{"id":25615,"date":"2018-05-16T06:00:34","date_gmt":"2018-05-16T03:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=25615"},"modified":"2018-05-17T16:36:32","modified_gmt":"2018-05-17T13:36:32","slug":"dunya-2-0i-ararken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/05\/16\/dunya-2-0i-ararken","title":{"rendered":"D\u00fcnya 2.0\u2019\u0131 ararken\u2026"},"content":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 on y\u0131l i\u00e7erisinde, ke\u015ffedilen \u00f6tegezegenlerin say\u0131s\u0131nda tabiri caizse, b\u00fcy\u00fck bir patlama oldu. 1 Nisan 2018 itibariyle, 2808 y\u0131ld\u0131z sisteminde toplam 3758 \u00f6tegezegenin oldu\u011fu biliniyor ve bunlar\u0131n i\u00e7inden 627 tane sistemin birden fazla gezegene sahip oldu\u011fundan kesinlikle eminiz. \u00d6tegezegen ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n en genel anlamdaki amac\u0131, evren hakk\u0131ndaki bilgimizi geni\u015fletmenin yan\u0131 s\u0131ra, G\u00fcne\u015f Sistemi’mizin \u00f6tesinde ya\u015fam\u0131n var oldu\u011funa dair kan\u0131tlar elde etmektir.<\/p>\n

Astronomlar, ya\u015fanabilir gezegenler ararlarken D\u00fcnya’y\u0131 yol g\u00f6sterici bir \u00f6rnek olarak ele almaktad\u0131rlar. Ancak olur da bir tanesine rast gelirsek, onun ger\u00e7ekten de \u201cD\u00fcnya benzeri\u201d bir gezegen oldu\u011funu anlayabilecek miyiz? Bu soru, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte biri \u00f6tegezegen avc\u0131s\u0131, di\u011feri de yerbilimleri ve astrobiyoloji uzman\u0131 olan iki profes\u00f6r taraf\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, D\u00fcnya 2.0\u2019\u0131n izinde, ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe, hangi ilerlemelerin onu bulmam\u0131zda kilit bir rol oynayaca\u011f\u0131n\u0131 ele al\u0131yorlar.<\/p>\n

\"\"
Teknoloji ve uzaktan alg\u0131lama y\u00f6ntemlerindeki \u00f6nemli geli\u015fmeler sayesinde astronomlar, g\u00f6kadam\u0131zda birden fazla Yer benzeri gezegen tespit ettiler. \u00a9 NASA \/ JPL.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201c\u00d6tegezegen Olarak D\u00fcnya\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makale, k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce internet \u00fczerinden yay\u0131nland\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma, NASA’da Doktora Sonras\u0131 Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve Kuzey Arizona \u00dcniversitesi\u2019nde biliminsan\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan Dr. Tyler D. Robinson ve Georgia Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn Yer ve Atmosfer \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Dr. Christopher T. Reinhard taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

G\u00fcne\u015f Sistemi’ne k\u0131sa bir bak\u0131\u015f
\n<\/strong>
\nDr. Robinson, Universe Today\u2019e e-posta yoluyla aktard\u0131\u011f\u0131 mesajda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cD\u00fcnya, \u015fu an i\u00e7in, ya\u015fanabilir ve \u00fczerinde ya\u015fam\u0131n var oldu\u011funu bildi\u011fimiz tek gezegen. Birileri, \u2018Ya\u015fanabilir bir \u00f6tegezegen neye benzer?\u2019 ya da \u2018Hayat\u0131n var oldu\u011fu bir \u00f6tegezegen nas\u0131l bir yerdir?\u2019 diye soru sorarsa, en iyi se\u00e7ene\u011fimiz D\u00fcnya’y\u0131 i\u015faret etmek ve \u2018Belki de bunun gibi g\u00f6r\u00fcnecektir\u2019 diye yan\u0131t vermek olacakt\u0131r. Bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma, di\u011fer ya\u015fanabilir gezegenleri (\u00f6rne\u011fin suyla kapl\u0131 s\u00fcper-D\u00fcnyalar) \u00f6ne s\u00fcrerken, D\u00fcnya tam anlam\u0131yla ya\u015fanabilir bir gezegenin ne gibi \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131 gerekti\u011finin en \u00f6nemli \u00f6rne\u011fi olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n

Yazarlar bu nedenle, di\u011fer d\u00fcnyalarda ya\u015fam\u0131n ve ya\u015fan\u0131labilirli\u011fin izlerini tespit edebilmek i\u00e7in, G\u00fcne\u015f Sistemi’nin uzay ara\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan g\u00f6zlemlerini dikkate al\u0131yorlar. Bunlar aras\u0131nda, 1970\u2019lerde bir\u00e7ok G\u00fcne\u015f Sistemi cisminin yan\u0131ndan yak\u0131n ge\u00e7i\u015f (flyby) yapan Pioneer 10 ve 11 ile Voyager 1 ve 2 gibi uzay ara\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00f6zlemleri yer al\u0131yor.<\/p>\n

\"\"
\u201cSoluk Mavi Nokta\u201d, D\u00fcnya’n\u0131n Voyager 1 uzay arac\u0131 taraf\u0131ndan 14 \u015eubat 1990\u2019da \u00e7ekilen foto\u011fraf\u0131. \u00a9 NASA \/ JPL<\/figcaption><\/figure>\n

Fotometri ve tayf \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc kullan\u0131larak G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin gezegenleri ve uydular\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan bu uzay ara\u00e7lar\u0131, biliminsanlar\u0131n\u0131n bu cisimlerin atmosferik kimyas\u0131 ve bile\u015fiminin yan\u0131 s\u0131ra meteorolojik modelleri ve kimyasal \u00f6zellikleri hakk\u0131nda da e\u015fsiz bilgilere sahip olmam\u0131z\u0131 sa\u011flad\u0131. Takip eden di\u011fer uzay ara\u00e7l\u0131 g\u00f6revler ise, G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019ndeki gezegenlerin ve uydular\u0131n y\u00fczeylerinin detayland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve jeolojik evrimleri hakk\u0131nda \u00f6nemli detaylar\u0131 ortaya koyarak bilgilerimizin \u00fcst\u00fcne yeni bilgiler ekledi.<\/p>\n

Buna ek olarak, Galileo sondas\u0131n\u0131n D\u00fcnya\u2019ya 1990 ve 1992\u2019nin Aral\u0131k aylar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu yak\u0131n ge\u00e7i\u015fler, gezegen bilimcilere daha \u00f6nce G\u00fcne\u015f Sistemi boyunca uygulanan ayn\u0131 ara\u00e7 ve teknikleri kullanarak gezegenimizi analiz etme f\u0131rsat\u0131 tan\u0131d\u0131. Galileo sondas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Carl Sagan\u2019\u0131n \u201cSoluk Mavi Nokta\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 foto\u011fraf olan, D\u00fcnya\u2019n\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ok uzaklardan \u00e7eken Voyager 1 uzay arac\u0131 da bu \u00f6nemli uzay ara\u00e7lar\u0131n\u0131n aras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

Bir zamanlar\u0131n D\u00fcnya\u2019s\u0131na da benzeyebilirler
\n<\/strong>
\nBununla birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, D\u00fcnya atmosferinin ve y\u00fczeyindeki ortam\u0131n\u0131n son 4,5 milyar y\u0131lda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler ge\u00e7irdi\u011fini belirtiyorlar. Asl\u0131nda, \u00e7e\u015fitli atmosferik ve jeolojik modellemelere g\u00f6re D\u00fcnya, ge\u00e7mi\u015fte, bug\u00fcn\u00fcn standartlar\u0131 ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda bize olduk\u00e7a \u201cyabanc\u0131\u201d olarak kabul edebilece\u011fimiz ortamlarla benzerlikler g\u00f6stermekteydi. Bunlar, D\u00fcnya’n\u0131n volkanik aktivitenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ilkel atmosferinden, erken d\u00f6nemlerindeki bir\u00e7ok buzul \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7eren ortamlard\u0131r. Dr. Robinson\u2019a g\u00f6re, i\u015f bizim \u201cSoluk Mavi Nokta\u201dn\u0131n di\u011fer \u00f6rneklerini bulmaya geldi\u011finde baz\u0131 sorunlar \u00e7\u0131kabiliyor: \u201cEn \u00f6nemli sorun, D\u00fcnya’n\u0131n her zaman bug\u00fcn oldu\u011fu gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncesinin tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmemeye \u00f6zen g\u00f6stermektir. Dolay\u0131s\u0131yla, gezegenimiz asl\u0131nda ya\u015fan\u0131labilir ve\/veya i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan bir gezegenin neye benzeyebilece\u011fi konusunda bize \u00e7ok \u00e7e\u015fitli se\u00e7enekler sunmakta.\u201d<\/p>\n

\"\"
Buz \u00e7a\u011flar\u0131, ortalama k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klardaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ile karakterize edilir ve bu da k\u00fcresel olarak buz tabakalar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine neden olur. \u00a9 NASA<\/figcaption><\/figure>\n

Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Yer benzeri gezegenleri bulmak i\u00e7in \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu av, D\u00fcnya’n\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki (veya gelecekteki) jeolojik d\u00f6nemlerine benzemesi anlam\u0131nda \u201cD\u00fcnya benzeri\u201d olan bir s\u00fcr\u00fc d\u00fcnyay\u0131 bulmam\u0131z\u0131 sa\u011flayabilir. Bunlar, buzul tabakas\u0131yla kapl\u0131 \u201cKartopu D\u00fcnyalar\u201d (ama yine de hayat\u0131n oldu\u011fu), ya da D\u00fcnya\u2019n\u0131n hen\u00fcz oksijensiz fotosentez yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 Hadean veya Arkeyan Devirleri’ndeki halinin de i\u00e7inde oldu\u011fu zamanlardaki gibi g\u00f6r\u00fcnebilirler.<\/p>\n

Buldu\u011fumuz gezegenler \u00fczerinde ne t\u00fcr canl\u0131lar\u0131n ya\u015fayabilece\u011fi sorusu, bu gibi etkilerin bir sonucu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, e\u011fer gezegen h\u00e2l\u00e2 gen\u00e7 ve atmosferi h\u00e2l\u00e2 ilkel durumdaysa, ya\u015fam b\u00fcy\u00fck ihtimalle mikrobiyal formda olabilir. \u00d6te yandan, e\u011fer gezegen milyarlarca y\u0131l ya\u015f\u0131ndaysa ve bir intergalaktik d\u00f6nem i\u00e7erisindeyse, gezegen \u00fczerinde evrimle\u015fmi\u015f ve karma\u015f\u0131k olan (t\u0131pk\u0131 bizler gibi) ya\u015fam formlar\u0131 dola\u015f\u0131yor olabilir.<\/p>\n

Gelecekteki \u00e7al\u0131\u015fmalar
\n<\/strong>
\nRobinson ve Reinhard, gelecekteki geli\u015fmelerin \u201cSoluk Mavi Noktalar\u201d\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam ediyor. Bunlar aras\u0131nda, 2020\u2019de f\u0131rlat\u0131lmas\u0131 planlanan James Webb Uzay Teleskopu (JWST) gibi yeni nesil teleskoplar ve \u015fu anda geli\u015ftirilmekte olan Geni\u015f Alanl\u0131 K\u0131z\u0131l\u00f6tesi Ara\u015ft\u0131rma Teleskopu (Wide-Field Infrared Survey Telescope – WFIRST) gibi projeler bulunuyor. Starshade\u2019in de aralar\u0131nda bulundu\u011fu di\u011fer teknolojiler, gezegenin etraf\u0131nda doland\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131z\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlem s\u0131ras\u0131nda ortadan kald\u0131rarak \u00f6tegezegenleri do\u011frudan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n

Robinson, \u201cGer\u00e7ek Soluk Mavi Noktalar\u2019\u0131, yani G\u00fcne\u015f benzeri y\u0131ld\u0131zlar\u0131n ya\u015fanabilir b\u00f6lgesinde suyla kapl\u0131 olan karasal gezegenleri tespit edebilmemiz i\u00e7in \u00f6tegezegen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme alan\u0131nda yeni geli\u015fmeler g\u00f6stermemiz gerekiyor. Burada, teleskopun i\u00e7indeki optik aletleri kullanarak ya da f\u00fct\u00fcristik bir deyi\u015fle \u2018starshade\u2019 kullanarak parlak bir y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesmek, y\u0131ld\u0131z\u0131n etraf\u0131nda devinen s\u00f6n\u00fck gezegeni g\u00f6rmemizi sa\u011flayacakt\u0131r. NASA merkezlerinin de aralar\u0131nda bulundu\u011fu bir tak\u0131m farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131 bu teknolojileri m\u00fckemmelle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmakta\u201d diyor.<\/p>\n

G\u00f6kbilimciler, do\u011frudan karasal d\u0131\u015f gezegenleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebildiklerinde, sonunda atmosferlerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak inceleyebilecek ve potansiyel olarak ya\u015fanabilir olup olmad\u0131klar\u0131na dair daha do\u011fru yarg\u0131larda bulunabilecekler. Bunun \u00f6tesinde, bu gezegenlerin y\u00fczeylerini, son derece hassas teleskoplar veya uzay arac\u0131 yolculuklar\u0131 (Project Starshot gibi) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebilece\u011fimiz g\u00fcn\u00fc beklemekten ba\u015fka \u00e7aremizin olmad\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r.<\/p>\n

\u00d6yle ya da b\u00f6yle, evrenin uzak k\u00f6\u015felerinde gizlenmi\u015f ba\u015fka bir \u201cSoluk Mavi Nokta\u201dn\u0131n izlerini bulaca\u011f\u0131z. Durum ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ancak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda, d\u00fcnyam\u0131z\u0131n ne kadar s\u0131radan ya da e\u015fsiz bir \u015fey oldu\u011funa dair nihai bir fikir edinebilecekmi\u015fiz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ge\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 on y\u0131l i\u00e7erisinde, ke\u015ffedilen \u00f6tegezegenlerin say\u0131s\u0131nda tabiri caizse, b\u00fcy\u00fck bir patlama oldu. 1 Nisan 2018 itibariyle, 2808 y\u0131ld\u0131z sisteminde toplam 3758 \u00f6tegezegenin oldu\u011fu biliniyor ve bunlar\u0131n i\u00e7inden 627 tane sistemin birden fazla gezegene sahip oldu\u011fundan kesinlikle eminiz. \u00d6tegezegen ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n en genel anlamdaki amac\u0131, evren hakk\u0131ndaki bilgimizi geni\u015fletmenin yan\u0131 s\u0131ra, G\u00fcne\u015f Sistemi’mizin \u00f6tesinde ya\u015fam\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1453,"featured_media":25621,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,26],"tags":[3285,274,293,3282,3283,3284,3287,3286],"class_list":["post-25615","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-baska-dunyalar","tag-dunya","tag-gezegenler","tag-otegezegen","tag-uzayda-canlilar","tag-uzaylilar","tag-yasanabilir-gezegenler","tag-yeni-dunyalar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1453"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25615"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25615\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}