{"id":24935,"date":"2014-10-01T13:09:32","date_gmt":"2014-10-01T10:09:32","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24935"},"modified":"2018-05-09T13:20:28","modified_gmt":"2018-05-09T10:20:28","slug":"olanaksizin-fizigi-michio-kaku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/10\/01\/olanaksizin-fizigi-michio-kaku","title":{"rendered":"Olanaks\u0131z\u0131n Fizi\u011fi: Michio Kaku"},"content":{"rendered":"

\u201cBir fikir e\u011fer en ba\u015fta sa\u00e7ma g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa, o zaman o fikirden hi\u00e7 \u00fcmit yoktur\u201d<\/em><\/p>\n

-Albert Einstein<\/p><\/blockquote>\n

\u00d6ng\u00f6r\u00fclerde bulunmak tehlikelidir. Olanaks\u0131zl\u0131klar\u0131n g\u00fcn\u00fcn birinde g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131p almayaca\u011f\u0131n\u0131, al\u0131rsa bunun ne zaman ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini merak ederiz. Son iki bin y\u0131l boyunca fizi\u011fin en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri, evrene hakim olan d\u00f6rt kuvvetin izole edilerek tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r. T\u00fcm\u00fc, Michael Faraday\u2019\u0131n getirdi\u011fi alan dili vas\u0131tas\u0131yla tan\u0131mlanabilir. Faraday\u2019\u0131n kuvvet alanlar\u0131, elektrikli buldozerlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bilgisayarlar\u0131na, internete ve lazerlere kadar uygarl\u0131\u011f\u0131 harekete ge\u00e7iren kuvvetlerdir ve bir bu\u00e7uk y\u00fczy\u0131ldan bu yana fizik\u00e7ilere ilham kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bunlardan birisi City College of New York\u2019ta teorik fizik alan\u0131nda Henry Semat Profes\u00f6r\u00fc unvan\u0131na sahip teorik fizik\u00e7i Michio Kaku; bilimin pop\u00fclerle\u015fmesi ve insanlara ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in\u00a0okurlara ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu kitapta olabilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan olgular\u0131 \u00fc\u00e7 gruba ay\u0131rarak inceliyor. \u0130lk grubu I.S\u0131n\u0131f olanaks\u0131zl\u0131klar diye adland\u0131ran yazar; bunlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde olanaks\u0131z olan fakat bilinen fizik yasalar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmayan teknolojiler olarak tan\u0131ml\u0131yor. Bu grupta yer alan olgular m\u00fcmk\u00fcn olabilirler. \u00d6rne\u011fin, \u0131\u015f\u0131nlanma, anti-madde motorlar\u0131, telepatinin baz\u0131 t\u00fcrleri, psikokinezi ve g\u00f6r\u00fcnmezlik. II. S\u0131n\u0131f olanaks\u0131zl\u0131klar olarak adland\u0131r\u0131lanlar ise, bizim fiziksel d\u00fcnyaya ili\u015fkin alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n en kenar\u0131nda bulunan teknolojilerdir. Uzun zaman s\u00fcrecinde ger\u00e7ekle\u015febiliriler. Zaman makineleri, hiper uzayda yolculuk olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve solucan delikleri i\u00e7inden yolculuk bu kategoride yer al\u0131r. III. S\u0131n\u0131f olanaks\u0131zl\u0131klar fizik yasalar\u0131na ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fen teknolojilerdir. \u015eimdiye kadar incelenen teknolojiler aras\u0131nda yaln\u0131zca devir-daim makineleri ve \u00f6nsezi III. S\u0131n\u0131f olanaks\u0131zl\u0131klar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Benzer bir \u015fekilde olanaks\u0131z olan ba\u015fka teknolojiler de ya\u015fam boyu s\u00f6z konusu olmaya devam edecektir. Yazar\u0131n \u00e7ocuklu\u011fundan bu yana b\u00fcy\u00fclendi\u011fi sorular\u0131 i\u00e7eren kitap bir nevi hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz i\u00e7in devasa bir oyun bah\u00e7esi. Kaku\u2019ya g\u00f6re; g\u00f6zlemci ve g\u00f6zlenen uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f bilinen b\u00fct\u00fcn deneyleri a\u00e7\u0131klayabilecek bir her \u015feyin kuram\u0131n\u0131 olu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcn olabilir. E\u011fer b\u00f6yle bir her \u015feyin kuram\u0131 b\u00fcy\u00fck Patlama\u2019n\u0131n k\u00f6keninden bug\u00fcn etraf\u0131m\u0131zda bulunan g\u00f6r\u00fclebilir evrene kadar her \u015feyi a\u00e7\u0131klayabilirse, o zaman g\u00f6zlemci ile g\u00f6zlenen aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 ne \u015fekilde yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan t\u00fcm\u00fcyle ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 bu kuram i\u00e7in gerekli kriterlerden biri olmal\u0131d\u0131r. Telepatiden g\u00f6r\u00fcnmezli\u011fe, y\u0131ld\u0131z gemilerinden zamana yolculu\u011fa ve robotlara de\u011fin uzanan bu yolculukta yazar; t\u00fcm\u00fcyle ba\u011f\u0131ms\u0131z olan co\u015fkusuyla kitab\u0131nda bir nevi \u00e7ocuklu\u011fundan bu yana pe\u015finde olan meraklar\u0131na kap\u0131 aralam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojileri ile paralel bir \u015fekilde \u00f6ng\u00f6r\u00fclerde bulunmu\u015f, asl\u0131nda bizim de az \u00e7ok benzer bir \u015fekilde merakla bekledi\u011fimiz potansiyel gelece\u011fi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir. Bilgisayarlar\u0131n g\u00fcc\u00fcndeki astronomik art\u0131\u015f g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, makineler g\u00fcn\u00fcn birinde kontrol\u00fc ele ge\u00e7irebilir mi? Robotlar, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck tehdidi olu\u015fturabilecek kadar geli\u015febilir mi? Bu, bilim toplumunu y\u00fcz y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre boyunca ikiye b\u00f6lm\u00fc\u015f bir sorudur.<\/p>\n

Robot kelimesi \u00c7ekoslovak oyun yazar\u0131 Karel \u00c7apek taraf\u0131ndan 1920 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lan R.U.R. adl\u0131 oyundan gelmektedir. \u00c7ek dilinde \u201cangarya\u201d anlam\u0131na gelen robotlar Rossum\u2019un Universal Robotlar\u0131 adl\u0131 fabrikada \u00f6nemsiz i\u015fleri yapmak \u00fczere yarat\u0131lan bir ordudur. D\u00fcnya ekonomisi giderek et ve kandan yap\u0131lan bu robotlara muhta\u00e7 haline gelir. Fakat robotlar \u00e7ok k\u00f6t\u00fc muamele g\u00f6rmektedir ve sonunda insan efendilerine ba\u015fkald\u0131rarak onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler. Ancak robotlar, yeni robot yapabilecek ve eskilerini tamir edebilecek bilim insanlar\u0131n\u0131 da \u00f6ld\u00fcrerek kendi kendilerini yok olmaya mahkum ederler.1968 senesinde yay\u0131nlanan Philip K. Dick<\/em>\u00a0taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f bilim kurgu roman\u0131 \u201cAndroid’ler Elektrikli Koyun D\u00fc\u015fler mi?\u201d, bir\u00a0android avc\u0131s\u0131 Rick Deckard’\u0131n isyanc\u0131 androidlerin pe\u015finden gitmesini anlat\u0131r. Organik canl\u0131lar\u0131n olduk\u00e7a de\u011ferli oldu\u011fu bir \u00e7a\u011fda, makinelerin onlar\u0131n yerini almas\u0131 imkans\u0131zd\u0131r. \u0130nsanlar davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6nceden tahmin edilemez oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir; fakat her \u015fey gitgide sentetikle\u015fir ve insanlar da nesnelere benzemeye ba\u015flar. Asl\u0131nda onlar\u0131n da davran\u0131\u015flar\u0131 ba\u015fkalar\u0131nca dayat\u0131lan, gayet tahmin edilebilir \u015feylerdir. Eninde sonunda yenenle yenilenin aras\u0131ndaki fark kaybolur. Mekanik yap\u0131lar d\u00fc\u015f\u00fcnebilir mi? Yapay zeka alt\u0131nda yatan temel yasalar\u0131n hala \u00e7ok az anla\u015f\u0131l\u0131yor olmas\u0131 nedeniyle tart\u0131\u015f\u0131lan di\u011fer teknolojilerden farkl\u0131d\u0131r. Zekan\u0131n temel yasalar\u0131 hala bir gizem \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndad\u0131r. Bir odaya girdi\u011fimizde biz hen\u00fcz fark\u0131na varmadan say\u0131s\u0131z hesaplamalar yaparak nesneler tan\u0131mlan\u0131r. Nesneyi derhal tan\u0131mlar\u0131z; beynimizin yapt\u0131\u011f\u0131 bu i\u015fin fark\u0131nda olmay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n nedeni evrimdir. Bir tehlike an\u0131nda ka\u00e7ma plan\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda olsayd\u0131k muhtemelen o an donup kal\u0131rd\u0131k. Fakat bir robot i\u00e7in oda, muazzam bir y\u0131\u011f\u0131nd\u0131r. G\u00f6rebilir, hatta \u00e7ok iyi g\u00f6rebilirler fakat g\u00f6rd\u00fckleri \u015feyleri alg\u0131layamazlar. Esasen g\u00f6rd\u00fckleri \u015fey, bir nesne de\u011fil; yaln\u0131zca e\u011friler karma\u015fas\u0131d\u0131r. Bilim insanlar\u0131 duygular\u0131n beynimizin merkezinde, derinlerde yatmakta olan limbik sistem taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Neokorteks ile limbik sistemimiz aras\u0131ndaki ileti\u015fim bozuldu\u011funda karar vermekte g\u00fc\u00e7l\u00fck ya\u015far\u0131z; fakat mant\u0131k y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcm\u00fcz yerinde kal\u0131r. Bazen karar vermemize yol a\u00e7an bir \u00f6nsezi sahibi oluruz. Robotlar giderek daha zekile\u015fince ve kendi se\u00e7imlerini kendileri yapmaya ba\u015flay\u0131nca Kaku\u2019ya g\u00f6re onlar da benzer \u015fekilde karars\u0131zl\u0131k felci ge\u00e7irebilirler. Gelecekteki robotlara yard\u0131mc\u0131 olabilmek i\u00e7in, duygular\u0131n beyinlerine fabrikada yerle\u015ftirilmesi gerekebilir. Akl\u0131selim sorunu a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, belki bizim gibi veya bizden daha ak\u0131ll\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen makineler olu\u015fturma fikri, bilim insanlar\u0131na g\u00f6re bu y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru dahi ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n

Bilgisayarlar sonunda zeka y\u00f6n\u00fcnden bizi ge\u00e7ebilecek mi bilinmez ama e\u011fer d\u00fcnyada her \u015fey akla uygun olsayd\u0131, \u00e7ok y\u00fcksek bir olas\u0131l\u0131kla g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fahit oldu\u011fumuz ilerlemeler sa\u011flanamazd\u0131. Michio Kaku da bilim insanlar\u0131n\u0131n sinirsel mimarimizin bir makineye n\u00f6ron baz\u0131nda nakledece\u011fi, bir anlamda insanl\u0131\u011fa \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck kazand\u0131racak bir gelece\u011fi hayal ediyor. Esasen uza\u011f\u0131 g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015fan baz\u0131 bilim insanlar\u0131na g\u00f6re insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011finde \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck yat\u0131yor. Ortada daima eri\u015femeyece\u011fimiz, ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z olan \u015feyler bulunacakt\u0131r; fakat evren huysuz, d\u00fczensiz veya kaprisli de olabilirdi. \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, sa\u011fl\u0131kl\u0131, uyumlu ve g\u00fczel. Bu da bizi bekleyen yeni ufuklar daima var olacak demektir.<\/p>\n

K\u00fcnye <\/strong><\/p>\n

Olanaks\u0131z\u0131n Fizi\u011fi, Michio Kaku, \u00c7ev.: Engin Tarhan, Odt\u00fc Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2014, 367 s.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201cBir fikir e\u011fer en ba\u015fta sa\u00e7ma g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa, o zaman o fikirden hi\u00e7 \u00fcmit yoktur\u201d -Albert Einstein \u00d6ng\u00f6r\u00fclerde bulunmak tehlikelidir. Olanaks\u0131zl\u0131klar\u0131n g\u00fcn\u00fcn birinde g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131p almayaca\u011f\u0131n\u0131, al\u0131rsa bunun ne zaman ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini merak ederiz. Son iki bin y\u0131l boyunca fizi\u011fin en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri, evrene hakim olan d\u00f6rt kuvvetin izole edilerek tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r. T\u00fcm\u00fc, Michael […]<\/p>\n","protected":false},"author":587,"featured_media":24936,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[165,511],"tags":[277,3156,1105],"class_list":["post-24935","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-128-sayi","category-yayin-dunyasi","tag-einstein","tag-michio-kaku","tag-robot"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t