{"id":24903,"date":"2014-11-01T16:29:40","date_gmt":"2014-11-01T14:29:40","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24903"},"modified":"2018-05-08T16:34:41","modified_gmt":"2018-05-08T13:34:41","slug":"niceliksel-evrimsel-biyoloji-calistayi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/11\/01\/niceliksel-evrimsel-biyoloji-calistayi","title":{"rendered":"Niceliksel Evrimsel Biyoloji \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131"},"content":{"rendered":"

Genom verisini yorumlay\u0131p modeller \u00fczerinden evrimi ve mekanizmalar\u0131n\u0131 anlamak amac\u0131ndaki 43 bilim insan\u0131, 14-21 Eyl\u00fcl 2014 tarihlerinde \u015eirince\u2019deki Nesin Matematik K\u00f6y\u00fc\u2019nde, Niceliksel Evrimsel Biyoloji \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131 i\u00e7in bir araya geldi. <\/em>2015\u2019in konusu \u201cMatematiksel Evrim\u201d olacak d\u00fczenlenecek. \u015eimdiden not edin derim.<\/em><\/p>\n

G\u00fcndelik hayatta herhangi bir konuya dair elimizde pek az veri olmas\u0131 i\u015fimizi zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Ancak ayn\u0131 \u015fekilde, sahip oldu\u011fumuz veri miktar\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131 da bir problemdir. \u0130ki durumu, \u00e7\u00f6lde yol bulmaya ve da\u011fda yol almaya benzetebiliriz. Bug\u00fcnk\u00fc bilim ve teknolojinin geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi, bizleri farkl\u0131 disiplinlerde, \u00f6rne\u011fin biyoloji ve genetikte, b\u00fcy\u00fck verinin yorumlanmas\u0131 sorunu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor. Canl\u0131lar\u0131n DNA dizilerinin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve bununla ilintili \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 geli\u015fmeler, evrim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan ilgilendiriyor. B\u00f6ylesi bir genel atmosferde, genom verisini yorumlay\u0131p modeller \u00fczerinden evrimi ve mekanizmalar\u0131n\u0131 anlamak amac\u0131ndaki 43 bilim insan\u0131, 14-21 Eyl\u00fcl 2014 tarihlerinde \u015eirince\u2019deki Nesin Matematik K\u00f6y\u00fc\u2019nde, Niceliksel Evrimsel Biyoloji \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131 i\u00e7in bir araya geldi.<\/p>\n

\"\"
Ana konu\u015fmac\u0131lardan Nick Barton…\u00a0Foto\u011fraf: Setenay Do\u011fan.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00c7al\u0131\u015ftay\u0131n d\u00fczenleyicileri Avusturya Bilim ve Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (IST Austria, Klosterneuburg) Murat Tu\u011frul, Gregor Mendel Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (GMI, Viyana) Hannes Svardal ve ODT\u00dc\u2019den Mehmet Somel iken, ana konu\u015fmac\u0131lar, bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bu alanda tan\u0131nan isimlerinden Nick Barton (IST Austria), Thomas Lenormand (CEFE\/CNRS, Montpellier), Nadia Singh (NCSU, Raleigh) ve Aida Andreas (MPI, Leipzig) idi. Ayr\u0131ca Melis Akman (UC, Davis), Tu\u011f\u00e7e Bilgin Sonay (UZH, Z\u00fcrih), Lilia Perfetio (Gulbenkian Enstit\u00fcs\u00fc, Oeiras), Emily Jane McTavish (Kansas \u00dcniversitesi) ve Luca Feretti (Pierre et Marie Curie \u00dcniversitesi, Paris) gibi gen\u00e7 biliminsanlar\u0131, seminerler verip projeler y\u00fcr\u00fcterek \u00e7al\u0131\u015ftaya katk\u0131 sa\u011flad\u0131. Bu isimler haricinde, d\u00fcnyan\u0131n sayg\u0131n \u00fcniversitelerinde evrimsel biyoloji dal\u0131nda lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitimini s\u00fcrd\u00fcren 29 kat\u0131l\u0131mc\u0131 \u00e7al\u0131\u015ftayda yer ald\u0131. \u00c7al\u0131\u015ftaya, Avrupa Evrimsel Biyoloji Derne\u011fi (ESEB), ABD Ulusal Evrimsel Sentez Merkezi (NESCent) ve ABD Do\u011fabilimcileri Derne\u011fi (ASN) finansal destek verdi. (1)<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015ftay\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kan konular\u0131 aras\u0131nda pop\u00fclasyon geneti\u011fi ve ilkeleri, se\u00e7ilim, molek\u00fcler evrim ve farkl\u0131 biyolojik problemler \u00fczerindeki uygulamalar var. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda gen\u00e7 biliminsanlar\u0131n\u0131n seminerleri, prati\u011fe y\u00f6nelik projeler, grup \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve \u00f6\u011frenci sunumlar\u0131 program\u0131 zenginle\u015ftirmi\u015f. 1 hafta s\u00fcren bilimsel etkinli\u011fin tatil g\u00fcn\u00fc, Efes \u00a0gezisi ve Dilek Yar\u0131madas\u0131\u2019ndaki Milli Park\u2019ta y\u00fczmeye ayr\u0131lm\u0131\u015f. \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131n pek al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc daha var: Koltuk Dersleri. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, Barton, Lenormand, Singh ve Andreas ile yap\u0131lan sohbetlerde d\u00f6rt \u00f6nemli biliminsan\u0131n\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 yakalam\u0131\u015f, bilimsel kariyerleri ve bilim anlay\u0131\u015flar\u0131na dair bilgi edinebilmi\u015fler. Etkinli\u011fin en ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerinden biri, evrimsel biyoloji alan\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de d\u00fczenlenen ilk uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015ftay olmas\u0131. 2013\u2019te yine Nesin Matematik K\u00f6y\u00fc\u2019nde, T\u00fcrkiyeli kat\u0131l\u0131mc\u0131larla Matematiksel Evrim \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131 d\u00fczenlenmi\u015fti.<\/p>\n

Eyl\u00fcl ay\u0131nda \u0130zmir\u2019de olmama ra\u011fmen \u015eirince\u2019ye ziyarette bulunamad\u0131m, ancak d\u00fczenleyicilerden Hannes Svardal ile Viyana\u2019da y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fme imk\u00e2n\u0131m oldu. Ayr\u0131ca, \u00e7al\u0131\u015ftaya katk\u0131 sunan Melis Akman ve Tu\u011f\u00e7e Bilgin Sonay ile internet \u00fczerinden iki k\u0131sa s\u00f6yle\u015fi yapt\u0131k.<\/p>\n

\"\"
Koltuk Dersleri\u2019nden bir kare… Foto\u011fraf: Hannes Svardal.<\/figcaption><\/figure>\n

Svardal Viyana\u2019da, Gregor Mendel Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Fizik\u00e7i olarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bilim yolculu\u011funa biyoloji ile devam etmi\u015f. Evrimin matematiksel modellerine a\u011f\u0131rl\u0131k verdi\u011fi doktoras\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u015fimdi ger\u00e7ek veriler \u00fczerinde doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rma y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015ftaydaki konu\u015fmas\u0131 mevcut projesiyle ilgili 9 farkl\u0131 Afrika \u00fclkesinden 160 maymunun genetik verisinin incelenmesini temel al\u0131yor. Svardal, geni\u015f bir co\u011frafyada ya\u015fayan ve temelde tek t\u00fcre ait olan bu maymunlar aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n nedenini bulmay\u0131 hedefliyor. Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda genom bilgisini istatistiksel metotlarla yorumlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Sohbetimiz esnas\u0131nda rak\u0131 i\u00e7erek, helvadan bahsederek beni bir hayli \u015fa\u015f\u0131rtan Svardal ge\u00e7en y\u0131lki \u00e7al\u0131\u015ftaya da konu\u015fmac\u0131 olarak kat\u0131lm\u0131\u015f. Bu sene grup \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6zellikle memnun oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nde doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir biyolog olan Akman\u2019\u0131n ekoloji ve genetik ilgisi ODT\u00dc\u2019deki lisans y\u0131llar\u0131na dek gidiyor. Akman \u015fu an, G\u00fcney Afrika\u2019ya \u00f6zg\u00fc \u015feker \u00e7al\u0131s\u0131 (<\/em>sugarbush) <\/em>pop\u00fclasyonlar\u0131 zor \u00e7evresel ko\u015fullara kar\u015f\u0131 uyum sa\u011flarken hangi genlerin evrildi\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015ftaydaki seminer konusu \u201cpop\u00fclasyon baz\u0131nda yap\u0131lan yeni nesil gen dizileme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, gen anlat\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerin lokal adaptasyonlarla nas\u0131l ili\u015fkilendirilebilece\u011fi\u201d \u00fczerine olmu\u015f. Akman, \u201c[y]eni nesil dizileme tekniklerinden yararlanan \u00e7al\u0131\u015fmalarda genelde gen dizisi \u00e7e\u015fitlili\u011fi\u201dnin incelendi\u011fini, \u201cgen anlat\u0131m\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011fini ara\u015ft\u0131ran \u00e7al\u0131\u015fmalar\u201d\u0131n daha k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

Tu\u011f\u00e7e Bilgin Sonay, bu yaz\u0131 haz\u0131rlan\u0131rken Z\u00fcrih \u00dcniversitesi\u2019ndeki evrimsel biyoloji doktora savunmas\u0131n\u0131 bekliyordu. \u201c[B]akteriden insana kadar geni\u015f bir yelpazede evrim, \u00e7e\u015fitlilik ve mutasyonlara\u00a0dayan\u0131kl\u0131l\u0131k mekanizmalar\u0131n\u0131\u201d incelemi\u015f, doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na orangutan genomunun evrimiyle devam edecek. \u00c7al\u0131\u015ftaydaki seminer konusu, teziyle ilgili d\u00f6rt projeyi kaps\u0131yor. \u201cBunlar\u0131n ilki yeniden tasarlanm\u0131\u015f\u00a0bakteri metabolizmas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fck, \u00fcretim ve kaynak \u00e7e\u015fitlili\u011fi gibi de\u011fi\u015fkenlerinin \u00fcretim h\u0131z\u0131na ve verimine etkisinin matematiksel modelleri \u00fczerine\u201dymi\u015f. \u0130kincisi, \u201ch\u00fccrenin DNA\u2019dan\u00a0protein \u00fcretimi s\u0131ras\u0131nda mutasyonlara daha dayan\u0131kl\u0131 kodonlar\u0131n\u201d kullan\u0131lmas\u0131, son ikisi ise \u201cDNA\u2019daki tekrar dizilerinin gen anlat\u0131m\u0131\u00a0\u00fczerine etkisi\u201d ile ilgili.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm isimler, \u00e7al\u0131\u015ftay\u0131n her anlamda doyurucu ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131ndalar. Svardal, bir haftal\u0131k bir etkinlik i\u00e7in program\u0131n gayet iyi oldu\u011funu ifade ediyor. Akman, ana derslerde teorik evrim alan\u0131nda edindi\u011fi bilginin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na y\u00f6n verece\u011fini, bunu fazlas\u0131yla de\u011ferli buldu\u011funu belirtiyor. Bilgin ise pop\u00fclasyon geneti\u011fi ve se\u00e7ilim hakk\u0131nda \u00f6\u011frendiklerinin projelerde peki\u015ftirildi\u011fini ekliyor. Biliminsanlar\u0131n\u0131 bir araya getiren b\u00f6ylesi etkinlikler yeni ili\u015fkiler kurulmas\u0131 ve i\u015fbirli\u011fine gidilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek \u00e7ok f\u0131rsat sunuyor. Her seviyedeki kat\u0131l\u0131mc\u0131 kendisine bir \u015feyler katarak ayr\u0131labiliyor.<\/p>\n

Matematik K\u00f6y\u00fc i\u00e7in ayr\u0131 bir parantez a\u00e7mak gerekli. Akman\u2019\u0131n da dile getirdi\u011fi gibi, \u201cMatematik K\u00f6y\u00fc kurulu\u015f amac\u0131, i\u015fleyi\u015f bi\u00e7imi ve bulundu\u011fu yer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131, \u00e7ok \u00f6zel bir yer.\u201d Bilgin de K\u00f6y\u2019\u00fcn \u201cd\u00f6rt be\u015f ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuklara verilen matematik kurslar\u0131ndan, lise \u00f6\u011frencilerinin \u00fcniversite haz\u0131rl\u0131k kamplar\u0131na, \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin yaz okullar\u0131ndan, uluslararas\u0131 akademik toplant\u0131lara kadar farkl\u0131 seviyelerdeki \u00e7al\u0131\u015fmalara ev sahipli\u011fi\u201d yapmas\u0131na dikkat \u00e7ekiyor. (2) Matematik K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fc konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Svardal\u2019\u0131n ilk s\u00f6zleri \u201cbenzersiz ve \u00fctopik\u201d oluyor. Her biliminsan\u0131n\u0131n b\u00f6ylesi bir \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 hayal etti\u011fini, K\u00f6y\u2019\u00fcn k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeden idealist\u00e7e ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyor.<\/p>\n

\"\"
Efes gezisi… Foto\u011fraf: Hannes Svardal.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00c7al\u0131\u015ftay sonras\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131larla bir anket yap\u0131lm\u0131\u015f, k\u0131saca bu sonu\u00e7lara de\u011finmekte fayda var. 1 haftan\u0131n sonunda memnuniyet oran\u0131 hem bilimsel anlamda hem de di\u011fer ba\u015fl\u0131klarda fazlas\u0131yla y\u00fcksek g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6zellikle ana konu\u015fmac\u0131lar\u0131n verdi\u011fi temel dersler ve Koltuk Dersleri\u2019nden, K\u00f6y\u2019deki yiyecek ve konaklamadan \u00e7ok memnun kal\u0131nm\u0131\u015f. Programda yaz\u0131l\u0131m \u00f6rnekleri, genetik d\u0131\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131mlar, filogenetik metotlar gibi uygulamal\u0131 derslere daha fazla yer ayr\u0131lmas\u0131, molalar ve projelerde zaman s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 gibi talepler oldu\u011funu da not edelim.<\/p>\n

\u0130ki y\u0131ld\u0131r az \u00e7ok takip edebildi\u011fim bu evrimsel biyoloji \u00e7al\u0131\u015ftay serisi hem kendisini hem de etki alan\u0131ndaki bilim ortam\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye devam ediyor. 2015\u2019te bu kez d\u00fczenleyicileri aras\u0131nda Melis Akman\u2019\u0131n da olaca\u011f\u0131 T\u00fcrk\u00e7e bir etkinlik (Matematiksel Evrim 2015) d\u00fczenlenecek. \u0130lgililere duyurulur, takibi b\u0131rakmay\u0131n derim.<\/p>\n

Notlar<\/strong><\/p>\n

1) \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131n web adresi: http:\/\/qevolution2014.wordpress.com<\/p>\n

2) http:\/\/www.bilim.org\/sakli-cennet-nesin-matematik-koyu.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Genom verisini yorumlay\u0131p modeller \u00fczerinden evrimi ve mekanizmalar\u0131n\u0131 anlamak amac\u0131ndaki 43 bilim insan\u0131, 14-21 Eyl\u00fcl 2014 tarihlerinde \u015eirince\u2019deki Nesin Matematik K\u00f6y\u00fc\u2019nde, Niceliksel Evrimsel Biyoloji \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131 i\u00e7in bir araya geldi. 2015\u2019in konusu \u201cMatematiksel Evrim\u201d olacak d\u00fczenlenecek. \u015eimdiden not edin derim. G\u00fcndelik hayatta herhangi bir konuya dair elimizde pek az veri olmas\u0131 i\u015fimizi zorla\u015ft\u0131r\u0131r. Ancak ayn\u0131 \u015fekilde, […]<\/p>\n","protected":false},"author":441,"featured_media":24904,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[166,21,32,2023],"tags":[718,292,1494],"class_list":["post-24903","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-129-sayi","category-biyoloji","category-evrim","category-yorungemiz-bilim","tag-evrimsel-biyoloji","tag-genetik","tag-secilim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t