Bir zamanlar akademi, erkeklerin d\u00fcnyas\u0131yd\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131 boyunca, antropolojiden zoolojiye, fildi\u015fi kulenin koridorlar\u0131 erkeklerle doluydu. Hatta baz\u0131lar\u0131 kad\u0131nlar\u0131n, akademik hayat\u0131n entelekt\u00fcel gereksinimlerini kar\u015f\u0131layamayacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Fakat ge\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 on y\u0131lda, kad\u0131nlar sahip olduklar\u0131 azmi kan\u0131tlad\u0131. Art\u0131k molek\u00fcler biyoloji lisans\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 edebiyat lisans\u0131n\u0131 bitirenlerin y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131 kad\u0131nlar olu\u015fturuyor. Fakat fizik, felsefe ve siyasal bilimler gibi di\u011fer alanlarda soru h\u00e2l\u00e2 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyor: Kad\u0131nlar nerede?<\/p>\n
Bu durum, ilgili alanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle, \u00f6zellikle do\u011fu\u015ftan yetene\u011fe vurgu yapan bir k\u00fclt\u00fcrle ilgili olabilir. Bu konuda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, bir alanda ne kadar \u00e7ok akademisyen o alan\u0131n \u201csadece \u00f6\u011fretilebilir olmad\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse, o kadar az kad\u0131n alanda varl\u0131k g\u00f6steriyor. Bulgular kad\u0131nlar\u0131n neden fizikte psikolojiye nazaran daha az ho\u015f kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f hissetiklerini a\u00e7\u0131klar nitelikte, bununla birlikte bu duruma katk\u0131 yapan di\u011fer pek \u00e7ok fakt\u00f6r\u00fc de reddetmiyor. Nedeni ne olursa olsun, baz\u0131 alanlar\u0131n tutum de\u011fi\u015fikli\u011finde zaman\u0131n gerisinde kald\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k.<\/p>\n
Princeton \u00dcniveristesi\u2019nden filozof Sarah-Jane Leslie ve Illinois \u00dcniversitesi\u2019nden psikolog Andrei Cimpian, psikoloji ile felsefe aras\u0131ndaki fark\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken, yetene\u011fe vurgu yapan alanlar ile \u00e7al\u0131\u015fmaya vurgu yapan alanlardaki cinsiyet temsilleriyle ilgilenmeye ba\u015flad\u0131lar. Alanlar\u0131yla ilgili notlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken, psikolojinin \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma ve adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k felsefenin \u201cham, i\u00e7kin deha\u201d gereksinimini vurgulama e\u011filiminde oldu\u011funu fark ettiler. Ayn\u0131 zamanda bu iki alandaki temsillerinin aras\u0131ndaki keskin fark\u0131 da dikkate ald\u0131lar. Felsefede, doktora derecelerinin y\u00fczde 35 kadar\u0131 kad\u0131nlar taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131rken, psikolojide en son akademik derecelerin y\u00fczde 70\u2019ini kad\u0131nlar alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu say\u0131lar di\u011fer do\u011fa bilimleri ve be\u015feri bilimlerle benzer. Fizikte doktora derecesini alanlar\u0131n y\u00fczde 20\u2019den az\u0131 kad\u0131nken, molek\u00fcler biyolojide bu say\u0131 y\u00fczde 50\u2019den fazla. Be\u015feri bilimlerde sanat tarihi, doktora alan\u0131nda neredeyse y\u00fczde 80\u2019lik oranla a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kad\u0131nken m\u00fczik kompozit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde kad\u0131nlar\u0131n durumu y\u00fczde 15-16 ile i\u00e7 karart\u0131c\u0131. Bu veriler \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Leslie ve Chimpian dehaya m\u0131, yoksa \u00e7al\u0131\u015fmaya m\u0131 vurgu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n, cinsiyet u\u00e7urumu ile ilgili olup olamayaca\u011f\u0131n\u0131 merak etmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n
\u0130kili, fizik ve matematik gibi deha vurgusu yapan akademik alanlar\u0131n, sanat tarihi ve e\u011fitim gibi adanm\u0131\u015fl\u0131k ve \u00e7aba vurgusu yapanlara g\u00f6re daha az kad\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hipotezini kurdu. Yazarlar do\u011fa bilimleri, teknoloji, m\u00fchendislik, matematik ile sosyal ve be\u015feri bilimlerden 30 farkl\u0131 alandaki 28. 210 akademisyene anket formu g\u00f6nderdiler. Al\u0131c\u0131lardan yaln\u0131zca y\u00fczde 6, 5\u2019i anketlerini geri g\u00f6nderdi; ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi 1820 \u00f6rnekleri oldu.<\/p>\n
Ankete kat\u0131lanlar, \u201cE\u011fer (disiplininizde) ba\u015far\u0131l\u0131 olmak isterseniz, yaln\u0131zca \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmak yetmeyecektir; i\u00e7sel bir yetene\u011fe de sahip olmak zorundas\u0131n\u0131zd\u0131r\u201d ve \u201cYeteri miktarda \u00e7aba ve adanm\u0131\u015fl\u0131kla, herkes (disiplininizde) en iyi olabilir\u201d gibi ifadelere, \u201cb\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kat\u0131l\u0131yorum\u201d ile \u201cb\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kat\u0131lm\u0131yorum\u201d aras\u0131nda de\u011ferler verdiler.<\/p>\n
Anket, kad\u0131nlar\u0131n akademideki temsilinin azl\u0131\u011f\u0131 konusunda, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hipotezi ile di\u011fer olas\u0131 hipotezleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin bir hipoteze g\u00f6re, kad\u0131nlar belirli akademik alanlar\u0131n gerektirdi\u011fi kadar uzun \u00e7al\u0131\u015famazlar ya da \u00e7al\u0131\u015fmayacaklar. Bu nedenle ankette kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan, \u00fcniversite yerle\u015fkesi i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fma saatlerini listelemeleri istendi.<\/p>\n
Bir di\u011fer hipotez cinsiyet ayr\u0131m\u0131n\u0131n, zek\u00e2 \u00f6l\u00e7e\u011finin en \u00fcst noktalar\u0131nda varl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini belirtiyordu. E\u011fer b\u00f6yleyse, olduk\u00e7a se\u00e7ici alanlarda erkekler kad\u0131nlardan fazla olmal\u0131yd\u0131. Buna de\u011finmek i\u00e7in yazarlar kat\u0131l\u0131mc\u0131lara alanlar\u0131ndaki doktora derecelerinin kabul oranlar\u0131n\u0131 sordular ve bunlar\u0131 farkl\u0131 disiplinlerden mezun \u00f6\u011frencilerin GRE (ABD\u2019de y\u00fcksek lisansa ba\u015fvuran \u00f6\u011frencilere y\u00f6nelik bir \u00e7e\u015fit seviye belirleme s\u0131nav\u0131) puanlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n
Son olarak, erkek ve kad\u0131nlar\u0131n farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri hipotezini incelediler. E\u011fer erkekler soyut d\u00fc\u015f\u00fcnmede, kad\u0131nlarsa duygusal kavray\u0131\u015fta daha iyiyse, daha sistematik ve soyut d\u00fc\u015f\u00fcnme gerektiren alanlarda daha az kad\u0131n olurdu. Bu nedenle yazarlar ankete, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n soyut d\u00fc\u015f\u00fcnme ya da duygusal kavray\u0131\u015f\u0131n kendi akademik alanlar\u0131 i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu de\u011ferlendirecekleri ifadeler de ekledi.<\/p>\n
Leslie, Cimpian ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n 15 Ocak\u2019ta Science<\/em>\u2019ta bildirdiklerine g\u00f6re, bir alanda dahilik beklentisi alanda ne kadar kad\u0131n oldu\u011fuyla ili\u015fkilendirildi. M\u00fczik kompozit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc gibi dehaya \u00e7ok fazla vurgu yap\u0131lan alanlarla, kad\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n olduk\u00e7a azl\u0131\u011f\u0131 birbiriyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00d6te yandan, antropoloji gibi alanlarda do\u011fal yetene\u011fe daha az vurgu yap\u0131l\u0131yor ve doktora dereceli kad\u0131n oran\u0131 daha y\u00fcksek. Erkekler ve kad\u0131nlar, alanlar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendirdikleri bak\u0131m\u0131ndan bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermiyor. Sonu\u00e7lar yaln\u0131zca kad\u0131nlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Yazarlar ikincil bir \u00e7al\u0131\u015fmada benzer ili\u015fkiyi, entelekt\u00fcel yetenek konusundaki stereotiplerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan Afro-Amerikal\u0131lar i\u00e7in de kurdu.<\/p>\n Cimpian\u2019\u0131n belirtti\u011fi gibi, mesele yetenekle ilgili de\u011fil, al\u0131nan tutumla ilgili. Bir r\u00f6portaj\u0131nda \u201cKad\u0131nlar\u0131n (ya da Afro-Amerikal\u0131lar\u0131n) dahi olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ya da dahilik gerektiren bir alanda ba\u015far\u0131l\u0131 olamayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemiyoruz\u201d diyor Cimpian: \u201cMesele, stereotipler nedeniyle kad\u0131nlar\u0131n temsilini baltalayan alanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fc.\u201d<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma akademik alanlardaki dahilik beklentisi ile kad\u0131n say\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00f6steriyor. Fakat dahili\u011fin gereklili\u011fi inanc\u0131n\u0131n kad\u0131nlar\u0131 baz\u0131 alanlardan uzak tutup tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ileri ara\u015ft\u0131rmalar gerektiriyor.<\/p>\n Ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n sorduklar\u0131 bir dizi belirli ifade, bir hipotezi test etmek ve di\u011fer \u00fc\u00e7\u00fcyle k\u0131yaslamak amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Fakat farkl\u0131 yorumlar ve ba\u015fka a\u00e7\u0131klamalar\u0131n var olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da her zaman m\u00fcmk\u00fcn. Cimpian, dahili\u011fin gereklili\u011fi inanc\u0131n\u0131n hik\u00e2yenin tamam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cBu, kad\u0131nlar\u0131n temsilinin en temel belirleyeni de\u011fil\u201d diyor ve ba\u015fka fakt\u00f6rlerin de var oldu\u011funu ekliyor. \u0130\u015fyerinde taciz ya da \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 i\u00e7in zaman sa\u011flayacak esnek programlaman\u0131n azl\u0131\u011f\u0131, kad\u0131nlar\u0131n tercihinde rol oynuyor.<\/p>\n New York \u00dcniversitesi\u2019nden sosyal psikolog Joshua Aronson, k\u00fclt\u00fcr ve e\u011filimlerin, yaln\u0131zca yetersiz temsiliyette de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yetersiz temsiliyetle ilgili geli\u015ftirilen teorilerde de \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. 1960\u2019larda psikoloji alan\u0131nda daha az kad\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yleyen Aronson, stereotip tehdidi \u00fczerine 2009\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 makaleye g\u00f6nderme yap\u0131yor:<\/p>\n \u201cE\u011fer o d\u00f6nemde psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn koridorlar\u0131nda dola\u015fsayd\u0131n\u0131z, kad\u0131nlar\u0131n psikoloji alan\u0131 i\u00e7in ne kadar yetersiz oldu\u011fu konusunda kendini be\u011fenmi\u015f erkek konu\u015fmalar\u0131n\u0131 duyabilirdiniz. Bug\u00fcn, psikoloji alan\u0131ndaki doktora derecelerinin y\u00fczde 70\u2019i kad\u0131nlara veriliyor. Ve bug\u00fcn, psikolojinin kad\u0131nlar\u0131n alan\u0131 oldu\u011funu ve kad\u0131nlar\u0131n bunun i\u00e7in yeterli niteliklere sahip oldu\u011funu s\u00f6yleyen insanlar\u0131 duyuyoruz. Teoriler ve a\u00e7\u0131klamalar k\u0131smen, g\u00fcncel prati\u011fi gerek\u00e7elendirmek \u00fczere ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.\u201d<\/p>\n Leslie ve Cimpian\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bu konuyu da incelemek \u00fczere, \u201cPolitik olarak s\u00f6ylemesi do\u011fru olmasa da, disiplinimiz y\u00fcksek dereceli i\u015fler i\u00e7in erkekler kad\u0131nlardan daha uygundur\u201d gibi ifadeleri de ankette kulland\u0131lar. Yazarlar, daha az kad\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve daha \u00e7ok deha vurgusu yapan alanlar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n bu alanda \u00e7al\u0131\u015fmaya ne kadar uygun olabilecekleri sorusuna y\u00f6nelik inan\u00e7lara ev sahipli\u011fi yapmaya e\u011filimli oldu\u011funu buldu.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, akademik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6neminin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Ara\u015ft\u0131rmaya ili\u015fkin bir perspektif yaz\u0131s\u0131 yazan Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nden sosyolog Andrew Penner, \u201cFeTeMM (fen bilimleri, teknoloji, m\u00fchendislik ve matematik) disiplinlerinde \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131nlar\u0131 inceleyen alanda, problemin kad\u0131nlarda oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131n\u0131n var oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u201d diyerek ekliyor: \u201cVarsay\u0131m \u015fu ki, \u2018E\u011fer kad\u0131n\u0131n sadece daha fazla erkek gibi davranmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilseydik sorun \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcrd\u00fc.\u2019 Bu muhte\u015fem bir varsay\u0131m de\u011fil. E\u011fer bir i\u015fin kad\u0131n ya da erkek i\u015fi oldu\u011funu s\u00f6ylerseniz, insanlar se\u00e7imlerini buna g\u00f6re \u015fekillendirir.\u201d<\/p>\n Leslie, kad\u0131n temsilini art\u0131rmak isteyen akademik alanlar\u0131n \u201cDehan\u0131n ba\u015far\u0131y\u0131 ne kadar etkiledi\u011fine dair sahip olduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc incelemek isteyebilecekleri\u201dni belirtiyor. Ona g\u00f6re s\u0131n\u0131fta dehan\u0131n \u00f6neminden bahsetmek yerine \u201c\u00f6\u011frencilerin \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemine vurgu yap\u0131lmal\u0131.\u201d Ayn\u0131 zamanda fak\u00fclte ve alanda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ki\u015fisel m\u00fccadele ve zorluklara ili\u015fkin anekdotlar payla\u015fabilir. Aronson, \u201cBir profes\u00f6r dikkatsizce nezaketsiz bir yorum yapabilir ama bu, kad\u0131nlar\u0131n hissetti\u011fi korkularla yank\u0131 bulabilir\u201d diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bir zamanlar akademi, erkeklerin d\u00fcnyas\u0131yd\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131 boyunca, antropolojiden zoolojiye, fildi\u015fi kulenin koridorlar\u0131 erkeklerle doluydu. Hatta baz\u0131lar\u0131 kad\u0131nlar\u0131n, akademik hayat\u0131n entelekt\u00fcel gereksinimlerini kar\u015f\u0131layamayacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Fakat ge\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 on y\u0131lda, kad\u0131nlar sahip olduklar\u0131 azmi kan\u0131tlad\u0131. Art\u0131k molek\u00fcler biyoloji lisans\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 edebiyat lisans\u0131n\u0131 bitirenlerin y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131 kad\u0131nlar olu\u015fturuyor. […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":24510,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[169,19,21,38,36],"tags":[1077,2094,2221],"class_list":["post-24509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-132-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-dergi-sayilari","category-psikoloji","tag-cinsiyet","tag-genler","tag-yetenek"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/448"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24509"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24509\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}