki Ferrara ve Padova \u00dcniversiteleri\u2019nden ve \u0130ngiltere -Bristol \u00dcniversitesi\u2019nden biliminsanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir ekip, 232 milyon y\u0131l […]<\/p>\n","protected":false},"author":383,"featured_media":24285,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,21,217,232],"tags":[3031,3029,3032,3033,3030],"class_list":["post-24284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-cevre-bilimleri","category-yerbilimleri","tag-dinozor-ayak-izleri","tag-dinozor-cagi","tag-dinozor-iskeletleri","tag-dolomitler","tag-karniyen-pluviyal-zamani"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t