{"id":25112,"date":"2014-06-01T16:53:05","date_gmt":"2014-06-01T13:53:05","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=25112"},"modified":"2018-05-10T17:06:05","modified_gmt":"2018-05-10T14:06:05","slug":"periyodik-cetvelin-yeni-uyesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/06\/01\/periyodik-cetvelin-yeni-uyesi","title":{"rendered":"Periyodik cetvelin yeni \u00fcyesi"},"content":{"rendered":"

Lise \u00f6\u011frencilerine k\u00f6t\u00fc bir haberimiz var; periyodik tabloya ezberlemek zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131z yeni bir elementin eklenmesi an meselesi. Aday\u0131m\u0131z, \u015fimdiye dek ke\u015ffedilmi\u015f en a\u011f\u0131r metal; \u00e7ekirde\u011finde 117 proton ta\u015f\u0131yan, \u015fimdilik ununseptiyum ad\u0131yla an\u0131lan 117. element.<\/p>\n

Ununseptiyum ilk defa 2010\u2019da bir Rus-Amerikan ekip taraf\u0131ndan Rusya\u2019da ortak bir n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcs\u00fcnde \u00fcretildi. Ayn\u0131 y\u0131l Almanya\u2019da bulunan GSI Helmholtz A\u011f\u0131r \u0130yon Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nde, Japonya, ABD, Avustralya, \u0130sve\u00e7, Norve\u00e7, Finlandiya, \u0130svi\u00e7re ve Polonya\u2019dan bilimcilerin olu\u015fturdu\u011fu bir ekip de bu yeni s\u00fcper-a\u011f\u0131r elementi \u00fcreterek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 onaylam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 anlatan makalenin Physical Review Letters<\/em>\u2019da yay\u0131mlanmas\u0131yla, ununseptiyum elementlerin periyodik tablosuna resmen kabul edilmeye bir ad\u0131m daha yakla\u015fm\u0131\u015f oldu. \u015eimdiye dek, bu \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden ve 16 farkl\u0131 kurumdan 72 biliminsan\u0131 ve m\u00fchendis, ununseptiyumun periyodik tabloya eklenmeye lay\u0131k yeni bir s\u00fcper-a\u011f\u0131r element oldu\u011funu onaylad\u0131lar. Ama bu yeterli de\u011fil. Ununseptiyumun resmen tabloya dahil edilmesi i\u00e7in IUPAC\u2019\u0131n (Uluslararas\u0131 Temel ve Uygulamal\u0131 Kimya Birli\u011fi) bu yeni verileri incelemesi gerekiyor.<\/p>\n

117. element nas\u0131l yarat\u0131ld\u0131?<\/strong><\/p>\n

\"\"
Almanya\u2019daki GSI Laboratuvar\u0131\u2019ndaki h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131da, 117. elementi yaratmak i\u00e7in, kalsiyum iyonlar\u0131, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n y\u00fczde 10\u2019u oran\u0131nda h\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131. Foto\u011frf: G. Otto.<\/figcaption><\/figure>\n

Atom numaras\u0131 104\u2019\u00fcn \u00fcst\u00fcndeki elementler s\u00fcper-a\u011f\u0131r elementler olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bozunduklar\u0131ndan do\u011fada bulunmazlar. Sadece laboratuvar ortam\u0131nda, o da \u015fans\u0131n\u0131z varsa, iki \u00e7ekirde\u011fin f\u00fczyonunun yeni bir elementi olu\u015fturmas\u0131yla \u00fcretilip g\u00f6zlenebilirler. 117. element de \u00f6zel bir berkelyum \u00e7ekirde\u011finin \u00e7ok y\u00fcksek h\u0131zlardaki kalsiyum atomlar\u0131yla bombard\u0131man edilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu i\u015flemde kullan\u0131lan 13 miligram a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda, yar\u0131\u00f6mr\u00fc 330 g\u00fcn olan son derece safla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f berkelyum-249 izotopu ABD\u2019de Oak Ridge Ulusal Laboratuvar\u0131\u2019nda \u00fcretildi. Rusya ve Almanya\u2019daki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, yeni elementin ke\u015ffinin \u201cbilimde uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011finin tam bir \u00f6rne\u011fi\u201d oldu\u011funu s\u00f6yleyen laboratuvar y\u00f6neticisi Thom Mason\u2019a kat\u0131lmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n

Ununseptiyum di\u011fer insan \u00fcr\u00fcn\u00fc elementlerin \u00e7o\u011fu gibi \u00e7ok karars\u0131z bir element, an\u0131nda ba\u015fka elementlere bozunuyor. \u0130\u015fin asl\u0131 117. element hi\u00e7bir zaman ger\u00e7ekten g\u00f6zlenmi\u015f de\u011fil. Bilimciler asl\u0131nda elementin kendisini de\u011fil, bozunmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan 103 ve 105 numaral\u0131 elementlerin izotoplar\u0131n\u0131 g\u00f6zledi. Yani bir bak\u0131ma tersine bir g\u00f6zlem yoluyla ununseptiyumun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 onaylad\u0131lar.<\/p>\n

\u015eimdi g\u00f6zler IUPAC\u2019ta. IUPAC yeni bulgular\u0131 ve \u00f6zg\u00fcn ara\u015ft\u0131rmay\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irecek ve elementi onaylamak i\u00e7in daha fazla deneyin gerekip gerekmedi\u011fini s\u00f6yleyecek. Kabul ettikten sonra da, elemente resmi ismini verme hakk\u0131n\u0131 hangi kurumun kazand\u0131\u011f\u0131na karar verecek. B\u00f6ylece ununseptiyum, Latince \u201cbir bir yedi\u201d anlam\u0131na gelen ge\u00e7ici isminden kurtulup, yeni ad\u0131yla 7. grup elementlerinden biri olarak periyodik tablodaki yerini alacak.<\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n

-http:\/\/guardianlv.com\/2014\/05\/element-117-heaviest-metal-yet-discovered\/<\/p>\n

-http:\/\/www.sci-news.com\/physics\/science-ununseptium-element117-01900.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lise \u00f6\u011frencilerine k\u00f6t\u00fc bir haberimiz var; periyodik tabloya ezberlemek zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131z yeni bir elementin eklenmesi an meselesi. Aday\u0131m\u0131z, \u015fimdiye dek ke\u015ffedilmi\u015f en a\u011f\u0131r metal; \u00e7ekirde\u011finde 117 proton ta\u015f\u0131yan, \u015fimdilik ununseptiyum ad\u0131yla an\u0131lan 117. element. Ununseptiyum ilk defa 2010\u2019da bir Rus-Amerikan ekip taraf\u0131ndan Rusya\u2019da ortak bir n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcs\u00fcnde \u00fcretildi. Ayn\u0131 y\u0131l Almanya\u2019da bulunan GSI Helmholtz […]<\/p>\n","protected":false},"author":227,"featured_media":25113,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[161,19],"tags":[800,321,3196,3195],"class_list":["post-25112","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-124-sayi","category-bilim-gundemi","tag-element","tag-kimya","tag-proton","tag-ununseptiyum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t