Beyin son derece karma\u015f\u0131k bir organ. \u00d6yle ki k\u00fc\u00e7\u00fck bir fare beyni dahi farkl\u0131 gruplarda k\u00fcmelenmi\u015f her biri 1000\u2019in \u00fczerinde ba\u011flant\u0131ya sahip 86 milyondan fazla n\u00f6ron i\u00e7erir. Bir anlamda bu n\u00f6ral a\u011flar, karma\u015f\u0131k bir \u015fehirler aras\u0131 otoyol sistemine benzetilebilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n beyin i\u00e7erisinde yolculuk edebilmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 bug\u00fcne kadarki en detayl\u0131 iki harita olu\u015fturuldu.<\/p>\n
Seattle\u2019daki Allen Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden biliminsanlar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktardaki veri gruplar\u0131na odakland\u0131lar. Bu haritalardan biri geli\u015fen insan beynindeki gen ifadelerini, di\u011feri ise fare beynindeki n\u00f6ral a\u011flar\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Nature<\/em>\u2019de yay\u0131mlanan makalelere g\u00f6re, veriler \u015fimdiden insanlarda otizmin olu\u015fumu ve memeli beyninin bilgi i\u015fleme y\u00f6ntemini anlama yolunda de\u011ferli bilgiler a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartt\u0131.<\/p>\n \u0130lk \u00e7al\u0131\u015fmada biliminsanlar\u0131 fare beyni i\u00e7in bir n\u00f6ral ba\u011flant\u0131 \u015femas\u0131 (conncetome=beynin i\u00e7erdi\u011fi t\u00fcm n\u00f6ronlar\u0131 ve sinir yollar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir diyagram) olu\u015fturdu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar n\u00f6ral yollar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek amac\u0131yla 1700\u2019\u00fcn \u00fczerinde fare beynine genetik yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilmi\u015f izleyici vir\u00fcs enjekte etti. Sonras\u0131nda 1 mikrometreden (insan sa\u00e7 telinden 50 kere k\u00fc\u00e7\u00fck) daha y\u00fcksek bir \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckle organlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclediler ve elde edilen datalar\u0131n birle\u015ftirilmesiyle n\u00f6ronlar aras\u0131 ba\u011flant\u0131lar\u0131n 3 boyutlu haritas\u0131 olu\u015fturuldu. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonunda toplamda 1,8 petabyte (yakla\u015f\u0131k 24 y\u0131l s\u00fcren kesintisiz HD videoya kar\u015f\u0131l\u0131k gelen) veri topland\u0131. Hongkui Zeng ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 bu verileri olduk\u00e7a \u00f6zelle\u015fmi\u015f ba\u011flant\u0131 kal\u0131plar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in kulland\u0131. \u00d6rne\u011fin, fare beyni y\u00fcksek miktarda zay\u0131f, d\u00fc\u015f\u00fck miktarda g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flant\u0131 i\u00e7erir. \u201cBu durum bize g\u00f6steriyor ki, beyin bilgileri son derece \u00f6zelle\u015fmi\u015f ve niceliksel bir y\u00f6ntemle birle\u015ftiriyor\u201d diyor Zeng. \u201cBu g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f ba\u011flant\u0131lar birbirlerini dengeliyor mu? Bu durum beynin say\u0131sal g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131r\u0131yor mu? Merak uyand\u0131r\u0131c\u0131 bir g\u00f6zlem.\u201d<\/p>\n Zeng\u2019in belirtti\u011fine g\u00f6re veriler \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalarda daha derine inilerek bir b\u00f6lgeden di\u011ferine uzanan daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u201ccaddeler\u201din haritalanmas\u0131 planlan\u0131yor. Zeng ayr\u0131ca n\u00f6rolojik rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n n\u00f6ral ba\u011flant\u0131 \u015femas\u0131n\u0131 etkileyip etkilemedi\u011fini saptamak i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir fare ile hasta bir farenin n\u00f6ral ba\u011flant\u0131 \u015femalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak istiyor.<\/p>\n Harita g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kaynak olmas\u0131na ra\u011fmen, bu sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7. Bu haliyle sadece ba\u011flant\u0131lar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor, ancak bu ba\u011flant\u0131lar\u0131n fonksiyonlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmemize olanak tan\u0131m\u0131yor. Zeng, \u201cBunun as\u0131l sebebi onun statik bir yol haritas\u0131 olmas\u0131. Bu haliyle yetersiz bir harita, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun yan\u0131nda trafik \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc de g\u00f6zlemlemek istersiniz\u201d diyor.<\/p>\n \u00a0<\/strong>Gen ifadelerinin haritalanmas\u0131<\/strong><\/p>\n \u0130kinci \u00e7al\u0131\u015fmada ise, insana ait fet\u00fcs beyni i\u00e7in bug\u00fcne kadar olu\u015fturulmu\u015f en detayl\u0131 harita sunuluyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar mikro-diseksiyon lazer kullanarak geli\u015fim a\u015famas\u0131ndaki d\u00f6rt do\u011fum \u00f6ncesi insan beyninin b\u00f6l\u00fcmlerini kesip renklendirdiler. Bu teknik sayesinde, hangi b\u00f6l\u00fcmde hangi genlerin aktif oldu\u011fu i\u015faretlenerek, beynin geli\u015fim s\u00fcrecinde genlerin nas\u0131l aktifle\u015fip pasifle\u015fti\u011fini g\u00f6steren y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc bir \u015fablon \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha sonra dikkatlerini beynin erken d\u00f6nem geli\u015fimiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir hastal\u0131k olan otizme y\u00f6nelttiler.<\/p>\n \u201cOtizmle ba\u011flant\u0131s\u0131 bulunabilecek bir veri setini ald\u0131k ve geli\u015fen korteks i\u00e7inde belirli bir kal\u0131ba sahip olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 sorduk. Cevap evetti\u201d diyor Allen Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Ed Lein. \u201cBu, otizmin temelinin do\u011fum \u00f6ncesi d\u00f6nemde yatt\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden bir kan\u0131t par\u00e7as\u0131 daha.\u201d<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar otizm ile ili\u015fkisi bulunan, kortekste yeni olu\u015fmu\u015f n\u00f6ronlarla ilintili genleri ke\u015ffetmi\u015f oldular.<\/p>\n \u00a0<\/strong>Kaynaklar<\/strong><\/p>\n 1) Carl Engelking, http:\/\/blogs.discovermagazine.com\/d-brief\/2014\/04\/02\/first-wiring-diagram-of-mouse-brain-created\/#.U1K2rPmSzv7<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Beyin son derece karma\u015f\u0131k bir organ. \u00d6yle ki k\u00fc\u00e7\u00fck bir fare beyni dahi farkl\u0131 gruplarda k\u00fcmelenmi\u015f her biri 1000\u2019in \u00fczerinde ba\u011flant\u0131ya sahip 86 milyondan fazla n\u00f6ron i\u00e7erir. Bir anlamda bu n\u00f6ral a\u011flar, karma\u015f\u0131k bir \u015fehirler aras\u0131 otoyol sistemine benzetilebilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n beyin i\u00e7erisinde yolculuk edebilmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 bug\u00fcne kadarki en detayl\u0131 iki harita olu\u015fturuldu. Seattle\u2019daki […]<\/p>\n","protected":false},"author":677,"featured_media":25541,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[160,19,38],"tags":[1594,254,347,419],"class_list":["post-25540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-123-sayi","category-bilim-gundemi","category-dergi-sayilari","tag-ag","tag-beyin","tag-noroloji","tag-sinir"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t