{"id":25121,"date":"2014-06-01T17:15:06","date_gmt":"2014-06-01T14:15:06","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=25121"},"modified":"2018-05-10T17:26:57","modified_gmt":"2018-05-10T14:26:57","slug":"12-800-yil-once-dunya-bir-carpisma-yasadi-mi-yasamadi-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2014\/06\/01\/12-800-yil-once-dunya-bir-carpisma-yasadi-mi-yasamadi-mi","title":{"rendered":"12.800 y\u0131l \u00f6nce D\u00fcnya bir \u00e7arp\u0131\u015fma ya\u015fad\u0131 m\u0131, ya\u015famad\u0131 m\u0131?"},"content":{"rendered":"

Tarih\u00f6ncesi Kuzey Amerika ile ilgili en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan fikirlerden biri olan \u00e7arpma etkisi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, son bulgularla yeniden tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, 12.800 y\u0131l \u00f6nce d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 bir cismin \u00e7arpmas\u0131yla ani so\u011fumaya u\u011frayan d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015famakta olan mamutlar ve ilk insan topluluklar\u0131 yok olmu\u015ftu. Ba\u011f\u0131ms\u0131z arkeologlar\u0131n mevcut veriler \u00fczerinden yola \u00e7\u0131karak yeniden analiz ettikleri tarihleme kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131nda, birbiriyle uyu\u015fmayan sonu\u00e7lar elde edildi.<\/p>\n

\u00c7arpma teorisinin destekleyicileri Kuzey Amerika\u2019dan Avrupa\u2019ya ve \u00f6tesine uzanan toplam 29 kaz\u0131 alan\u0131ndaki ince tabakal\u0131 sedimentlerden elde ettikleri verilerle bu kozmik \u00e7arpma olay\u0131n\u0131n tarihini belirlemi\u015flerdi. Son \u00e7al\u0131\u015fmalar, olay\u0131n ger\u00e7ekten 12.800 y\u0131l \u00f6nce olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek.<\/p>\n

\"\"
Kuzey Amerika\u2019daki tarih\u00f6ncesi avc\u0131 insan topluluklar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir \u00e7izim.<\/figcaption><\/figure>\n

29 kaz\u0131 alan\u0131ndan sadece \u00fc\u00e7\u00fcne dair sonu\u00e7lar, National Academy of Science<\/em>\u2019de yay\u0131mland\u0131. Di\u011ferlerinde ise ya geleneksel tarihleme y\u00f6ntemi olan radyometrik y\u00f6ntem kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131; ya da belirtilen tarihten daha eski veya yeni bir tarihi i\u015faret ediyorlard\u0131. Texas, Dallas Southern Methodist \u00dcniversitesi\u2019nden bir arkeolog tak\u0131m\u0131n\u0131n y\u00f6neticisi David Meltzer\u2019e g\u00f6re teori sa\u011flam kalacak gibi durmuyor.<\/p>\n

Bu b\u00f6lgede 12.800 y\u0131l \u00f6nce \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fiklik oldu\u011fu kesin. Zira g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Younger Dryas olarak bilinen ani iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, s\u0131cakl\u0131ktaki ani d\u00fc\u015f\u00fc\u015f; Clovis toplulu\u011fu olarak bilinen avc\u0131 grubun ortadan kaybolmas\u0131 ve en b\u00fcy\u00fck, me\u015fhur memeli t\u00fcr\u00fc olan mamutlar\u0131n soyunun t\u00fckenmesi, bu d\u00f6neme ve b\u00f6lgeye denk geliyor.<\/p>\n

\u00c7arpma tezinin savunucular\u0131, eldeki verilerin o tarihte bir kozmik cismin d\u00fcnyaya \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi konusunda \u0131srarc\u0131. Onlara g\u00f6re, \u00e7arp\u0131\u015fma taraf\u0131ndan tetiklenen yang\u0131nla, duman ve k\u00f6m\u00fcrle\u015fme olmu\u015f, tahrip edici y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda elmas olu\u015fmu\u015ftur Kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015ftekilere g\u00f6re ise ger\u00e7ekten bir kuyrukluy\u0131ld\u0131z \u00e7arpmas\u0131 s\u00f6z konusu olsa, bunun dev bir jeolojik parmak izi b\u0131rakmas\u0131 gerekirken, buna dair elde veri yoktur.<\/p>\n

Meltzer ve ekibi, kar\u015f\u0131t teoriyi destekleyecek inceleme b\u00f6lgelerini bildiklerini ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 o alanlarda yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyorlar. Meltzer\u2019e g\u00f6re \u00e7arpma teorisiyle ilgili detaylar okunmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda akla yak\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, orijinal kaynaklarda tan\u0131mlanan 29 kaz\u0131 alan\u0131nda incelemeler yaparak, buralar\u0131n 12.800 y\u0131l \u00f6ncesine denk gelip gelmedi\u011fini kesinle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Baz\u0131 b\u00f6lgelerin \u00e7ok belli belirsiz oldu\u011fu g\u00f6zlemleniyor. \u00d6rne\u011fin, Kanada Alberta\u2019da bir buzul alan\u0131 13.000 ya\u015f\u0131nda olarak tarihlendirilmi\u015f; ancak bu alan, ya\u015f belirlemesi tamamen ba\u015fka bir y\u00f6ntemle yap\u0131lm\u0131\u015f 2600 km\u2019lik bir alan\u0131 da i\u00e7eriyor. Di\u011fer kaz\u0131 alanlar\u0131ndaki radyokarbon tarihlendirmeleri, \u00e7arpma alan\u0131 olarak bilinen b\u00f6lgeden y\u00fczlerce metre uzaktan al\u0131nan materyallerle yap\u0131lm\u0131\u015f. \u00d6rne\u011fin Alberta Wally\u2019s sahilinde yap\u0131lan incelemede radyokarbon ya\u015f belirlemesi materyali, soyu t\u00fckenen misk\u00f6k\u00fcz\u00fc kafatas\u0131 iken; \u00e7arpma sonras\u0131 materyali olarak rapor edilen kal\u0131nt\u0131 bir at kafatas\u0131 fosilinden al\u0131nm\u0131\u015f.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar bir araya getirildi\u011finde, o d\u00f6nemde 29 b\u00f6lgede kendili\u011finden bir olay meydana geldi\u011fini g\u00f6sterme konusunda yetersiz kal\u0131yor. Meltzer\u2019e g\u00f6re d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 bir cismin \u00e7arpma iddias\u0131n\u0131 destekleyen sebep ve kan\u0131t yoktur.<\/p>\n

\u00c7arpma teorisyenleri ise vazge\u00e7ece\u011fe benzemiyor. Bu konuda uzun s\u00fcredir \u00e7al\u0131\u015fan Kaliforniya Lawrance Berkeley \u00dcniversitesi\u2019nde n\u00fckleer kimyager Richard Firestone\u2019a g\u00f6re; Meltzer\u2019in sonu\u00e7lar\u0131 son derece basit ve kendi bulgular\u0131n\u0131 destekleme \u00fczere yanl\u0131 olu\u015fturulmu\u015f bulgular. Radyokarbon tarihlendirmesindeki hatalar hi\u00e7bir alan\u0131n 12.800 y\u0131l \u00f6nceye dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatlayamayaca\u011f\u0131 gibi, al\u0131nan \u00f6rnek materyaller de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 ba\u011flant\u0131ya dayand\u0131\u011f\u0131ndan, farkl\u0131 inceleme b\u00f6lgeleri farkl\u0131 \u00e7arpma materyalleri i\u00e7erebilmektedir.<\/p>\n

Meltzer, \u00e7arpma teorisinin farkl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlarla desteklenip kabul edilmesinden mutluluk duyacaklar\u0131n\u0131, ancak hen\u00fcz \u00f6yle bir bulguya ula\u015famad\u0131klar\u0131n\u0131 da ekliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tarih\u00f6ncesi Kuzey Amerika ile ilgili en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan fikirlerden biri olan \u00e7arpma etkisi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, son bulgularla yeniden tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, 12.800 y\u0131l \u00f6nce d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 bir cismin \u00e7arpmas\u0131yla ani so\u011fumaya u\u011frayan d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015famakta olan mamutlar ve ilk insan topluluklar\u0131 yok olmu\u015ftu. Ba\u011f\u0131ms\u0131z arkeologlar\u0131n mevcut veriler \u00fczerinden yola \u00e7\u0131karak yeniden analiz ettikleri tarihleme […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":25124,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[161,19],"tags":[3202,274,3203],"class_list":["post-25121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-124-sayi","category-bilim-gundemi","tag-carpisma","tag-dunya","tag-sediment"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t