{"id":24981,"date":"2014-06-01T12:20:13","date_gmt":"2014-06-01T09:20:13","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24981"},"modified":"2018-05-10T12:43:45","modified_gmt":"2018-05-10T09:43:45","slug":"termodinamik-bakis-acisiyla-yasam-kacinilmaz-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/06\/01\/termodinamik-bakis-acisiyla-yasam-kacinilmaz-mi","title":{"rendered":"Termodinamik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ya\u015fam ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz m\u0131?"},"content":{"rendered":"

Bir\u00e7ok pop\u00fcler hipotez, ya\u015fam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yle ya da b\u00f6yle sonunda bir\u00e7ok olas\u0131l\u0131ktan birinin ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131na (yani \u015fansa) ba\u011fl\u0131yor. Ancak, teorik bir fizik\u00e7inin ortaya att\u0131\u011f\u0131 yeni fikre g\u00f6re b\u00f6yle olmayabilir. Ya\u015fam, do\u011fan\u0131n var olan yasalar\u0131 ile asl\u0131nda bir kayan\u0131n tepeden a\u015fa\u011f\u0131 yuvarlanmas\u0131 kadar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilir.<\/p>\n

Fizik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015fayan ve cans\u0131z karbon atom k\u00fcmeleri aras\u0131ndaki \u00e7ok \u00f6nemli fark, ya\u015fayan karbon atom k\u00fcmelerinin enerjiyi yakalama ve yakalad\u0131\u011f\u0131 enerjiyi \u0131s\u0131 olarak yayma kapasitelerinin \u00e7ok daha y\u00fcksek olmas\u0131. Massachusets Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (MIT), 31 ya\u015f\u0131ndaki Jeremy England bu kapasiteyi a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131 bir matematiksel form\u00fcl elde etti. Form\u00fcl, varolan termodinamik yasalar\u0131na dayan\u0131yor ve sistem d\u0131\u015far\u0131s\u0131ndaki bir enerji kayna\u011f\u0131 (G\u00fcne\u015f gibi) ve de \u0131s\u0131 rezervuar\u0131 (banyosu; okyanus ve atmosfer gibi) etkisindeki bir grup atomun, genellikle eninde sonunda daha \u00e7ok \u0131s\u0131 yayacak \u015fekilde kendini d\u00fczenledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Buradan yola \u00e7\u0131karak, belirli ko\u015fullar alt\u0131nda, maddenin engellenemez \u015fekilde ya\u015famsal \u00f6zellikler edindi\u011fi s\u00f6ylenebilir. England, \u201cE\u011fer rasgele da\u011f\u0131l\u0131mdaki bir atom k\u00fcmesini al\u0131p \u00fczerine yeterince \u0131\u015f\u0131k tutarsan\u0131z, sonunda bu atom k\u00fcmesinin bir bitkiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayabilir\u201d diyor.<\/p>\n

\"\"
31 ya\u015f\u0131ndaki fizik\u00e7i Jeremy England, ya\u015fam\u0131n k\u00f6keninin ve evrimin alt\u0131nda yatan fiziksel itkiyi buldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Genler ve pop\u00fclasyon seviyesinde etkili bir ya\u015fam tan\u0131m\u0131 yapan England\u2019\u0131n teorisi, Darwin\u2019in do\u011fal se\u00e7ilim yoluyla evrim teorisinin yerine ge\u00e7mektense, onu destekler nitelikte. England belirtme gere\u011fi duyuyor: \u201cKesinlikle Darwin\u2019in teorisi yanl\u0131\u015f demiyorum. Aksine, Darwin\u2019in teorisi fizik a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha genel bir olgunun \u00f6zel bir durumu olabilir diyorum.\u201d<\/p>\n

England\u2019\u0131n tezi, meslekta\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ya devrimsel nitelikte ya da temelleri sa\u011flam olmayan bir fikir olarak de\u011ferlendiriliyor. Devrimsel, ama temelleri sa\u011flam de\u011fil diyen meslekta\u015flar\u0131 da var. \u00c7al\u0131\u015fmay\u0131 ba\u015f\u0131ndan beri takip eden New York \u00dcniversitesi\u2019nden Alexander Grosberg, England\u2019\u0131n \u00e7ok cesur ve \u00f6nemli bir ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. England\u2019\u0131n verdi\u011fi bir seminerde fikirleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ktan sonra, kendisi ile tart\u0131\u015fan Atilla Szabo (Birle\u015fik Devletler Ulusal Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc, Fizikokimya Laboratuvar\u0131) England\u2019\u0131n rastlad\u0131\u011f\u0131 en parlak gen\u00e7 biliminsan\u0131 oldu\u011funu ve fikirlerinin \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kendisini \u00e7ok etkiledi\u011fini belirtmi\u015f. Ama daha temkinli yakla\u015fanlar da var. Harvard \u00dcniversitesi\u2019nden kimya, biyokimya ve biyofizik profes\u00f6r\u00fc Eugene Shakhnovich, England\u2019\u0131n fikirlerinin ilgi \u00e7ekici oldu\u011funu ve bir potansiyeli bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnse de, bu a\u015famada \u00e7ok spek\u00fclatif ve \u00f6zellikle ya\u015fam\u0131 tan\u0131mlamada da \u015f\u00fcpheli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Teorinin genel olarak sonu\u00e7lar\u0131 ge\u00e7erli, ancak ispatlanamam\u0131\u015f ve \u015f\u00fcpheli olan, teorinin form\u00fcllerinin yorumlan\u0131\u015f \u015fekli. G\u00fczel haber ise, bu yorumlar\u0131 laboratuvarda test edebilmek i\u00e7in \u015fimdiden baz\u0131 fikirlerin bulunmas\u0131; temel yorum do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f olsa da, test edilmeye de\u011fer oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Peki bu fikir tam olarak ne? England\u2019\u0131n fikrinin temelinde, entropinin art\u0131\u015f\u0131 kanunu, yani termodinami\u011fin ikinci yasas\u0131 yat\u0131yor. Bu yasa bize, neden s\u0131cak \u015feylerin so\u011fudu\u011funu, gaz\u0131n havada yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yumurtan\u0131n \u00e7atlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama asla \u00e7atlak yumurtan\u0131n \u00e7atlak olmayan yumurtaya d\u00f6nmedi\u011fini, yani k\u0131saca, enerjinin zamanla da\u011f\u0131lmak veya yay\u0131lmak e\u011filiminde oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Entropi de bu e\u011filimin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc. Yani, bir sistemdeki enerjinin par\u00e7ac\u0131klara nas\u0131l da\u011f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funun ve bu par\u00e7ac\u0131klar\u0131n sistemde ne kadar yay\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131n bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc. Tam olarak do\u011fru olmasa da, neden olarak basit olas\u0131l\u0131ksal sebepler g\u00f6sterilebilir. Enerjinin yay\u0131lma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, belirli bir noktada yo\u011funla\u015fmas\u0131ndan \u00e7ok daha fazlad\u0131r. Bu durumda, sistemdeki par\u00e7ac\u0131klar hareket edip etkile\u015ftik\u00e7e enerjinin daha \u00e7ok yay\u0131laca\u011f\u0131 \u015fekilde yap\u0131lan\u0131rlar. Sonunda sistem, termodinamik denge denilen, sistemin maksimum entropi durumunda oldu\u011fu ve enerjinin her yerde e\u015fit olarak da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir duruma ula\u015f\u0131r. Bir odaya, s\u0131cak bir fincan \u00e7ay b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, belirli bir zaman sonunda oda ve \u00e7ay\u0131n e\u015fit s\u0131cakl\u0131kta bir dengeye gelmelerinde oldu\u011fu gibi. Fincan ve odaya d\u0131\u015far\u0131dan bir etki, m\u00fcdahale olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece en sonunda bu dengeye gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7ay asla durduk yere tekrar \u0131s\u0131nmaya ba\u015flamaz.<\/p>\n

Her ne kadar kapal\u0131 bir sistemde entropi artsa da, a\u00e7\u0131k bir sistemin entropisi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir seviyede durabilir. Ancak bu durumdaki sistem \u00e7evresindeki sistemin entropisini art\u0131racakt\u0131r. \u00dcnl\u00fc fizik\u00e7i Erwin Schr\u00f6dinger, 1944 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cYa\u015fam nedir?\u201d incelemesinde, ya\u015fayan nesnelerin yapmas\u0131 gerekenin bu oldu\u011funu s\u00f6yler. Mesela bir bitki, \u00e7ok enerjiye sahip g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131n\u0131 emer, bunu \u015feker yapmak i\u00e7in kullan\u0131r ve k\u0131z\u0131l \u00f6tesi \u0131\u015f\u0131k yayar. K\u0131z\u0131l \u00f6tesi \u0131\u015f\u0131k g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha az enerjiye sahiptir. Yani, fotosentez s\u0131ras\u0131nda g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 harcand\u0131k\u00e7a, bitki kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (atomik yap\u0131s\u0131n\u0131) devam ettirse de, evrendeki toplam entropiyi art\u0131rm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Ya\u015fam termodinami\u011fin ikinci yasas\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemez, ancak, yak\u0131n zamana kadar fizik\u00e7iler neden ya\u015fam\u0131n var olmas\u0131 gerekti\u011fini de a\u00e7\u0131klayabilmi\u015f de\u011fillerdi. Schr\u00f6dinger zaman\u0131nda, termodinamik denklemler sadece kapal\u0131 ve termodinamiksel dengedeki sistemler i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fclebiliyordu. 1960\u2019ta, Bel\u00e7ikal\u0131 fizik\u00e7i Ilya Prigogine zay\u0131f enerjiler taraf\u0131ndan etkilenen sistemlerin nas\u0131l davrand\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131 ve bu teorisi ile 1977\u2019de Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc ald\u0131. Ancak, dengeden \u00e7ok uzakta, kapal\u0131 olmayan sistemlerin g\u00fc\u00e7l\u00fc enerjilerin etkisi alt\u0131ndaki davran\u0131\u015flar\u0131 tahmin edilemiyordu.<\/p>\n

1990\u2019lar\u0131n sonunda, \u00f6zellikle, Chris Jarzynski\u2019nin (Maryland \u00dcniversitesi) ve Gavin Crooks\u2019un (Ulusal Berkeley Laboratuvar\u0131) \u00e7abalar\u0131 ile bu durum de\u011fi\u015fti. Jarzynski ve Crooks, \u00e7ay\u0131n so\u011fumas\u0131 gibi, termodinamiksel bir s\u00fcre\u00e7 sonucu olu\u015fan entropinin basit bir orana ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Bu oran basit\u00e7e: Atomlar\u0131n belirli bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7me oran\u0131 \/ Atomlar\u0131n belirli bir s\u00fcrecin tersinden ge\u00e7me olas\u0131l\u0131\u011f\u0131; yani \u00c7ay\u0131n so\u011fuma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \/ \u00c7ay\u0131n \u0131s\u0131nma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131. Bu orana g\u00f6re, entropi \u00fcretimi artt\u0131k\u00e7a oran da artacak ve sistem geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc daha da imk\u00e2ns\u0131z hale gelecek bir \u015fekil alacak. Bu basit form\u00fcl, prensipte dengeden uzak da olsa herhangi bir termodinamiksel olaya uygulanabilir.<\/p>\n

Jeremy Egland, Jarzynski ve Croos\u2019un form\u00fcl\u00fcn\u00fc kullanarak termodinami\u011fin ikinci yasas\u0131n\u0131, belirli bir karekteristi\u011fe sahip par\u00e7ac\u0131klar i\u00e7in genelle\u015ftirdi. Bu sistemlerde par\u00e7ac\u0131klar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u0131\u015f kuvvetin etkisi alt\u0131ndalar (elektromanyetik dalgalar gibi) ve bu par\u00e7ac\u0131klar \u0131s\u0131lar\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131daki \u0131s\u0131 rezervuar\u0131na istedikleri kadar verebiliyorlar. Bu tarz bir sistem b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131 kapsayacak kadar genel. England, bu tarz sistemlerin zamanla entropi \u00fcretimi art\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n nas\u0131l evrildi\u011fini saptad\u0131. England\u2019\u0131n tespitine g\u00f6re, evrimsel sonu\u00e7lar\u0131n daha olas\u0131 oldu\u011fu durumlar\u0131n, sistemin d\u0131\u015f\u0131ndaki kaynaklardan daha \u00e7ok enerji so\u011furup, daha \u00e7ok yayanlar oldu\u011fu. Yani par\u00e7ac\u0131klar d\u0131\u015f kaynak kuvvetleri ile rezonans i\u00e7erisinde olduklar\u0131nda, daha \u00e7ok enerji yay\u0131yor ya da herhangi bir y\u00f6n yerine, onlar\u0131 iten kuvvet y\u00f6n\u00fcnde ilerliyorlar. England\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re, bu da atmosfer ve okyanus gibi \u0131s\u0131 rezervuarlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7evrelenmi\u015f bir atom k\u00fcmesinin zaman i\u00e7erisinde kendisini \u00e7evresindeki mekanik, elektromanyetik ve kimyasal kuvvetlerle rezonans i\u00e7inde olacak \u015fekilde d\u00fczenlemesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Evrimin en karakteristik \u00f6zelliklerinden reprod\u00fcksiyon (\u00e7o\u011falma) tam da b\u00f6yle bir mekanizma. England\u2019a g\u00f6re daha \u00e7ok enerji yayman\u0131n en iyi y\u00f6ntemlerinden biri, kendinden bir\u00e7ok ba\u015fka kopya yapmak. Ge\u00e7ti\u011fimiz Eyl\u00fcl ay\u0131nda Journal of Chemical Physics\u2019te yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 makalesinde, England, RNA molek\u00fclleri ve bakteri h\u00fccrelerinin \u00e7o\u011falmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yay\u0131lan minimum teorik enerji miktar\u0131n\u0131 hesaplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu hesab\u0131n ger\u00e7ek hayattaki miktarla birbirine \u00e7ok yak\u0131n oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Ayr\u0131ca, biliminsanlar\u0131n\u0131n DNA tabanl\u0131 ya\u015fam\u0131n \u00f6n \u015fart\u0131 olarak kabul ettikleri RNA olu\u015fumunun asl\u0131nda \u201cucuz\u201d bir malzeme oldu\u011funu da g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Bu teori ve form\u00fcller cans\u0131z maddeler i\u00e7in de ge\u00e7erli tabii ki. England\u2019a g\u00f6re d\u0131\u015f enerji kayna\u011f\u0131ndan etkilenme ve enerji yayma adaptasyonu mekanizmas\u0131, do\u011fadaki bir\u00e7ok olay\u0131 a\u00e7\u0131klamada kullan\u0131labilir. G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcndeki \u00f6rnekleri, daha \u00f6nce dikkatli bakmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in fark etmemi\u015f olabiliriz. Zaten biliminsanlar\u0131 cans\u0131z sistemlerde de \u00e7o\u011falma eylemi g\u00f6zlemledi. \u00d6rne\u011fin, Philip Marcus\u2019un (Berkeley, Kaliforniya \u00dcniversitesi) y\u00f6netti\u011fi ve Physical Review Letters\u2019da A\u011fustos ay\u0131nda yay\u0131mlanan makaleye gore, s\u0131v\u0131 t\u00fcrb\u00fclans\u0131ndaki girdaplar \u00e7evrelerindeki s\u0131v\u0131dan enerji emerek yeni girdaplar olu\u015fturma e\u011filimindeler.<\/p>\n

\u00c7o\u011falma d\u0131\u015f\u0131nda, daha karma\u015f\u0131k ve b\u00fcy\u00fck yap\u0131lar d\u0131\u015f enerjinin etkisiyle daha \u00e7ok enerji yaymak i\u00e7in olu\u015fmu\u015f olabilir. Mesela bir bitki g\u00fcne\u015f enerjisini emmekte, belirli bir d\u00fczene sahip olmayan karbon atomlar\u0131 k\u00fcmesinden \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131. Bu e\u011filim, bir\u00e7ok canl\u0131 ve cans\u0131z sistemin yap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri hakk\u0131nda bize bilgi sa\u011flayabilir. Kar taneleri, kum tanecikleri ve t\u00fcrb\u00fclans girdaplar\u0131n\u0131n hepsinin ortak \u00f6zellikleri sistem i\u00e7erisinde, baz\u0131 kaybedici kuvvetler (dissipative forces) etkisinde, dikkatten ka\u00e7mayacak kadar farkl\u0131 yap\u0131larda olu\u015fmalar\u0131.<\/p>\n

England\u2019\u0131n bu iddal\u0131 teorisi bir\u00e7ok s\u0131namadan ge\u00e7ecek gibi duruyor. \u015eu aralar bilgisayar sim\u00fclasyonlar\u0131 ile teorisini test eden England, bir sonraki basama\u011f\u0131 canl\u0131lar \u00fczerinden deneysel verilerle test etmek olarak g\u00f6r\u00fcyor. Harvard Biyofizik Laboratuvar\u0131\u2019ndan Prentiss, England\u2019\u0131n teorisini farkl\u0131 mutasyonlara u\u011fram\u0131\u015f h\u00fccrelerin mutasyon farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n yayd\u0131klar\u0131 enerji miktar\u0131 ve replikasyon say\u0131lar\u0131 ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 inceleyerek test etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

England\u2019\u0131n bu iddal\u0131 teorisi do\u011fru \u00e7\u0131karsa, neden baz\u0131 organizmalar\u0131n X karakteristi\u011fini g\u00f6sterip Y\u2019yi g\u00f6stermedi\u011fini, fiziksel ko\u015fullar\u0131n X\u2019in evrilmesinin Y\u2019den daha kolay olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131yla a\u00e7\u0131klayabiliriz. Prentiss\u2019in de s\u00f6yledi\u011fi gibi England\u2019\u0131n fikri do\u011fru \u00e7\u0131ksa da \u00e7\u0131kmasa da, biliminsanlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6zelle\u015fmi\u015f problemleri d\u00fc\u015f\u00fcnmeye tak\u0131l\u0131p kalmalar\u0131ndansa, olaylar\u0131 bazen daha geni\u015f a\u00e7\u0131dan ele almalar\u0131n\u0131n daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n

NOT:<\/strong> Jeremy England\u2019\u0131n makalesine, http:\/\/www.englandlab.com\/uploads\/7\/8\/0\/3\/7803054\/2013jcpsrep.pdf adresinden \u00fccretsiz olarak ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> Natalie Wolchover, \u201cA New Physics Theory of Life\u201d, http:\/\/www.simonsfoundation.org\/quanta\/20140122-a-new-physics-theory-of-life\/<\/p>\n

Kimi a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7in kullan\u0131lan kaynaklar:<\/strong><\/p>\n

– http:\/\/journals.aps.org\/prl\/abstract\/10.1103\/PhysRevLett.111.084501<\/p>\n

– http:\/\/www.englandlab.com\/uploads\/7\/8\/0\/3\/7803054\/2013jcpsrep.pdf<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir\u00e7ok pop\u00fcler hipotez, ya\u015fam\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yle ya da b\u00f6yle sonunda bir\u00e7ok olas\u0131l\u0131ktan birinin ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131na (yani \u015fansa) ba\u011fl\u0131yor. Ancak, teorik bir fizik\u00e7inin ortaya att\u0131\u011f\u0131 yeni fikre g\u00f6re b\u00f6yle olmayabilir. Ya\u015fam, do\u011fan\u0131n var olan yasalar\u0131 ile asl\u0131nda bir kayan\u0131n tepeden a\u015fa\u011f\u0131 yuvarlanmas\u0131 kadar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilir. Fizik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015fayan ve cans\u0131z karbon atom k\u00fcmeleri aras\u0131ndaki \u00e7ok […]<\/p>\n","protected":false},"author":620,"featured_media":24984,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[161,19],"tags":[257,3152,3167,3166,383],"class_list":["post-24981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-124-sayi","category-bilim-gundemi","tag-biyofizik","tag-fizikokimya","tag-ilya-prigogine","tag-jeremy-england","tag-termodinamik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t