{"id":24993,"date":"2014-06-01T12:57:32","date_gmt":"2014-06-01T09:57:32","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=24993"},"modified":"2018-05-10T13:09:03","modified_gmt":"2018-05-10T10:09:03","slug":"evrende-gozlemlenen-en-soguk-yildiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/06\/01\/evrende-gozlemlenen-en-soguk-yildiz","title":{"rendered":"Evrende g\u00f6zlemlenen en so\u011fuk y\u0131ld\u0131z"},"content":{"rendered":"<p>NASA\u2019n\u0131n k\u0131z\u0131l\u00f6tesi ve daha d\u00fc\u015f\u00fck enerjili dalga boylar\u0131ndan gelen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 inceleyen uzay teleskobu WISE (Wide-field infrared Survey Explorer) ile D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesindeki radyo teleskop Spitzer Uzay Teleskobu ortak bir bulu\u015fa imza att\u0131lar. Bu iki kahraman teleskop dostlar\u0131m\u0131z, yapt\u0131klar\u0131 rutin g\u00f6zlemler s\u0131ras\u0131nda evrende \u015fu ana kadar \u00f6l\u00e7\u00fclen en d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131\u011fa sahip y\u0131ld\u0131z\u0131 ke\u015ffettiler, hem de G\u00fcne\u015f\u2019e \u00e7ok yak\u0131n bir konumda! D\u00fcnya\u2019dan 7,2 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta olan \u201cWISE J085510.83-071442.5\u201d y\u0131ld\u0131z\u0131, D\u00fcnya\u2019n\u0131n yaln\u0131zca G\u00fcney Kutbu kadar bir s\u0131cakl\u0131\u011fa sahip. Peki, nas\u0131l oluyor da bir y\u0131ld\u0131z bu kadar d\u00fc\u015f\u00fck bir s\u0131cakl\u0131kta bulunabiliyor?<\/p>\n<p><strong>Evrenin buzdolaplar\u0131: kahverengi c\u00fcceler<\/strong><\/p>\n<p>Evrenimizin her yan\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck benekler halinde dolduran y\u0131ld\u0131zlar, s\u0131cakl\u0131klar\u0131na ve boyutlar\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Her ne kadar birbirlerinden g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte farkl\u0131 olsalar da y\u0131ld\u0131zlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u015fey ayn\u0131d\u0131r. Hepsi \u00f6lm\u00fc\u015f y\u0131ld\u0131z mezarl\u0131klar\u0131 olan bulutsular\u0131n(nebula) i\u00e7inden do\u011far, b\u00fcy\u00fcr ve \u00f6l\u00fcrler. \u00d6l\u00fcmleri de yeni y\u0131ld\u0131zlar\u0131n do\u011fmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n<p>Peki, y\u0131ld\u0131zlar tam olarak ne yapar? Y\u0131ld\u0131zlar k\u0131saca i\u00e7lerindeki hidrojen ve helyum atomlar\u0131 ile \u00e7e\u015fitli n\u00fckleer tepkimelere girerek yeni atomlar olu\u015fturur ya da atomlar\u0131n\u0131 par\u00e7alarlar. Bu tepkimeler de atomlar\u0131n i\u00e7indeki gizli cevher olan serbest enerjiyi d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 y\u0131ld\u0131z \u0131s\u0131 ve s\u0131cakl\u0131k yayar. Bir bak\u0131ma bizler gibi evrende ya\u015fayan t\u00fcm di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kendilerini feda ederler.<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 bu enerji, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re bize farkl\u0131 renklerde g\u00f6z\u00fck\u00fcr. Y\u0131ld\u0131zlar, en so\u011fuktan en s\u0131ca\u011fa \u015fu renkleri al\u0131rlar: Kahverengi-K\u0131rm\u0131z\u0131-Sar\u0131-Beyaz-Mavi. Evinizde de \u00e7akma\u011f\u0131 yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz k\u0131rm\u0131z\u0131 renk alev, ocakta yemek pi\u015firirken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz mavi aleve g\u00f6re daha so\u011fuktur. Yani asl\u0131nda yemek pi\u015firirken bile evimizde baz\u0131 y\u0131ld\u0131zlar\u00a0 kadar s\u0131cak ortamlar yaratabiliyoruz. Bu renk tayflar\u0131 asl\u0131nda y\u0131ld\u0131z\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 radyasyon miktar\u0131ndan enerjiye ve y\u00fczeyindeki s\u0131cakl\u0131\u011fa kadar bize bilgi verirler. \u201cWISE J085510.83-071442.5\u201d y\u0131ld\u0131z\u0131 anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi k\u0131z\u0131l\u00f6tesi tayfta olan bir y\u0131ld\u0131zd\u0131r ve kahverengi c\u00fcce ad\u0131 verilen s\u0131n\u0131fta yer al\u0131r. Kahverengi c\u00fcceler J\u00fcpiter\u2019in k\u00fctlesinin yakla\u015f\u0131k 30 ila 80 kat\u0131 kadar olur ve en so\u011fuk y\u0131ld\u0131zlar olarak kabul edilirler. \u201cWISE J085510.83-071442.5\u201d y\u0131ld\u0131z\u0131 ile birlikte evrenimizde yeni bir rekor daha k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu. \u201cWISE J085510.83-071442.5\u201d\u0131n y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 -48 \u00b0C ile y\u0131ld\u0131zlar s\u0131cak olur ezberinizi y\u0131kmaya can at\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcne\u015f\u2019imizin Samanyolu apartman\u0131ndaki kap\u0131 kom\u015fular\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u201cWISE J085510.83-071442.5\u201d y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir meseleye dikkat \u00e7eken biliminsanlar\u0131 da bulunmakta. Penisilvanya Devlet \u00dcniversitesi\u2019nin \u201cUzak Gezegenler\u201d ara\u015ft\u0131rma park\u0131nda \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi astronom Kevin Luhman\u2019a g\u00f6re, esas heyecan verici olan b\u00f6yle bir y\u0131ld\u0131z\u0131 adeta burnumuzun dibinde ke\u015ffetmi\u015f olmam\u0131z. \u201cHen\u00fcz evrende kendimize en yak\u0131n olan k\u0131s\u0131mlar\u0131 bile tam olarak ke\u015ffedemedik\u201d derken, yeni bir ke\u015fif \u00e7a\u011f\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fumuzu belirtiyor NASA\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada.<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki tabloda \u0131\u015f\u0131k y\u0131llar\u0131na g\u00f6re G\u00fcne\u015f\u2019e en yak\u0131n y\u0131ld\u0131zlar\u0131 g\u00f6rebilirsiniz. Evrendeki en h\u0131zl\u0131 \u015fey olan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n bir y\u0131lda ald\u0131\u011f\u0131 mesafeye \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 denir. (~3.000.000.000m\/s) Oort bulutu ise kuyrukluy\u0131ld\u0131z gibi G\u00fcne\u015f\u2019imizin etraf\u0131nda ama \u00e7ok uzaklarda d\u00f6nen cisimlerin bulundu\u011fu b\u00f6lgedir. Bir nevi G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin banliy\u00f6s\u00fc diyebiliriz. Sonras\u0131nda ise y\u0131ld\u0131zlaras\u0131 yola \u00e7\u0131kars\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fc Johannes Kepler\u2019e b\u0131rakman\u0131n s\u0131ras\u0131: \u201cG\u00f6ky\u00fcz\u00fc Krall\u0131\u011f\u0131\u2019ndaki sakl\u0131 hazinelerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sizlere kan\u0131tlamama gerek yok. Kafan\u0131z\u0131 yukar\u0131 kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda cevher par\u00e7alar\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsiniz. Do\u011fa bu kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00e7e\u015fitlilik i\u00e7indeyken, fikir y\u00fcr\u00fcten insan zihni s\u00fcrekli zengin kalacak ve bu hazineden yararlanacakt\u0131r.\u201d(<em>Mysterium Cosmographicum<\/em>, -Evrenin Gizemi-, 2. Bask\u0131 1620.)<\/p>\n<p>Art\u0131k fikir y\u00fcr\u00fcten b\u00fcy\u00fck ustalar\u0131n bize anlatt\u0131\u011f\u0131 sakl\u0131 hazinelere ula\u015fmaktay\u0131z. Yeni bir ke\u015fif \u00e7a\u011f\u0131na ad\u0131m att\u0131k.\u00a0 \u0130nsanl\u0131k tarihinden beri hi\u00e7 bu kadar ilerlememi\u015f olan pozitif bilimler, insanlara ilham vermeye devam edecek ve \u201cG\u00f6ky\u00fcz\u00fc Krall\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmemize olanak verecek.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NASA\u2019n\u0131n k\u0131z\u0131l\u00f6tesi ve daha d\u00fc\u015f\u00fck enerjili dalga boylar\u0131ndan gelen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 inceleyen uzay teleskobu WISE (Wide-field infrared Survey Explorer) ile D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesindeki radyo teleskop Spitzer Uzay Teleskobu ortak bir bulu\u015fa imza att\u0131lar. Bu iki kahraman teleskop dostlar\u0131m\u0131z, yapt\u0131klar\u0131 rutin g\u00f6zlemler s\u0131ras\u0131nda evrende \u015fu ana kadar \u00f6l\u00e7\u00fclen en d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131\u011fa sahip y\u0131ld\u0131z\u0131 ke\u015ffettiler, hem de G\u00fcne\u015f\u2019e \u00e7ok [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":512,"featured_media":24994,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[161,19],"tags":[657,3168,792,1780],"class_list":["post-24993","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-124-sayi","category-bilim-gundemi","tag-evren","tag-kahverengi-cuceler","tag-kuyrukluyildiz","tag-yildiz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24993","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/512"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24993"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24993\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24994"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}