{"id":25654,"date":"2018-05-17T06:00:25","date_gmt":"2018-05-17T03:00:25","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=25654"},"modified":"2018-05-17T13:25:56","modified_gmt":"2018-05-17T10:25:56","slug":"bu-yeni-plastik-yeniden-yeniden-yeniden-yeniden-ve-yeniden-kullanilabilecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2018\/05\/17\/bu-yeni-plastik-yeniden-yeniden-yeniden-yeniden-ve-yeniden-kullanilabilecek","title":{"rendered":"Bu yeni plastik yeniden, yeniden, yeniden, yeniden ve yeniden kullan\u0131labilecek!"},"content":{"rendered":"

Yeni bir plastik, do\u011fru kimyasallara maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, en basit yap\u0131ta\u015flar\u0131na ayr\u0131labiliyor ve tekrar ve tekrar yeniden in\u015fa edilebiliyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 27 Nisan\u2019da Science dergisinde yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, bu gerid\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir plastik malzemenin, daha \u00f6nceki \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan gerid\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir plastik malzemelerden daha dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011funu belirtiyorlar.<\/p>\n

Plastikleri kolayca geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp kullanabilecek bi\u00e7imde tasarlamak, k\u00fcresel \u00e7aptaki at\u0131k plastik problemine kar\u015f\u0131 bir sava\u015f a\u00e7mak anlam\u0131na geliyor. 2017 y\u0131l\u0131nda Science Advances\u2019da yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, var olan plastiklerin yaln\u0131zca y\u00fczde 10\u2019u gerid\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmekte. Ancak plastik \u00fcretiminde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z malzeme o kadar ucuz ve kullan\u0131m\u0131 kolay ki; bu kolayl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden bir y\u0131lda y\u00fczlerce milyon ton plastik \u00fcretilmesine maalesef engel olam\u0131yoruz.<\/p>\n

Plastik gerid\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel, \u00e7o\u011fu plasti\u011fin hemen i\u015fimize yarayacak molek\u00fcllere \u00e7\u00f6z\u00fcnmemesidir. Bu molek\u00fclleri tekrar plasti\u011fe ya da ba\u015fka di\u011fer \u00fcr\u00fcnlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, bir\u00e7ok kimyasal tepkimeye yol a\u00e7maktad\u0131r; ki bu da gerid\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinden daha az verim al\u0131nmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Do\u011fada par\u00e7alanabilir plastikler son y\u0131llarda pop\u00fcler olmalar\u0131na ra\u011fmen sadece do\u011fru mikroorganizmalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda par\u00e7alanabilmektedir. Bu plastiklerin sonu s\u0131kl\u0131kla, \u00e7\u00f6pl\u00fcklerde kalmak veya okyanusta y\u00fczmek olmaktad\u0131r. Yap\u0131ta\u015flar\u0131na ayr\u0131labilen; ek bir i\u015flem ya da ar\u0131nd\u0131rma olmadan tekrar tekrar kullan\u0131labilen plastikler yaratmak, kirlili\u011fin azalt\u0131lmas\u0131nda kilit bir rol oynayabilir.<\/p>\n

\"\"
Yeni bir polimer (resimde g\u00f6sterilen) tek kullan\u0131ml\u0131k plastik \u015fi\u015feler kadar kararl\u0131 bir yap\u0131ya sahip. \u00a9 BillCotton\/Colorado State \u00dcniversitesi.<\/figcaption><\/figure>\n

Edinburgh \u00dcniversitesi\u2019nde polimer kimyageri olan, ancak bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n par\u00e7as\u0131 olmayan Michael Shaver\u2019a g\u00f6re b\u00f6yle bir plastik polimeri tasarlamak tam bir denge i\u015fi. Polimerler, monomer olarak adland\u0131r\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllerin ipe dizilmi\u015f boncuklar gibi birbirlerine ba\u011flanarak olu\u015fturduklar\u0131 uzun zincirlerdir. Birbirlerine ba\u011flan\u0131p polimerleri olu\u015fturabilmek i\u00e7in \u00e7ok y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011fa veya \u00e7ok fazla kimyasal etkile\u015fime ihtiya\u00e7 duyan monomerler, pek de kullan\u0131\u015fl\u0131 yap\u0131ta\u015flar\u0131 olmayabilir. \u00dcstelik, ortaya \u00e7\u0131kan polimerlerin belirli y\u00fckseklikteki s\u0131cakl\u0131klarda kararl\u0131 yap\u0131da olmalar\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin, bu polimerlerden yap\u0131lm\u0131\u015f bir barda\u011f\u0131n i\u00e7ine kahve konuldu\u011funda, monomer zincirlerinin sa\u011flam olmayan bir hale gelmemesi ve plastik barda\u011f\u0131n eriyerek yap\u0131\u015fkan bir birikintiye d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi gerekir.
\nPolimer kimyageri olan Jianbo Zhu ve Colorado Eyalet \u00dcniversitesi\u2019ndeki \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131, bu zorlu problemi \u00e7\u00f6zebilmek i\u00e7in kollar\u0131n\u0131 s\u0131vad\u0131lar. Ekibin \u015fans\u0131, ge\u00e7mi\u015fte kendisini olu\u015fturan temel molek\u00fcllere ayr\u0131labilen bir polimer yaratmak konusunda yaver gitmi\u015fti. Ancak, \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda kendi laboratuvarlar\u0131nda ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n laboratuvarlar\u0131nda elde edilen plastik malzemeler \u00e7ok yumu\u015fak ve s\u0131cakl\u0131\u011fa \u00e7ok duyarl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kullan\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek de verimli malzemeler de\u011fillerdi.<\/p>\n

Bu kez, Zhu ve arkada\u015flar\u0131, daha \u00f6ncesinde tasarlad\u0131klar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck halka \u015feklindeki bir molek\u00fcl\u00fc, belirli bir bi\u00e7imde destekleyen bir ba\u015fka halka ekleyerek de\u011fi\u015ftirdiler.Ortaya \u00e7\u0131kan bu yeni malzemenin b\u00fck\u00fclmezlik direnci, monomerlerin oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde bir araya gelerek \u0131s\u0131dan etkilenmeyen polimer zincirleri olu\u015fturmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131.<\/p>\n

Sonras\u0131nda polimerler, belirli hafif kimyasallara veya yeteri kadar y\u00fcksek \u0131s\u0131ya maruz b\u0131rak\u0131l\u0131p monomerlere indirgendiler. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu d\u00f6ng\u00fcy\u00fc birka\u00e7 kez tekrar etmeyi ba\u015fard\u0131lar; ki bu sonu\u00e7 teorik a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bu polimerlerin sonsuz defa gerid\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fi anlam\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Her bir monomer belirli bir yap\u0131ya ve kimyasal bile\u015fimlere sahip olsa bile ayn\u0131 \u015fekilsel \u00f6zelliklere sahip olmayabiliyor. Zhu, iki farkl\u0131 yap\u0131ya sahip monomeri kar\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n daha da sa\u011flam plastikler ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Shaver\u2019a g\u00f6re, bu muhtemelen sa\u011flam plastiklerin \u00fcretimi i\u00e7in elimizdeki en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcm.
\nYine de, bu sistem h\u00e2l\u00e2 tam olarak m\u00fckemmelli\u011fe eri\u015febilmi\u015f say\u0131lmaz. Zhu ve arkada\u015flar\u0131, gelecekte monomer tasar\u0131m\u0131n\u0131 iyile\u015ftirerek, \u00fcretilen plasti\u011fin daha az k\u0131r\u0131lgan bir yap\u0131da olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ve sonras\u0131nda ise \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7acak bu yeni \u00fcr\u00fcn\u00fc piyasaya s\u00fcrmeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni bir plastik, do\u011fru kimyasallara maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, en basit yap\u0131ta\u015flar\u0131na ayr\u0131labiliyor ve tekrar ve tekrar yeniden in\u015fa edilebiliyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 27 Nisan\u2019da Science dergisinde yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, bu gerid\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir plastik malzemenin, daha \u00f6nceki \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan gerid\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir plastik malzemelerden daha dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011funu belirtiyorlar. Plastikleri kolayca geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp kullanabilecek bi\u00e7imde tasarlamak, k\u00fcresel \u00e7aptaki at\u0131k plastik problemine kar\u015f\u0131 bir sava\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":1428,"featured_media":25656,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,217,26,22,3221],"tags":[2910,2207,3290,491,3291,3292],"class_list":["post-25654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-cevre-bilimleri","category-fizik","category-kimya","category-malzeme-bilimleri","tag-cevre-bilimleri","tag-cevrecilik","tag-geridonusum","tag-plastik","tag-plastik-geri-donusumu","tag-yeni-nesil-plastik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t