Enceladus Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn bilinen 50\u2019den fazla uydusundan birisi. Ay\u0131n yedide biri \u00e7ap\u0131nda olan bu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6kcismi, bug\u00fcne dek pek \u00f6nemli say\u0131lm\u0131yordu. \u015eimdilerde ise, buzdan y\u00fczeyinin alt\u0131nda dev bir yeralt\u0131 denizinin ke\u015ffedilmesiyle, D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fam ihtimalinin en \u00f6nemi se\u00e7ene\u011fi haline geldi.<\/p>\n
Normalde bu boyuttaki g\u00f6kcisimleri, olu\u015ftuktan sonra \u00e7ok h\u0131zl\u0131 so\u011fuduklar\u0131ndan aktif ve s\u0131cak \u00e7ekirdeklere sahip olmaz. Ama 2005\u2019de g\u00fcney yar\u0131k\u00fcresinde tespit edilen buz p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcleri, Enceladus\u2019un umulandan daha fazlas\u0131n\u0131 gizledi\u011fine bir i\u015faret olmu\u015ftu.<\/p>\n
10 y\u0131ld\u0131r Sat\u00fcrn y\u00f6r\u00fcngesinde dola\u015farak veri toplayan uzay gemisi Cassini\u2019nin \u00f6l\u00e7\u00fcmleriyle Enceladus\u2019un s\u0131rr\u0131 da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmu\u015f oldu. Verilerin ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda a\u00e7\u0131klanan sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, uydunun kaya\u00e7 \u00e7ekirde\u011fi ile buzdan olu\u015fan kabu\u011fu aras\u0131nda dev bir su k\u00fctlesi bulunuyor. Bu yeralt\u0131 denizi, yakla\u015f\u0131k olarak Kuzey Amerika\u2019da bulunan d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck tatl\u0131 su g\u00f6l\u00fc S\u00fcperior geni\u015fli\u011finde (yakla\u015f\u0131k 80 bin km2<\/sup>). Y\u00fczeyin yakla\u015f\u0131k 50 km alt\u0131nda bulunan deniz, uydunun g\u00fcney yar\u0131k\u00fcresinin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n bir alan\u0131n\u0131 kaplayacak \u015fekilde, 50. paralele kadar uzan\u0131yor.<\/p>\n Bu yeralt\u0131 denizinin varl\u0131\u011f\u0131 ilgin\u00e7 bir y\u00f6ntemle k\u00fctle\u00e7ekim \u00f6l\u00e7\u00fcmleri sayesinde tespit edildi. Cassini 2010-2012 aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 al\u00e7ak irtifal\u0131 u\u00e7u\u015f s\u0131ras\u0131nda, uydunun kendisi \u00fczerindeki k\u00fctle\u00e7ekim etkisini \u00f6l\u00e7m\u00fc\u015f ve verileri radyo sinyalleriyle yakla\u015f\u0131k 850 milyon y\u0131l \u00f6tedeki D\u00fcnya\u2019ya g\u00f6ndermi\u015fti. Projede g\u00f6rev alan \u0130talyan ve Amerikal\u0131 biliminsanlar\u0131ndan olu\u015fan bir ekip, k\u00fctle\u00e7ekim frekans\u0131ndaki en k\u00fc\u00e7\u00fck kaymalar\u0131 bile izledi. Ekibin \u00fcyesi olan Kaliforniya Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden David Stevenson, \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde, bir uzay gemisinin hareketlerini saniyede bir milimetrelik kesitler halinde izlemek, ger\u00e7ekten ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir \u015fey. Bunu ke\u015fke \u015fu Malezya u\u00e7a\u011f\u0131na da yapabilseydik\u201d diyor.<\/p>\n Sonu\u00e7ta ekip, Enceladus\u2019un kuzey ve g\u00fcney yar\u0131k\u00fcreleri aras\u0131nda dikkate de\u011fer bir asimetri oldu\u011funu tespit etmi\u015f. Uydunun de\u011fi\u015fik k\u0131s\u0131mlar\u0131nda bu asimetriye neden olabilecek k\u00fctle yo\u011funlu\u011fu farkl\u0131la\u015fmalar\u0131 hesaplanm\u0131\u015f ve g\u00fcney yar\u0131k\u00fcrede, uydunun buz kabu\u011funun alt\u0131nda buzdan daha yo\u011fun bir \u015feyin varl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6ylece ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n \u201cElbette sadece b\u00f6yle bir veriyi yorumlayarak, orada bulunan\u0131n ne t\u00fcr bir madde oldu\u011funu s\u00f6yleyemezsiniz\u201d diye ekliyor Stevenson. Ama G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nde ve d\u0131\u015f\u0131nda en yayg\u0131n maddenin kaya\u00e7 ve buz oldu\u011fu bilindi\u011finden, buradaki maddenin yo\u011funlu\u011funun da kaya\u00e7 ve suyun de\u011fi\u015fik halleri ile a\u00e7\u0131klanabilece\u011fi varsay\u0131l\u0131yor. Bu ko\u015fullarda bu maddenin s\u0131v\u0131 haldeki su olmas\u0131n\u0131n en olas\u0131 a\u00e7\u0131klama oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor Stevenson. \u201cBu t\u00fcr bir analizde, sadece elinizdeki veriye yo\u011funla\u015famazs\u0131n\u0131z. Evrene ve bu uyduya dair bildi\u011finiz di\u011fer \u015feyleri de dikkate alman\u0131z gerekir. Bu durumda s\u0131v\u0131 su, verilere uyan tek a\u00e7\u0131klamad\u0131r.\u201d<\/p>\n Ger\u00e7ekten de daha \u00f6nceki g\u00f6zlemler ve bilgiler de, bir yeralt\u0131 denizinin varl\u0131\u011f\u0131na dair ipu\u00e7lar\u0131 i\u00e7eriyordu. Ekipten ba\u015fka bir bilimci, Arizona\u2019daki Gezegen Bilimi Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Candice Hansen Koharbeck bunu vurguluyor ve yine de k\u00fctle\u00e7ekim verileri elde edilmeden \u00f6nce, bunun sadece ikinci derece kan\u0131tlara dayanan bir tespit oldu\u011funu ekliyor.<\/p>\n Bu ipu\u00e7lar\u0131 neydi? 1980\u2019lerde Voyager\u2019\u0131n \u00e7ekti\u011fi foto\u011fraflar Enceladus\u2019un y\u00fczeyinde su-buz volkanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumlanabilecek kraterleri g\u00f6steriyordu. Cassini\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 incelemelerde ise g\u00fcney kutbunda al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir s\u0131cakl\u0131k g\u00f6zlenmi\u015f, 2005\u2019de su buhar\u0131 ve organik kimyasallar\u0131n p\u00fcsk\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6rt dev \u00e7atlak tespit edilmi\u015fti. 2008 ve 2009\u2019da yap\u0131lan al\u00e7ak u\u00e7u\u015flarda plazma spektrometresi denen bir aletle, uydunun gayzerlerinden \u00e7\u0131kan p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclerdeki elementler \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcp tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca uydunun atmosferinde negatif y\u00fckl\u00fc su molek\u00fclleri tespit edilmi\u015fti, ki bunlara D\u00fcnya\u2019da \u015felalelerin yak\u0131n\u0131nda ve k\u0131r\u0131lan okyanus dalgalar\u0131nda rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. B\u00fct\u00fcn bunlardan hareketle y\u00fczeyin alt\u0131nda, y\u00fczeye g\u00f6re daha s\u0131cak bir s\u0131v\u0131 su k\u00fctlesinin bulunma ihtimali \u00fczerinde duruluyordu. K\u00fctle\u00e7ekim verileriyle bu kesin bir kan\u0131ta kavu\u015fmu\u015f oldu.<\/p>\n Ancak yine de g\u00fcney yar\u0131k\u00fcredeki p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclerle yeralt\u0131 denizi aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015f de\u011fil. Bilimciler hen\u00fcz bunu kesinle\u015ftirecek verilerden yoksun. Enceladus\u2019un bu ilgin\u00e7 aktivitesinin k\u00fc\u00e7\u00fck s\u0131rr\u0131, Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn k\u00fctle\u00e7ekiminin hissettirdi\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc gelgit kuvveti de olabilir. Ana gezegenin \u00e7ekim kuvveti, Enceladus\u2019un y\u00fczeyindeki buzun \u015feklini deforme ederek \u00e7ekerken s\u00fcrt\u00fcnme ve \u0131s\u0131 yarat\u0131r ve buzu s\u0131v\u0131 hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bu s\u0131v\u0131 su kayganla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir rol oynar; b\u00f6ylelikle daha fazla buz k\u00fctlesinin s\u00fcrt\u00fc\u015fmesini ve daha fazla su ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Yani uydunun buz p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclerinin, yeni ke\u015ffedilen buz alt\u0131ndaki denizden de\u011fil, esneyen buzun yaratt\u0131\u011f\u0131 sudan ileri gelmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli.<\/p>\n Cassini\u2019nin \u00e7atlak a\u011f\u0131zlar\u0131ndan toplad\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler, organik molek\u00fcllerin yan\u0131 s\u0131ra tuz da i\u00e7eriyor. Bu, suyun kaya\u00e7tan s\u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir ve ya\u015fam\u0131n geli\u015fme imk\u00e2n\u0131 bak\u0131m\u0131ndan iyi bir kimyasal i\u015farettir. Evrende buna pek rastlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn minik uydusu Enceladus\u2019un \u201c\u00f6zel\u201d bir g\u00f6kcismi oldu\u011funu kabul etmek i\u015ften bile de\u011fil.<\/p>\n \u015eimdi biliminsanlar\u0131 Enceladus\u2019ta ya\u015fam izlerini aramaya koyulurken, Cassini\u2019nin \u00f6n\u00fcndeki yeni g\u00f6rev ise ayn\u0131 teknikle incelemeler yapmak i\u00e7in Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn yeralt\u0131 okyanuslar\u0131na sahip olabilecek di\u011fer uydular\u0131 Titan ve Dione \u00fczerinde u\u00e7mak.<\/p>\n Kaynaklar<\/strong> 2) http:\/\/www.popsci.com\/article\/technology\/saturns-moon-enceladus-now-top-candidate-life?src=SOC&dom=fb<\/p>\n 3) http:\/\/news.discovery.com\/space\/saturns-moon-enceladus-has-an-underground-ocean-140403.htm?utm_source=FB&utm_medium=DNews&utm_campaign=DNewsSocial<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Enceladus Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn bilinen 50\u2019den fazla uydusundan birisi. Ay\u0131n yedide biri \u00e7ap\u0131nda olan bu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6kcismi, bug\u00fcne dek pek \u00f6nemli say\u0131lm\u0131yordu. \u015eimdilerde ise, buzdan y\u00fczeyinin alt\u0131nda dev bir yeralt\u0131 denizinin ke\u015ffedilmesiyle, D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fam ihtimalinin en \u00f6nemi se\u00e7ene\u011fi haline geldi. Normalde bu boyuttaki g\u00f6kcisimleri, olu\u015ftuktan sonra \u00e7ok h\u0131zl\u0131 so\u011fuduklar\u0131ndan aktif ve s\u0131cak \u00e7ekirdeklere sahip olmaz. Ama […]<\/p>\n","protected":false},"author":227,"featured_media":25502,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[160,30,19,38],"tags":[3267,2119,595],"class_list":["post-25501","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-123-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-dergi-sayilari","tag-encladus","tag-saturn","tag-yasam"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n<\/strong>1) http:\/\/blogs.discovermagazine.com\/d-brief\/2014\/04\/03\/hidden-ocean-discovered-on-saturns-moon-enceladus\/#.Uz3Af_l_uXx<\/p>\n