{"id":25003,"date":"2014-06-01T13:26:32","date_gmt":"2014-06-01T10:26:32","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=25003"},"modified":"2018-05-10T13:38:08","modified_gmt":"2018-05-10T10:38:08","slug":"insanimsi-disleriyle-baglantili-genler-dogal-secilimi-gosteriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/06\/01\/insanimsi-disleriyle-baglantili-genler-dogal-secilimi-gosteriyor","title":{"rendered":"\u0130nsan\u0131ms\u0131 di\u015fleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 genler do\u011fal se\u00e7ilimi g\u00f6steriyor"},"content":{"rendered":"

B\u00fcy\u00fck beyinlerimiz ve dik post\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra kal\u0131n di\u015f minelerimiz de cinsimiz \u201chomo\u201dyu primat akrabalar\u0131m\u0131zdan ve atalar\u0131m\u0131zdan ay\u0131ran \u00f6zelliklerden biridir. Journal of Human Evolution<\/em>\u2019da 5 May\u0131s tarihinde yay\u0131mlanan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, evrimin her defas\u0131nda bir genle di\u015flerimizi nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fi hakk\u0131nda fikir veriyor.<\/p>\n

Duke \u00dcniversitesi\u2019nde genetikbilimci ve evrimsel antropologlardan olu\u015fan bir ekip, insan genomunu di\u011fer be\u015f primat t\u00fcr\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak modern insan\u0131n kal\u0131n bir di\u015f minesine sahip olmas\u0131nda do\u011fal se\u00e7ilimin rol oynam\u0131\u015f olabilece\u011fini g\u00f6steren iki DNA segmenti tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n

Di\u015flerin, evrimi inceleyen biliminsanlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan paha bi\u00e7ilemez bir kaynak oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen ekipten, Duke \u00dcniversitesi\u2019nde evrimsel antropoloji do\u00e7enti Christine Wall \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cFosil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n kendi i\u00e7inde b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturdu\u011fu en iyi yer daima di\u015flerdir. Bunun yan\u0131nda di\u015f minesi kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, insan\u0131ms\u0131 fosillerinin te\u015fhisinde ve onlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imleri ve beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan anahtar bir \u00f6zellik olmu\u015ftur.\u201d<\/p>\n

Primatlar aras\u0131nda di\u015f minesi kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki belirgin farkl\u0131l\u0131klar\u0131n beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fmaya dahil edilen alt\u0131 t\u00fcrden en ince mineye sahip olan\u0131 yaprak ve meyve yiyen goriller ve \u015fempanzelerken; etobur orangutanlar, gibonlar ve rhesus makaklar\u0131 orta kal\u0131nl\u0131kta mineye sahip. \u0130nsanlar ise sert yiyecekleri par\u00e7alamaya uygun olacak \u015fekilde, en kal\u0131n mineye sahip olan t\u00fcr.<\/p>\n

\u201cDi\u015fler ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fcme bantlar\u0131n\u0131 korurlar\u201d diyen Wall, di\u015f minesinin t\u0131pk\u0131 e\u015f merkezli a\u011fa\u00e7 halkalar\u0131 gibi, tabakalar halinde birikim g\u00f6sterdi\u011fini belirtiyor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201cYani fosillerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u015fler ait oldu\u011fu canl\u0131n\u0131n ka\u00e7 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ya da di\u015f geli\u015fimini ka\u00e7 ya\u015f\u0131nda tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize s\u00f6yler, b\u00f6ylece var olan ve soyu t\u00fckenmi\u015f t\u00fcrler aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapabilmemize imk\u00e2n sunar. T\u00fcm bunlar di\u015f minesini, fosil kay\u0131tlar\u0131nda var olan ve genomik analizlere uygun pek az \u00f6zellikten biri yapmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n

Ekip insanlar\u0131n kal\u0131n di\u015f minesine sahip olmalar\u0131na katk\u0131da bulunan genetik de\u011fi\u015fiklikleri tan\u0131mlamak i\u00e7in yola koyuldu. \u00c7al\u0131\u015fma, evrim s\u00fcreci boyunca genler ile fiziksel \u00f6zellikler ve beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131larla ilgili geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n par\u00e7as\u0131.<\/p>\n

Duke \u00dcniversitesi\u2019nde biyoloji profes\u00f6r\u00fc Greg Wray di\u015f geli\u015fiminde rol oynad\u0131\u011f\u0131 bilinen genleri incelediklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Ekip di\u015f olu\u015fumunda yer alan d\u00f6rt proteini (enamelysin, amelogenin, ameloblastin ve enamelin) kodlayan d\u00f6rt gen \u00fczerinde duruyor. Wray, s\u00f6z konusu genlerin di\u015flerin evriminde rol oynayan yeg\u00e2ne genler olmamakla birlikte, pozitif se\u00e7ilimin kan\u0131tlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan iyi birer ara\u00e7 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n genomik ve di\u015f minesi evrimini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrlerden \u00fc\u00e7 tanesi, soldan sa\u011fa, insan, goril ve makak iskeletleri. Foto\u011fraf: Les Todd.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu d\u00f6rt gen i\u00e7in goril ve orangutanlar\u0131n DNA\u2019lar\u0131 ekip taraf\u0131ndan izole edilirken, di\u011fer t\u00fcrlerin gen sekanslar\u0131 kullan\u0131ma a\u00e7\u0131k veri kaynaklar\u0131ndan elde edildi. Daha sonra ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu sekanslar\u0131 bir yaz\u0131l\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla inceleyerek t\u00fcrler aras\u0131nda hangi baz \u00e7iftlerinin de\u011fi\u015fti\u011fini ve hangi de\u011fi\u015fikliklerin y\u00fcksek oranda birikti\u011fini saptad\u0131. Raleigh Do\u011fa Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nde Genomik ve Mikrobiyoloji Laboratuvar\u0131 y\u00f6neticisi ve ayn\u0131 zamanda Kuzey Karolina \u00dcniversitesi\u2019nde biyoloji do\u00e7enti olan Julei Horvath \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cBu, hangi genin pozitif se\u00e7ilime u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flar.\u201d<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu sonuca ula\u015fmak i\u00e7in genetik s\u00fcr\u00fcklenme kavram\u0131n\u0131 kulland\u0131. Horvath, \u201cGenetik s\u00fcr\u00fcklenme, DNA sekanslar\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerin beklenen bir oranda olmas\u0131d\u0131r\u201d diyor. \u201cE\u011fer s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fiklikler beklenenin \u00fczerinde bir h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015fiyorsa, bu durum ili\u015fkili genlerin pozitif se\u00e7ilime u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar organizmaya birtak\u0131m avantajlar sunan genlerdir.\u201d<\/p>\n

\u00d6nceki ara\u015ft\u0131rmalar bu d\u00f6rt genden MMP20 veya enamelysin olarak bilinen genin pozitif se\u00e7ilim g\u00f6sterdi\u011fini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. \u015eu an yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma, insan di\u015f minesi kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki do\u011fal se\u00e7ilimde MMP20\u2019nin belirgin rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6sterdi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayr\u0131ca ENAM ya da enamelin olarak adland\u0131r\u0131lan genin de pozitif se\u00e7ilim g\u00f6sterdi\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n

Se\u00e7ilim bask\u0131s\u0131n\u0131n ENAM ve MMP20 genlerinin protein kodlayan b\u00f6lgesini de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi belirtiliyor ki, bu b\u00f6lgedeki k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler bile genin i\u015flevselli\u011fini dramatik \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilir veya bozabilir. Bunun yerine pozitif se\u00e7ilime konu olan de\u011fi\u015fiklikler ENAM ve MMP20 genlerinin d\u00fczenleyici b\u00f6lgelerinde, yani genin nas\u0131l kopyaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol eden DNA sekans\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n

New York \u00dcniversitesi\u2019nde biyomateryaller ve biyomimetik profes\u00f6r\u00fc olan ve \u00e7al\u0131\u015fmada yer almayan Timothy Bromage \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fma morfoloji, geli\u015fim s\u00fcre\u00e7leri ve bunlar\u0131n alt\u0131nda yatan d\u00fczenleyici genetik mekanizmalar aras\u0131nda \u00f6nemli k\u00f6pr\u00fcler sunmakta. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 \u015fimdiden di\u015f minesi yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fumu ve evrimi hakk\u0131nda pek \u00e7ok a\u015famay\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.\u201d<\/p>\n

Ekip, t\u00fcrler aras\u0131nda -gelecekte ayr\u0131ca de\u011fi\u015fik ya\u015f gruplar\u0131 aras\u0131nda- genleri ve fosilleri e\u015fle\u015ftirerek, do\u011fal se\u00e7ilimin par\u00e7alar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir yol haritas\u0131 olu\u015fturmay\u0131 arzu ediyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u00fcy\u00fck beyinlerimiz ve dik post\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra kal\u0131n di\u015f minelerimiz de cinsimiz \u201chomo\u201dyu primat akrabalar\u0131m\u0131zdan ve atalar\u0131m\u0131zdan ay\u0131ran \u00f6zelliklerden biridir. Journal of Human Evolution\u2019da 5 May\u0131s tarihinde yay\u0131mlanan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, evrimin her defas\u0131nda bir genle di\u015flerimizi nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fi hakk\u0131nda fikir veriyor. Duke \u00dcniversitesi\u2019nde genetikbilimci ve evrimsel antropologlardan olu\u015fan bir ekip, insan genomunu di\u011fer be\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":847,"featured_media":25004,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[161,19],"tags":[197,272,200,773,3094],"class_list":["post-25003","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-124-sayi","category-bilim-gundemi","tag-biyoloji","tag-dna","tag-evrim","tag-genom","tag-primat"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t