{"id":24701,"date":"2014-10-01T13:55:25","date_gmt":"2014-10-01T10:55:25","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24701"},"modified":"2018-05-07T15:20:58","modified_gmt":"2018-05-07T12:20:58","slug":"siyaset-ve-sinif-golgesinde-haziran-ruhu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/10\/01\/siyaset-ve-sinif-golgesinde-haziran-ruhu","title":{"rendered":"Siyaset ve s\u0131n\u0131f g\u00f6lgesinde Haziran Ruhu"},"content":{"rendered":"

Gelece\u011fe dair yeni bir sol muhalefet aray\u0131\u015f\u0131nda \u00f6n\u00fcm\u00fczde \u00e7atallanan yollar, bildik analizlerin yetmedi\u011fi durumlar \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za. Bu y\u00fczdendir ki, m\u00fc\u015ftereklerin siyasi bir kavram olarak do\u011fu\u015funun sanc\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ekiyoruz. Bug\u00fcn sol partiler kendi i\u00e7inde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, teorilerini ve \u00f6rg\u00fctlenme pratiklerini sorguluyorsa bunun ate\u015fleyicisi Haziran Ayaklanmalar\u0131, en b\u00fcy\u00fck nedeni ise \u00f6n\u00fcm\u00fczde neresinden tutaca\u011f\u0131n\u0131 bilemedi\u011fimiz bir \u015fekilde y\u00fckselen asri zaman kapitalizmidir.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

31 May\u0131s 2013\u2019ten bug\u00fcne Haziran Ruhu, bir ruh olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p elle tutulur bir \u00f6zneye d\u00f6n\u00fc\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz ve kod ad\u0131n\u0131 AKP ya da RTE koydu\u011fumuz hasm\u0131n acilen bertaraf edilmesi gerekiyor ama Haziran Ruhu, yerel se\u00e7imler ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde, \u00fczerine o kadar oynanmas\u0131na, kitlenin o kadar mobilize olmas\u0131na ra\u011fmen hasm\u0131na y\u0131k\u0131c\u0131 bir darbe vuramad\u0131. Havada bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131, a\u011fz\u0131m\u0131zda biber gaz\u0131ndan beter buruk bir tat var. Dahas\u0131 \u00fc\u00e7 vakte kadar bir genel se\u00e7im kap\u0131da ve siyaseten r\u00fczg\u00e2r\u0131n de\u011fi\u015fece\u011fine y\u00f6nelik herhangi bir umut yok ufukta.<\/p>\n

Fark\u0131nday\u0131z ki, pratik teorinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti, d\u00f6rtnala ko\u015fturuyor. Beden prati\u011fi yakalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ruh geri d\u00fc\u015ft\u00fc sanki. Bir noktada beden ile ruhun tekrar kavu\u015fmas\u0131, zihnimizdeki hayaletin elle tutulur bir \u00f6zneye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekiyor, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan tek \u015fey bu. H\u00e2l b\u00f6yleyse ortaya yeni sorular atmak gerekiyor. Asri zamanlarda yan\u0131tlar hi\u00e7bir akt\u00f6r\u00fcn tek ba\u015f\u0131na alt\u0131ndan kalkabilece\u011fi boyutta de\u011fil ama do\u011fru ve kolektif sorular form\u00fclle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fabiliriz:<\/p>\n

1) Haziran Ruhu\u2019nun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki hasm\u0131n\u0131 siyasi olarak devirme g\u00fcc\u00fc var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

2) Haziran Ruhu\u2019nun as\u0131l y\u0131k\u0131c\u0131 ve yak\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc nerede yatmaktad\u0131r?<\/p>\n

Bu sat\u0131rlar\u0131n gere\u011finden fazla uzama ihtimaline kar\u015f\u0131 bu iki soruya, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f tek yan\u0131t\u0131m\u0131 ba\u015ftan vereyim, sonra devam edeyim:<\/p>\n

Haziran Ruhu\u2019nun AKP\u2019yi siyaseten devirme g\u00fcc\u00fc yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc as\u0131l y\u0131k\u0131c\u0131 ve yak\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc realpolitik\u2019te de\u011fil, kar\u015f\u0131k\u00fclt\u00fcr alan\u0131ndad\u0131r ama bu g\u00fc\u00e7 reel siyaset taraf\u0131ndan g\u00f6lgelenmektedir, ihmal edilmektedir.<\/p>\n

Can s\u0131k\u0131c\u0131 bir yan\u0131t gibi duruyor ama emin olun bir yan\u0131ttan \u00e7ok sarmal \u015feklinde bir ba\u015fka soru bu. Anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u2026<\/p>\n

M\u00fc\u015fterek \u015eeyler\u2019den m\u00fc\u015fterek siyasete uzanan \u00e7\u0131kmaz sokak<\/strong><\/p>\n

Gezi Park\u0131\u2019ndaki lojistik \u00e7ad\u0131r\u0131n\u0131n ad\u0131, \u00e7ok do\u011fru bir se\u00e7imle M\u00fc\u015fterekler ismini ta\u015f\u0131yordu. Gezi Direni\u015finin ate\u015fledi\u011fi Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019ndan (iki vakay\u0131 art\u0131k birbirinden ay\u0131rmak ve ikisini ayr\u0131 ayr\u0131 tarif etmek gerekiyor) bug\u00fcne kadar ise t\u00fcm muhalif g\u00fcndem, m\u00fc\u015ftereklerin siyasi arenaya nas\u0131l terc\u00fcme edilebilece\u011fine dair acil beklentiler ve hezeyanlarla i\u015fgal edildi. \u0130\u015fgal edildi diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc biraz olsun paranoyaksan\u0131z (ki bir nebze paranoyakl\u0131k elzemdir) Gezi Ruhu\u2019nun siyasi arenaya nas\u0131l terc\u00fcme edilece\u011fine dair bask\u0131n g\u00fcndemin bir komplo oldu\u011fu kanaatine bile varabilirsiniz. Soka\u011fa d\u00f6k\u00fclen ve m\u00fc\u015fterek bir talep i\u00e7in yekv\u00fccut ayaklanan bu kitlenin oyu siyasi arenan\u0131n muhaliflerinin a\u011fz\u0131n\u0131 suland\u0131rd\u0131. \u015eaka de\u011fil, on milyonlarca potansiyel oydan bahsediyoruz. Kimin i\u015ftah\u0131 kabarmaz ki?<\/p>\n

Gelinen noktada reel siyasi muhalefetin bu kitleyi bir araya getiremedi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ortada birka\u00e7 b\u00fcy\u00fck problem vard\u0131. Her \u015feyden \u00f6nce Gezi Park\u0131\u2019ndaki M\u00fc\u015fterekler \u00e7ad\u0131r\u0131 \u015feyler<\/strong> bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu, oysa siyasi kavramlar<\/strong> halinde m\u00fc\u015fterekleri ortaya koymak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar kolay de\u011fil. Bu kitleyi e\u011frisine do\u011frusuna bakmadan kabaca ortadan b\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde iki ayr\u0131 profil \u00e7\u0131k\u0131yordu kar\u015f\u0131m\u0131za: Halihaz\u0131rda az ya da \u00e7ok politikle\u015fmi\u015f kitle ve politikay\u0131 g\u00fcndelik hayat\u0131ndan uzak tutup birden Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019yla birlikte politikle\u015fen kitle. Bu ikinci kitle i\u00e7in yekten apolitik diyemeyiz, olsa olsa siyasetin \u201ckirlili\u011fine\u201d ikna olmu\u015f ve siyaseti kendinden uzak tutan bir kitle oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Haziran sokaklar\u0131na karakterini veren zamane gen\u00e7li\u011finin \u00e7o\u011funun da bu ikinci gruba ait oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Haziran\u2019\u0131n ilk haftas\u0131nda Twitter verileri \u00fczerinde yap\u0131lan bir analiz, daha \u00f6ncesinde politikayla ilgili hi\u00e7 tweet atmam\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir kitlenin birden politikle\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor \u00f6rne\u011fin: Twitter verileri \u00fczerindeki analizlerden kesin yarg\u0131lara varamay\u0131z tabii ama ayn\u0131 d\u00f6nemde Konda\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmadan \u00e7\u0131kan Gezi Raporu\u2019nda da bunu destekleyecek, hemen hemen ayn\u0131 oranlar\u0131 i\u015faret eden bir veri mevcut:<\/p>\n

Politik<\/strong> ile taze politik<\/strong> iki grubun beklenmedik birlikteli\u011fi Haziran k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n\u0131n tarihi anlar\u0131ndan biriydi. Direni\u015fe kadar say\u0131s\u0131z \u201cetikete\u201d ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k: \u201cYetmez ama evet\u00e7i\u201d, \u201cKemalist\u201d, \u201culusalc\u0131\u201d, \u201cfa\u015fist\u201d, \u201cK\u00fcrt\u201d, \u201ccemaat\u00e7i\u201d, \u201cmilliyet\u00e7i\u201d, \u201cCHP\u2019li\u201d, \u201cAKP\u2019li\u201d, \u201capolitik gen\u00e7lik\u201d, \u201cApa\u00e7i\u201d vs. diye uzay\u0131p gidiyordu liste. Herkesin kendi kulvar\u0131 vard\u0131 ve yan kulvarda olanlar di\u011ferlerini enterese etmiyordu. Bu iktidar s\u00f6yleminin bile isteye, itinayla kurdu\u011fu bir enterne sistemiydi. Direni\u015fte ise, \u201cohh, mis gibi empati koktu\u201d dedik. Ama ayaklanmalar yerini park forumlar\u0131na b\u0131rak\u0131rken iki grup yeniden atomize oldu. Dilimiz ve bize ait oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kavramlar hen\u00fcz \u00f6zg\u00fcrle\u015fmemi\u015fti. H\u00e2l\u00e2 daha etiketler kavramlara bask\u0131n \u00e7\u0131k\u0131yor. Uzayda has\u0131l olan elektri\u011fin \u00f6z\u00fc konusunda bitmek bilmeyen bu tart\u0131\u015fmada, politik grubun elinde Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019na yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan haz\u0131r cevaplar vard\u0131. Taze politikler ise \u00f6nlerine serilen gard\u0131roptan bir politik elbise se\u00e7meye iteklendi.<\/p>\n

\"\"
\u015eekil 1: Gri b\u00f6lge, daha \u00f6nce politik i\u00e7erikte hi\u00e7 tweet atmam\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6stermektedir. Mavi b\u00f6lge ise daha \u00f6nceleri de politik i\u00e7erikli tweet atanlar\u0131 g\u00f6stermektedir.
Kaynak:http:\/\/www.ebrandvalue.com\/occupy-gezi-movement\/<\/figcaption><\/figure>\n

Oysa acil \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve acil zaferin arand\u0131\u011f\u0131 siyasi zemin bu atomizasyonun hem bizzat nedeni hem de en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl tuza\u011f\u0131yd\u0131. Diyebiliriz ki, a\u015f\u0131r\u0131 doz siyaset ald\u0131k! 12 Eyl\u00fcl\u2019den bu yana itinayla, katman katman kurgulanm\u0131\u015f ve kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bir siyasi iklimden zaferle \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 hayal etmek Haziran Ruhu\u2019nun bir hatas\u0131yd\u0131. Bu siyasi iklim, sistemin bekas\u0131n\u0131 sa\u011flayan suni dengeye g\u00f6re dizayn edilmi\u015fti ve bu suni dengenin kendisini y\u0131kabilece\u011fini sanmak ne b\u00fcy\u00fck safl\u0131kt\u0131! Ama hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fil, safl\u0131k Haziran Ruhu\u2019nun asli bir par\u00e7as\u0131, bunu g\u00f6r\u00fcp kendini tekrar in\u015fa edebildi\u011fi s\u00fcrece. Suni dengenin akt\u00f6rleri 30 k\u00fcsur y\u0131ld\u0131r bu sistemi anayasa, se\u00e7im yasas\u0131, partiler yasas\u0131, sendikalar yasas\u0131 vs. yasalarla koruma alt\u0131na alacak t\u00fcm a\u011f\u0131 en ince detaylar\u0131na kadar \u00f6rd\u00fc. Bug\u00fcn demokratik se\u00e7im oyunuyla sistemi sarsmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n

Bu s\u00fcrecin bir somut olgusu memnuniyetsizler<\/strong> dedi\u011fimiz, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde sand\u0131\u011fa gitmeyerek suni dengeye bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz destek vermeyi reddedenler oldu. Kitlesel ve m\u00fc\u015fterek taleplerin sand\u0131k demokrasisiyle ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011finin sessiz ama genel bir kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Bu manzaray\u0131 daha da karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131ran jeopoliti\u011fi de unutmayal\u0131m. Sokaktaki muhalefetin do\u011frudan etkisinin s\u0131f\u0131ra yak\u0131n oldu\u011fu uluslararas\u0131 geli\u015fmelerin suni denge \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck bir etkisi var. Ne ironiktir ki, Yeni Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti \u015fu anda Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan iki fay hatt\u0131 \u00fczerinde ya\u015f\u0131yor: Kafkasya ve Do\u011fu Sorunu. Kafkasya\u2019dan Ortado\u011fu\u2019ya uzanan ve g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha birbiriyle ilintili bu fay hatt\u0131 hem i\u00e7erde hem de d\u0131\u015far\u0131daki suni dengeleri \u00f6ng\u00f6remeyece\u011fimiz \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu manzaraya Reel Siyaset \u00c7\u0131kmaz Soka\u011f\u0131<\/strong> ad\u0131n\u0131 takabiliriz.<\/p>\n

RTE\u2019den Molok\u2019a\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

\u201czihni salt bir makine olan Molok! damarlar\u0131nda kan yerine para dola\u015fan Molok! parmaklar\u0131 on ordu olan Molok! g\u00f6\u011fs\u00fc kendi cinsinin etini t\u00fcketen bir dinamo olan Molok! kenarlar\u0131ndan dumanlar t\u00fcten bir g\u00f6m\u00fct olan Molok!\u201d<\/em><\/p>\n

(Allen Ginsberg – Uluma)<\/p>\n

Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019n\u0131n otonom karakteri, ince eleyip s\u0131k dokuyacak, teorik tart\u0131\u015fmalara girecek vakti olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve s\u00f6ylemek istedi\u011fini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca somut s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan, RTE\u2019yi, kar\u015f\u0131 oldu\u011fu sistemin v\u00fccutla\u015fm\u0131\u015f hali olarak kabul etti ve onu d\u00fc\u015fman belledi. Haziran Ayaklanmalar\u0131 s\u00fcresince RTE neredeyse demonik bir karakter olarak her \u015feye muktedir, her \u015feyin ba\u015f sorumlusu bir hedef haline geldi. Bunu do\u011fru okuyan sistemin kimi akt\u00f6rleri RTE\u2019yi bertaraf ederek konuyu ge\u00e7i\u015ftirme planlar\u0131n\u0131 bile uygulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Oysa mesele RTE\u2019den de AKP\u2019den de daha b\u00fcy\u00fckt\u00fc elbette. Bu bir ki\u015fi meselesi de\u011fil, bir parti meselesi de\u011fil, bir sistem meselesiydi. Ama ad\u0131na ister kapitalizm, ister neoliberalizm, ister ba\u015fka \u015fey diyelim, bu sistemin klasik analizlere direnen kal\u0131n bir derisi var. Bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6zg\u00fc, bir k\u0131sm\u0131 ise k\u00fcresel dinamiklere paralel de\u011fi\u015fimlerle karma\u015f\u0131kla\u015fm\u0131\u015f bu sisteme RTE ad\u0131n\u0131 vermek onu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rmek demektir. Ginsberg\u2019in izinden giderek Molok diyebiliriz. T\u0131pk\u0131 Marx\u2019\u0131n kendi d\u00f6nemindeki gibi kat\u0131 olan her \u015feyin buharla\u015ft\u0131\u011f\u0131<\/strong> bir d\u00f6nemdeyiz, herkes yeni bir \u015feyler s\u00f6ylenmesi gerekti\u011fini biliyor ve birisinin \u00e7\u0131k\u0131p bunu s\u00f6ylemesini bekliyor. D\u00fcnya \u2018yeni bir Marx\u2019 bekliyor, kapitalizme dair yeni yay\u0131nlanan her kitap \u2018g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Kapital<\/em>\u2019i muamelesi\u2019 g\u00f6r\u00fcyor. Hen\u00fcz aranan Marx bulunabilmi\u015f de\u011fil, muhtemelen de ortada b\u00f6yle tek bir Marx yok. End\u00fcstri Devrimi\u2019nin kendi \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde yap\u0131lm\u0131\u015f analizler, kavramlar bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlili\u011fini korusa da kapitalizm prati\u011fi \u00e7ok daha deneyimli ve daha derin art\u0131k.<\/p>\n

Gelece\u011fe dair yeni bir sol muhalefet aray\u0131\u015f\u0131nda \u00f6n\u00fcm\u00fczde \u00e7atallanan yollar, bildik analizlerin yetmedi\u011fi durumlar \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za. Bu y\u00fczdendir ki, m\u00fc\u015ftereklerin siyasi bir kavram olarak do\u011fu\u015funun sanc\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ekiyoruz. Bug\u00fcn sol partiler kendi i\u00e7inde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, teorilerini ve \u00f6rg\u00fctlenme pratiklerini sorguluyorsa bunun ate\u015fleyicisi Haziran Ayaklanmalar\u0131, en b\u00fcy\u00fck nedeni ise \u00f6n\u00fcm\u00fczde neresinden tutaca\u011f\u0131n\u0131 bilemedi\u011fimiz bir \u015fekilde y\u00fckselen asri zaman kapitalizmidir.<\/p>\n

Bug\u00fcn Molok sadece fabrikadan \u00e7\u0131kan mal \u00fczerinde de\u011fil, insan geninden, topra\u011fa at\u0131lan tohuma kadar hak iddia eden bir sistemdir. Bug\u00fcn Molok sadece i\u015fyerinde ge\u00e7irdi\u011fimiz \u00e7al\u0131\u015fma saatlerine h\u00fckmeden de\u011fil, esnek \u00e7al\u0131\u015fma prensibiyle 24 saat 7 g\u00fcn i\u015fg\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc kontrol eden bir sistemdir. Bug\u00fcn Molok sa\u011f eliyle verdi\u011fi \u00fccretin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bize en temel mallar\u0131 satarak<\/strong> sol eliyle geri alan de\u011fil, her \u015feyi bize kiralayan<\/strong> bir sistemdir. Bug\u00fcn Molok herkese e\u015fit muamele eden de\u011fil, her birimize \u00f6zel s\u00f6m\u00fcrme modelleri geli\u015ftiren bir sistemdir. Tam da bu y\u00fczdendir ki, fabrika i\u015f\u00e7isinin ko\u015fullar\u0131 150 y\u0131ld\u0131r temelde de\u011fi\u015fmemekle birlikte, yeni ortaya \u00e7\u0131kan i\u015fkollar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ko\u015fullar\u0131 s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmektedir. De\u011fi\u015fmeyen tek \u015fey Marx\u2019\u0131n proletarya tan\u0131m\u0131d\u0131r. Bu tan\u0131ma g\u00f6re \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc satarak ya\u015fayan ve \u00fcretime katk\u0131s\u0131 oldu\u011fu s\u00fcrece ya\u015fayabilen proletaryan\u0131n \u00e7e\u015fitleri ve ko\u015fullar\u0131 \u00f6ylesine \u00e7e\u015fitlenmi\u015f, \u201czincirlerinden ba\u015fka kaybedece\u011fi\u201d \u00f6yle \u00e7ok \u015feyi olmu\u015ftur ki, nas\u0131l olup da birle\u015feceklerine karar verememektedirler.<\/p>\n

Orta s\u0131n\u0131f\u0131n bilinci<\/strong><\/p>\n

Tekrar geriye d\u00f6nelim. Gezi Direni\u015fi\u2019ne, Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019n\u0131n ate\u015fleyicisi olarak bir \u00f6nem atfediyorsak, elimizdeki verilere dayanarak (Konda – Gezi Raporu) Gezi Direni\u015fi\u2019nin bir orta s\u0131n\u0131f dinami\u011fi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz: \u201cTu\u0308rkiye genelinde ve I\u0307stanbul\u2019da lise ve u\u0308stu\u0308 seviyede eg\u0306itimlerine devam edenler, s\u0131ras\u0131yla nu\u0308fusun yu\u0308zde 12\u2019si ve 13,9\u2019uyken, parktaki yaklas\u0327\u0131k her bes\u0327 kis\u0327iden u\u0308c\u0327u\u0308 (yu\u0308zde 42,8 u\u0308niversite mezunu ve yu\u0308zde 12,9 yu\u0308ksek lisans\/doktora o\u0308g\u0306rencisi ya da mezunu) lise sonras\u0131nda eg\u0306itimine devam etmis\u0327.\u201d Bu verinin \u00fczerine bir de \u015funu ekleyelim:<\/p>\n

\"\"Bu grafikten, \u00f6zel sekt\u00f6r beyaz yakal\u0131, serbest meslek ve \u00f6\u011frenci toplam\u0131n\u0131n % 60\u2019lara yak\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. % 17\u2019lik Di\u011fer<\/strong> oran\u0131, ne yaz\u0131k ki detayland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, ama o ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda da tam zamanl\u0131 de\u011fil esnek \u00e7al\u0131\u015fan da\u011f\u0131n\u0131k bir prekarya kitlesi g\u00f6z k\u0131rp\u0131yor<\/strong> sanki bizlere. Elbette Gezi Park\u0131\u2019n\u0131n demografisi Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019yla \u00f6rt\u00fc\u015fmek zorunda de\u011fil, Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019nda il il farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011funu ileri s\u00fcrebiliriz ama en az\u0131ndan metropollerdeki ayaklanmalara kat\u0131lanlar\u0131n\u0131n verilerinin buna yak\u0131n oldu\u011funu sezebiliyoruz.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin makus talihini k\u0131ran, \u00fcst\u00fcndeki \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131n\u0131 silkeleyen Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019n\u0131n karakterinin orta s\u0131n\u0131f olmas\u0131ndan kalkarak orta s\u0131n\u0131f merkezli yeni bir sol muhalefet teorisi ortaya atacak de\u011filim elbette. Ama bu olguyu g\u00f6rmek, kabullenmek ve orta s\u0131n\u0131f\u0131n bir potansiyel ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmek zorunday\u0131z. As\u0131l \u00e7arp\u0131c\u0131 olgu, T\u00fcrkiye\u2019de geleneksel olarak sol muhalefeti temsil etti\u011fi s\u00f6ylenen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve K\u00fcrt hareketinin Gezi Direni\u015fi ve Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019na \u00f6rg\u00fctsel olarak destek vermemi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Tam da bu y\u00fczden \u015feyler baz\u0131nda m\u00fc\u015fterekler sa\u011flanm\u0131\u015f olsa da siyasi kavram baz\u0131nda m\u00fc\u015fterekler ittifak\u0131 kurulamam\u0131\u015ft\u0131r Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019nda. Bunu da g\u00f6rmek zorunday\u0131z.<\/p>\n

Molok\u2019u hafife almamak gerek. Kahrolsun Ba\u011fz\u0131 \u015eeyler<\/strong> diyerek ancak ima edilebilen siyasi m\u00fc\u015fterek, RTE taraf\u0131ndan ilk g\u00fcnden do\u011fru bir \u015fekilde tespit edilmi\u015fti: \u201cLaik ayaklanma\u201d. RTE\u2019nin a\u011fz\u0131nda \u201celitist\u201d (orta s\u0131n\u0131f), \u201cbo\u011faza kar\u015f\u0131 viski i\u00e7enlerin\u201d ideolojisi olan, medyan\u0131n dilinde ise \u201cancien regime<\/em>\u2019in bireyler \u00fczerindeki tahakk\u00fcm arac\u0131\u201d olan laiklik, ger\u00e7ek ve en geni\u015f anlam\u0131yla bu ayaklanmalar\u0131n itici d\u00fcrt\u00fcs\u00fcyd\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc laiklik, bireysel haklar\u0131n ve kamusal alan\u0131n modernist yorumu \u00fczerinde y\u00fckselir. Kendi ba\u015f\u0131na bir siyasi ideoloji olmamakla birlikte her t\u00fcr sol ideolojinin zeminidir. Gemeinschaft<\/em>\u2019tan Gesellschaft<\/em>\u2019a ge\u00e7i\u015fin biricik yoludur.<\/p>\n

Postmodern ideolojinin sonu mu?<\/strong><\/p>\n

\u201cN\u2019oldu Derrida?\u201d duvarlardan bize seslenen sloganlardan biriydi. Derrida\u2019ya haks\u0131zl\u0131k yapmayal\u0131m ama Haziran Ayaklanmalar\u0131, bir ideoloji olarak postmodernizme de bir tepkiydi. Gemeinschaft<\/em>\u2019lar\u0131n y\u00fcceltildi\u011fi bir d\u00fcnyada topra\u011fa g\u00f6m\u00fcld\u00fc san\u0131lan Gesellschaft<\/em>\u2019\u0131n birden dipdiri aya\u011fa kalk\u0131\u015f\u0131na \u015fahit olduk. Reyhanl\u0131 ile ba\u015flayan, Lice, Soma ve Mecidik\u00f6y\u2019deki i\u015f\u00e7i cinayetleriyle devam eden, toplumsal olana d\u00f6n\u00fck bir empati<\/strong> has\u0131l oldu. S\u0131n\u0131flar\u0131 yatay olarak kesen bu empati ve dayan\u0131\u015fma duygusu yabana at\u0131lmamal\u0131. Buna kar\u015f\u0131k\u00fclt\u00fcr dolay\u0131s\u0131yla tekrar de\u011finece\u011fim ama \u00f6ncelikle asri zamanlarda s\u0131n\u0131f kavram\u0131n\u0131 nas\u0131l alg\u0131lamam\u0131z gerekti\u011fini tart\u0131\u015fmak gerek.<\/p>\n

\"\"
\u015eeyler baz\u0131nda m\u00fc\u015fterekler sa\u011flanm\u0131\u015f olsa da, siyasi kavram baz\u0131nda m\u00fc\u015fterekler ittifak\u0131 kurulamam\u0131\u015ft\u0131r Haziran Ayaklanmalar\u0131’nda. Bunu da g\u00f6rmek zorunday\u0131z.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201c\u00dcretimden gelen g\u00fc\u00e7\u201d ve buna ba\u011fl\u0131 olarak imalat i\u015f\u00e7isinin proletarya kabul edildi\u011fi klasik Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnce gelene\u011fi T\u00fcrkiye\u2019de sadece bug\u00fcn de\u011fil, her daim sorunlu oldu. Bunun T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6zg\u00fc nedenplerine girecek de\u011filim, ama i\u015f\u00e7i hareketinin doru\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 1970\u2019lerde dahi T\u00fcrkiye\u2019deki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tarifi Bat\u0131 \u00fclkelerinden daha karma\u015f\u0131kt\u0131, bunun ba\u015fl\u0131ca sebebi de i\u015f\u00e7ilerin tar\u0131m toplumuyla olan ba\u011flar\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn, Sait \u00c7ak\u0131r\u2019\u0131n bu say\u0131daki yaz\u0131s\u0131nda da verisel olarak g\u00f6sterildi\u011fi gibi durum de\u011fi\u015fmi\u015f, sanayinin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerdeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tar\u0131msal ba\u011flar\u0131 tamamen kopmu\u015f durumda. Bu olumlu bir geli\u015fme olarak de\u011ferlendirilebilirdi, e\u011fer \u00fcst\u00fcm\u00fczden 12 Eyl\u00fcl Neoliberal Darbesi ge\u00e7memi\u015f olsayd\u0131…<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl bir Neoliberal Darbe\u2019ydi. T\u00fcrkiye\u2019yi yurtd\u0131\u015f\u0131 pazarlara ba\u011flama ve geli\u015fmi\u015f \u00fclke kapitalizminin yeni y\u00f6nelimlerine uygun potansiyel bir pazar haline getirme plan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. D\u00fcnyada Reagan ve Thatcher ikilisiyle \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f kapitalizmin yeni kabu\u011funun T\u00fcrkiye baca\u011f\u0131 ise \u00d6zalizm\u2019di. Ya\u015fananlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 bize \u00f6zel ama bir\u00e7o\u011fu da bir \u015fablon halinde her co\u011frafyada uygulanan bir pland\u0131: Sendikalar bertaraf edilecek, esnek ya da yar\u0131 zamanl\u0131 i\u015fkollar\u0131, ta\u015feronluk (outsourcing) gibi sistemlerin sisteme enjeksiyonuyla \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fan a\u011flar\u0131 zay\u0131flat\u0131lacak. Kamunun g\u00fcvenceli i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran kurumlar\u0131 \u00f6zelle\u015ftirilerek serbest rekabete ve g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k hale getirilecek. Bunlar\u0131n nas\u0131l sistematik olarak hayat\u0131m\u0131za sokuldu\u011funu biliyoruz, halen bu s\u00fcrecin i\u00e7indeyiz.<\/p>\n

Bir ba\u015fka b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim, sermayenin esnek dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n (flexible accumulation) uluslararas\u0131 boyuttan uluslar\u00fcst\u00fc boyuta ge\u00e7erek yaratt\u0131\u011f\u0131 global finans pazar\u0131. Ama finans\u0131n \u00fcretimle ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n koparak referanss\u0131z, kendi ba\u015f\u0131na bir pazar olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir de\u011fi\u015fim bu. \u00dcretim s\u00fcre\u00e7lerinin par\u00e7alanabildi\u011fi, planlama\/tasar\u0131m\/imalat gibi safhalar\u0131n co\u011frafyadan ba\u011f\u0131ms\u0131z hale gelebildi\u011fi bir d\u00fcnyadan s\u00f6z ediyoruz. Apple \u00fcr\u00fcnlerinin arkas\u0131nda \u201cDesigned by Apple in California\u201d (USA bile de\u011fil) yazmakta ama \u00fcretim d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde ger\u00e7ekle\u015febilmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7lerin par\u00e7alanabilmesinin en b\u00fcy\u00fck nedeni bilgi teknolojisinin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, bilginin kontrol edilmesinin, payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n ve iletilmesinin \u00fcretim s\u00fcreci planlamas\u0131n\u0131n asli bir par\u00e7as\u0131 haline gelmesidir. \u0130malat\u0131n kendisi toplam \u00fcretim s\u00fcrecinin i\u00e7inde art\u0131 de\u011ferin en \u00f6nemsiz haline d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Yine de burada bir ayr\u0131ma ihtiya\u00e7 var. Armani marka bir tak\u0131m elbiseyi ve bir iPhone\u2019u \u00f6rnek al\u0131rsak, Armani tak\u0131m elbisenin \u00fczerindeki marka ve tasar\u0131m\u0131n art\u0131 de\u011feri sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z tak\u0131m elbisenin fiyat\u0131n\u0131n % 90\u2019\u0131n\u0131, imalat\u0131n art\u0131 de\u011feri ise sadece % 10\u2019unu olu\u015fturuyorsa, iPhone\u2019da tasar\u0131m de\u011feri % 60 iken imalat de\u011feri % 40\u2019a \u00e7\u0131kabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin imalat\u0131 \u00e7ok daha fazla bilgi, beceri ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar gerektirmektedir. Armani tak\u0131m elbise Banglade\u015f\u2019te bir sweatshop<\/strong>\u2019ta dikilip, Paris\u2019teki Armani ma\u011fazas\u0131n\u0131n vitrinine konabilir ama iPhone imalat\u0131n\u0131 yapacak fabrikalar 5 y\u0131l sonras\u0131n\u0131n teknolojisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapmak ve ona g\u00f6re bir i\u015fg\u00fcc\u00fc bar\u0131nd\u0131rmak zorundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sekt\u00f6rler aras\u0131nda \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar elbette vard\u0131r. Kimi sekt\u00f6rlerde imalat sadece ucuzlu\u011funa g\u00f6re planlanan bir commodity<\/strong> iken y\u00fcksek teknoloji sekt\u00f6rlerinde i\u015fg\u00fcc\u00fc kalifikasyonundan mal\u0131n son haline kadar s\u00fcrecin \u00f6nemli safhalar\u0131ndan biri olabiliyor. Ama \u00fcretim s\u00fcrecinin par\u00e7alanm\u0131\u015f, co\u011frafyadan ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fm\u0131\u015f, mavi yaka ile beyaz yakan\u0131n asla bir araya gelme gereksinimi bile duymad\u0131\u011f\u0131 boyutta atomize oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015fmemektedir. Bu Post-Fordist \u00fcretim mant\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu mant\u0131\u011f\u0131n prati\u011fi \u00fcretim s\u00fcrecinin i\u00e7inde yer alanlar\u0131n konumlar\u0131n\u0131n, hayat standartlar\u0131n\u0131n, g\u00fcvencelerinin s\u00fcrekli de\u011fi\u015febildi\u011fi bir ortam anlam\u0131na gelmektedir. Bu \u00fcretim mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n sinir sistemini ise bili\u015fim a\u011f\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Post-Fordizm, internet altyap\u0131s\u0131n\u0131n k\u00fcresel olarak yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktada R\u00f6nesans\u2019tan beri s\u00fcren ve End\u00fcstri Devrimi ile k\u00fcreselle\u015fen fiziki<\/strong> mal\u0131n yerine fiziki olmayan<\/strong> mal\u0131 koymaktad\u0131r. Bunun her alanda radikal de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na \u015fahit oluyoruz, e-kitap sat\u0131\u015flar\u0131 fiziki kitap sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ge\u00e7iyor, plak-kaset sat\u0131n alm\u0131yor MP3 al\u0131yoruz art\u0131k. Hatta sat\u0131n alm\u0131yoruz Spotify gibi servislerle m\u00fczik yay\u0131n\u0131 kiral\u0131yoruz art\u0131k.<\/p>\n

Hangi beyaz yaka?<\/strong><\/p>\n

Bir di\u011fer olgu da b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin \u00fcst y\u00f6netimlerini elinde tutan yeni bir katman\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131. Tan\u0131m olarak beyaz yakal\u0131 g\u00f6z\u00fckseler de bu katman asl\u0131nda platin yakal\u0131<\/strong>. Son zamanlarda \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan Thomas Picketty\u2019nin 21. Y\u00fczy\u0131l\u2019\u0131n Sermayesi <\/em>kitab\u0131nda bu katmanla ilgili ilgin\u00e7 veriler mevcut. Picketty bunlara supermanagers<\/strong> diyor, bu katmana da y\u0131lda en az 1 milyon dolar kazananlar\u0131 dahil ediyor. Bu ki\u015filerin astronomik \u00fccretlerinin d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p k\u00fcresel sermayeye dahil oldu\u011funu, \u00fcstelik supermanager\u2019lar\u0131n elindeki sermayenin son on y\u0131ldaki toplam sermaye i\u00e7inde hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir a\u011f\u0131rl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. 1970\u2019lerden bu yana supermanager\u2019lar\u0131n mavi yakal\u0131larla ve beyaz yakal\u0131larla aras\u0131ndaki gelir fark\u0131n\u0131n katlanarak artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, kimi \u015firketlerde 1\u2019e 300\u2019e kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ek ama supermanager\u2019lar\u0131n klasik tan\u0131m gere\u011fi beyaz yakal\u0131 g\u00f6z\u00fckmekle birlikte \u201c\u00fcretime kat\u0131lmay\u0131 kesseler\u201d dahi yedi ceddine yetecek kadar sermaye biriktirdi\u011fine dair bir bulgu var bug\u00fcn. Dahas\u0131 bu katmandan gelenlerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n do\u011fu\u015ftan rantiye<\/strong> olacaklar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rebiliyoruz. Demek ki beyaz yakal\u0131lar da kendi i\u00e7inde par\u00e7alan\u0131yor, farkl\u0131 s\u0131n\u0131flar olmasa da bile katmanlara ayr\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n

Bir di\u011fer olgu da, 2013 y\u0131l\u0131nda LSE\u2019de antropoloji profes\u00f6r\u00fc olan David Graeber\u2019in k\u0131sa ama etkili yaz\u0131s\u0131nda (http:\/\/strikemag.org\/bullshit-jobs\/) dem vurdu\u011fu ve hemen literat\u00fcre terim olarak giren bullshit jobs<\/strong> (\u0131v\u0131r z\u0131v\u0131r i\u015fler). Graeber k\u0131saca \u015funu diyor: Bug\u00fcnk\u00fc otomasyon ve teknoloji, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerini, t\u0131pk\u0131 Keynes\u2019in 1930\u2019da y\u00fczy\u0131l sonu i\u00e7in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi g\u00fcnde 5 saate indirebilecek d\u00fczeyde. Ama kapitalizm t\u00fcketim arzusunu diri tutma konusunda \u00f6ylesine yetenekli ki, hepimiz it gibi \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyoruz. S\u00fcrekli sat\u0131n almak istedi\u011fimiz yeni \u015feyler var ve bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z gerekiyor. Kapitalizm bizi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r halde tutmak i\u00e7in s\u00fcrekli anlams\u0131z, yok olsalar eksikli\u011fi hissedilmeyecek yeni i\u015f kollar\u0131 yarat\u0131yor ve bu i\u015f kollar\u0131nda giderek daha fazla insan \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fanlar da faydas\u0131z bir mesai yapt\u0131klar\u0131n\u0131 biliyorlar ama hayatlar\u0131na devam ediyorlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7inmek ve t\u00fcketmek zorundalar. Graeber, bullshit jobs\u2019lar aras\u0131na \u015firket avukatlar\u0131n\u0131, akademik ve sa\u011fl\u0131k idari kadrolar\u0131n\u0131, insan kaynaklar\u0131n\u0131 ve PR gibi bir\u00e7ok \u015feyi dahil ediyor. Okundu\u011funda hafif bir makale gibi g\u00f6r\u00fcnse de Graeber\u2019in i\u015faret etti\u011fi, Foucoult\u2019nun biyopolitik<\/strong> dedi\u011fi \u015feyin v\u00fccut bulmu\u015f halinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil: Molok kendi kendimizi tahakk\u00fcm alt\u0131na almam\u0131z i\u00e7in bin bir s\u00fcsl\u00fc se\u00e7enek sunuyor bize.<\/p>\n

Kent ve i\u015f\u00e7i ar\u0131lar<\/strong><\/p>\n

Geleneksel i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n etkinli\u011finin erozyona u\u011frat\u0131lmas\u0131n\u0131n etkin ara\u00e7lar\u0131ndan biri de kentle\u015fme politikalar\u0131. Gayrimenkul piyasas\u0131 neoliberalizmin g\u00f6zdelerinden biridir \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00e2r marjlar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Ayn\u0131 zamanda s\u00fcrekli nezihle\u015ftirme, s\u00fcrekli kent projeleriyle geleneksel metropollerin ve geleneksel n\u00fcfusun yap\u0131lar\u0131n\u0131 alt \u00fcst ederek ikinci bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Proletarya giderek \u015fehir d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcr\u00fcl\u00fcr, bir arada ya\u015fad\u0131klar\u0131 mahalleler ve kamusal alanlardan d\u0131\u015flan\u0131r ve onlar\u0131n bo\u015faltt\u0131klar\u0131 yerler yeni rant alanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Gezi Direni\u015fi\u2019nin en kal\u0131c\u0131 etkilerinden birinin kentle\u015fme politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 geli\u015fen duyarl\u0131l\u0131k oldu\u011funu, kamusal alanlar\u0131n kitleler taraf\u0131ndan sahiplenilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m burada. Bu da kar\u015f\u0131k\u00fclt\u00fcr tart\u0131\u015fmas\u0131nda hat\u0131rlayaca\u011f\u0131m\u0131z kritik olgulardan biri.<\/p>\n

Her co\u011frafyada ve her \u00fclkede n\u00fcfusun yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 kentler, kazan\u0131lan \u00fccretin hayat\u0131 idame etmeye harcand\u0131\u011f\u0131 \u201cd\u00fcnya metropolleri\u201d olarak tekrar in\u015fa ediliyor. AKP\u2019nin 23 milyonluk \u0130stanbul vizyonu devasa boyutlarda bir t\u00fcketim ve rant alan\u0131 yarat\u0131yor. \u0130stanbul pahal\u0131l\u0131kta New York\u2019la, Paris\u2019le yar\u0131\u015f\u0131yor ve bununla \u00f6v\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Bu \u015fehrin emek\u00e7ileri t\u0131pk\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n metropollerinde oldu\u011fu gibi mesaisinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ula\u015f\u0131m masraflar\u0131na, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc astronomik kiras\u0131na, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yeme-i\u00e7meye ay\u0131r\u0131yor. Geriye de bir \u015fey kalm\u0131yor. Londra\u2019da bu \u015fekilde ya\u015fayanlara bir isim bulundu ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde: Endies<\/strong> (Employed with No Disposable Income). Yani tasarruf edecek kadar geliri olmayan bir \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya. G\u00fcndelik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde hi\u00e7bir birikim yaratamayan bir i\u015f\u00e7i ar\u0131lar toplulu\u011fu. Beyaz yakal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in tasarlanan bu d\u00fcnya metropollerinin emek\u00e7ileri \u015fehrin d\u0131\u015f\u0131na, daha da d\u0131\u015f\u0131na at\u0131l\u0131yor ve onlara i\u015fe gidip gelmek i\u00e7in metro g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. \u0130nsanlar da metrolar\u0131yla gurur duyuyorlar.<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcr end\u00fcstrisi ve prekarya<\/strong><\/p>\n

Post-Fordist \u00fcretim mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n getirdi\u011fi bir ba\u015fka \u201csat\u0131labilir mal\u201d ise imgeler d\u00fcnyas\u0131. Buna k\u00fclt\u00fcr\u00fcn end\u00fcstrile\u015fmesi de diyebiliriz. Metropol imgesinin sat\u0131labilir bir mala d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi bunun en g\u00f6ze batan k\u0131sm\u0131 ama reklam, PR, medya gibi sekt\u00f6rlerin inan\u0131lmaz geli\u015fti\u011fi, internet servis ve \u00fcr\u00fcnlerinin g\u00fcndelik hayat\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, k\u00fclt\u00fcr end\u00fcstrisi, da\u011f\u0131n\u0131k ama devasa bir boyuta ula\u015ft\u0131. Bu end\u00fcstrinin i\u015fg\u00fcc\u00fc i\u00e7inde ise prekarya\u2019ya dahil yeni zanaatk\u00e2r<\/strong> kitleleri olu\u015ftu. \u00c7al\u0131\u015fan rotasyonu y\u00fcksek, esnek zamanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bilhassa tercih eden bu sekt\u00f6r\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ne klasik anlamda beyaz yakal\u0131, ne de mavi yakal\u0131. Onlar\u0131 Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019nda \u015fu ya da bu isim alt\u0131nda g\u00f6rd\u00fck. E\u011fitimliler ama klasik anlamda bir kariyerleri yok. \u00dcretimin bir par\u00e7as\u0131lar ama \u00fcrettikleri mal de\u011fil, k\u00fclt\u00fcr. Ama bu sistemde k\u00fclt\u00fcr de bir mal. Bu sarmala i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan bu yeni katman\u0131n proletarya tan\u0131m\u0131na dahil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kim s\u00f6yleyebilir. Ama prekarya sadece onlardan ibaret de\u011fil.<\/p>\n

\"\"
Tasarruf edecek kadar geliri olmayan, g\u00fcndelik ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde hi\u00e7bir birikim yaratamayan bir i\u015f\u00e7i ar\u0131lar toplulu\u011fu \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya.<\/figcaption><\/figure>\n

Prekarya temelde g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma \u00fczerine kurulu bir tan\u0131m. Sistemin periferisinde, \u201carada s\u0131rada\u201d \u00e7al\u0131\u015fan, \u201cta\u015feron\u201d firmalarda \u00e7al\u0131\u015fan, \u201cfreelance\u201d \u00e7al\u0131\u015fan, \u201cyar\u0131 zamanl\u0131\u201d \u00e7al\u0131\u015fan, \u201ci\u015f bulduk\u00e7a\u201d \u00e7al\u0131\u015fan, \u201czanaatiyle\u201d i\u015f g\u00f6ren, yar\u0131n\u0131n kendisine ne getirece\u011finden emin olamayan bir grup. Klasik proletarya tarifindeki \u201c\u00fcretime kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ya\u015fayabilen emek\u00e7i\u201d kitlesinden farkl\u0131 ama yine de emek\u00e7i.<\/p>\n

Geli\u015fmi\u015f kapitalizmin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Bat\u0131 \u00fclkelerinde prekarya bask\u0131n bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerde ise ayn\u0131 e\u011filimler, giderek artan boyutlarda g\u00f6zleniyor. Post-Fordizmin k\u00fcresel ve yenilmez bir sistem olarak her yere enjekte edilmesinin do\u011fal<\/strong> sonu\u00e7lar\u0131 bunlar. Yukar\u0131da ba\u015fl\u0131klar halinde de\u011findi\u011fim olgular, 150 y\u0131ll\u0131k temel \u00e7eli\u015fkilerin kayboldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor, tam tersine daha da derinle\u015fti\u011fi anlam\u0131na geliyor. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nemini kaybetti\u011fi anlam\u0131na da gelmiyor, tam tersine proletarya tan\u0131m\u0131n\u0131n giderek daha b\u00fcy\u00fck kitleleri i\u00e7ine alacak yeni formasyonlarla geni\u015fledi\u011fi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

Durum b\u00f6yleyse, sol bir gelecek hayalinin t\u00fcm bu olgular\u0131 i\u00e7erecek kadar derin<\/strong> ve hepsini birle\u015ftirecek kadar yal\u0131n<\/strong> olmas\u0131 gerekiyor. Molok\u2019u en zay\u0131f noktas\u0131ndan vuracak, s\u00fcrekli vuracak, biteviye vuracak, s\u0131n\u0131f ve siyaset alanlar\u0131 aras\u0131nda ince ama \u00e7ok sa\u011flam bir \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131 kurabilecek bir dinamik ar\u0131yorsak bunun kar\u015f\u0131k\u00fclt\u00fcr tan\u0131m\u0131nda gizli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorabiliriz kendimize. Biliyoruz ki k\u00fclt\u00fcrel hegemonya m\u00fccadelesi en kanl\u0131 m\u00fccadelelerden biridir. Dahas\u0131 Haziran Ayaklanmalar\u0131\u2019n\u0131n temel dinami\u011finin de reel siyaset ya da s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden \u00e7ok kar\u015f\u0131k\u00fclt\u00fcrde yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131k\u00fclt\u00fcr\u00fc tart\u0131\u015fmak ise sonraki say\u0131ya k\u0131smetmi\u015f.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gelece\u011fe dair yeni bir sol muhalefet aray\u0131\u015f\u0131nda \u00f6n\u00fcm\u00fczde \u00e7atallanan yollar, bildik analizlerin yetmedi\u011fi durumlar \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131m\u0131za. Bu y\u00fczdendir ki, m\u00fc\u015ftereklerin siyasi bir kavram olarak do\u011fu\u015funun sanc\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ekiyoruz. Bug\u00fcn sol partiler kendi i\u00e7inde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, teorilerini ve \u00f6rg\u00fctlenme pratiklerini sorguluyorsa bunun ate\u015fleyicisi Haziran Ayaklanmalar\u0131, en b\u00fcy\u00fck nedeni ise \u00f6n\u00fcm\u00fczde neresinden tutaca\u011f\u0131n\u0131 bilemedi\u011fimiz bir \u015fekilde y\u00fckselen asri zaman […]<\/p>\n","protected":false},"author":482,"featured_media":24702,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[165,1728],"tags":[538,3123,536,812],"class_list":["post-24701","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-128-sayi","category-tartisma","tag-gezi","tag-haziran","tag-siyaset","tag-sol"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t